Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
9. ßrg. 293. tbl.
29. j˙ni 2016
Skřrsla Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna um st÷­u barna komin ˙t:
MikilvŠgt a­ efla a­ger­ir til a­ nß til verst settu barnannaMikill ßrangur hefur nß­st Ý a­ draga ˙r barnadau­a, tryggja b÷rnum menntun og vinna gegn fßtŠkt frß ■vÝ Barnasßttmßli Sameinu­u ■jˇ­anna var sam■ykktur ß Allsherjar■ingi SŮ ßri­ 1989. Meira en helmingi fŠrri b÷rn lßta lÝfi­ fyrir fimm ßra aldur en ßri­ 1990, st˙lkur og drengir hafa jafnan a­gang a­ menntun Ý 129 l÷ndum og nŠrri helmingi fŠrri b˙a vi­ sßra fßtŠkt Ý dag en ßri­ 1990.

Bent er ß ■ennan ßrangur, auk ■eirra ßskorana sem enn eru framundan, Ý ßrlegri skřrslu UNICEF, Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna, um st÷­u barna Ý heiminum sem kom ˙t Ý gŠr.

"Ůa­ er ßnŠgjulegt hva­ sÚst vel ß ■essu a­ skipul÷g­ barßtta fyrir bŠttri st÷­u barna um allan heim skilar ßrangri. En ■a­ er lÝka skřrt hva­ ■arf enn a­ gera. Skřrslan Štti a­ vera hvatning til stjˇrnvalda og annarra sem koma a­ ■rˇunarmßlum a­ leggjast ß ßrar me­ okkur til a­ tryggja ÷llum b÷rnum jafna m÷guleika ß a­ lifa gˇ­u lÝfi," segir Bergsteinn Jˇnsson, framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi.

┴rangri misskipt
═ skřrslunni kemur fram a­ ßrangrinum sem nß­st hefur sÚ oftar en ekki misskipt. ١tt barnadau­i sÚ Ý dag meira en helmingi minni ß heimsvÝsu en hann var ßri­ 1990, ■ß eru fßtŠkustu b÷rnin tv÷falt lÝklegri til a­ deyja fyrir 5 ßra afmŠli sitt en ■au sem standa best efnahagslega. VÝ­a Ý Su­ur-AsÝu og AfrÝku sunnan Sahara eru b÷rn mŠ­ra sem enga menntun hafa hloti­ nŠrri ■risvar sinnum lÝklegri til a­ deyja fyrir 5 ßra aldur. Vegna ■essarar misskiptingar er mikilvŠgt a­ ■egar unni­ er a­ heimsmarkmi­um Sameinu­u ■jˇ­anna sÚ sÚrst÷k ßhersla l÷g­ ß a­ nß sem fyrst til ■eirra sem verst standa.

Mi­a­ vi­ ■rˇun mßla eins og h˙n er Ý dag reiknast h÷fundum skřrslunnar til a­ fram til ßrsins 2030 munu:

* 69 milljˇn b÷rn undir 5 ßra aldri deyja vegna sj˙kdˇma sem a­ mestu er au­velt a­ lŠkna.
* 167 milljˇn b÷rn enn b˙a vi­ sßra fßtŠkt, 90% ■eirra Ý AfrÝku sunnan Sahara.
*  Meira en 60 milljˇn b÷rn ß grunnskˇlaaldri enn■ß vera utan skˇla og meira en helmingur ■eirra Ý AfrÝku sunnan Sahara.
*  NŠrri 120 milljˇn b÷rn ■jßst af van■roska vegna vannŠringar.
*  750 milljˇn konur ver­a Ý hjˇnab÷ndum sem ■Šr voru ■vinga­ar Ý sem st˙lkur.

═ skřrslunni er bent ß a­ me­ ■vÝ a­ leggja ßherslu ß vi­kvŠmustu b÷rnin sÚ jafnframt veri­ a­ styrkja samfÚlagi­ til lengri tÝma. Svo dŠmi sÚ teki­ af a­ger­um til a­ auka a­gengi barna a­ menntun, ■ß eykur hvert ßr Ý skˇla tekjur ■eirra ß fullor­insaldri um 10%, og fyrir hvert ßr sem skˇlaganga ungmenna lengist a­ me­altali lŠkkar hlutfall fßtŠkra Ý landinu um 9%.

"T÷lurnar sřna a­ ■a­ er ekki hŠgt a­ b˙a vi­ ˇbreytt ßstand. Ůegar misskipting hefur svona alvarleg ßhrif ß lÝf milljˇna barna ver­um vi­ a­ breg­ast vi­. Skřrslan sřnir okkur a­ ■a­ hvÝlir ekki bara si­fer­ileg skylda ß okkur a­ grÝpa til a­ger­a, heldur geti ■Šr a­ger­ir haft t÷luver­an efnahagslegan ßvinning sem bŠti velfer­ barna og samfÚlagsins Ý heild," segir Bergsteinn Jˇnsson, framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi.

Heimsforeldrar taka virkan ■ßtt Ý barßttu UNICEF um allan heim. ┴ ═slandi eru 27.000 heimsforeldrar sem hjßlpa UNICEF a­ ■rřsta ß um breytingar ß heimsvÝsu.

HŠgt er a­ lesa skřrsluna sem  pfd og sko­a ni­urst÷­ur hennar ß gagnvirkri vefsÝ­u.


FrÚtt UNICEF ß ═slandi
Eitt prˇsent rŠktarlands AfrÝku me­ ßveitukerfum:
Mikil og ˇnřtt tŠkifŠri Ý sunnan-ver­ri AfrÝku me­ ßveitum Ůurrkar ˇgna lÝfi fˇlks Ý sunnanver­ri AfrÝku eins og fram hefur komi­ Ý frÚttum og al■jˇ­astofnanir hafa vara­ vi­ alvarlegum matarskorti Ý ■essum heimshluta ß nŠstu misserum. ┴ vef CGIAR, stofnunar um vatn, land og vistkerfi birtist ß d÷gunum athyglisver­ grein um lei­ir til a­ nřta vatnsau­lindir til a­ tryggja betra fŠ­u÷ryggi ß ■eim svŠ­um sem ver­a oft illa ˙ti Ý langvarandi ■urrkum.

═ greininni er sÚrstaklega fjalla­ um mikilvŠgi ■ess a­ nřta grunnvatn til ßveitu Ý landb˙na­i. H÷fundarnir segja a­ ßhugi ß ßveitum fari vaxandi, sÚrstaklega ■ar sem yfirbor­svatn er ˇtryggt. Me­ ■vÝ a­ nřta grunnvatni­ til ßveitu geti bŠndur betur tryggt afkomu sÝna, gengi­ a­ ßrei­anlegri uppskeru og dregi­ ˙r sveiflum vegna ytri skilyr­a eins og ÷fga Ý ve­urfari.

═ greininni segir a­ ßveitur geti stu­la­ a­ ■vÝ a­ draga ˙r fßtŠkt, sÚrstaklega Ý dreifbřli, tryggt nŠgan mat og auki­ atvinnutŠkifŠri til sveita. "Uppskera ß svŠ­um sem n˙ ■egar nřta ■essa au­lind, anna­ hvort eing÷ngu e­a ßsamt yfirbor­svatni, er yfirleitt miklu meiri en hjß ■eim sem eing÷ngu treysta ß yfirbor­svatn," segir Ý greininni.

Fram kemur a­ grunnvatn sÚ a­ mestu leyti ˇnřtt ˙rrŠ­i Ý sunnanver­ri AfrÝku og ■essi fullyr­ing er sta­fest t÷lum: a­eins 1% af rŠktu­u landi Ý allri ßlfunni er b˙i­ ßveitukerfum en 14% Ý AsÝu. Og gˇ­u frÚttirnar eru ■Šr a­ vÝ­a Ý AfrÝku er ˇgrynni af grunnvatni og ■vÝ miklir m÷guleikar ß ■vÝ a­ nřta ßveitu til a­ bŠta lÝfsafkomu og ■rˇun Ý ■essum fßtŠka heimshluta.

Myndin sřnir ßveitukerfi Ý Gana. Ljˇsmynd: Nana Kofi Acquah/ IWMI


MikilvŠgi fiskvei­a Ý fŠ­u÷ryggi:
Tveir fiskar af hverjum ■remur til beinnar neyslu eru frß smßbßtum

Um 120 milljˇnir manna rei­a sig ß fisk til lÝfsvi­urvŠris. Stˇr hluti af fiskvei­um er Ý h÷ndum smßbßtaeigenda og samkvŠmt t÷lum frß MatvŠla- og landb˙na­arstofnun Sameinu­u ■jˇ­anna (FAO) kemur mikill meirihluti afla sem fer er til beinnar neyslu frß smßbßtum e­a tveir fiskar af hverjum ■remur. Ůß veitir smßbßta˙tger­in nÝu af hverjum tÝu atvinnu Ý greininni.

FAO hefur nřlega gefi­ ˙t me­fylgjandi myndband til a­ ˙tskřra mikilvŠgi ■ess a­ sty­ja vi­ smßbßta˙tger­, fiskimenn og samfÚl÷g ■eirra til a­ tryggja fŠ­u÷ryggi fyrir alla.

═slendingar hafa frß fyrstu tÝ­ Ý al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu stutt vi­ baki­ ß fiskimannasamfÚl÷gum Ý AfrÝku. ═ ÷llum ■remur samstarfsl÷ndum okkar, MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda, er unni­ a­ verkefnum me­ stjˇrnv÷ldum e­a hÚra­syfirv÷ldum a­ verkefnum sem eiga a­ bŠta lÝfskj÷r Ýb˙a fiskimanna■orpa

Pyntingar lßtnar vi­gangast, segir Bank 
Ki-moon a­alframkvŠmdastjˇri SŮ

MˇtmŠli gegn pyntingum Ý SˇmalÝu. UN Photo_Tobin Jones

Ban Ki-moon a­alframkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna segir a­ pyntingar sÚu Ý vaxandi mŠli lßtnar vi­gangast og jafnvel teknar Ý sßtt Ý heiminum Ý dag. Ůetta kemur fram Ý frÚtt ß vef Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna en ummŠlin lÚt hann falla Ý ßvarpi ß sunnudaginn, ß al■jˇ­legum degi til stu­nings fˇrnarl÷mbum pyntinga.

Ban Ki-moon hvatti rÝki heims til a­ lßta fÚ af hendi rakna til sjˇ­s Sameinu­u ■jˇ­anna til stu­nings fˇrnarl÷mbum pyntinga en sjˇ­urinn ■arf ß tˇlf milljˇna bandarÝkja dala framl÷gum a­ halda til a­ sty­ja 50 ■˙sund fˇrnarl÷mb pyntinga Ý heiminum, a­ ■vÝ er fram kemur Ý frÚttinni.

"Ůrßtt fyrir allsherjar bann vi­ pyntingum Ý al■jˇ­al÷gum, ■rÝfst ■essi ˇmannlegi verkna­ur enn og ■a­ sem verra er ■ß sŠttir fˇlk sig vi­ ■a­ Ý vaxandi mŠli," segir Ban Ý ßvarpi sÝnu.  Hann minnti ß a­ Ý Sßttmßlanum gegn pyntingum sem 159 rÝki hafa sta­fest er s˙ skylda l÷g­ ß hendur rÝkjum a­ hindra pyntingar og tryggja a­ fˇrnarl÷mb hafi rÚtt til ska­abˇta og vi­eigandi um÷nnunar. 

MikilvŠgi skˇlamßltÝ­a sta­fest Ý vi­amikilli ˙ttekt

Kvikmyndabrot um heimarŠkta­ar skˇlamßltÝ­ir Ý Mangochi sem Ýslensk stjˇrnv÷ld styrkja.
Kvikmyndabrot um heimarŠkta­ar skˇlamßltÝ­ir Ý Mangochi sem Ýslensk stjˇrnv÷ld styrkja.

SkˇlamßltÝ­ir eru Ý bo­i fyrir fimmtung barna Ý heiminum. ŮŠr hafa augljˇs jßkvŠ­ ßhrif ß menntun barnanna en ■Šr hafa margvÝsleg ÷nnur gˇ­ ßhrif. Ůßtttaka heimafˇlks er lykilatri­i Ý vel heppnu­u verkefni um skˇlamßltÝ­ir. - Ůetta eru nokkrar af ni­urst÷­um ˙ttektar ß a­fer­um sem tengjast skˇlamßltÝ­um Ý fßtŠkari rÝkjum heims. MatvŠlaߊtlun Sameinu­u ■jˇ­anna (WFP) lÚt vinna rannsˇknina Ý samstarfi vi­ London College og Al■jˇ­abankann.

═slendingar hafa um ßrabil stutt verkefni um heimarŠkta­ar skˇlamßltÝ­ir Ý Mangochi hÚra­i Ý MalavÝ en ■a­ verkefni er einmitt unni­ ß vegum MatvŠlaߊtlunar Sameinu­u ■jˇ­anna og hefur gefi­ afskaplega gˇ­a raun (sjß myndband). MalavÝ var reyndar ekki Ý ˙rtakinu sem rannsˇknin nß­i til en reynsla 14 ■jˇ­a af verkefnum um skˇlamßltÝ­ir var l÷g­ til grundvallar skřrslunni: The Global School Feeding Sourcebook: Lessons from 14 Countries. NÝu ■jˇ­anna eru Ý AfrÝku.

Draga mß mikinn lŠrdˇm af ■essari merkulegu rřni en Ý frÚtt WFP eru dregin fram tÝu atri­i ˙r skřrslunni sem skipta mestu mßli. 

Bill Gates:
HŠnsnarŠkt lykillinn a­ ■vÝ a­ draga ˙r fßtŠkt Ý AfrÝku?

"Hva­ myndi Úg gera til a­ bŠta lÝf mitt ef Úg vŠri me­ 300 krˇnur Ý tekjur ß dag?" spur­i Bill Gates stofnandi Microsoft og framkvŠmdastjˇri Gates stofnunarinnar Ý grein fyrr Ý mßnu­inum og svara­i sjßlfur spurningunni. "╔g myndi halda hŠnur."

Hann segir Ý greininni a­ spurningin sÚ raunveruleg fyrir allt a­ einn milljar­ manna sem b˙i vi­ sßra fßtŠkt. "Ůa­ er au­vita­ ekkert eitt rÚtt svar til vi­ spurningunni og fßtŠkt er ˇlÝk frß einum sta­ til annars. En Ý starfi mÝnu fyrir stofnunina hef Úg hitt marga Ýb˙a fßtŠkra landa sem halda hŠnur og Úg hef lŠrt margt um kosti og galla ■ess a­ eiga slÝkt fi­urfÚ (sem borgarbarn frß Seattle ■urfti Úg a­ lŠra margt!). MÚr finnst ■a­ nokku­ augljˇst a­ nŠstum ■vÝ allir sem lifa Ý sßrri fßtŠkt komst betur af ef ■eir hef­u hŠnur," skrifar hann og bŠtir vi­: "VŠri Úg Ý sporum ■eirra, ■ß myndi Úg einmitt gera ■etta - a­ halda hŠnur."

Bill Gates fylgdi ■essari grein eftir me­ ■vÝ a­ kynna herfer­ til stu­nings sßra fßtŠkum fj÷lskyldum Ý sunnanver­ri AfrÝku sem felst Ý ■vÝ a­ gefa fˇlkinu hŠnur. Hann hefur heiti­ ■vÝ a­ gefa 100 ■˙sund hŠnur og hefur sett upp vefsÝ­u um verkefni­ sem hefur a­ s÷gn BBC veri­ deilt m÷rg ■˙sund sinnum. ═ frÚtt BBC segir a­ Sameinu­u ■jˇ­irnar telji a­ 41% Ýb˙a AfrÝku sunnan Sahara b˙i Ý sßrri fßtŠkt. Ůar segir ennfremur a­ Bill Gates haldi ■vÝ fram a­ bˇndi me­ fimm hŠnur geti haft r˙mlega ■˙sund bandarÝkjadali Ý tekjur ß ßri en fßtŠktarm÷rkin eru mi­u­ vi­ sj÷ hundru­ dali.

Hugmyndir Bill Gates um hŠnsnarŠkt til a­ bŠta kj÷r fßtŠkra hefur fengi­ misjafnar vi­t÷kur eins og sjß mß ß krŠkjum hÚr fyrir ne­an. 

Rau­i krossinn fŠr 48 milljˇnir frß utanrÝkisrß­uneyti  til hjßlparstarfa


UtanrÝkisrß­uneyti­ ˙thluta­i Ý byrjun j˙nÝ 60 milljˇnum krˇna til Ýslenskra fÚlagasamtaka til a­ breg­ast vi­ flˇttamannavanda Ý Sřrlandi og annarra mann˙­armßla. Rau­a krossinum ß ═slandi var ˙thluta­ 47,8 milljˇnum og ■vÝ fjßrmagni ver­ur vari­ Ý eftirfarandi verkefni, a­ ■vÝ er fram kemur Ý frÚtt Rau­a krossins:
25 milljˇnir - Rau­i kross ═slands vegna mann˙­ara­sto­ar Al■jˇ­arß­s Rau­a krossins (ICRC) Ý Sřrlandi.
13,8 milljˇnir - Rau­i kross ═slands vegna stu­nings vi­ innvi­i Rau­a krossins Ý LÝbanon.
9 milljˇnir - Rau­i kross ═slands vegna stu­nings vi­ auki­ fŠ­u÷ryggi Ý MalavÝ. 

Um verkefnin segir Ý frÚttinni:
Rau­i krossinn ß ═slandi hefur stutt vi­ verkefni Al■jˇ­arß­s Rau­a krossins Ý Sřrlandi sem hefur einstaka st÷­u til a­ koma hjßlparg÷gnum til bßgstaddra ß ßtakasvŠ­um og hefur ß sÝnum snŠrum starfsfˇlk og sjßlfbo­ali­a sem leggja lÝf sitt Ý hŠttu ß hverjum degi. Heilbrig­isstarfsfˇlk hefur unni­ ˇtr˙legt starf vi­ mj÷g erfi­ar a­stŠ­ur, ekki sÝst ■ar sem heilu ■orpin og jafnvel borgir eru jafnan Ý herkvÝ. 

═ LÝbanon kemur Rau­i krossinn til me­ a­ halda ßfram a­ sty­ja vi­ fŠranlegar heilsugŠslust÷­var (mobile health clinics) sem veita flˇttafˇlki nau­synlega og oft lÝfsbjargandi heilsugŠslu. ═ LÝbanon eru um 1,5 milljˇn sřrlenskra flˇttamanna sem hafa fl˙i­ ßt÷k Ý heimalandi sÝnu. Margir ■eirra b˙a n˙ vi­ erfi­ar a­stŠ­ur. 

═ MalavÝ hefur Rau­i krossinn starfa­ sÝ­an 2012 vi­ a­ auka fŠ­u÷ryggi, auka a­gengi almennings a­ drykkjarvatni og grei­a g÷tu ungra kvenna til menntunar. ┌thlutun utanrÝkisrß­uneytisins a­ ■essu sinni gerir Rau­a krossinum kleift a­ halda ßfram samstarfi vi­ malavÝska Rau­a krossinn a­ mann˙­arstarfi sem mun skipta sk÷pum ß stˇrum svŠ­um. Ůau sem koma til me­ a­ njˇta ßgˇ­a verkefnanna eru fyrst og fremst b÷rn og ungmenni, sÚr Ý lagi ungar st˙lkur. 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


Should We Abandon Aid?/ David Humes, framkvŠmdastjˇri Global Development Institute
Should We Abandon Aid?/ David Humes, framkvŠmdastjˇri Global Development Institute
-
What people in humanitarian crises need is cash, not commodities, eftir Erik Johnson and Paula Gil Baizan/ TheGuardian
-
-
-
Udvikling, danska tÝmariti­ um al■jˇ­amßl

FrŠ­igreinar og skřrslur
SvÝ■jˇ­ Ý Íryggisrß­ Sameinu­u ■jˇ­anna

SvÝ■jˇ­, BˇlÝvÝa, E■ݡpÝa og Kasakstan taka sŠti Ý Íryggisrß­i Sameinu­u ■jˇ­anna frß og me­ nŠstu ßramˇtum. Umbo­ ■essara rÝkja gildir Ý tv÷ ßr. SvÝar trygg­u sÚr kj÷r Ý fyrstu umfer­ Ý gŠr og fengu 134 atkvŠ­i af 193 ■egar kosi­ var um ■jˇ­ir Ý Vestur-Evrˇpu. Hollendingar og ═talar kepptu um sÝ­ara sŠti­ en ßkvß­u a­ deila sŠtinu ■egar engin ni­ursta­a fÚkkst og sitja ■vÝ eitt ßr hvort Ý rß­inu.

FrÚttir og frÚttaskřringar

Independent Power Projects Essential to Electrify Sub-Saharan Africa, New Report Finds/ WorldBank
-
FEATURE-From cleaning corpses to sex with strangers, widow rituals fuel disease in Africa/ Reuters
-
Mozambique's attorney general vows to nail state firms involved in dodgy loans/ Reuters

Thirty Million - heimildamynd um aflei­ingar loftslagsbreytinga/ UNDP
-
Human Rights Watch accuses CAR police unit of unlawful killings/ DW
-
Maiduguri-A city of camps- Life after fleeing Boko Haram violence in northeastern Nigeria/ WFP
-
Italy rescues over 3,300 migrants over weekend/ Reuters
-
Lost Lake - How converging crises put millions at risk in the Lake Chad Basin/ OCHA
Young African women design Africa's first private satellite/ AfricaNews
Young African women design Africa's first private satellite/ AfricaNews
-
Thousands of pregnant women displaced by Boko Haram in Niger/ UNFPA
-
Uganda loses Shs1 trillion in tax exemptions annually - report/ NewMonitor
-
World's oft-marginalized widows must be part of sustainable development, says Ban/ UNNewsCentre
-
Bringing Back Our Girls Is Not The End of The Story/ IPS
-
Queen of Jordan: Better Data Is Key to Helping Female Refugees/ Time
-
Malawi: Unicef Commits to 300,000 Children At Risk of Malnutrition in Malawi/ AllAfrica
-
Why Zambia's 6 cents is more significant than Dubai's 3 cents, eftir Gevorg Sargsyan/ Al■jˇ­abankablogg
-
Fighting hunger to fight hunger - How the Port of Djibouti keeps Ethiopia fed during Ramadan/ IRIN
-
MSF: Nearly 200 die of starvation at Nigerian refugee camp/ DW
-
Civil Society Under Serious Attack/ IPS
-
Out with 'family' planning, in with 'future' planning/ Devex
-
Addressing skills gaps for Africa's sustainable growth/ Reuters
-
11 ideas for urban water security in developing countries/ TheGuardian
-
Foreign aid the hot topic at the Deputy Leaders' debate/ DevPolicy
-
Head of UN Women vows to tackle laws blocking women's economic progress/ TheGuardian

JafnrÚttisskˇli SŮ hlaut hŠsta styrkinn ˙r JafnrÚttissjˇ­i
Styrkhafar Ý I­nˇ - ljˇsmynd: velfer­arrß­uneyti

JafnrÚttisskˇli Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna (UNU-GEST) sem starfrŠktur er hÚr ß landi hlaut hŠsta styrkinn ˙r JafnrÚttissjˇ­i ■egar ˙thluta­ var ˙r honum Ý fyrsta sinn ß d÷gunum. Verkefni­ felst Ý heimildaskrßningu ß herfer­inni "Go for No" sem unnin er Ý samstarfi vi­ al■jˇ­legt fÚlag kvenna Ý jar­hita (Women in Geothermal Energy - WinG). Verkefni­ hlaut tÝu milljˇnir krˇna.

Markmi­i­ me­ verkefninu er a­ stu­la a­ menntun, faglegri ■rˇun og framgangi kvenna Ý jar­hitageiranum og auka ■ekkingu ß mßlefnum kvenna ß starfsst÷­vum Ý jar­hita ■ar sem karlmenn eru jafnan Ý miklum meirihluta. Heimildavinnan ver­ur unnin Ý samstarfi vi­ kvikmyndafyrirtŠki­ Bless Bless Production sem sÚrhŠfir sig Ý verkefnum um jafnrÚttismßl, konur og mannrÚttindi. Samstarfsa­ilar koma til me­ a­ framlei­a heimildamynd me­ dŠmis÷gum um konur Ý fjˇrum heimsßlfum.

JafnrÚttissjˇ­ur var stofna­ur ß sÝ­asta ßri Ý tilefni af 100 ßra afmŠli kosningarÚttar Ýslenskra kvenna. Markmi­ sjˇ­sins er a­ styrkja verkefni og rannsˇknir sem mi­a a­ ■vÝ a­ efla jafnrÚtti kynjanna Ý Ýslensku samfÚlagi og ß al■jˇ­avÝsu. Sjˇ­urinn nřtur framlaga af fjßrl÷gum Ý fimm ßr, 100 milljˇnir krˇna ß ßri, til ßrsloka 2020.
Alls bßrust 114 umsˇknir um styrki til fj÷lbreyttra verkefna og var heildarfjßrhŠ­in sem sˇtt var um 570 milljˇnir krˇna. A­ ■essu sinni hlutu 42 umsŠkjendur styrki.


Ír- og stuttmyndasamkeppni um loftslagsbreytingar
Al■jˇ­abankinn, Sameinu­u ■jˇ­irnar og fleiri al■jˇ­asamt÷k hafa kynnt stuttmyndakeppni fyrir unga kvikmyndaframlei­endur um loftslagsbreytingar. Keppnin er haldin undir merkjum The Film4Climate. Ůßtttakendur ■urfa a­ vera ß aldrinum 14-35 ßra, hva­anŠva ˙r heiminum, og myndirnar eru Ý tveimur flokkum, ÷rmyndir (innan vi­ 1 mÝn˙ta a­ lengd) og stuttmyndir (a­ hßmarki 5 mÝn˙tur). Skilafrestur er til 15. september.░


Ůjˇ­ir AfrÝku slegnar yfir ˙rs÷gn Breta ˙r Evrˇpusambandinu

Umfj÷llun um ßhrif ˙rsagnar Breta ß ┌ganda/ C
Umfj÷llun um ßhrif ˙rsagnar Breta ß ┌ganda/ CCYT
┌rs÷gn Breta ˙r Evrˇpusambandinu er miki­ ßhyggjuefni fyrir m÷rg rÝki AfrÝku. LÝklegt er tali­ a­ semja ■urfi upp ß nřtt milli AfrÝkurÝkja og Breta ■ar sem flestir vi­skiptasamningar eru bundnir vi­ Evrˇpusambandi­. Ůetta er ßhyggjuefni fyrir fj÷lm÷rg rÝki AfrÝku sem hafa lengi ßtt Ý miklum vi­skiptum vi­ Breta. ËhŠtt er a­ segja a­ frÚttir af ni­urst÷­um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar Ý Bretlandi hafi komi­ m÷rgum Ýb˙um AfrÝku Ý opna skj÷ldu. Ůß ˇttast margir frÚttaskřrendur a­ Bretar dragi ˙r stu­ningi vi­ ■rˇunarsamvinnu en hafa ber Ý huga a­ l÷g hafa veri­ sam■ykkt Ý Bretlandi sem tryggja 0,7% framlag til ■rˇunarmßla af ■jˇ­artekjum.

RÝki AfrÝku hafa lengi ßtt Ý pˇlitÝsku og efnahagslegu sambandi vi­ bŠ­i Bretland og Evrˇpusambandi­. SÚrfrŠ­ingar segja n˙ ˇljˇst hvernig sambandi­ ■rˇist Ý kj÷lfar ˙tg÷ngu Breta ˙r Evrˇpusambandinu. Bretland er til a­ mynda ■ri­ji stŠrsti ˙tflutningsmarka­ur KenÝa og einn helsti bandama­ur ■eirra Ý vi­skiptum. Se­labanki KenÝa gaf ˙t yfirlřsingu ■ess efnis a­ a­ bankinn vŠri rei­ub˙inn a­ grÝpa Ý taumana ß fjßrmagns- og ˙tflutningsm÷rku­um til a­ tryggja ßframhaldandi starfsemi.

Jacob Zuma forseti Su­ur-AfrÝku segir Ý frÚttaskřringu Deutsche Welle landi­ vera Ý gˇ­ri st÷­u til a­ takast ß vi­ hugsanlegar aflei­ingar af atkvŠ­agrei­slunni. Randi­, gjaldmi­ill Su­ur-AfrÝku, fÚll um 8 prˇsentustig eftir a­ ni­urst÷­ur atkvŠ­agrei­slunnar voru kunngj÷r­ar. "Vi­ erum ■ess ■vÝ fullviss a­ fjßrmßlakerfi­ okkar, ßsamt b÷nkum og regluverki, ■oli vel ßlagi­ og sÚu ßrei­anleg", sag­i Zuma Ý yfirlřsingu.

Fyrrum nřlendur
┴ nřlendutÝmanum var stˇr hluti AfrÝku undir stjˇrn Bretlands ß nřlendutÝmanum. ┌ganda, KenÝa og NÝgerÝa fengu til a­ mynda sjßlfstŠ­i sitt frß Bretlandi eftir seinni heimsstyrj÷ld, langflest ß sj÷unda ßratug sÝ­ustu aldar. 18 AfrÝkurÝki eru enn hluti af Breska konungsveldinu. ═ krŠkjunum hÚr a­ ne­an er a­ finna řmiss konar vangaveltur um ßhrif ˙rsagnarinnar en eins og Matthew Davis hjß BBC segir er ˇvissan eina vissan um framhaldi­.

Af hverju fyrstu 1000 dagarnir skipta mestu mßli? 

NŠring er ekki bara grundvallaratri­i Ý ■roska einstaklinga, bŠ­i vitsmunalegum og lÝkamlegum, heldur liggur h˙n lÝka allri ■rˇunarsamvinnu til grundvallar. MikilvŠgasti tÝmapunkturinn til a­ veita gˇ­a nŠringu eru fyrstu 1000 dagar Švinnar; frß byrjun me­g÷ngu mˇ­ur til tveggja ßra afmŠlis barns.  Ůa­ sem gerist ß ■essum fyrstu d÷gum ßkvar­ar a­ stˇrum hluta afdrif og Šviferil barnsins; hvernig ■vÝ gengur a­ vaxa, lŠra, vinna og nß ßrangri, - og Ý vÝ­ara samhengi, hvernig ■vÝ samfÚlagi farnast sem sß einstaklingur leggur sitt af m÷rkum til.

Kynning ß bˇkinni um mikilvŠgi fyrstu ■˙sund daganna.
Kynning ß bˇkinni um mikilvŠgi fyrstu ■˙sund daganna.
Ůetta segir Roger Thurow, bandarÝskur rith÷fundur og bla­ama­ur, Ý grein Ý New York Times ß d÷gunum en hann telur a­ nŠring ungbarna og barnshafandi kvenna hafi ekki veri­ forgangsmßl Ý ■rˇunarsamvinnu og rekur sÝ­an ßstŠ­ur fyrir ■vÝ af hverju h˙n Štti a­ vera ■a­. Greinina byggir hann ß nř˙tgefinni bˇk sinni: The first 1,000 Days: A Crucial Time for Mothers and Children - And the World.

Thurow segir a­ margir spyrji af hverju ■rˇunarsamvinna hafi ekki haft meiri ßhrif ß efnahags■rˇun og ˙trřmingu fßtŠktar en raun ber vitni. A­ mati hans er ein af h÷fu­ßstŠ­unum skortur ß ßherslu ß nŠringu Ý mˇ­urkvi­i og Ý frumbernsku.

"┴ svi­i ■rˇunarsamvinnu sÝ­ustu ßr hefur nŠring falli­ einhverssta­ar ß milli mßlaflokkanna landb˙na­ar og heilsu en hvorugur mßlaflokkanna hefur haldi­ nŠgilega vel utan um hana. ═ landb˙na­i hefur ßherslan veri­ ß magn fremur en gŠ­i matarins sem framleiddur er og jafnvel hefur bori­ ß ßhyggjum af ■vÝ a­ kr÷fur um nŠringargildi gŠtu hŠgt ß framlei­slu ■ess mikla magns sem ■arf a­ framlei­a ef allir eiga a­ fß eitthva­. Hva­ var­ar heilsumßlin hafa framl÷g til betri nŠringar einungis veri­ brotabrot af ■vÝ sem vari­ er Ý bˇlusetningar og barßttu vi­ ˙tbrei­slu sj˙kdˇma," skrifar Thurow.

Hann heldur ■vÝ fram a­ helstu ■rˇunarsamvinnustofnanir heims hafi gert lÝti­ til a­ bŠta ˙r ■essu. "┴ sÝ­ustu ßratugum hefur minna en 1% af heildarframl÷gum til al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu veri­ vari­ Ý nŠringu. Af ■essu lei­ir fremur ■versagnakennt ˇjafnvŠgi; nŠring er frumskilyr­i Ý ■rˇun manneskjunnar, samt er h˙n sem slÝk nßnast ˇsřnileg Ý ßŠtlunum um ■rˇunara­sto­.  ┴ sama mßta hefur veri­ liti­ framhjß mikilvŠgi fyrstu 1000 daga mannsŠvinnar. Heilsu- og ■rˇunarstofnanir hafa lagt ßherslu ß a­ koma fimm ßra b÷rnum og eldri Ý skˇla og liti­ ß ■a­ sem vi­mi­ fyrir velgengni Ý ■rˇunarsamvinnu. En a­ tryggja a­ heilinn Ý b÷rnum ■rˇist nŠgilega vel fyrstu 1000 dagana til a­ ■au hafi Ý raun m÷guleika til a­ lŠra hefur a­ mestu ekki veri­ sinnt."

┴hrifin af ■essum skorti ß ßherslu ß nŠringu barnshafandi kvenna og nřfŠddra barna ■eirra eru ■au, a­ mati Thurows, a­ eitt af hverjum fjˇrum b÷rnum undir fimm ßra aldri Ý heiminum hefur einhverskonar ■roskah÷mlun, lÝkamlega e­a andlega, e­a hvoru tveggja. Af rannsˇknum sÝnum ß fj÷lskyldum Ý Indlandi, ┌ganda, Gvatemala og Chicago segist Thurow hafa uppg÷tva­ a­ ßhrifin af ■roskah÷mlun sÚu lÝfstÝ­ardˇmur til minni getu Ý lÝfinu. Kostna­urinn; minni menntun, minni framlei­ni og tekjur, meiri ˙tgj÷ld vegna heilsubrests - hefur sÝ­an margf÷ldunarßhrif; frß einstaklingi til fj÷lskyldu,- til samfÚlags,- til ■jˇ­ar og a­ endingu ver­ur heimurinn allur fyrir ßhrifum.

"┴ri­ 2006 kalla­i Al■jˇ­abankinn eftir ■vÝ a­ nŠring yr­i ger­ a­ ■ungami­ju ■rˇunara­sto­ar. ┴ ßratugnum sem li­i­ hefur sÝ­an hefur h˙n hŠgt og hŠgt fŠrst nŠr mi­ju. Al■jˇ­astofnanir og rÝkisstjˇrnir eru a­ ßtta sig ß a­ fjßrfestingar Ý innvi­um ungra barna, heilastarfsemi ■eirra, eru eins mikilvŠgar fyrir efnahagslega fram■rˇun og ■a­ a­ b˙a til vegi, hafnir og byggingar," segir Thurow.

Ni­urst÷­ur rannsˇkna og vitneskjan um mikilvŠgi fyrstu 1000 daga mannsŠvinnar lei­a til ■ess a­ Roger Thurow fullyr­ir a­ ■a­ sÚ ekki lengur bara si­fer­ileg skylda a­ binda endi ß hungur og vannŠringu Ý ver÷ldinni heldur sÚ ■a­ einnig mj÷g skynsamlegt. 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af utanrÝkisrß­uneytinu. Heimsljˇs er frŠ­slu- og upplřsingarit um ■rˇunar- og mann˙­armßl og al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um mßlaflokkinn og gefa ßhugas÷mum kost ß ■vÝ a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Heimsljˇs birtir gjarnan greinar um ■rˇunarmßl en ŠtÝ­ undir nafni og ß ßbyrg­ h÷funda. SlÝkar greinar ■urfa ekki a­ endurspegla stefnu stjˇrnvalda. 

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfang ritstjˇrans, Gunnars Salvarssonar, gsal@mfa.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappir Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mßt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

ISSN 1670-8105