gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
8. ßrg. 291. tbl.
30. desember 2015
SÝ­asti starfsdagur Engilberts Gu­mundssonar framkvŠmdastjˇra ŮSS═:
"┴herslan hefur veri­ ß mŠlan-legan ßrangur Ý ÷llu starfi ŮSS═"

Um lei­ og Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands ver­ur l÷g­ ni­ur um ßramˇt lŠtur Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇri stofnunarinnar af st÷rfum. Engilbert hefur leitt stofnunina sÝ­ustu fimm ßrin eftir a­ hafa starfa­ ß al■jˇ­avettvangi Ý ■rˇunarsamvinnu um ■riggja ßratuga skei­, me­al annars sem yfirma­ur samstarfs ■rˇunarbanka hjß Al■jˇ­abankanum og sÝ­ar umdŠmisstjˇri Al■jˇ­abankans Ý SÝerra Leone, deildarstjˇri hjß Sameinu­u ■jˇ­unum og a­sto­arforstjˇri NorrŠna ■rˇunarsjˇ­sins. Heimsljˇs rŠddi vi­ Engilbert um ßherslur hans Ý starfi hjß Ůrˇunarsamvinnustofnun ß sÝ­ustu ßrum.

Engilbert Gu­mundsson. Ljˇsm. gunnisal
┴rangur
"┴rangur er fyrsta hugtaki­ sem kemur upp Ý hugann," segir hann. "Ůß er Úg a­ vÝsa til ßrangurs Ý verkefnum, framkvŠmd ■eirra og eftirlits■ßttum. Stofnunin hefur teki­ upp mj÷g ßkve­inn fˇkus ß mŠlanlegan ßrangur Ý ÷llu starfi. Til a­ undirbyggja ßrangursnßlgun stofnunarinnar hefur verklag veri­ endurnřja­ og bŠtt verulega. Undirb˙ningur samstarfsߊtlana og verkefna er ■annig mun Ýtarlegri en ß­ur var og felur me­al annars Ý sÚr grunngildarannsˇknir til a­ tryggja a­ hŠgt sÚ a­ mŠla ßrangur ■egar verkefni hefjast. Ůessi nßlgun er farin a­ skila sÚr me­ markbŠrum hŠtti og vekur athygli annarra og stŠrri stofnana. ═ hÚra­snßlgun Ý MalavÝ og ┌ganda getum vi­ t.d. sřnt fram ß bŠttan ßrangur Ý skˇlamßlum fyrir tilstilli skˇlaverkefna okkar, fram ß betri heilsu og betri lÝfsgŠ­i vegna vatnsverkefna, minni barna- og mŠ­radau­a fyrir tilstilli heilbrig­isverkefnanna, og auknar tekjur fiskimannaheimila vegna fiskvei­iverkefnanna.  Allt er ■etta sta­fest me­ ˇhß­um ˙ttektum.  ┴ sama hßtt fŠr jar­hitaverkefni ŮSS═ og NDF, sem ŮSS═ annast, undantekningarlaust lof fyrir skilvirkni og er eitt fßrra verkefna ß ■vÝ svi­i sem getur sřnt fram ß raunverulegan ßrangur. ŮSS═ hefur teki­ forystu Ý ■vÝ a­ byggja upp ■ekkingu og tengslanet sem nřtist til eftirfylgni og ˙ttekta ß verkefnum og starfinu Ý heild sinni. 

╔g nefni lÝka a­ Ý metna­arfullri ߊtlun fyrir ßrin 2011 til 2014 setti stofnunin sÚr mŠlanleg markmi­ um verklag, bygg­ ß ParÝsaryfirlřsingunni um gˇ­a hŠtti Ý ■rˇunarsamvinnu,  sem vi­ t÷ldum a­ myndu skila stofnuninni Ý fremstu r÷­ um gˇ­a starfshŠtti ef markmi­in nŠ­ust. ═ ßrslok 2014 gßtum vi­ sta­fest a­ ■au h÷f­u nß­st Ý ÷llum meginatri­um."

Samstarf
Engilbert segir a­ frß ■vÝ hann kom til starfa hafi stofnunin lagt mikla ßherslu ß a­ byggja upp samstarf vi­ a­ra a­ila sem koma a­ ■rˇunarsamvinnu, bŠ­i innanlands og utan. "Vi­ h÷fum til dŠmis ßtt gott samstarf vi­ Ýslensk fÚlagasamt÷k um kynningu ß ■rˇunarsamvinnu, m.a. hi­ ßrlega ßtak "■rˇunarsam-vinna ber ßv÷xt". Ůß hefur stofnunin unni­ me­ fÚlagasamt÷kum a­ ■vÝ a­ fß heimskunna sÚrfrŠ­inga ß svi­i ■rˇunarsamvinnu til landsins og mß ■ar nefna Hans Rosling og Paul Collier. Vikulegt vefrit stofnunarinnar "Heimsljˇs" er eina reglulega upplřsingariti­ ß ═slandi um ■rˇunarmßl og ■rˇunarsamvinnu og fŠr almennt miki­ lof fyrir gŠ­i."

Hann nefnir einnig a­ stofnunin hafi byggt upp ßrangursrÝkt samstarf vi­ Al■jˇ­abankann og NorrŠna ■rˇunarsjˇ­inn um rannsˇknir ß jar­hita Ý AfrÝku, stofnanauppbyggingu og ■jßlfun. "Samstarfsverkefni ŮSS═ og NDF, sem er a­ hßlfu fjßrmagna­ af NDF, hefur nřst vel til a­ koma Ýslenskri sÚrfrŠ­i■ekkingu ß framfŠri ß al■jˇ­avettvangi og lÝklega Ý meiri mŠli en a­rar tilraunir til slÝkrar kynningar.  Me­al fyrirtŠkja sem hafa fengi­ verkefni tengd ■essu mß nefna ═sor, MatÝs, VerkÝs, Mannvit, Eflu, Alta, Landsvirkjun, ReykjavÝk Geothermal, o.fl. Nßi­ samrß­ er ß milli ŮSS═ og sÚrfrŠ­inga Ý AfrÝkudeild Al■jˇ­abankans um jar­hitaverkefni Ý allm÷rgum l÷ndum. Me­ samkomulagi vi­ Samt÷k AfrÝkurÝkja hefur ŮSS═ or­i­ helsti rß­gjafi samtakanna um jar­hitamßl. S÷mulei­is er ŮSS═ nßnasti samstarfsa­ili UNEP Ý jar­hita■rˇun Ý austur AfrÝku.  Ennfremur hefur stofnunin hafi­ samstarf vi­ Evrˇpusambandi­ um jar­hitaverkefni Ý R˙anda, B˙r˙ndÝ og Austur Kongˇ.  Fullyr­a mß a­ ŮSS═ nřtur ßlits vel umfram ■a­ sem Štla mŠtti um svo litla stofnun."

Starfsmannamßl og starfsandi
Ůegar Engilbert er spur­ur um innra starfi­ ß a­alskrifstofu segir hann a­ ■egar hann tˇk vi­ starfi framkvŠmdastjˇra ßri­ 2011 hafi honum or­i­ ljˇst a­ starfsandi haf­i ska­ast  Ý kj÷lfar mikils ni­urskur­ar og uppsagna enda ■urfti stofnunin a­ taka ß sig meiri ni­urskur­ en ■ekktist annarssta­ar Ý stjˇrnsřslunni.  "┴rin 2011 og 2012 fˇrum vi­ ÷ll saman Ý markvissar a­ger­ir til a­ bŠta starfsanda og ßrangurinn var­ sß a­ ßri­ 2013 fÚkk stofnunin vi­urkenninguna "Hßst÷kkvari ßrsins" fyrir bestan ßrangur rÝkisstofnana Ý a­ bŠta starfsumhverfi. SÝ­an hafa ßrleg og formleg starfsmannavi­t÷l sta­fest  gˇ­an starfsanda, sem au­vita­ gle­ur miki­," segir hann.

Engilbert kve­st einnig hafa lagt ßherslu ß endurmenntun starfsmanna til a­ styrkja innri getu stofnunarinnar ■annig a­ h˙n gŠti tekist ß vi­ nřjar ßrangursßherslur  og n˙tÝmalegri vinnubr÷g­ Ý ■rˇunarsamvinnu. "Allir starfsmenn stofnunarinnar hafa sˇtt nßmskei­ ß mikilvŠgum svi­um, svo sem eftirfylgni og ˙ttektum, al■jˇ­legum ˙tbo­um, undirb˙ningi verkefna og stjˇrnun til ßrangurs, og fleira. ┴hersla hefur veri­ l÷g­ ß a­ starfsmenn sŠktu nßmskei­ Ý hŠsta al■jˇ­legum gŠ­aflokki. Fullyr­a mß a­ allir starfsmenn stofnunarinnar hafa n˙ meiri kunnßttu og eru almennt betur Ý stakk b˙nir til a­ sinna verkefnum stofnunarinnar en ■eir voru fyrir fimm ßrum. Tekist hefur a­ finna fjßrhagslegt svigr˙m til a­ kosta ■essa endurmenntun me­ sparna­i ß ÷­rum svi­um."

Fjßrmßl og fjßrmßlastjˇrn
Um fjßrmßl og fjßrmßlastjˇrn segir Engilbert a­ frß ■vÝ a­ hann kom til starfa hafi stofnunin af samviskusemi haldi­ sig innan ramma fjßrlaga ß hverju ßri en um lei­ lagt ßherslu ß a­ fullnřta ßrlegar fjßrheimildir. A­haldi hafi veri­ beitt Ý rekstri sem m.a. hafi komi­ fram Ý lŠkkun ß rekstrarkostna­i a­alskrifstofu ■ar sem starfsfˇlki fŠkka­i og fer­akostna­i hafi veri­ haldi­ vel undir ߊtlunum, svo dŠmi sÚu nefnd. "Hlutfall ■ess fjßr sem nřst hefur beint til ■rˇunarverkefna hefur ■vÝ aukist. Ůß hefur stofnunin fengi­ lof fyrir gˇ­a og skilvirka fjßrmßlastjˇrnun og ÷ll ■au ßr sem Úg hef veri­ framkvŠmdastjˇri hefur RÝkisendursko­un sam■ykkt ßrsreikninga ßn athugasemda."

Ůrˇunarsamvinna stefnir Ý ÷fuga ßtt
═ samtali vi­ Spegilinn ß Rßs 1 RÝkis˙tvarpsins ß mßnudagskv÷ld kva­st Engilbert hafa miklar ßhyggjur af ■vÝ hvert stefnir Ý mßlefnum ■rˇunarsamvinnu Ý heiminum. "Ůa­ er veri­ a­ hverfa til baka til a­fer­afrŠ­i sem h÷f­ var a­ lei­arljˇsi ß­ur fyrr en reyndist illa," sag­i hann.

Engibert Gu­mundsson segir Ý vi­talinu a­ ■egar hann hˇf st÷rf a­ ■rˇunarmßlum hafi alltof litlu fÚ veri­ vari­ til ■rˇunarsamvinnu, og ■vÝ fÚ sem fÚkkst hafi veri­ illa vari­. LÝti­ hafi veri­ lagt upp ˙r frumkvŠ­i og forystu landanna sem nutu a­sto­arinnar og blanda­ hafi veri­ saman ■rˇunarsamvinnu, fjßrfestingum og uppbyggingu einkageirans. Au­vita­ ■urfi a­ huga a­ ■essum ■ßttum, en reynslan hafi sřnt a­ ■etta fer ekki vel saman. Ůß hafi teki­ langan tÝma a­ berja ni­ur ■ß stefnu a­ veita ■rˇunara­sto­ Ý formi lßna. SÝ­an hafi or­i­ miklar breytingar ß ßranna rßs og einkum hafi tÝmabili­ frß aldamˇtunum reynst happadrj˙gt. N˙ sřnist Engilbert a­ veri­ sÚ a­ hverfa aftur til fyrri a­fer­a, sem hafi reynst svo illa. Ůß hefur Engilbert ßhyggjur af ■vÝ a­ fÚ ver­i teki­ frß ■rˇunarsamvinnu til ■ess a­ sinna a­sto­ vi­ flˇttafˇlk Ý vi­t÷kulandinu. Sem dŠmi nefnir hann a­ sagt hafi veri­ Ý gamni og alv÷ru Ý Noregi a­ ß nŠsta ßri stefni Ý a­ Noregur ver­i helst vi­t÷kuland norskrar ■rˇunara­sto­ar. Enn fremur sÚ ljˇst a­ miki­ ■urfi a­ auka framl÷g eigi fyrirheit ParÝsarrß­stefnunnar um a­sto­ til ■rˇunarrÝkja til a­ takast ß vi­ loftslagsbreytingar sem ■au eigi enga s÷k ß, a­ ver­a meira en or­in tˇm. 

HÚr mß hlusta ß vi­tal Spegilsins vi­ Engilbert Gu­mundsson.

UtanrÝkisrß­uneyti­ yfirtekur allan mßlaflokk al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu ═slands:
Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands                      1981-2015

Morgunbla­i­ 19. maÝ 1981
"Starfa skal opinber stofnun, er nefnist Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands," sag­i Ý fyrstu grein laga um ŮSS═ sem Ëlafur Jˇhannesson forma­ur Framsˇknarflokksins og ■ßverandi utanrÝkisrß­herra lag­i fram og sam■ykkt voru ß vor■ingi 1981. ŮSS═ tˇk vi­ hlutverki fyrstu stofnunar ═slendinga um tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu vi­ ■rˇunarrÝki en s˙ stofnun tˇk vi­ starfa tÝu ßrum ß­ur og nefndist einfaldlega: A­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin.

═ greinarger­ me­ l÷gunum 1981 segir einmitt a­ vori­ 1971 hafi Al■ingi sam■ykkt l÷g um a­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin. "Vandamßl ■rˇunarlanda voru ■ß ■egar or­in me­al helstu mßla, sem Sameinu­u ■jˇ­irnar fj÷llu­u um og allsherjar■ingi­ haf­i sam■ykkt ■ß stefnuyfirlřsingu, a­ ■rˇu­um rÝkjum bŠri a­ stefna a­ ■vÝ a­ ekki minna en 1% af ■jˇ­artekjum ■eirra skyldi vari­ til a­ jafna ■ann mismun sem er ß kj÷rum rÝkra ■jˇ­a og fßtŠkra. Fyrstu ßrin eftir a­ l÷g ■essi voru sam■ykkt voru fjßrframl÷g til stofnunarinnar mj÷g smß Ý sni­um og ■vÝ var sß kostur valinn a­ beina fÚnu til samnorrŠnna a­sto­arverkefna. en ═slendingar ger­ust a­ilar a­ samningi Nor­urlanda um ■au mßl sk÷mmu eftir a­ stofnuninni var komi­ ß fˇt. Me­al ■eirra verkefna mß nefna samvinnuverkefni Ý Kenya og TansanÝu og landb˙na­arverkefni Ý Mosambique og TansanÝu. Fyrsta tvÝhli­a verkefni stofnunarinnar var ß svi­i fiskvei­a Ý Kenya, en ■ar hefur stofnunin greitt laun sÚrfrŠ­ings og lagt til řmis vei­arfŠri. NŠsta tvÝhli­a verkefni og jafnframt langdřrasta verkefni, sem stofnunin hefur lagt Ý, hˇfst ß s. l. ßri. Ůa­ er verkefni­ ß Cabo Verde, ■ar sem fjˇrir ═slendingar eru n˙ a­ st÷rfum vi­ fiskileit og kennslu Ý fiskvei­um. Var keypt 200 lesta stßlskip, Bjartur, sem nota­ er vi­ ■etta verkefni. Stofnuninni hafa borist řmsar a­rar a­sto­arbei­nir, en ekki hefur enn veri­ unnt a­ sinna ■eim vegna fjßrskorts. S˙ reynsla, sem fengist hefur af st÷rfum stofnunarinnar ß undanf÷rnum ßrum, leiddi til ■ess a­ fyrir nŠr tveim ßrum lag­i stjˇrn hennar til vi­ ■ßverandi utanrÝkisrß­herra, a­ l÷gin yr­u endursko­u­ og starfsemin endurskipul÷g­."

Rß­herra fÚllst ß ■essa till÷gu og fˇl stjˇrn stofnunarinnar ■etta verkefni. Var­ a­ rß­i, segir Ý greinarger­inni, me­ samkomulagi vi­ Al■ingi a­ kosningu nřrrar stjˇrnar sem ■ß ßtti a­ fara fram, yr­i fresta­ me­an ß endursko­un stŠ­i. Till÷gur stjˇrnarinnar bßrust  um hausti­ og sÝ­an fˇru ■Šr til umsagnar nokkurra a­ila. Helstu nřmŠli og breytingar Ý frumvarpinu voru ■essar: "1. nřtt nafn stofnunarinnar, 2. skilgreining ß markmi­i samstarfs ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin, 3. ßkvŠ­i um skattakj÷r ■eirra, sem starfa ß vegum stofnunarinnar Ý ■rˇunarl÷ndum a­ verkefnum ß vegum hennar, 4. breyting ß vali stjˇrnar stofnunarinnar, er stefnir a­ auknum tengslum hennar vi­ utanrÝkisrß­uneyti­.

Heildarl÷ggj÷f 2008
Umfj÷llun Morgunbla­sins um l÷gin frß 2008.
L÷gin frß 1981 um Ůrˇunarsamvinnu-stofnun voru felld ˙r gildi me­ heildarl÷ggj÷f um mßlaflokkinn ßri­ 2008, L÷g um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands. Ůar var ßkvŠ­i ■ess efnis a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands vŠri "sÚrst÷k stofnun" sem lyti yfirstjˇrn utanrÝkisrß­uneytisins. Ůar sag­i jafnframt a­ Ůrˇunarsamvinnu-stofnun annist tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu ═slands Ý umbo­i rß­herra Ý samrŠmi vi­ ߊtlun stjˇrnvalda um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu. ═ greinarger­ sag­i m.a.: "L÷g um Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands voru sett ßri­ 1981, en samkvŠmt ■eim sinnir Ůrˇunarsamvinnustofnun eing÷ngu tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu sem byggist ß millirÝkjasamningum. Al■jˇ­leg ■rˇunarsamvinna, sem Ýslensk stjˇrnv÷ld taka ■ßtt Ý, er hins vegar vÝ­tŠkari en svo og tekur, auk tvÝhli­a samstarfsverkefna, einnig til marghli­a samvinnu, samvinnu innan ramma ═slensku fri­argŠslunnar og mann˙­ar- og ney­ara­sto­ar. ═slenska l÷ggj÷f hefur hins vegar, fram a­ ■essu, skort heildstŠ­ fyrirmŠli um ■rˇunarsamvinnu er tŠkju til allra framangreindra ■ßtta. ┌r ■vÝ er bŠtt me­ frumvarpi ■essu.

Ůß voru markmi­in me­ lagasetningunni tilgreind me­ ■essum or­um: "Markmi­in eru a­ bŠta starfsa­fer­ir, auka festu Ý framkvŠmd og skřra enn frekar ßbyrg­ Ý mßlaflokki sem er vaxtarbroddur al■jˇ­asamskipta ═slendinga. MikilvŠgi ÷flugrar og Ýgrunda­rar ■rˇunarsamvinnu hefur aldrei veri­ meira en n˙ Ý hnattvŠddum heimi ■ar sem heimsmßl eru heimamßl og samßbyrg­ mannkyns ß framtÝ­ jar­ar skřr og brřnni en nokkru sinni."

FrÚtt RUV frß 18. desember sl.
Endalokin
┴ sÝ­asta ■ingi var lagt fram af hßlfu utanrÝkisrß­herra frumvarp sem ger­i rß­ fyrir a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands yr­i l÷g­ ni­ur og starfsemin flutt yfir Ý rß­uneyti­. Frumvarpi­ nß­i ekki fram a­ ganga en var ß nřjanleik, ˇbreytt, lagt fram Ý upphafi haust■ingsins og rß­herra mŠlti fyrir ■vÝ 11. september. Miklar umrŠ­ur ur­u um frumvarpi­ bŠ­i ■ingin en 18. desember var frumvarpi­ sam■ykkt sem l÷g frß Al■ingi me­ 34 atkvŠ­um gegn 25.

Ůar me­ lřkur s÷gu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands. 

Stu­ningur Ůrˇunarsamvinnustofnunar vi­ menntamßl Ý Mangochi:
Tilraunir til a­ bŠta nßmsßrangur og draga ˙r brottfalli
Menntamßl Ý Mangochi/ ICEIDA
Menntamßl Ý Mangochi/ ICEIDA
Ůa­ lřsir ßgŠtlega ßstandinu Ý menntamßlum Ý  Mangochi hÚra­i Ý MalavÝ a­ Ý sjßlfum h÷fu­sta­num, MangochibŠnum, er enn veri­ a­ kenna b÷rnum undir trjßm. VÝ­s vegar um hÚra­i­ sitja b÷rn Ý skugga trjßnna og lŠra. B÷rn yngri en fjˇrtßn ßra eru tŠplega helmingur malavÝsku ■jˇ­arinnar. Skˇlakerfi­ rŠ­ur ekki vi­ ■ann fj÷lda og ■a­ vantar flest: h˙snŠ­i, skˇlabŠkur, kennara og sÝ­ast en ekki sÝst: nßmsgŠ­i. Smelli­ ß ÷rina ß myndinni hÚr a­ ofan til a­ sjß kvikmyndabrot um menntamßl Ý Mangochi.

Tuttugu ■˙sund nemendur Ý tˇlf skˇlum
═ hÚra­sverkefni Ůrˇunarsamvinnustofnunar me­ hÚra­syfirv÷ldum Ý Mangochi er stu­ningur vi­ menntun einn ■ßtturinn og gengur Ý fßum or­um ˙t ß ■a­ a­ efla tˇlf grunnskˇla - af 260 skˇlum Ý hÚra­inu - me­ ■a­ fyrir augum a­ bŠta nßmsßrangur og draga ˙r brottfalli. ═ skˇlunum tˇlf eru um tuttugu ■˙sund nemendur. ┴rangurinn af ■essu tilraunaverkefni ver­ur mŠldur Ý minna brottfalli, fleiri b÷rnum sem fŠrast upp um bekk, fleiri b÷rnum sem standast prˇf og fleiri b÷rnum sem fß a­gang Ý framhaldsskˇla. A­rir tˇlf skˇlar - sem enga a­sto­ fß - hafa veri­ valdir sem vi­mi­unarskˇlar Ý rannsˇknarvinnu til a­ meta ßhrif breytinganna.

Gerbreytt nßmsumhverfi
Man˙el Harrison a­sto­arskˇlastjˇri Mztengeza grunnskˇlans segir a­ nemendur skˇlans sÚu um sextßn hundru­ og ■egar megi sjß a­ stu­ningur ═slendinga lei­i til ■ess a­ fleiri nemendur fŠrist upp um bekki, nßmsbŠkur sÚu nŠgar og ÷ll a­sta­an Ý nřjum skˇlastofum me­ h˙sg÷gnum hafi gerbreytt nßmsumhverfinu. Engu a­ sÝ­ur sÚu řmsar ßskoranir til sta­ar eins og brottfall nemenda Ý eldri bekkjum og hann nefnir sÚrstaklega st˙lkurnar; ■Šr sÚu alltof margar ■vinga­ar Ý hjˇnaband ß unglingsßrum og hŠtti nßmi.

Man˙el segir a­ kennarar og skˇlastjˇrnendur hvetji ungar stelpur sem eignast b÷rn til a­ koma aftur Ý skˇlann, stofna­ir hafi veri­ sÚrstakir mŠ­rahˇpar Ý ■eim tilgangi a­ nß aftur til ■essara barnungu mŠ­ra svo ■Šr geti haldi­ ßfram a­ mennta sig. - ┴ ■ri­ja hundra­ kennarar og skˇlastjˇrnendur hafa sˇtt nßmskei­ Ý kennslutŠkni og skˇlastjˇrnun og sextÝu kennaranemar hafa veri­ studdir til nßms me­ skuldbindingu um a­ vinna vi­ skˇla Ý hÚra­inu a­ nßmi loknu. TÝu kennarab˙sta­ir eru Ý byggingu og samhli­a byggingu r˙mlega fimmtÝu nřrra skˇlastofa er gert rß­ fyrir fjˇrum nřjum salernum vi­ hvern skˇla. Skˇlah˙sg÷gn eru keypt Ý tv÷ hundru­ kennslustofur og ennfremur er keypt kennsluefni og stu­ningur veittur vi­ mŠ­rahˇpa og st˙lknakl˙bba.

Stu­ningur vi­ kennslurß­gjafa
Einn verk■ßtturinn Ý menntaverkefninu er stu­ningur vi­ frŠ­sluskrifstofu hÚra­sins til a­ geta betur fylgst me­ skˇlastarfi og veitt skˇlum ÷flugari lei­s÷gn en ß­ur. Kennslurß­gjafar hafa fengi­ vi­bˇtarmenntun en ■eir eru ßtjßn Ý hÚra­inu og hafa 17-18 skˇla ß sinni k÷nnu hver og einn. Ůeim hefur veri­ sÚ­ fyrir t÷lvub˙na­i og einnig voru keypt vÚlhjˇl til a­ au­velda ■eim eftirliti­ me­ skˇlunum.
Chipiriro Masamba kennslurß­gjafi segir a­ breytingarnar ß skˇlunum sÚu gÝfurlegar frß ■vÝ stu­ningur ═slendinga hˇfst. ┴­ur hafi veri­ skortur ß skˇlastofum, nemendur og margvÝsleg ÷nnur vandamßl sem brug­ist sÚ vi­ Ý verkefninu. H˙n segir a­ ßrangurinn eigi eftir a­ koma sÝfellt betur Ý ljˇs, ■a­ hafi ■egar til dŠmis dregi­ lÝtillega ˙r brottfalli, og hva­ hana sjßlfa var­ar skili t÷lvub˙na­ur sÚr Ý bŠttri skřrsluger­, ߊltanager­ og margvÝslegum stu­ningi vi­ skˇlastarfi­.

Vi­urkennt er a­ menntaverkefni­ er marg■Štt og flˇki­, me­al annars ■ess vegna hˇfst ■a­ ßri sÝ­ar en hinir ■Šttir hÚra­sverkefnisins. Ni­urst÷­ur ˙r k÷nnunum sem ger­ar eru benda til a­ mŠlanlegar breytingar til hins betra hafi or­i­ Ý skˇlunum tˇlf. Hins vegar segja starfsmenn Ůrˇunarsamvinnustofnunar a­ of fljˇtt sÚ a­ fagna ■vÝ enn sÚ langt Ý land.
Kynningarmyndband um vatns-, salernis- og hreinlŠtisverkefni­ Ý ZambezÝu
WASH-verkefni­ Ý ZambezÝu/ UNICEF
WASH-verkefni­ Ý ZambezÝu/ UNICEF

Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF, vinnur a­ vÝ­tŠku verkefni Ý ZambezÝufylki Ý MˇsambÝk til hagsbˇta fyrir Ýb˙a fimm hÚra­a vi­ a­ reisa vatnsbˇl, bŠta salernisa­st÷­u og tryggja betra hreinlŠti. Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands (ICEIDA) er helsti samstarfsa­ili UNICEF Ý ■essu verkefni sem hefur ■ann megintilgang a­ bŠta heilsufar og lÝfsgŠ­i Ýb˙anna Ý sveitum ZambezÝu. Fulltr˙ar UNICEF og ICEIDA fˇru Ý vettvangsheimsˇkn fyrir sk÷mmu og lÚtu vinna me­fylgjandi kynningarmynd um verkefni­. Me­al annars er Ý myndbandinu vi­t÷l vi­ Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands og ١rdÝsi Sigur­ardˇttur umdŠmisstjˇra ŮSS═ Ý MˇsambÝk.
Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands l÷g­ ni­ur:
Opi­ h˙s Ý dag frß 14-16

Fßeinum d÷gum fyrir jˇl sam■ykkti Al■ingi l÷g um ■rˇunarsamvinnu. ═ ■eim segir me­al annars a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands ver­i l÷g­ ni­ur frß og me­ nŠstu ßramˇtum. ┴ ■essum tÝmamˇtum vill stofnunin ■akka ÷llu starfsfˇlki, n˙verandi og fyrrverandi, fyrir mikilvŠgt framlag ■ess til a­ bŠta hag hinna fßtŠkustu Ý ■essum heimi.  Einnig vill stofnunin ■akka ÷llum ■eim sem hafa sta­i­ v÷r­ um starf og tilveru stofnunarinnar - og ■au mikilvŠgu verkefni sem henni hefur veri­ tr˙a­ fyrir.

SÝ­asti starfsdagur stofnunarinnar ver­ur Ý dag, mi­vikudaginn 30. desember.  Okkur ■Štti vŠnt um a­ sjß sem flesta vini og velunnara stofnunarinnar milli klukkan 14 og 16 Ý h˙sakynnum stofnunarinnar a­ Rau­arßrstÝg 27 Ý ReykjavÝk. Hjartanlega velkomin!

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
YEAR IN REVIEW - 2015 (Short Version)/ Sameinu­u ■jˇ­irnar
YEAR IN REVIEW - 2015 (Short Version)/ Sameinu­u ■jˇ­irnar
Family Farmers: Feeding the world, caring for the earth/ FAO
-
-
-
-
One family against a world of climate change | UNICEF
One family against a world of climate change | UNICEF
"IN THE END IT WASN'T MY CHOICE": CHILD MARRIAGE IN MOZAMBIQUE/ UNICEF, MˇsambÝk-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur
FrÚttir og frÚttaskřringar

Africa in 2015, the pessimist's take: war, terror and... Cecil the lion/ TheGuardian
-
Financing development through better domestic resource mobilization/ UNDP
-
A look back at UK aid in 2015/ DfID
-
Tackling deforestation as part of climate action, eftir Xiaoting Hou Jones/ IIED
-
Displacement Climbs, No Respite Near in 2016/ IPS

Solar energy to bring jobs and prosperity back to parched villages/ Al■jˇ­abankinn
-
The Home of Peace, A Siege of Fear - Boko Haram: A VOA Special Report/ VOA
-
Good news in December: U.S. Congressional approval of IMF Quota & Governance Reforms/ Fin4Dev
-
How well were you actually following the world of environment and development in 2015?/ IIED
-
An unwanted guest: El Ni˝o and Africa in 2016/ IRIN
-
El Ni˝o rammer det sydlige Afrika med voldsomme konskvenser/ GlobalNyt
-
2015 in review: the year's top development stories/ TheGuardian
-
Verden blir fredeligere/ Bistandsaktuelt
-
Ethiopia to Eliminate FGM, Early Marriage By 2025/ AllAfrica
-
Editor's picks: Opinions and special features in 2015, eftir Anita Makri/ SciDev
-
Global Fund kicks off fundraising effort to save 8 million lives/ ONE
-
How one goat is helping to lift a whole community out of poverty/ ONE
-
IRIN 2015: OUR TOP 10 MOST-READ/ IRIN
-
Countries Declare States of Emergency in the Face of El Ni˝o / GlobalVoices
-
First global assessment of food-borne diseases is published by the World Health Organisation/ ILRI
-
Our 10 most popular news stories of 2015/ SCIDev
-
Africa just defeated a disease. Did you notice?/ ONE
-
A look back at Ebola/ IRIN
-
Our favourite features of 2015/ SciDev
-
Every two seconds, a baby is born in a conflict zone - UNICEF
Born into danger | UNICEF
Born into danger | UNICEF
A sweet (potato) solution to malnutrition, eftir Donna Barne/ Medium
-
UN Women's Fund for Gender Equality awards USD 7.3 million for implementation of the Sustainable Development Goals/ UNWomen
-
Malala and Muzoon reunite to proclaim benefits of education/ BBC
-
3F: Carlsberg i Malawi lukkede d°ren for danske tillidsfolk/ GlobalNyt
-
2015 in pictures: a review of some of the year's major developments/ UNNewsCentre
-
New Burkina Faso President Sworn In/ VOA
WHO declares Guinea free of Ebola/ CNN
WHO declares Guinea free of Ebola/ CNN
WHO declares Guinea free of Ebola virus/ DW
-
Germany gives life sentence to Rwandan for genocide/ DW
-
Uganda: Donor Funding of National Budget Rises/ AllAfrica

The economics of giving: how our emotions get in the way of helping others/ QZ
-
David Beckham in Djibouti: Life-saving vaccines and football/ UNICEF
-
People of African descent must be fully included in climate change decisions, UN experts urge

Framl÷g ESB til mann˙­ar- og ■rˇunarmßla hŠkka um r˙m fimm prˇsent milli ßra!
Fjßrframl÷g Evrˇpusambandsins Ý ■ßgu fßtŠkasta fˇlksins Ý heiminum ver­a hŠrri en nokkru sinni fyrr ß nŠsta ßri, e­a sem nemur 9,17 millj÷r­um evra, a­ ■vÝ er segir ß vefsÝ­u hjßlparsamtakanna ONE. ┌tlit var fyrir lŠkkun ß framl÷gum Ý haust til mann˙­ar- og ■rˇunarmßla af hßlfu ESB en ONE samt÷kin hrundu ■ß af sta­ herfer­inni "Protect Aid. Save Lives" til a­ ■rřsta ß ■jˇ­arlei­toga innan Evrˇpusambandsins a­ breg­ast ekki fßtŠkum - og ■a­ gekk eftir, segir Ý frÚttinni.

SamkvŠmt frÚttinni hefur tekist a­ nß fram auknum framl÷gum til hjßlpar flˇttafˇlki, meira fÚ til mann˙­ara­sto­ar og auki­ fjßrmagn til ■rˇunarsamvinnu. Alls nemur hŠkkunin r˙mum 5% milli ßra. "Ůetta eru frßbŠrar frÚttir! Aldrei fyrr Ý s÷gunni hefur framlag ESB nß­ ■essum hŠ­um. Ůa­ ■ř­ir a­ fleiri mannslÝfum er bjarga­, fleiri b÷rn fß menntun, fleiri vegir eru lag­ir og fleira fˇlk nŠr a­ lyfta sÚr upp ˙r sßrafßtŠkt."


Merkum kafla lřkur Ý dag

 -eftir Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands

Frß MalavÝvatni. Ljˇsm. gunnisal
═ dag lřkur merkum kafla Ý s÷gu Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu ■egar Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands ver­ur l÷g­ ni­ur. Frß ■vÝ a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun var sett ß laggirnar ßri­ 1981 hefur stofnunin fjßrmagna­ og stutt vi­ verkefni ß GrŠnh÷f­aeyjum, Ý MalavÝ, NamibÝu, ┌ganda, MˇsambÝk, Sri Lanka, Nikaragva, E■ݡpÝu, ErÝtreu, KenÝa, TansanÝu, R˙anda, B˙r˙ndÝ og SambÝu. Vi­ h÷fum stutt verkefni Ý fiskvei­um og me­fer­ afla, menntun, heilbrig­ismßlum, vatni og hreinlŠti, jar­hita. Vi­ h÷fum stutt vi­ uppbyggingu ß stjˇrnsřslu Ý fßtŠkum hÚru­um Ý AfrÝkul÷ndum og vi­ stofnanauppbyggingu ß fj÷lm÷rgum svi­um. Fj÷ldi kennara, heilbrig­isstarfsfˇlks, fiskimanna og fiskimßlasÚrfrŠ­inga, jar­hitasÚrfrŠ­inga og jafnrÚttissÚrfrŠ­inga hefur hloti­ ■jßlfun fyrir tilstilli Ůrˇunarsamvinnustofnunar.

Vi­ teljum okkur geta sřnt fram ß a­ starfi­ hefur skila­ raunverulegum ßrangri. Vi­ h÷fum sÚ­ nemendurna nß betri ßrangri fyrir stu­ning okkar og fleiri nß a­ lj˙ka nßmi. Vi­ sjßum mŠ­ur fŠ­a vi­ betri a­stŠ­ur og lifa af fyrir viki­ - og b÷rnin lÝka. Vi­ h÷fum upplifa­ hva­ a­gangur a­ hreinu vatni bŠtir lÝf fßtŠkra miki­ og hve sj˙kdˇmum fŠkkar Ý kj÷lfari­. Vi­ h÷fum sÚ­ a­ ■jßlfun Ý betri me­fer­ ß fiskafla hefur auki­ tekjur hjß fßtŠkum fiskimannafj÷lskyldum. Vi­ h÷fum lÝka sÚ­ a­ stu­ningur okkar vi­ uppbyggingu ß rannsˇknarstofum Ý fiski­na­i hefur opna­ fyrir ˙tflutningsmarka­i fyrir afur­irnar. Ůa­ hefur ekki allt gengi­ sem skyldi - en sß ßrangur sem hefur nß­st hefur margfaldlega rÚttlŠtt hverja ■ß krˇnu sem Ý starfsemina hefur fari­. Ůa­ er erfitt a­ Ýmynda sÚr nokkra ■ß notkun ß Ýslensku skattfÚ sem krˇnu fyrir krˇnu bjargar fleiri mannslÝfum og bŠtir hag fleiri en ■rˇunarsamvinnan gerir.

┴ ■essum 34 ßrum hafa hundru­ einstaklinga starfa­ ß vegum hennar vi­ a­ stu­la a­ framf÷rum og bŠta daglegt lÝf fßtŠks fˇlks Ý samstarfsl÷ndum stofnunarinnar. Íllu ■essu fˇlki fŠri Úg ■akkir og ßrna­arˇskir: Ůi­ megi­ vita a­ starf ykkar hefur skipt miklu mßli, ■a­ hefur bjarga­ lÝfum og bŠtt enn■ß fleiri. Ůi­ hafi­ hjßlpa­ fßtŠkum samfÚl÷gum ßfram veginn til betri afkomu.

Íllum ■eim sem hafa stutt vi­ starf og tilveru Ůrˇunarsamvinnustofnunar ■akka Úg stu­ninginn. ١tt stofnunin hverfi af vettvangi er ßfram verk a­ vinna. Ůa­ er si­fer­ileg skylda rÝkrar ■jˇ­ar a­ leggja sitt af m÷rkum til a­ ˙trřma hungri, fßtŠkt og eymd Ý allri sinni mynd. Haldi­ ßfram a­ leggja h÷nd ß plˇg til a­ tryggja a­ ═sland standi sÝna vakt Ý samfÚlagi ■jˇ­anna.

Me­ ˇskum um farsŠlt komandi ßr.
"١ a­ heimsljˇs hÚrna endi..."

-eftir Gunnar Salvarsson ˙tgßfu- og kynningarstjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands

"١ a­ heimsljˇs hÚrna endi, himinljˇs ■Úr eilÝf sendi," orti Lßrus Thorarensen og birti Ý L÷gbergi ßri­ 1910. Vi­ hŠfi er a­ birta ■essar ljˇ­lÝnur n˙ ■egar Heimsljˇs - veftÝmarit Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands - kemur ˙t Ý sÝ­asta sinn ß sÝ­asta starfsdegi ŮSS═. Bla­i­ sem lengi vel hÚt einungis VeftÝmarit um ■rˇunarmßl kom fyrst ˙t ßri­ 2008 og hefur komi­ ˙t vikulega Ý ßtta ßr, ßvallt Ý hßdeginu ß mi­vikud÷gum. T÷lubl÷­in ß hverju ßri hafa veri­ nßlŠgt fj÷rutÝu - og vi­takendur ß sÝ­ustu misserum r˙mlega fimmtßn hundru­.

Upplřsingatorg
Heimsljˇs var­ ■egar Ý upphafi upplřsingatorg um mßlaflokk me­ yfirheitinu ■rˇunarmßl. Ůa­ heiti vÝsar til mann˙­arstarfa og al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu sem unnin er af opinberum a­ilum, borgarasamt÷kum, stofnunum og einstaklingum - og markmi­ bla­sins hefur fyrst og fremst veri­ a­ glŠ­a ßhuga ß mßlaflokknum me­ ■vÝ a­ benda ß og flytja frÚttir og greinar um ■a­ sem hŠst ber hverju sinni. Au­vita­ hefur umfj÷llun um starf Ůrˇunarsamvinnustofnunar veri­ fyrirfer­armiki­ og bla­i­ hefur veri­ vettvangur umfj÷llunar sÚrfrŠ­inga stofnunarinnar og starfsnema - og mikilvŠgur vettvangur fyrir frßsagnir Ý mßli og (kvik)myndum af starfi ŮSS═ me­al AfrÝku■jˇ­a, samstarfslandanna ■riggja og ■eirra ■jˇ­a sem njˇta stu­nings ═slands Ý leitinni a­ jar­hita.

Í­rum ■rŠ­i hefur Heimsljˇs lÝka veri­ r÷dd ■eirra sem njˇta stu­ningsins, r÷dd fßtŠkra Ý heiminum. S˙ r÷dd er veik Ý almennum frÚttaflutningi Ýslenskra fj÷lmi­la og raunar eru ■a­ svo a­ flestar frÚttir sem birst hafa Ý Heimsljˇsi hefur ekki veri­ a­ finna annars sta­ar Ý Ýslenskum mi­lum. SÚrsta­a bla­sins hefur ennfremur falist Ý ■vÝ a­ ■ar hefur veri­ safna­ saman ˇgrynni af krŠkjum ß greinar og efni ˙r ÷­rum fagtÝmaritum um ■rˇunarmßl, greinum af frŠ­ilegum toga frß ■ekkingarsetrum um heim allan og helstu frÚttum frß ■rˇunarrÝkjum, einkum  AfrÝkurÝkjum.

Heimsljˇs hefur veri­ opi­ fyrir ÷llum sko­unum um ■rˇunarsamvinnu og hefur ˇhika­ birt gagnrřni ß einst÷k verkefni og ß mßlaflokkinn Ý heild en einnig vaki­ athygli ß ■vÝ sem vel er gert og ■eirri jßkvŠ­u ■rˇun sem or­i­ hefur Ý heiminum ß sÝ­ustu ßrum - ■rˇun sem hefur a­ miklu leyti fari­ framhjß almenningi eins og SvÝinn Hans Rosling gˇ­kunningi okkar hefur veri­ duglegur a­ benda ß.

Ůegar veftÝmariti­ hˇf g÷ngu sÝna vori­ 2008 voru Ý gildi sÚrl÷g um Ůrˇunarsamvinnustofnun ■ar sem me­al annars var a­ finna sÚrstakt ßkvŠ­i um kynningarmßl. Ůar var or­rÚtt sagt a­ stofnunin Štti a­ vinna "a­ ■vÝ a­ framl÷g ═slendinga til a­sto­ar vi­ ■rˇunarl÷ndin nßi sem fyrst ■vÝ marki, sem sam■ykkt hefur veri­ ß ■ingi Sameinu­u ■jˇ­anna, a­ ■au nemi 1% af ■jˇ­artekjum." Me­ ÷­rum or­um var eitt af hlutverkum ŮSS═ a­ minna stjˇrnv÷ld ß skyldur sÝnar Ý samfÚlagi ■jˇ­anna me­ ■vÝ a­ hvetja ■au til a­ auka framl÷g til ■rˇunarsamvinnu. Heimsljˇs hefur ekki lßti­ sitt eftir liggja Ý ■essu efni eins og lesendur hafa teki­ eftir.

Hrˇs
═ tÝttnefndri rřni ■rˇunarsamvinnunefndar OECD, svokalla­rar DAC nefndar, ß al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slendinga fyrir r˙mum tveimur ßrum var Heimsljˇsi sÚrstaklega hrˇsa­ og Ý skřrslu ١ris Gu­mundssonar sem unnin var sÚrstaklega fyrir utanrÝkisrß­herra um mßlaflokkinn segir um upplřsingagj÷f: "ËhjßkvŠmilegt er a­ sko­a upplřsingamßl Ý tengslum vi­ umrŠ­una um hvort ŮSS═ eigi a­ fara inn Ý utanrÝkisrß­uneyti­. ŮSS═ hefur leyft sÚr ßkve­i­ sjßlfstŠ­i Ý upplřsingami­lun, ■ar me­ tali­ a­ hafa sko­un ß fjßrveitingum til mßlaflokksins. ŮSS═ hefur ■annig teki­ sÚr st÷­u sem mßlsvari ■rˇunarsamvinnu og geta­ gengi­ lengra Ý ■eim efnum heldur en ef vi­komandi vŠru starfsmenn rß­uneytis undir beinni stjˇrn rß­herra... Upplřsingastarf ß vegum hins opinbera um ■rˇunarsamvinnu fer fyrst og fremst fram hjß ŮSS═, sem gefur ˙t vikulegt vefrit um ■rˇunarmßl og hefur skřrslur og frÚttir ˙r starfinu afar a­gengilegar ß heimasÝ­u sinni. FrÚttabrÚfi­ er afar upplřsandi og fjallar bŠ­i um verkefni hins opinbera og borgarasamtaka auk ■ess a­ vera vettvangur fyrir umrŠ­u. ═ ritinu er safna­ saman hlekkjum ß al■jˇ­legar frÚttir og umrŠ­u um mßlaflokkinn og ■a­ nŠr ■ess vegna a­ upplřsa og frŠ­a lesendur sÝna um al■jˇ­lega strauma og stefnur. SÚrfrŠ­ingar DAC hrˇsa ŮSS═ sÚrstaklega fyrir vefriti­."

┴n ■ess a­ Štlunin sÚ Ý ■essum lokapistli a­ mŠra Heimsljˇs sÚrstaklega er ekki hŠgt a­ setja punkt aftan vi­ ■essa ˙tgßfu ßn ■ess a­ minnast ß lofsamlega umfj÷llun fj÷lmargra ■ingmanna um bla­i­. Bjarkey Ëlsen Gunnarsdˇttir spur­ist sÚrstaklega fyrir um hvort bla­i­ yr­i ßfram vi­ lř­i og lřsti ■eirri sko­un sinni a­ henni myndi "■ykja afskaplega mi­ur, fyrir faglega umfj÷llun um ■rˇunarmßl yfirleitt, ef ■etta tÝmarit, veftÝmariti­ Heimsljˇs, yr­i ekki gefi­ ˙t ßfram".

Ůa­ fer einkar vel ß ■vÝ a­ lj˙ka ■essum pistli ß or­um Íssurar SkarphÚ­inssonar fyrrverandi utanrÝkisrß­herra sem bar­ist af har­drŠgni fyrir tilvist Ůrˇunarsamvinnustofnunar ß ■ingi en hann sag­i eitt sinn Ý umrŠ­unni: "Af ■vÝ vefriti­ Heimsljˇs barst Ý tal ■ß vil Úg upplřsa a­ Úg er einn af reglulegum lesendum ■ess og Úg held a­ ■ar hafi veri­ ger­ mj÷g merkileg tilraun af hßlfu Ůrˇunarsamvinnustofnunar sem hafi lukkast mj÷g vel. ╔g tek eftir ■vÝ a­ mj÷g oft rata leifturskemmtilegar frßsagnir ■ess Ý a­ra fj÷lmi­la. ╔g hugsa a­ ■vÝ megi slß f÷stu a­ engin fjßrfesting Ý upplřsingami­lun af hßlfu nokkurrar rÝkisstofnunar hafi skila­ jafn miklu eins og akk˙rat s˙ ßkv÷r­un a­ halda ■vÝ riti ˙ti."

Lesendum sendi Úg eilÝf himinljˇs - og ■akka samfylgdina. -Gsal

Glefsur ˙r s÷gu Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu - XII. hluti
Fyrsta tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnuverkefni­: ═slenskur skipstjˇri kennir Ý KenÝa

Fyrir nokkrum ßrum birtust Ý Heimsljˇsi glefsur ˙r s÷gu Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu. ═ ljˇsi ■ess a­ flest bendir til a­ 45 ßra s÷gu sÚrstakrar stofnunar um tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu ═slands lj˙ki innan tÝ­ar eru ■essar stuttu frßsagnir endurbirtar.

FrÚtt Morgunbla­sins 3. ßg˙st 1978
"═slenskur skipstjˇri kennir Kenyam÷nnum" er fyrirs÷gn Ý Morgunbla­inu 3. ßg˙st 1978 og hefst ß ■essum or­um: "Baldvin GÝslason skipstjˇri fˇr Ý gŠrmorgun til Kenya, en nŠstu vikur mun hann kynna sÚr a­stŠ­ur ■ar Ý sambandi vi­ fiskvei­ar og undirb˙a fer­ sÝna ■anga­ Ý haust. Ůanga­ mun hann fara til ßrs dvalar ß vegum A­sto­ar ═slands vi­ ■rˇunarrÝkin. Mun Baldvin a­sto­a Kenyamenn vi­ uppbyggingu fiskvei­a vi­ strendur Kenya og ver­ur hann skipstjˇri ß 120 tonna stßlbßt. ┴ bßtnum ver­a stunda­ar vei­itilraunir, k÷nnun ß fisktegundum og kennsla, en fram til ■essa hafa Kenyamenn a­allega stunda­ fiskvei­ar Ý v÷tnum landsins, svo sem ViktorÝuvatni."
 
Skemmtilegt vit Ý a­sto­inni
Baldvin GÝslason var fyrsti starfsma­ur Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu Ý fullu starfi og fyrsti tvÝhli­a samningur ═slands vi­ ■rˇunarrÝki, vi­ KenÝa, fˇlst Ý ■vÝ a­ ═slendingar greiddu Baldvini laun og kostu­u dv÷l hans sy­ra Ý eitt ßr, Ý borginni Mombasa, ßsamt ■vÝ a­ leggja til vei­arfŠri og annan b˙na­. Baldvin flutti ßsamt fj÷lskyldu sinni til KenÝa, en eiginkona hans, Helena Sigtryggsdˇttir, starfa­i m.a. sem sjßlfbo­ali­i Ý blindraskˇlum og me­ ■eim voru tv÷ elstu b÷rnin ß grunnskˇlaaldri, GÝsli R˙nar og Helena LÝndal sem gengu Ý einkaskˇla Ý Mombasa.
 
Eina ßri­ umsamda var­ hins vegar a­ fjˇrum ßrum og ■egar Baldvin sneri heim me­ fj÷lskylduna Ý j˙lÝlok 1982 var hann spur­ur a­ ■vÝ hvort a­sto­in hef­i komi­ a­ gagni: "Jß, mÚr fannst mj÷g skemmtilegt vit Ý henni, ■ˇtt Ý smßum stÝl vŠri. Ůeir sem Úg kenndi fˇru me­ sÝna ■ekkingu ß a­ra sta­i og ■annig brei­ist ■etta ˙t." (Helgarpˇsturinn 23. jan˙ar 1983).
 
Baldvin GÝslason er fŠddur ß Akureyri 1943. Hann lauk vÚlastjˇranßmi 1963 og prˇfi frß Střrimannaskˇlanum 1965. Hann fˇr ß togara frß Akureyri og sÝ­ar var hann střrima­ur og skipstjˇri Ý Vestmannaeyjum og framkvŠmdastjˇri fyrir eignir EirÝks "rÝka".  ┴ri­ 1975 hˇf hann st÷rf fyrir FAO, MatvŠlastofnun Sameinu­u ■jˇ­anna, og var fyrst sendur til nor­urhluta Jemen me­ h÷fu­a­setur Ý borginni Hodeidah vi­ Rau­ahafi­.  Ůar var hann um tveggja ßra skei­ en veiktist heiftarlega af lifarbˇlgu. "╔g var­ ■a­ veikur a­ vi­ ur­um a­ fara ˙r Jemen Ý betra loftslag til a­ Úg jafna­i mig. KenÝa var ■a­ land sem Sameinu­u ■jˇ­irnar mŠltu me­," sag­i Baldvin l÷ngu sÝ­ar Ý vi­tali vi­ Morgunbla­i­ (Mbl. 21. desember 2008).
 
Veggklukkan eina tŠki­ sem virka­i!
Baldvin lřsir a­stŠ­um Ý KenÝa ■egar hann kemur ■anga­ me­ ■essum or­um: "╔g fˇr ˙t Ý byrjun ßg˙st ┤78 og sko­a­i str÷ndina og bßtinn, sem ■ß var Ý ansi slŠmu ßstandi enda ekki veri­ ß sjˇ Ý ■rj˙ ßr. Ůa­ var til dŠmis nßnast ekkert sem starfa­i af tŠkjunum Ý br˙nni, nema veggklukkan. ╔g kom sÝ­an aftur heim og undirbjˇ veruna su­urfrß, setti upp tv÷ troll, ˙r efni frß Hampi­junni, bßturinn ßtti a­ vera tilb˙inn um mßna­amˇtin oktˇber-nˇvember. Ůegar ˙t var komi­ ba­ Úg strax um nř tŠki Ý bßtinn, sem rekinn er af Kenya stjˇrn, en ■ar steytti Úg brßtt ß ■vÝ stˇra skeri sem rÝkisbßkni­ er ■ar Ý landi. DřptarmŠlirinn kom Ý aprÝl ┤81, talst÷­in kom Ý jan˙ar ß ■essu ßri og radarinn er ekki kominn enn." (Morgunbla­i­ 12. september 1982).
 
Ingi Ůorsteinsson vi­skiptafrŠ­ingur skrifar grein Ý VÝsi ßri­ 1979 um st÷rf Baldvins Ý KenÝa undir heitinu "═slensk tŠknihjßlp Ý Kenya gefst vel" og lřsir ■ar SHAKWEE, bßtnum sem stjˇrnv÷ld Ý KenÝa lÚtu af hendi fyrir rannsˇknir og vei­ar en nafn bßtsins merkir sjˇfugl. Hann var smÝ­ur Ý Mombasa fyrir fiskirannsˇknardeildina ■ar sem rannsˇknarskip.  Bßturinn var Ý algerri ni­urnÝ­slu og langan tÝma tˇk a­ gera hann sjˇfŠran. "┴ me­an be­i­ var eftir varahlutum, ■ß nota­i Baldvin tÝmann til nßmskei­ahalds fyrir ßh÷fnina Ý vÚlavi­ger­um og netavi­ger­um," segir Ingi Ý greininni. Og bŠtir vi­: "Eftir a­ "SHAKWEE" komst loksins ß flot mj÷g vanb˙inn ÷llum n˙tÝma tŠkjum Ý br˙nni, hefur ßrangur af starfi Baldvins fari­ a­ koma Ý ljˇs. Ůegar Baldvin var inntur eftir hverju hann ■akka­i gˇ­an ßrangur sem nß­st hef­i Ý vei­ifer­um bßtsins, svara­i hann ■vÝ til a­ pesˇnulega hef­i hann aldrei Štla­ a­ gera nein kraftaverk Ý sambandi vi­ fiskvei­ar Ý Kenya, heldur a­ vei­arfŠrin og me­fer­ ■eirra ger­u kraftaverkin."
 
Střrimannaskˇli Ý stofunni heima
Sjßlfur lřsir Baldvin verkefninu me­ ■essum or­um Ý Morgunbla­inu ßri­ 2008: "╔g starfrŠkti eins konar střrimannaskˇla heima Ý stofu, ■ar kenndi Úg einfalda siglingafrŠ­i. Trollvi­ger­ir og uppsetning fˇr fram Ý gar­inum vi­ h˙si­ okkar og skipsh÷fnin var­ okkur nßin. ... Dv÷lin Ý KenÝa er einn eftirminnilegasti tÝmi Švi minnar, oft erfi­ en samt vel ■ess vir­i."
 
═ ÷­ru vi­tali fer Baldvin lÝka f÷grum or­um um kynni sÝn af heimam÷nnum. "Fˇlki­ Ý Kenya er mj÷g gott og allir ßhafnarme­limir ur­u heimilisvinir okkar... Ůa­ er dřrmŠt reynsla a­ hafa b˙i­ ß slÝkum sta­ og kynnst ■essu fˇlki sem um svo margt er ˇlÝkt okkur, og geta­ or­i­ ■vÝ a­ li­i. (Morgunbla­i­ 12. september 1982).
 
Baldvin segir Ý samtali vi­ Heimsljˇs a­ ■a­ sÚ mj÷g nau­synlegt a­ gera vel vi­ alla sem koma a­ vinnu sem ■essari. Sjßlfur kve­st hann Švinlega hafa haft ■rennt a­ lei­arljˇsi Ý st÷rfum Ý ■rˇunarrÝkjum - vir­a tr˙a manna, bor­a sama mat og heimamenn, og reyna a­ setja sig inn Ý tungumßli­. "Ůessi ■rj˙ atri­i eru ■au mikilvŠgustu Ý svona annars erfi­u starfi og starfsumhverfi," segir hann.
 
Baldvin GÝslason og fj÷lskylda tˇku sig upp nokkrum ßrum eftir heimkomuna frß KenÝa og fluttust til Hull Ý Bretlandi ■ar sem ■au hjˇnin hafa reki­ fyrirtŠki­ GÝslason Fish Selling Ltd Ý aldarfjˇr­ung. Me­fram fyrirtŠkjarekstrinum veitti Baldvin um ßrabil rß­gj÷f til al■jˇ­astofnana og fyrirtŠkja um fiskvei­ar og sjßvar˙tveg. ═ Morgunbla­sgrein ßri­ 1996 segir t.d. a­ hann hafi veitt rß­gj÷f var­andi sˇkn ß fjarlŠg mi­. "Hann fˇr til ViktorÝuvatns ß vegum indversks fyrirtŠkis og Ý vetur til KolumbÝu a­ kanna m÷guleika ß vei­um fyrir Ýslenska ˙tger­. NŠst heldur hann til Eritreu," segir Ý greininni. -Gsal

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Heimsljˇs er frŠ­slu- og upplřsingarit um ■rˇunarmßl og ■rˇunarsamvinnu. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß ■vÝ a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Heimsljˇs birtir gjarnan greinar um ■rˇunarmßl en ŠtÝ­ undir nafni og ß ßbyrg­ h÷funda. SlÝkar greinar ■urfa ekki a­ endurspegla stefnu ŮSS═. Einungis greinar undir nafni framkvŠmdastjˇra teljast endurspegla vi­horf stofnunarinnar.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappir Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mßt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105