gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
8. ßrg. 279. tbl.
16. september 2015
Opinber framl÷g ═slendinga til ■rˇunarsamvinnu lŠgst allra OECD ■jˇ­a:
A­eins fimm ■jˇ­ir uppfylla vi­mi­ Sameinu­u ■jˇ­anna - ■rjßr norrŠnar
Mikill ßrangur Ý barßttunni gegn barnadau­a ß sÝ­ustu ßrum:
Mikill ßrangur hefur nß­st ß sÝ­ustu ßratugum Ý barßttunni gegn barnadau­a en samkvŠmt nřrri skřrslu deyja n˙ tv÷falt fŠrri b÷rn ß hverju ßri mi­a­ vi­ ßri­ 1990. TŠplega 50 milljˇnum mannslÝfa hefur ■annig veri­ bjarga­. ┴rangurinn er ■ˇ ekki meiri en svo a­ ■˙saldarmarkmi­i­ um a­ draga ˙r barnadau­a um tvo ■ri­ju fyrir ßrslok 2015 kemur ekki til me­ a­ nßst. N÷turlega sta­reyndin er s˙, a­ ■rßtt fyrir miklar framfarir, deyja 16 ■˙sund b÷rn yngri en fimm ßra ß hverjum degi.

"Vi­ ver­um a­ vi­urkenna a­ gÝfurlegar al■jˇ­legar framfarir hafa nß­st, sÚrstaklega eftir ßri­ 2000 ■egar margir ■jˇ­ir hafa dregi­ ■refalt ˙r dau­sf÷llum barna yngri en fimm ßra," segir Geeta Rao Gupta a­sto­arframkvŠmdastjˇri Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna (UNICEF) en skřrslan er gefin ˙t af hßlfu UNICEF Ý samstarfi vi­ Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunina (WHO), Al■jˇ­abankann og Sameinu­u ■jˇ­irnar.

Guptka bendir ß a­ langflest dau­sf÷ll barna yngri en fimm ßra sÚu af v÷ldum fyrirbyggjandi orsaka og ■orri barnanna deyi ß fyrstu mßnu­um Švinnar. Ůessar sta­reyndir Šttu a­ hvetja okkur til a­ leggja okkur tv÷falt fram um a­ beita ■ekktum a­ger­um til a­ afstřra barnadau­a. "Vi­ getum ekki haldi­ ßfram a­ breg­ast b÷rnunum," segir h˙n.
A­ ■vÝ er fram kemur Ý skřrslunni - Levels & Trends in Child Mortality Report 2015 - lÚtust 12,7 milljˇnir barna ßri­ 1990 en dau­sf÷llin ver­a um 5,9 milljˇnir ß ■essu ßri sem um lei­ ver­ur fyrsta ßri­ ■ar sem barnadau­inn er undir sex milljˇnum.

DßnartÝ­nin hŠst fyrstu dagana eftir fŠ­ingu
═ skřrslunni kemur skřrt fram a­ helstu ˙rlausnarefnin sn˙i a­ tÝmabilinu Ý kringum fŠ­ingu. Af ÷llum b÷rnum sem deyja yngri en fimm ßra ver­a hvorki meira nÚ minna en 45% dau­sfallanna ß fyrstu fjˇrum vikum eftir fŠ­ingu. Dßnarorsakir eru řmsar, m÷rg barnanna eru fyrirburar, ■au fß lungnabˇlgu e­a um er a­ rŠ­a fylgikvilla ß me­g÷ngu e­a Ý fŠ­ingu. Eldri b÷rnin deyja af ni­urgangspestum, sřklasˇtt e­a malarÝu, svo helstu ßstŠ­ur sÚu nefndar. Ůß kemur fram Ý skřrslunni a­ rÚtt tŠplega helmingur allra dau­sfalla barna yngri en fimm ßra tengist vannŠringu.
Ennfremur er vandlega undirstrika­ Ý skřrslunni a­ afstřra megi au­veldlega flestum dau­sf÷llum ungra barna eftir ■ekktum og a­gengilegum inngripum. Bent er ß ■ß lei­ til a­ lŠkka dßnartÝ­nina sem mest a­ leggja h÷fu­ßherslu ß ■ß heimshluta ■ar sem flest b÷rn deyja, AfrÝku sunnan Sahara og Su­ur-AsÝu - og leggja megin■ungann ß ˙rrŠ­i sem beinast a­ nřburum.

Smellur frß afrÝskum tˇnlistarm÷nnum um al■jˇ­amarkmi­in

═ vikubyrjun kom ˙t lagi­ "Tell Everybody" ■ar sem ■ekktir tˇnlistarmenn frß AfrÝku sameinast Ý hvatningarlagi um nřju ■rˇunarmarkmi­in sem ver­a sam■ykkt Ý lok nŠstu viku ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna. Reikna­ er me­ a­ lagi­ fari hßtt ß vinsŠldalista en me­al ■eirra tˇnlistarmanna sem standa a­ laginu eru Mafikizolo frß Su­ur-AfrÝku, Yemi Alade frß NÝgerÝu og Diamond frß TansanÝu. Lagi­ er sami­, hljˇ­rita­, ˙tsett og ˙tgefi­ af "Africans for Africans" og ■vÝ er Štla­ a­ kynda undir pˇlÝtÝska ßstrÝ­u me­al ungs fˇlks Ý ■eim tilgangi a­ ■a­ minni lei­toga ■jˇ­a sinna ß al■jˇ­amarkmi­in sem fela me­al annars Ý sÚr a­ ˙trřma fßtŠkt, berjast gegn ˇj÷fnu­i og takast ß vi­ loftslagsbreytingar fyrir ßri­ 2030.

Tell Everybody
Tell Everybody
Laginu er dreift af Universal Music og hŠgt er hla­a ■vÝ ni­ur gegnum iTunes og Apple Music. Allur ßgˇ­i af ˙tgßfunni fer til gˇ­ger­armßla. Smelli­ endilega ß lagi­ til a­ hlusta!

Hluti af texta lagsins, tv÷ erindi, voru fengin me­ ■eirri ˇvenjulegu a­fer­ a­ auglřsa eftir erindum frß ungu fˇlki ßlfunnar Ý samkeppni gegnum farsÝma sem kalla­ist "Add Your Voice/ Add Your Verse". Keppnin stˇ­ yfir Ý tvŠr vikur og tŠplega sex ■˙sund ungmenni frß 24 rÝkjum AfrÝku sendu inn textabrot gegnum farsÝma en sigurvegarinn fÚkk 500 BandarÝkjadali Ý ver­laun - og a­ sjßlfs÷g­u nafni­ sitt ß h÷fundalistann. 

Me­al ßtjßn ■jˇ­a ■urfa konur sam■ykki eiginmanns fyrir atvinnu■ßttt÷ku:
L÷g takmarka efnahagsleg tŠkifŠri kvenna Ý r˙mlega 150 rÝkjum heims

Lagalegar hindranir takmarka efnahagsleg tŠkifŠri kvenna vÝ­s vegar Ý heiminum, nßnar tilteki­ Ý 155 ■jˇ­rÝkjum, a­ ■vÝ er segir Ý nřrri skřrslu Al■jˇ­abankans - Women, Business and the Law 2016: Getting to Equal.  SlÝkar takmarkanir Ý l÷gum ˙tiloka konur frß tilteknum st÷rfum, takmarka a­gang ■eirra a­ lßnsfÚ, og skilur ■Šr eftir varnarlausar gagnvart ofbeldi me­al margra ■jˇ­a Ý ver÷ldinni, eins og segir Ý skřrslunni.

Vakin er athygli ß ■eirri sta­reynd a­ misrÚtti kynjanna er tengt ■vÝ a­ fŠrri st˙lkur en drengir sŠkja skˇla ß unglingsßrum, fŠrri konur en karlar starfrŠkja fyrirtŠki og konur fß lŠgri laun en karlar. ═ ■eim rÝkjum ■ar sem l÷g vernda ekki konur gegn heimilisofbeldi er lÝklegt a­ ■Šr lifi skemur en karlar.

Skřrsluh÷fundar hafa rřnt Ý lagabˇkstaf Ý 173 ■jˇ­rÝkjum, me­al annars me­ tilliti til ■ess hva­a l÷g hafa ßhrif ß atvinnutŠkifŠri kvenna. Ni­ursta­an var s˙ a­ me­al 100 ■jˇ­a var a­ finna lagalega ■r÷skulda. Tilgreind eru dŠmi ■ar sem hjß 41 ■jˇ­ var lagalega ˇheimilt fyrir konur a­ starfa Ý tilteknum verksmi­jum, Ý 29 l÷ndum var konum banna­ a­ vinna a­ nŠturlagi og Ý 18 rÝkjum gßtu konur ekki fengi­ starf ßn sam■ykkis eiginmanns.

A­eins hjß helmingi ■jˇ­anna sem rannsˇknin nß­i til voru lagaleg ßkvŠ­i um fŠ­ingarorlof og innan vi­ ■ri­jungur ■jˇ­anna haf­i sam■ykkt lagabˇkstaf um fŠ­ingarorlof me­ ■eim takm÷rkunum fyrir fe­ur a­ deila ßbyrg­ ß barnauppeldi me­ mŠ­rum. Ennfremur leiddi rannsˇknin Ý ljˇs a­ Ý 30 l÷ndum var giftum konum ˇheimilt a­ velja sjßlfar hvar ■Šr Šttu heimili og me­al 19 ■jˇ­a var a­ finna lagaßkvŠ­i ■ess efnis a­ konur Šttu a­ hlř­a eiginm÷nnum sÝnum.

Gˇ­u frÚttirnar eru hins vegar ■Šr a­ mi­a­ vi­ sambŠrilega skřrslu sem var unnin fyrir tveimur ßrum hafa veri­ ger­ar lagabŠtur ß ■essu svi­i Ý 65 l÷ndum. ═ flestum tilvikum er ■ar um a­ rŠ­a ■rˇunarrÝki sem hafa Ý 94 tilvikum gert breytingar ß l÷gum til ■ess a­ auka jafnrÚtti kynjanna. Einnig er ljˇst a­  framfarir hafa or­i­ Ý barßttunni gegn ofbeldi Ý gar­ kvenna, Ý 127 rÝkjum eru lagaßkvŠ­i um heimilisofbeldi en slÝk ßkvŠ­i var eing÷ngu a­ finna Ý l÷gum 7 rÝkja fyrir aldarfjˇr­ungi.

A­ mati Al■jˇ­abankans hafa ■essar og margvÝslegar a­rar lagalegar hindranir, sem lřst er Ý skřrslunni, margvÝslegar neikvŠ­ar aflei­ingar, ekki a­eins fyrir konurnar sjßlfar og b÷rn ■eirra, heldur lÝka fyrir samfÚlagi­ sem ■Šr lifa Ý og efnahag ■jˇ­anna. ═ skřrslunni er a­ finna 950 tilvik um misrÚtti kynjanna samkvŠmt sj÷ tilgreindum mŠlikv÷r­um. SamkvŠmt ■eim mŠlikv÷r­um eru Kanada, Per˙ og NamibÝa me­al ■eirra 18 rÝkja sem hafa engar lagalegar takmarkanir gagnvart konum.  Fram kemur ß lista ■jˇ­anna a­ ß ═slandi er tvŠr slÝkar hindranir Ý l÷gum.

FrßbŠr frÚttaskřring Ý Kastljˇsi um mesta flˇttamannavanda s÷gunnar
Smelli­ ß myndina til a­ horfa ß ■ßttinn.
Vi­ st÷ndum frammi fyrir mesta flˇttamannavanda mannkynss÷gunnar. Hundru­ ■˙sunda hafa fl˙i­ yfir Mi­jar­arhafi­ til Evrˇpu Ý ßr - ■˙sundir hafa drukkna­ ß lei­inni. Hversu m÷rgum flˇttam÷nnum getum vi­ teki­ ß mˇti og hver er si­fer­isleg skylda okkar? Fjalla­ var um mßli­ Ý vÝ­u samhengi Ý Kastljˇsi Sjˇnvarpsins ß mßnudagskv÷ld, ■Štti sem hefur fengi­ frßbŠr ummŠli fyrir einstaklega vanda­a frÚttaskřringu.

"Kastljˇss-■ßttur kv÷ldsins var frßbŠr. GŠska, hlřja, greind og mennska sveif yfir v÷tnunum. Upplřsing afvopnar fˇlk og einlŠgnin fylgir svo sannarlega lÝfshßskanum. S÷gurnar frß Ungverjalandi fengu hßrin til a­ rÝsa og er ■ß a­eins fßtt nefnt ˙r perlusafni kv÷ldsins," sag­i Bj÷rn Ůorlßksson ritstjˇri Ý pistli ß Hringbraut.

Framhald umrŠ­u Ý dag um frumvarp utanrÝkisrß­herra
 
TŠplega fj÷gurra tÝma umrŠ­a var Ý gŠrkv÷ldi ß Al■ingi eftir a­ Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra lag­i ÷­ru sinni fram frumvarp um breytingar ß l÷gum um ■rˇunarsamvinnu en megintilgangur frumvarpsins er a­ leggja ni­ur Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands og fŠra starfsemi stofnunarinnar inn Ý rß­uneyti­. Ůegar lei­ a­ mi­nŠtti var umrŠ­unni fresta­ en ■ß voru fjˇrir ■ingmenn ß mŠlendaskrß og ver­ur framhald umrŠ­unnar sÝ­degis Ý dag.

A­eins tveir ■ingmenn stjˇrnarflokkanna tˇku til mßls og annar ■eirra, Vilhjßlmur Bjarnason, lřsti yfir andst÷­u vi­ hugmyndina um a­ leggja ŮSS═ ni­ur. Allir fulltr˙ar stjˇrnarandst÷­unnar sem til mßls tˇku gagnrřndu frumvarpi­, me­al annars ■ß miklu ßherslu sem rß­herrann leggur ß mßli­ en samkvŠmt ■ingmßlaskrß rÝkisstjˇrnarinnar er frumvarpi­ mikilvŠgasta mßl utanrÝkisrß­herra ß haust■ingi.

UtanrÝkisrß­herra hefur einnig bo­a­ a­ l÷g­ ver­i fram tillaga ß haust■ingi til ■ingsßlyktunar um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands 2017-2021 ■ar sem um er a­ rŠ­a endurmat og uppfŠrslu ß n˙gildandi ߊtlun sem gildir tÝmabili­ 2013-2016. Nřja tillagan kemur Ý sta­ till÷gu til ■ingsşßlyktunar um ߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands 2016-2019 sem l÷g­ var fram ß sÝ­asta ■ingi en hlaut ekki afgrei­slu.

Me­ ■vÝ a­ smella ß myndina mß horfa ß umrŠ­u ■ingsins Ý gŠrkv÷ldi.


Ekki allt ß lei­inni til fjandans
Ljˇsmynd: Rikke R°nholt.

"Vafalaust taka margir ■essa dagana undir a­ heimur versnandi fari en ■egar betur er a­ gß­, hefur mannkyni­ teki­ miklum framf÷rum
- ■rßtt fyrir allt - undanfarna ßratugi," segir Ý upphafi frÚttar ß vef Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna sem fjallar um danska ßtaki­ "Heimsins bestu frÚttir" en ■a­ hefur ß sex ßrum teygt anga sÝna vÝ­a um ßlfuna.

"Kjarninn Ý ßtakinu er ˙tgßfa bla­sins "Heimsins bestu frÚttir" (Verdens bedste nyheder). Mßlsmetandi stjˇrnmßlamenn ˙r ÷llum d÷nsku stjˇrnmßlaflokkunum tˇku h÷ndum saman me­ skipuleggjendum ßtaksins og dreif­u bla­inu, alls 440 ■˙sund eint÷kum, ß brautarst÷­um, Rß­h˙storginu og ÷­rum fj÷lf÷rnum st÷­um Ý morgunsßri­. Sama var upp ß teningnum Ý  Ý Ůřskalandi, Lettlandi, Port˙gal og SlˇvenÝu en 14 ÷nnur ESB rÝki fylgja Ý kj÷lfari­ ß nŠstunni. Alls ver­ur bla­inu dreift Ý 19 l÷ndum ß 24 tungumßlum Ý tengslum vi­ Evrˇpußr ■rˇunar (European Year of Development) ß vegum ESB."


┴hugavert
FrŠ­igreinar og skřrslur
FrÚttir og frÚttaskřringar

Yfir ßtta milljˇnir krˇna hafa safnast Ý ney­ars÷fnun UNICEF ß ═slandi fyrir b÷rn frß Sřrlandi/ UNICEF
-
EU redovisar inte hur bistňnd anvńnds/ OmVńrlden
-
Pope Francis Will Visit Three African Countries In November/ HuffingtonPost
-
Africa Surprising - Signs of Change/ BBC/ fyrri ■ßttur (hljˇ­varp)
-
Mostly female anti-poaching unit from South Africa wins top UN environmental prize/ UNNewsCentre
Malawi 'Cashgate' Sentence Gets Mixed Reaction/ VOA
Malawi 'Cashgate' Sentence Gets Mixed Reaction/ VOA
Ban highlights vital role of South-South cooperation in attaining Sustainable Development Goals/ UNNewsCentre
-
Young entrepreneurs are basis for Africa's economic growth/ D+C
KenÝa: Teachers given six days to end strike or be fired/ NTV
KenÝa: Teachers given six days to end strike or be fired/ NTV
A counterinsurgency failure in eastern Congo/ IRIN
-
Ugandan community leader receives top forestry prize/ FAO
-
Ugandan police hinder political meetings by presidential hopeful/ DW
-
For some Egyptian women, FGM is not all bad/ DW
-
Ugandan Kayakers Overcome Obstacles, Reach World Championships/ VOA
How one girl in CAR survived life in an armed group | UNICEF
How one girl in CAR survived life in an armed group | UNICEF
India's Modi sets sights on Africa/ DW
-
From Syria to Sudan: how do you count the dead?/ TheGuardian
-
The Why Factor: Why do we have Human Rights?/ BBC
What Are Africans' Real Development Priorities? And What Do They Think of Aid Agencies?/ CGDev
What Are Africans' Real Development Priorities? And What Do They Think of Aid Agencies?/ CGDev
CUTTING OUT FGM ONE CEREMONY AT A TIME/ GirlEffect
-
Public transport in Africa: In praise of matatus/ Economist
-
Plasthringir Ý legg÷ng gegn HIV-veirunni/ RUV
-
Gender Wage Gap Is Costing World Countless Billions, UN Says/ HuffingtonPost
-
Millions going hungry because of Boko Haram/ IRIN
-
National Geographic Society wins UN environmental prize for science and innovation/ SŮ
-
Uganda: Female Ugandan Students Have Created an App That Detects Vaginal Bacteria/ AllAfrica
-
Women must be empowered to actively help counter terrorism and extremism, says UN official/ UNNewsCentre
-
UN: Urgent Health Action Needed for Millions of Women, Youngsters/ VOA
-
Kenya Mau Mau memorial funded by UK unveiled/ BBC
-
African leaders, international partners launch new initiatives to spur scientific research in Africa/ WelcomeTrust
-
UNICEF advocate David Beckham issues call to end violence against children/ UNNewsCentre
-
30 flˇttab÷rn flutt Ý SOS Barna■orp/ SOS

"Minna um sj˙kdˇma eftir a­ brunnurinn var grafinn"

Chendawire Yuda og Patuma Abilu. Ljˇsm. GR┴
ŮŠr Chendawire Yuda og Patuma Abilu eru bß­ar um fimmtugt. Bß­ar hafa ■Šr eignast 10 b÷rn. Sj÷ af b÷rnum Chendawire eru ß lÝfi, en ßtta af b÷rnum Patuma. Alla sÝna Švi hafa ■Šr ßtt heima Ý ■orpinu Kukalanga, nŠrri vesturstr÷nd Malombevatns, sem er rÚtt sunnan vi­ MalavÝvatn.

Ůar til nřlega sˇttu ■Šr allt vatn til heimilisnota Ý st÷­uvatni­, hvort heldur sem um var a­ rŠ­a til neyslu e­a ■votta. N˙na hefur aftur ß mˇti veri­ grafinn brunnur Ý ■orpinu sjßlfu, nokkur hundru­ metra frß vatninu. Brunnurinn er byrg­ur og me­ handdŠlu. Ůa­ ■arf talsvert ßtak til a­ dŠla upp vatninu, enda eru konurnar, sem allajafna sjß um a­ sŠkja vatni­, me­ sterka handleggi.

ŮŠr Chendawire og Patuma eru ß einu mßli um a­ ■a­ hafi breytt miklu a­ fß brunninn. A­ vÝsu anni hann ekki allri vatns■÷rf ■orpsins, enda b˙i ■ar fleiri en svo a­ ■÷rfinni ver­i anna­ me­ einum brunni. Hins vegar sÚ nˇg til neyslu - til a­ drekka, ■vo sÚr og Ý eldamennsku. ŮŠr ■voi ■ˇ enn ■votta Ý Malombevatni, en ■anga­ er nokkur hundru­ metra gangur.

Ůa­ er ■ˇ ekki munurinn ß fjarlŠg­inni Ý vatni­ annars vegar og brunninn hins vegar sem skiptir mestu mßli. "Vatni­ sem vi­ fßum ˙r brunninum er miklu hreinna en ■a­ sem kemur ˙r st÷­uvatninu. Vi­ getum drukki­ ■a­ beint, ßn ■ess a­ sjˇ­a ■a­", segir Chendawire og brosir ˙t a­ eyrum. "Og ■a­ er miklu minna um ni­urgang hjß b÷rnum og blˇ­÷g­u (bilharzia) en ß­ur", bŠtir Patuma vi­. ŮŠr eru bß­ar sannfŠr­ar um a­ hreina neysluvatni­ ˙r brunninum hafi ■egar bŠtt heilsufar Ý ■orpinu, ■ˇtt ekki sÚu nema tŠp tv÷ ßr frß ■vÝ a­ hann var tekinn Ý notkun.
 
Holur falla saman ß regntÝmanum
"Vi­ erum samt enn Ý vandrŠ­um me­ kamra ß ■essu svŠ­i", segir Patuma. "Jar­vegurinn er svo glj˙pur, a­ ß regntÝmanum hrynur ˙r b÷rmunum ß holunum og ■Šr falla sÝ­an alveg saman. Ůa­ ver­ur a­ ganga frß ■eim me­ tryggari hŠtti, ef ■eir eiga a­ ■ola regntÝmann." Og Chendawire bŠtir vi­: "Reyndar ver­ur allt a­ le­ju hÚr um regntÝmann og fˇlk veigrar sÚr vi­ a­ fara ni­ur a­ vatninu. Ůß freistast margir til a­ nota brunninn lÝka til ■votta og ■ar ver­ur kra­ak. Vi­ ■annig a­stŠ­ur er alltaf hŠtta ß a­ vatni­ spillist."

Ůa­ er ■vÝ ljˇst, a­ ■ˇtt lÝfsgŠ­i hafi lagast miki­ eftir a­ vatnsbˇli­ var ˙tb˙i­, ■ß er enn langt Ý land me­ a­ a­stŠ­ur geti talist vi­unandi. Ůa­ ver­ur spennandi a­ fylgjast me­ t÷lulegum upplřsingum um heilsufar og dßnartÝ­ni ß ■essu svŠ­i ß nŠstu misserum, hvort fŠrri deyja ˙r sj˙kdˇmum sem berast me­ mengu­u vatni en fyrir tilkomu ■ess. ŮŠr Patuma og Chendawire voru a.m.k. ekki Ý nokkrum vafa. -GR┴, MalavÝ

MˇsambÝsk fiskimannasamfÚl÷g, ■rˇun og sjßlfbŠrni
 
- eftir H÷llu ١reyju Victorsdˇttur starfsnema Ý MˇsambÝk

Ljˇsmynd frß MˇsambÝk: gunnisal
┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga. 

┴ d÷gunum fˇru tveir fulltr˙ar Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý vettvangsfer­ til Inhambane fylkis nor­austur af Map˙tˇ. Ůar stˇ­ ŮSS═ a­ v÷ktun og eftirliti ß fiskeldi ßsamt fulltr˙a frß Fiskimßlarß­uneytinu (Ministry of the Sea, Inland Waters and Fisheries), en ŮSS═ hefur stutt vi­ fiski­na­ Ý MˇsambÝk frß ßrinu 1996 og hefur frß ßrinu 2009 styrkt rß­uneyti­ Ý eflingu fiski­na­s Ý landinu ßsamt Noregi.
 
Eftirliti­ sřndi fram ß a­ bŠndur sem stunda fiskeldi vinna vi­ mj÷g misjafnar a­stŠ­ur eftir sta­setningu ■eirra og tiltŠkum au­lindum. Ůrßtt fyrir a­ fiskau­lindir sÚu miklar Ý hafnarsamfÚl÷gum Ý MˇsambÝk fyrirfinnast margar hindranir sem bŠndur ■urfa a­ komast Ý gegnum til a­ nß ■vÝ markmi­i a­ stunda sjßlfbŠrt fiskeldi. ═ ■Úttbřli sn˙a vandamßl fiskimanna til dŠmis um a­ mˇtorarnir ß bßtunum ■eirra eru ekki nˇgu kraftmiklir og skortur er ß frystigeymslum. StŠrri fiskframlei­endur eiga Ý vandrŠ­um me­ a­ fß fˇ­ur sem oftar en ekki er flutt inn frß Su­ur AfrÝku, en eins og sta­an er Ý dag er ˇdřrara a­ flytja fˇ­ur inn Ý landi­ heldur en a­ framlei­a ■a­ innanlands sem hefur mikil ßhrif ß innlenda marka­sgetu. Fyrir sjßlfs■urftarbŠndur eru vandamßlin af ÷­rum skala. Ů÷rf er ß řmsum b˙na­i sem erfitt er a­ fjßrmagna, erfitt getur veri­ a­ nßlgast nˇgu miki­ og gott fˇ­ur og tÝmaleysi hrjßir bŠndur sem einnig ■urfa a­ huga a­ ÷krum sÝnum sem oft eru langt frß fiskeldinu. Ësjaldan eiga bŠndur nˇg um a­ fŠ­a sig og fj÷lskyldur sÝnar og fiskeldi situr ■ß skiljanlega ß hakanum.  
 
Fiskeldi getur ■ˇ haft mikil jßkvŠ­ ßhrif ß lÝf smßbŠnda ef a­sto­ sem hentar er gefin og rÚtt er fari­ a­ rŠktuninni. A­ hafa a­gang a­ fiski eykur til a­ mynda fj÷lbreytni Ý fŠ­u og tekjum÷guleika. Au­lindirnar eru n˙ ■egar til sta­ar sem og mannaflinn, en tŠknin sem til ■arf dreifist ekki jafnt til ■eirra sem ß henni ■urfa a­ halda. Me­ rÚttum stu­ningi, gagnsŠu eftirliti og skyns÷mum stjˇrnsřslua­fer­um mß vel byggja upp sjßlfbŠran, dreif­an og ar­bŠran fiski­na­ Ý MˇsambÝk.
 
SÝ­ustu ßr hefur veri­ a­ me­altali 7% hagv÷xtur Ý MˇsambÝk en vel mß sjß a­ sß v÷xtur nŠr enn um sinn ekki til nema lÝtils hluta samfÚlagsins. T÷lur segja aldrei alla s÷guna og ■arft er a­ rřna dřpra Ý samfÚlagi­ til a­ sjß raunverulegar a­stŠ­ur fˇlks. FßtŠkt milli rÝkja fer sÝfellt lŠkkandi um heim allan og ■vÝ ber a­ fagna, en ekki mß gleyma a­ innan rÝkja hefur ˇj÷fnu­ur a­ sama skapi aukist. Ůa­ er ■vÝ ekki sÝ­ur mikilvŠgt n˙ en ß­ur a­ stu­la a­ sjßlfbŠrri ■rˇunarsamvinnu sem ber hag allra fyrir brjˇsti.
 
═sland og Noregur hafa stu­la­ a­ sjßlfbŠrri ■rˇun Ý fiskimßlum og lagt ßherslu ß stu­ning vi­ fiskeldi ß smßum skala, sem hefur m÷guleika til a­ efla fŠ­u÷ryggi Ýb˙a og ß sama tÝma stu­la a­ sjßlfbŠrri nřtingu hafsau­linda landsins. Verndun hafsau­linda er eitthva­ sem hßtekjul÷nd Šttu ekki sÝ­ur a­ taka til sÝn, en Ý nřjum markmi­um Sameinu­u ■jˇ­anna um sjßlfbŠra ■rˇun snřr markmi­ n˙mer 14 einmitt um sjßlfbŠra nřtingu hafsins. Nřju markmi­in ver­a sam■ykkt eftir r˙ma viku og munu eiga vi­ allar ■jˇ­ir S.■., ekki a­eins ■rˇunarl÷ndin, ■vÝ ÷ll ■urfum vi­ a­ sřna nßtt˙ruau­lindum okkar vir­ingu svo hŠgt sÚ a­ njˇta ■eirra sem lengst og vÝ­ast.

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappir Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mßt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105