gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
8. ßrg. 264. tbl.
25. mars 2015
Fyrsta umrŠ­a um frumvarp sem gerir rß­ fyrir a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ver­i l÷g­ ni­ur:
Kalla­ eftir stjˇrnsřslu˙ttekt RÝkis-endursko­unar ß frumvarpinu

 

Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra mŠlti Ý gŠr fyrir frumvarpi um breytingar ß l÷gum um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu. Fyrstu umrŠ­u lauk ekki Ý gŠrkv÷ldi en ■ingfundur stˇ­ fram undir mi­nŠtti. ┴ mŠlendaskrß voru eing÷ngu ■ingmenn stjˇrnarandst÷­unnar. Framhald ver­ur ß fyrstu umrŠ­u ß ■ingfundi sÝ­degis Ý dag en fimm ■ingmenn voru ß mŠlendaskrß ■egar ■ingfundi lauk Ý gŠrkv÷ldi.

 

Megintillaga frumvarpsins um a­ fŠra starfsemi Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands til utanrÝkisrß­uneytisins mi­ar a­ ■vÝ a­ einfalda skipulag til a­ hßmarka ßrangur af ■rˇunarsamvinnu og nřta ■ß fjßrmuni sem Ýslensk stjˇrnv÷ld veita til mßlaflokksins sem best, a­ ■vÝ er segir Ý frÚtt ß vef utanrÝkisrß­uneytis. "Me­ sameiningu nŠst betri heildarsřn yfir mßlaflokkinn, samhŠfing og skilvirkni efld, komi­ Ý veg fyrir sk÷run verkefna og dregi­ ˙r ˇhagrŠ­i og tvÝverkna­i Ý rekstri og stjˇrnun," segir ■ar.

 

Ůingmenn stjˇrnarandst÷­uflokkanna fˇru sÝ­degis Ý gŠr fram ß a­ umrŠ­u um frumvarpi­ yr­i fresta­ ■ar til stjˇrnsřslu˙ttekt RÝkisendursko­unar lŠgi fyrir ß ßformum utanrÝkisrß­herra en formenn ■ingflokka stjˇrnarandst÷­unnar h÷f­u fengi­ stu­ning forseta Al■ingis vi­ ■eirri mßlaleitan. Einnig hefur stjˇrnarandsta­an lagt fram skřrslubei­ni me­ r˙mlega tuttugu spurningum til rß­herra um r÷ksemdir fyrir breytingunum, me­al annars hvers vegna ekki sÚ be­i­ ni­urst÷­u fyrirhuga­rar ˙ttektar ■rˇunarsamvinnunefndar OECD, DAC, ß skipulagi og ßrangri ■rˇunara­sto­ar en slÝk jafningjarřni ß a­ liggja fyrir ß nŠsta ßri.

 

Stjˇrnarandsta­an taldi a­ mßli­ vŠri vanb˙i­ en forseti Al■ingis sag­i mßli­ hins vegar fyllilega ■ingtŠkt.

 

MŠlt fyrir frumvarpi um breytingar ß l÷gum um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu/ UtanrÝkisrß­uneyti 

Frumvarp um a­ leggja Ůrˇunarsamvinnustofnun ni­ur lagt fram ß ■ingi/ Kjarninn 

Starfsmenn hrŠddir vi­ a­ tjß sko­anir/ FrÚttabla­i­ 

Vilja bÝ­a eftir ˙ttekt RÝkisendursko­unar/ RUV 

ŮSS═ sameina­ utanrÝkisrß­uneytinu/ Mbl.is

Ů÷rf ß frumkv÷­lum til a­ lei­a breytingar Ý landb˙na­i ■rˇunarrÝkja:

Tryggja ■arf matvŠla÷ryggi og nř-sk÷pun og draga ˙r flˇtta ß m÷lina

 

A­ fara ß m÷lina var oft haft ß or­i um ■Šr samfÚlagslegu breytingar sem ur­u hÚr ß landi fyrir margt l÷ngu ■egar fˇlk ˙ti ß landi flutti Ý stˇrum stÝl Ý ■Úttbřli­. ┴stŠ­urnar fyrir ■essum fˇlksflutningum voru margar ■Šr s÷mu og ■rˇunarrÝkin standa n˙ frammi fyrir ■egar unga fˇlki­ sÚr ekki framtÝ­ Ý hokri til sveita og telur a­ tŠkifŠrin sÚu frekar Ý borgum og bŠjum. ┴ vef ■ekkingarseturs Hollendinga Ý ■rˇunarmßlum - INCLUDE - fjallar frumkv÷­ullinn Marleen Brouwer um ■essar ■jˇ­fÚlagsbreytingar og veltir upp spurningum um ßhrif breytinganna ß landb˙na­ og matvŠlaframlei­slu.

 

Marleen segir a­ ■÷rf sÚ ß ■vÝ a­ tryggja matvŠla÷ryggi og nřsk÷pun Ý landb˙na­i. Hollenska utanrÝkisrß­uneyti­, rÝkisstjˇrnir, einkafyrirtŠki, framlagsrÝki og ■rˇunarsamvinnustofnanir hafi ÷ll hlutverki a­ gegna Ý ■eirri vi­leitni a­ gera landb˙na­inn a­la­andi fyrir ungt fˇlk, unga bŠndur. Fyrsta skrefi­ sÚ a­ styrkja rannsˇknir um hlutverk ungs fˇlks og vi­horf og styrkja alla ■Štti landb˙na­ar.

 

H˙n segir a­ fj÷lmargir ■Šttir Ý ■rˇun muni hafa meirihßttar ßhrif ß matvŠlake­juna Ý heiminum. "═ fyrsta lagi eru 1,8 milljar­ur ungmenna Ý heiminum Ý dag ß aldrinum 10 til 24 ßra. Ungu kynslˇ­inni fj÷lgar hra­ast Ý fßtŠkustu rÝkjunum. ═ ÷­ru lagi koma inn ß vinnumarka­inn Ý ■essum rÝkjum 15 milljˇnir ungmenna ßrlega ■ar sem meirihlutinn fŠr enga vinnu og a­rir stopula. ═ ■ri­ja lagi er ungt fˇlk a­ ver­a frßhverfara landb˙na­i en ß­ur. Me­alaldur bŠnda Ý ■rˇunarrÝkjum er milli 50 og 60 ßr. ═ fjˇr­a lagi kristallast vonir Šskunnar Ý b˙ferlum til borganna Ý leit a­ tŠkifŠrum og nřjum lÝfsstÝl."

 

Marleen segir a­ ÷ll umrŠ­a um framtÝ­ matvŠlake­junnar ■urfi a­ taka til allra ■essara ofangreindu ■ßtta. H˙n tekur fram a­ mannfj÷ldaspßr geri rß­ fyrir a­ r˙mlega helmingur Ýb˙a AfrÝku ver­i ßfram Ý sveitum ■anga­ til ßri­ 2050. Mest ver­i landb˙na­arframlei­slan ß litlum og me­alstˇrum b˙um. En mi­a­ vi­ hef­bundinn b˙skap minnki uppskera og eldri bŠndur sÚu ˇlÝklegri en ■eir yngri til a­ tileinka sÚr nřja tŠkni til framlei­sluaukningar ß sjßlfbŠran og umhverfisvŠnan hßtt. ŮvÝ ■urfi a­ auka stu­ning vi­ nřja kynslˇ­ bŠnda og frumkv÷­la me­ ■ekkingu og reynslu ■annig a­ landb˙na­urinn geti mŠtt ■÷rfum alls heimsins.

 

H˙n hvetur alla haghafa til ■ess a­ setja ungt fˇlk Ý ÷ndvegi Ý ■vÝ mikla breytingarferli sem ■÷rf sÚ ß til ■ess a­ styrkja landb˙na­ og matvŠlaframlei­slu Ý heiminum. HŠgt er taka ■ßtt Ý umrŠ­um um ■etta mikilvŠga mßlefni ß vef INCLUDE.

 

 Deilt um mannfj÷ldaspßr:

MikilvŠgt a­ setja fj÷lskylduߊtlanir Ý ÷ndvegi og tryggja au­veldan a­gang a­ getna­arv÷rnum


 

Ljˇsmynd frß MalavÝ: gunnisal


Mannfj÷ldaspßr Sameinu­u ■jˇ­anna gera rß­ fyrir a­ Ýb˙ar jar­ar ver­i ßtta milljar­ar ßri­ 2025. SamkvŠmt spßnni bŠtast fimm milljar­ar vi­ Ýb˙afj÷lda jar­arinnar ß minna en einni mannsŠvi ■vÝ ßri­ 1960 voru a­eins ■rÝr milljar­ar Ýb˙a Ý ver÷ldinni. Ůessi gÝfurlega fj÷lgun er tilkomin vegna ■ess a­ fleiri einstaklingar lifa eftir frumbernsku og hafa sjßlfir eignast b÷rn - og Štti ■vÝ ekki a­ vera tilefni til a­ gle­jast yfir ■essari ■rˇun?

 

Fˇlk plßga ß j÷r­inni?

Ůannig spyr Anna Leach Ý nřlegri grein Ý The Guardian. H˙n svarar spurningunni sjßlf me­ ■vÝ a­ segja a­ ekki sÚu allir ß einu mßli um fj÷lgun jar­arb˙a. H˙n vitnar Ý David Attenborough sem segir a­ "fˇlk sÚ plßga ß j÷r­inni" en fyrir utan frŠgar nßtt˙rulÝfsmyndir sÝnar er hann stofnandi samtakanna Population Matters. "Anna­ hvort takm÷rkum vi­ mannfj÷lgun e­a nßtt˙ran gerir ■a­ fyrir okkar. Vi­ h÷ldum ßfram a­ gera ■Štti um hungursney­ Ý E■ݡpÝu. Ůar er of margt fˇlk. Ůa­ getur ekki brau­fŠtt sig." SÝ­an spyr Anna: Er ■a­ sanngjarnt a­ kenna fßtŠkasta fˇlkinu um a­ reyna ß ■an■ol nßtt˙runnar? E­a er ■a­ eins og GhandÝ sag­i a­ heimurinn hef­i nˇg fyrir ■arfir allra en ekki nˇg fyrir grŠ­gi allra?

 

Anna vitnar Ý Hans Rosling t÷lfrŠ­inginn heimskunna sem h˙n segir a­ hafi me­ YouTube myndb÷ndum sÝnum fjalla­ um ■etta mßlefni me­ ßhrifamiklum hŠtti. SamkvŠmt sko­un Hans Rosling er engin ßstŠ­a til a­ ˇttast mannfj÷lgun. Hann segi a­ konur eigi a­ me­altali 2,4 b÷rn Ý dag, b÷rnum yngri en ßtta ßra ß Indlandi sÚ hŠtt a­ fj÷lga og b÷rnum Ý heiminum sÚ lÝka hŠtt a­ fj÷lga. Frjˇsemisbylgjan sÚ ˙r s÷gunni.

 

Ůessu er Simon Ross framkvŠmdastjˇri Population Matters ˇsammßla. Hann segir a­ ßhyggjuleysi Hans Rosling byggi ß r÷ngum forsendum og rÝkisstjˇrnir Ý heiminum ■urfi a­ leggja meira fÚ til rannsˇkna ß ■essu svi­i.

 

The Overpopulation Myth
Bßbiljan um offj÷lgun - Hans Rosling
Fj÷lskylduߊtlanir og getna­arvarnir

 

═ greininni er rŠtt vi­ fulltr˙a borgarasamtaka um ■essi ˇlÝku vi­horf til mannfj÷lda■rˇunar, me­al annars Vivik Baid stofnandi samtakanna Mission for Population Control. Hann bendir ß a­ mikil fj÷lgun Ýb˙a ß Indlandi hamli lÝfskjarabˇtum en skortur sÚ ß pˇlÝtÝskum vilja rÝkisstjˇrnar og stjˇrnmßlaflokka til a­ setja takmarkanir ß barneignum Ý ÷ndvegi. Hann segir a­ fj÷lskylduߊtlanir Šttu a­ vera forgangsmßl ß Indlandi ■vÝ ■a­ sÚ eina lei­in til ■ess a­ bŠta lÝfskj÷r fßtŠkra.

 

John Bongaarts varaforseti Population Council samtakanna tekur undir ■essi sjˇnarmi­ og segir a­ fyrsta skrefi­ sÚ a­ koma til mˇts vi­ ■arfir kvenna var­andi getna­arvarnir og bŠta a­gengi a­ ■eim.

 

Vitna­ er Ý nřlega skřrslu Copenhagen Consensus, sem er hˇpur hagfrŠ­inga sem hefur reikna­ ˙t a­ fyrir hvern BandarÝkjadal sem vari­ er til fj÷lskylduߊtlana skili hann sÚr til baka sem 120 dalir. Ůß dregur Maaike van Min frß samt÷kunum Marie Stopes International upp d÷kka mynd af framtÝ­inni ß Sahel svŠ­inu Ý sunnanver­ri AfrÝku ■ar sem flestar ■jˇ­anna b˙a vi­ mikla fˇlksfj÷lgun. A­ ˇbreyttu ˇttast h˙n a­ vÝtahring fßtŠktar ver­i vi­haldi­ me­ tilheyrandi skort ß tŠkifŠrum, miklum barnadau­a, lÝtilli menntun, miklu ˇlŠsi og ■ar af lei­andi fßum tŠkifŠrum Ý efnahagslegu tilliti.

 

Chinese couples urged to have more children/ TheGuardian 

Grappling with population growth, eftir Bjorn Lomborg/ TheSunDaily 

Reproductive rights realized for too few women and girls/ UNFPA 

Family Planning and Social Accountability: Are We Starting from Scratch?, eftir Caroline Poirrier/ R4D 

Vi­br÷g­ vi­ nßtt˙ruhamf÷rum:

Skiptar sko­anir um ßgŠti nřrrar rammaߊtlunar um vi­b˙na­

 

Skiptar sko­anir eru um ßgŠti nřrrar rammaߊtlunar um vi­b˙na­ vegna nßtt˙ruhamfara en slÝk ߊtlun til nŠstu fimmtßn ßra var sam■ykkt ß al■jˇ­legri rß­stefnu Ý Japan ß d÷gunum. SamkvŠmt nřju ߊtluninni eru tilgreind sj÷ al■jˇ­leg markmi­, me­al annars a­ drega verulega ˙r dau­sf÷llum af v÷ldum hamfara, fŠkka ■vÝ fˇlki verulega sem ver­ur fyrir bar­inu ß slÝkum hamf÷rum og draga ˙r eignatjˇni sem hlutfalli af landsframlei­slu. Gagnrřnendur samkomulagins, eins og fulltr˙ar Oxfam samtakanna, telja skorta t÷luleg markmi­ og einnig nßkvŠmar fjßrhagslegar skuldbindingar.

 

WCDRR: The challenges of measuring disaster risk, Julia Hall and Robert Muir Wood
WCDRR: Julia Hall and Robert Muir Wood rŠ­a mat ß ßhŠttu vegna nßtt˙ruhamfara ß rß­stefnunni.

Heimsljˇs sag­i frß rß­stefnunni Ý sÝ­asta t÷lubla­i en h˙n var haldin Ý Sendai Ý Japan - og hˇfst daginn sem fellibylurinn Pam ˇ­ yfir eyrÝki­ Vanuatu. Rammaߊtlunin - The Sendai Declaration and Framework for Disaster Risk Reduction 2015-2030 - var sam■ykkt eftir ■rjßtÝu klukkustunda mara■onfund fulltr˙a 187 ■jˇ­a sem sˇttu rß­stefnuna. Rß­stefnugestir voru hins vegar 6.500 talsins.

 

"RÝkisstjˇrnir heimsins hafa enn ß nř brug­ist fßtŠkasta fˇlki heimsins sem h÷llustum fŠti stendur ■egar kemur a­ nßtt˙ruhamf÷rum," sag­i Ý yfirlřsingu frß Oxfam. Ůar sag­i ennfremur a­ ■ess hef­i veri­ vŠnst a­ samningamenn Ý Sendai hef­u sami­ um miklu kr÷ftugri ߊtlun til a­ byggja upp vi­nßms■rˇtt ■jˇ­a gegn hamf÷rum ß bor­ vi­ fellibylinn Pam sem lag­i eyrÝki­ Vanuatu Ý r˙st, eitt fßtŠkasta rÝki heims. "Ůess Ý sta­ voru sam■ykktir ˇfullnŠgjandi mŠlikvar­ar sem munu ekki halda Ý vi­ ÷ra fj÷lgun hamfara vÝ­s vegar Ý heimnum."

 

Oxfam hrˇsa­i hins vegar samningam÷nnum fyrir ßherslu ß konur, b÷rn, aldra­a og fˇlk me­ f÷tlun, en rannsˇknir hafa einmitt sřnt a­ ■essir ■jˇ­fÚlagshˇpar eru Ý sÚrstakri hŠttu ■egar kemur a­ nßtt˙ruhamf÷rum. Hins vegar skorti Ý samninginn, a­ mati Oxfam, beinar fjßrhagslegar skuldbindingar um fjßrm÷gnun vi­b˙na­ar til a­ draga ˙r hŠttunni og ■a­ veiki tiltr˙ ß samkomulagi­.

 

┴ sÝ­asta ßratug hefur hamf÷rum fj÷lga­ gÝfurlega ■ar sem 700 ■˙sund manns hafa farist, 1,4 milljˇnir slasast og 23 milljˇnir misst heimili sÝn. Aukin heldur hafa 1,5 milljar­ur manna or­i­ fyrir ÷­rum ˇ■Šgindum og eignatjˇni­ er meti­ ß 1,3 trilljˇnir BandarÝkjadala.

 

What You Need To Know About DRR/ IRIN 

Governments fall short at World Conference on Disaster Risk Reduction/ Oxfam 

Disappointment in Sendai: why the fight for strong and accountable action on disaster risk reduction is now more important than ever, eftir Ben Murphy/ Oxfamblogg 

Sendai: UN conference adopts new, people-centred disaster risk reduction strategy/ UNNewsCentre 

Preparing for disasters saves lives and money/ Linkedin 

Vatn og sjßlfbŠr ■rˇun ■ema al■jˇ­adags vatnsins

┴ al■jˇ­adegi vatnsins sÝ­astli­inn sunnudag var minnt ß a­ 1400 b÷rn deyja dag hvern vegna ni­urgangspesta af v÷ldum menga­s vatns. Jafnframt var minnt ß ■ann stˇrkostlega ßrangur sem nß­st hefur ß sÝ­ustu ßratugum ß ■essu svi­i en 2,3 milljar­ar manna b˙a vi­ betra a­gengi a­ vatni Ý dag mi­a­ vi­ ßri­ 1990. Ůrßtt fyrir ■essar miklu framfarir hafa enn 750 milljˇnir jar­arb˙a ekki a­gengi a­ hreinu drykkjarvatni og 2,5 milljar­ar b˙a vi­ ˇfullnŠgjandi salernisa­st÷­u.

 

Ůa­ gleymist stundum hva­ vatn er miki­ kraftaverk, hva­ samfÚl÷g breytast miki­ til hins betra ■egar ferskt vatn er Ý g÷ngufjarlŠg­ frß Ýb˙um eins og dŠmin sanna Ý verkefnum Ůrˇunarsamvinnustofnunar og annarra sem leggja ßherslu ß a­ koma hreinu drykkjarvatni til fßtŠkra samfÚlaga Ý ■rˇunarrÝkjum. ┴ al■jˇ­adegi vatnsins um sÝ­ustu helgi var yfirskriftin: vatn og sjßlfbŠr ■rˇun.

 

vef upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna segir a­ vatn tengi saman alla ■ß ■Štti sem vi­ ■urfum til a­ skapa ■ß framtÝ­ sem vi­ viljum. "Vatn liggur til grundvallar sjßlfbŠrri ■rˇun. A­gangur a­ ferskvatni og ÷ll ■jˇnusta Ý kringum vatn er undirsta­a barßttunnar gegn fßtŠkt, aflvaki hagvaxtar og sjßlfbŠrni umhverfisins. Ferskvatn er ˇmissandi til a­ tryggja ÷rugga fŠ­u og orku, stu­lar a­ heilbrig­i manns og umhverfis og er lykilatri­i Ý a­ tryggja fÚlagslega velmegun og hagv÷xt Ý allra ■ßgu og hefur ■annig ßhrif ß lÝf milljar­a manna," segir Ý frÚttinni.

 

═ ßvarpi Ban Ki-moon a­alframkvŠmdastjˇra SŮ sag­i:

 

"N˙ ■egar loftslagsbreytingar eru farnar a­ segja til sÝn, eykst eftirspurn landb˙na­ar, i­na­ar og borga eftir takm÷rku­um birg­um ferskvatns. Mengun hra­ar svo ■eirri vatnskreppu sem eing÷ngu ver­ur glÝmt vi­ me­ heildstŠ­um ߊtlunum og stefnum÷rkun, ß al■jˇ­a vettvangi, Ý hverjum heimshluta og ß hnattrŠna vÝsu. Ůa­ er tˇmt mßl a­ tala um a­ Ýb˙ar heims b˙i vi­ reisn, gˇ­a heilsu og velmegun fyrr en vi­ h÷fum fullnŠgt ■essari brřnu ■÷rf. Til ■ess a­ takast ß vi­ allar ■essar ßskoranir sem tengjast vatni, ver­um vi­ a­ vinna Ý sameiningu a­ ■essum brřnu ˙rlausnarefnum og vera opin fyrir nřjum hugmyndum og nřjungum og rei­ub˙in til a­ deila ■eim lausnum sem vi­ ■urfum til a­ byggja upp sjßlfbŠra framtÝ­. Ef vi­ gerum ■a­, getum vi­ bundi­ enda ß fßtŠkt, eflt hagsŠld og velmegun ß heimsvÝsu, vernda­ umhverfi­ og sta­i­ af okkur ˇgnir loftslagsbreytinga."

 

UN Report: World Faces 40% Water Shortfall by 2030/ VOA 

World Water Day 2015: UN calls for global unity in pursuit of better water access for all/ UNNewsCentre 

Water for the World: Making Every Gallon Count/ USAID 

┴rlegt s÷fnunarßtak ABC barnahjßlpar:

B÷rn hjßlpa b÷rnum

Bj÷rgunarstarf Ý Kariobangi - heimsˇkn Ý ABC skˇlann Ý NŠrˇbÝ Ý KenÝa/ ŮSS═
Bj÷rgunarstarf Ý Kariobangi - heimsˇkn Ý ABC skˇlann Ý NŠrˇbÝ Ý KenÝa/ ŮSS═

┴rlegt s÷fnunarßtak ABC barnahjßlpar, B÷rn hjßlpa b÷rnum, hˇfst formlega sÝ­astli­inn f÷studag og mun standa yfir til 19. aprÝl. Ůetta er Ý 18. sinn sem ■essi s÷fnun fer fram a­ ■vÝ er fram kemur Ý frÚtt frß ABC.


Forseti ═slands hˇf formlega s÷fnunina ß Bessast÷­um ß f÷studaginn var og ■ß voru 33 nemendur ˙r 5. bekk Fossvogsskˇla vi­staddir. ┴taki­ er unni­ Ý samstarfi vi­ grunnskˇla landsins. B÷rnum er ˙thluta­ g÷tum Ý sÝnu skˇlahverfi ■ar sem ■au ganga Ý h˙s tv÷ og tv÷ saman og safna Ý s÷fnunarbauka.

═ ßr ver­ur safna­ fyrir ÷­rum ßfanga byggingu skˇla og heimavistar fyrir ABC starfi­ Ý NŠrˇbÝ Ý KenÝa. Grunnur a­ fyrstu hŠ­ var lag­ur eftir s÷fnunina B÷rn hjßlpa b÷rnum ßri­ 2013 og var fyrsta hŠ­in bygg­ Ý fyrra fyrir s÷fnunarfÚ­ me­ stu­ningi frß utanrÝkisrß­uneytinu. ═ ßr ver­ur safna­ fyrir annarri hŠ­ s÷mu skˇlabyggingar s÷mulei­is me­ stu­ningi frß utanrÝkisrß­uneytinu.

═ fyrra var s÷fnunarfÚnu vari­ Ý a­ byggja heimavist fyrir fßtŠkar st˙lkur Ý Machike Ý Pakistan en r˙mlega 8 milljˇnir krˇna s÷fnu­ust ■ß. Alls tˇku 88 grunnskˇlar ■ßtt Ý s÷fnuninni ß sÝ­asta ßri og "hafa nemendur ßvallt sta­i­ sig me­ stakri prř­i og reynst mikilvŠgir sendiherrar starfsins," eins og segir Ý frÚttinni.


Ůeim sem vilja leggja s÷fnuninni li­ er bent ß s÷fnunarreikningsn˙mer: 515-14-110000. Kt: 690688-1589.

MargrÚt Bl÷ndal, verkefnastjˇri var ß Bylgjunni Ý sÝ­ustu viku ßsamt Helga ┴rnasyni, skˇlastjˇra Rimaskˇla a­ segja frß B÷rn hjßlpa b÷rnum verkefninu. HÚr er tengill ß vi­tali­.

 

HeimasÝ­a ABC barnahjßlpar 

 

Sterk tengsl milli kynjamisrÚttis og barnadau­a

 

SÚrfrŠ­inga hefur lengi gruna­ a­ mismunun gagnvart konum hafi ßhrif ß barnadau­a. N˙ hefur rannsˇkn sem nß­i til 138 landa sřnt a­ sterk fylgni er milli ■essara tveggja ■ßtta. ŮvÝ Štti a­ huga a­ jafnrÚttismßlum Ý barßttunni gegn barnadau­a, segja h÷fundarnir.

 

═ frÚtt um rannsˇknina segir a­ dau­sf÷ll barna vÝ­s vegar Ý heiminum megi tengja beint vi­ misrÚtti kvenna Ý ■eim l÷ndum ■ar sem ■Šr b˙i. Bent er ß a­ kynjamisrÚtti sÚ ˙tbreitt Ý lßgtekju- og me­altekjurÝkjum ■ar sem konur sÚu minna mennta­ar en karlar, hafi verra a­gengi a­ heilbrig­is■jˇunstu og litla stjˇrn ß eigin fjßrhag.


Tilgßtur hafa veri­ uppi um a­ misrÚtti gagnvart konum hafi ßhrif ß lÝfslÝkur barna en Ý rannsˇkn sem birtist Ý BMC Public Health Ý ■essum mßnu­i er Ý fyrsta sinn sřnt fram ß tengslin milli ■essara tveggja ■ßtta.

 

Samfylkingin leggst gegn ■vÝ a­ ŮSS═ ver­i l÷g­ ni­ur

  

═ ßlyktun landsfundar Samfylkingarinnar um sÝ­ustu helgi var Ý kaflanum um utanrÝkismßl lřst yfir andst÷­u vi­ ■Šr fyrirhugu­u till÷gur a­ leggja Ůrˇunarsamvinnustofnun ni­ur. Inngangskaflinn um mannrÚttindi og ■rˇunarsamvinnu er svohljˇ­andi:

 

"Samfylkingin leggur ßherslu ß a­ ═sland vinni a­ mannrÚttindamßlum ß al■jˇ­legum vettvangi sem mßlsvari mann˙­ar, jafnrÚttis og lř­rŠ­is. ═sland ß a­ beita r÷dd sinni gegn hvers kyns mannrÚttindabrotum og til stu­nings rÚttindabarßttu minnihlutahˇpa, til dŠmis vegna kynfer­is, kynhneig­ar, kyn■ßttar, sko­ana e­a tr˙ar. ═sland taki ■annig forystu Ý al■jˇ­legri barßttu fyrir rÚttindum hinsegin fˇlks. Samfylkingin leggur ßherslu ß a­ al■jˇ­leg ■rˇunarsamvinna er ein af meginsto­um Ýslenskrar utanrÝkisstefnu. ═slendingum ber a­ leggja rÝkulega af m÷rkum til a­ taka ■ßtt Ý ■vÝ al■jˇ­lega verkefni a­ draga ˙r hungri, fßtŠkt, barnadau­a og fÚlagslegu ranglŠti. Ůa­ er si­fer­ileg skylda au­ugrar ■jˇ­ar a­ hjßlpa hinum fßtŠkustu til sjßlfshjßlpar. SjßlfbŠr ■rˇun, ekki sÝst ß svi­um sjßvar˙tvegs og endurnřjanlegrar orku, ß jafnan a­ vera Ý ÷ndvegi. Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands gegnir lykilhlutverki og Ý ljˇsi mikils ßrangurs hennar er Samfylkingin mˇtfallin ■vÝ a­ stofnunin ver­i l÷g­ ni­ur. Menntun og heilbrig­ismßl eru einnig mikilvŠgur hluti ■rˇunarsamvinnu. Tr˙ver­ugleiki ═slands byggir ß virkri ■ßttt÷ku og a­ framl÷g til ■rˇunarsamvinnu nßi vi­mi­um SŮ um 0,7% af vergri ■jˇ­arframlei­slu."

 

 

┴hugavert

Satellite imagery can aid development projects/ MIT 

-

Doing aid differently/ Epidreamiology 

-

Share the risks of Ebola vaccine development, eftir Seth Berkley/ Nature 

-

Leading the World Food Programme/ CNN 

-

Navigating the gray scale, eftir Abdoulaye Mar Dieye/ ThisIsAfrica 

-

Wiping Out Poverty with a New (Old) Aid Strategy, eftir Charles Kenny/ CGDev 

-

The Death of International Development, eftir Jason Hickel/ GlobalPolicy 

-

FrÚttagetraun Sameinu­u ■jˇ­anna/ UNNewsCentre 

-

These Photographs Show What Life Is Like on $1 a Day/ TIME 

-

Stunning Photos Of Teen Moms' Struggles In Cameroon -- And How We Can Help/ HuffingtonPost 

-

Vildi enga AfrÝkub˙a ß veitingasta­inn/ Mbl.is 

-

Do Mobile Phone Surveys Work in Poor Countries?, eftir Ben Leo/ CGDev 

-

Tackling climate change and ending poverty must go hand in hand, says Lord Stern/ BusinessGreen 

Development Progress: political voice, women's empowerment and well-being
Development Progress: political voice, women's empowerment and well-being

Dispelling the 'breadbasket' myth about African agriculture, eftir TIMOTHY SEARCHINGER AND PHILIP THORNTON/ ThisIsAfrica 

-

Peri-Peri Fever: How Nando's turned Mozambican heritage into a billion dollar business/ ClubOfMozambique 

-

Deadliest Country For Kids, eftir Nicholas Kristof/ NYT 

-

What is the Best way to Reduce Waste and Increase Food Security?/ GlobalPolicy 

-

Belgian foreign minister criticised for blackening face in charity event/ TheGuardian 

-

Theme of the month: Women and Girls - March/ Evrˇpskt ßr ■rˇunarsamvinnu/ Europe.eu

-

The invisibility of women and girls affected by humanitarian crises/ UNOCHA 

-

Eight Ways To Reduce Global Inequality, eftir Marjorie Wood/ GlobalPolicy 

-

World's Richest One Percent Undermine Fight Against Economic Inequalities/ IPS 

-

HOW WE TREAT EBOLA - AND WHY WE MUST DO BETTER, eftir Helen Walters/ TED 

-

Financing UN Security Council Resolution 1325: Aid in support of gender equality and women's rights in fragile contexts/ OECD 

-

How to Fight the Next Epidemic. Bill Gates: The Ebola Crisis Was Terrible. But Next Time Could Be Much Worse/ NYT 

-

TEA AFTER TWELVE: Stories of change/ D+C 

-

This smart 'band-aid' could help the world beat Ebola/ Mashable 

-

How Far Has The Health Of Moms Come Since 1995?, eftir Nurith Aizenman/ NPR 

-

2015: A tough year for democracy and human rights, eftir Gro Harlem Brundtland/ TheElders 

-

Are there too many sustainable development goals?/ TheGuardian 

-

Annual World Bank Conference on Land and Poverty 2015: Linking Land Tenure and Use for Shared Prosperity/ Al■jˇ­abankinn 

-

Call: Saving Lives At Birth: A Grand Challenge For Development/ Share-Net 

-

We Owe It to More Than Half of the Global Population to Do a Better Job, eftir Josephine Ojiambo/ IPS 

-

10 reasons why girls and women are essential to ending extreme poverty/ ONE 

-

GIRLS TAKE THE LEAD IN SHAPING THEIR FUTURE AT THE UN'S COMMISSION ON THE STATUS OF WOMEN/ TheGirlEffect

 

┌tskrift frß Sjßvar˙tvegsskˇlanum

 

SÝ­astli­inn mßnudag var sautjßndi ßrgangur Sjßvar˙tvegsskˇla Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna ˙tskrifa­ur. A­ ■essu sinni ˙tskrifu­ust 19 sÚrfrŠ­ingar eftir sex mßna­a ■jßlfun en ■eir koma frß 15 ■jˇ­rÝkjum. Af ■eim 19 sem ˙tskrifu­ust eru 9 konur, en a­ me­altali er ■ßtttaka kvenna Ý nßminu tŠp 40%.

 

FrŠ­igreinar og skřrslur
FrÚttir og frÚttaskřringar

-
Boko Haram Kidnapped Hundreds in Northern Nigeria Town: Residents
Boko Haram Kidnapped Hundreds in Northern Nigeria Town: Residents
-
-
-
-
-
-
-
-
This week in international development
This week in international development
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

AfrÝka 20:20 kynnir:


Ebˇla - einn sameiginlegur ˇvinur

 

- eftir Lßru Jˇnasdˇttur sem starfar fyrir samt÷kin LŠknar ßn landamŠra

 

Lßra Jˇnasdˇttir.

Samt÷kin LŠknar ßn LandamŠra ( MSF) hafa n˙ barist vi­ ˙tbrei­slu Ebˇluveirunnar sÝ­an Ý mars 2014 e­a eitt ßr. Ůrßtt fyrir ney­arkall til Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunarinnar  (WHO) vegna yfirvofandi Ebˇlufaraldurs tˇku al■jˇ­leg mann˙­arsamt÷k ekki vi­ sÚr fyrr en fˇr a­ hausta og WHO lřsti yfir ney­arßstandi.  ═ framhaldi af ■vÝ settist forseti MSF Johanne Liu Ý rŠ­ustˇl ß fundi Sameinu­u ■jˇ­anna og endurtˇk ney­arkalli­ eftir marga mßna­a ßrangurslausa bi­ eftir a­sto­ til Vestur -AfrÝku.

 

N˙ hefur al■jˇ­asamfÚlagi­ vi­urkennt a­ hŠg vi­br÷g­ hafa kosta­ m÷rg mannslÝf sem hef­i, a­ ÷llum lÝkindum, mßtt koma Ý veg fyrir. Fj÷lmi­lar hafa ekki veigra­ sÚr vi­ a­ fjalla um Ebˇluveiruna og ßhrif hennar um allan heim. Gagnrřnisraddir  hafa heyrst ˙r ÷llum ßttum, bŠ­i ■Šr sem telja a­ Ebˇlusřkta heilbrig­isstarfsmenn eigi ekki a­ senda til heimalands sÝns, ver­i ■eir veikir, og einnig ■Šr raddir sem gagnrřna yfirv÷ld fyrir a­ hafa ekki brug­ist fyrr vi­.

 

Mannlega hli­in ß ■essum faraldri hefur fengi­ mikla athygli enda er ■a­ svo a­ Ý ■essu strÝ­i er ■a­ einn sameiginlegur ˇvinur. Auk sj˙klinganna eru heilbrig­isstarfsmenn fˇrnarl÷mb Ebˇluveirunnar. ═ LÝberÝu, SÝerra Leone og GÝneu eru ■a­ mest heimamenn sem hafa hŠtt lÝfi sÝnu til a­ sinna sj˙klingum og hjßlpa­ vi­ a­ nß stjˇrn ß faraldrinum. Vi­ st÷rf sÝn hafa ■eir ■urft a­ horfast Ý augu vi­ fÚlagslega brennimerkingu (stigma) og hrŠ­slu Ý eigin samfÚlagi. Ůessi vi­kvŠma sta­a heilbrig­isstarfsmanna gagnvart Ebˇlu er tv÷f÷ld tragetÝa, veiran tekur vanalega fyrst lÝf einmitt ■eirra sem eiga a­ takast ß vi­ ˙tbrei­sluna. NßlŠgt 500 heilbrig­isstarfsmenn hafa lßtist Ý barßttunni vi­ Ebˇlu Ý l÷ndunum ■remur. Andr˙mslofti­ Ý vistarverum al■jˇ­asamtaka, sem sinna Ebˇlufaraldrinum, er ■vÝ anna­ en vanalega ■egar saman eru komnir al■jˇ­astarfsmenn sem vinna fjarri heimalandi sÝnu fyrir mann˙­arsamt÷k. Hjß LŠknum ßn landamŠra eru Ý gildi strangar samskiptareglur, sem allir vir­a enda hafa ■egar ■rÝr erlendir starfsmenn smitast og gˇ­u heilli  allir nß­ bata. ŮvÝ mi­ur hafa ekki allir sta­arrß­nir starfsmenn veri­ svo heppnir og hafa samt÷kin misst 14 samstarfsfÚlaga Ý barßttunni vi­ Ebˇluveiruna.

 

Reglurnar sem fari­ er eftir eru fyrst og fremst a­ engar snertingar eru leyf­ar, sem ■ř­ir a­ aldrei mß heilsast me­ handabandi e­a nokkurri annarri snertingu. Ínnur samt÷k leyfa svokalla­ Ebˇlu handaband, en ■ar sem starfsmenn LŠkna ßn landamŠra eru alla daga inni ß hßhŠttusvŠ­i  var ßkve­i­ a­ ■a­ vŠri best fyrir sßlarfri­ allra a­ hafa reglurnar skřrar. Oft reynir ß a­ fara eftir ■essum reglum, a­ kve­ja fÚlaga sem halda heim e­a heilsa ■eim sem eru a­ koma ver­ur ß vissan hßtt afar ˇpersˇnulegt.

 

Yfirlitsmynd yfir stŠrstu Ebˇlume­fer­armi­st÷­ LŠkna ßn landamŠra Ý LÝberÝu
Yfirlitsmynd yfir stŠrstu Ebˇlume­fer­armi­st÷­ LŠkna ßn landamŠra Ý LÝberÝu

Fyrir nokkru sÝ­an reyndist erfitt a­ fara eftir settum reglum hÚr Ý LÝberÝu, ■egar hin ßrlega hef­ a­ halda upp ß Dag hinna dau­u var skipul÷g­. ═ fyrsta sinn, sÝ­an faraldurinn rei­ yfir landi­, hÚldu LÝberÝumenn upp ß ■ennan dag. Vanalega fara fj÷lskyldur ■ß a­ lei­um Šttingja sinna me­ blˇm og syrgja. En fj÷lskyldur ■rj˙ ■˙sund fˇrnarlamba Ebˇlunnar hafa engan sta­ til a­ syrgja ß ß ■essum degi, ■ar sem ekkert plßss var til a­ grafa hina lßtnu ß svo stuttum tÝma og voru ■eir ■vÝ brenndir.

 

┴kve­i­ var a­ halda minningarath÷fn Ý Ebˇlume­fer­armi­st÷­inni sem samt÷kin reka fyrir fj÷lskyldur fˇrnarlamba sem lÚtust ■ar. Eftir rŠ­uh÷ld og s÷ng hˇfu Šttingjar a­ leggja blˇm a­ kistu sem komi­ var fyrir sem tßkni fyrir hina lßtnu. Vi­ ■etta skall ■ung sorgarbylgja yfir hˇpinn og vi­ svona a­stŠ­ur eru hin mannlegu vi­br÷g­ a­ hafa ■÷rf fyrir a­ fa­ma vini og samstarfsfÚlaga. En Ý ■etta sinn stˇ­ hver ˙t af fyrir sig og horf­i ß Ý ■÷gulli sorg. Margir sem komu ■ennan dag h÷f­u misst alla fj÷lskyldu sÝna ß ÷rstuttum tÝma. Einn ungur ma­ur, sem var staddur ■arna, haf­i til a­ mynda misst mˇ­ir sÝna, systur, brˇ­ur og tv÷ ung b÷rn ß einum sˇlarhring.

 

Smitlei­ir Ebˇluveirunnar eru slÝkar a­ allir sem annast Ebˇlusj˙klinga ■urfa a­ vera Ý, ■vÝ sem hefur or­i­ tßkn faraldursins, gula geimgallanum svo kalla­a. Ůa­ er varnarb˙ningur settur saman ˙r 8 hlutum og ■arf hver og einn starfsma­ur a­ hafa a­sto­armann til a­ klŠ­a sig rÚtt Ý gallann. ═ sambandi vi­ ■ennan klŠ­na­ er rÚtt a­ minnast ß a­ Vestur - AfrÝka er vi­ mi­baug og er hitastigi­ jafnt allt ßri­ um kring, venjulega daga er hitinn Ý skugga 27-34░C og ■vÝ er erfitt a­ vera klŠddur Ý ■ennan PPE b˙ning (Personal protective equipment). MŠlt er me­ ■vÝ a­ vera jafnvel Ý sundf÷tum innan undir, ■ar sem sumir einstaklingar  svitna  miki­ og langur tÝmi getur li­i­ ■ar til vi­komandi kemst Ý sturtu. 

 

Ůeir starfsmenn sem fara inn ß hßhŠttusvŠ­i eru eins fßir og hŠgt er a­ komast af me­, ■vÝ ■a­ er lÝfshŠttulegt og engum hleypt inn sem ekki hefur skřra ßstŠ­u fyrir a­ vera ■ar. Reynt er a­ halda tÝmanum inni ß svŠ­inu Ý lßgmarki, bŠ­i til a­ lŠkka hŠttuna ß sřkingu en einnig til a­ vernda heilbrig­isstarfsmenn. Of■ornun og svimi eru ekki ˇvanalegar aukaverkanir ■ess a­ vera Ý gula b˙ningnum inni Ý tjaldi ■ar sem hitinn getur fari­ upp fyrir 40 grß­ur. A­ loknu verki ß hßhŠttusvŠ­i tekur allt a­ hßlftÝma a­ klŠ­a sig ˙r b˙ningnum og ■a­ ver­ur a­ sjßlfs÷g­u a­ gera eftir settum reglum til a­ koma Ý veg fyrir smit.

 

Ůegar liti­ er til baka er margt sem hef­i mßtt fara betur, ef ekki flest. Ůa­ er ekki enn kominn tÝmi til a­ fara yfir allt ■a­ sem vi­ getum lŠrt af ■essum faraldri, ■vÝ Ebˇla er enn ˙tbreidd um Vestur-AfrÝku og vi­ getum ekki lřst yfir sigri fyrr en ■a­ eru engir sj˙klingar eftir ß ÷llu svŠ­inu.

 

Gˇ­ samskipti, Ý samstarfi vi­ samfÚlagi­, og upplřsingaflŠ­i er ■a­ sem skiptir mestu mßli til a­ koma Ý veg fyrir misskilning og mist˙lkun ß ÷llu ■vÝ sem Ebˇlunni fylgir.

 

LŠknar ßn landamŠra hafa tala­ fyrir og unni­ markvisst a­ ■vÝ a­ vinna me­ samfÚlaginu, byggja upp traust, minnka sk÷mm og brennimerkingar. Starfsmenn samtakanna hvetja jafnframt fˇlk til a­ leita sÚr lŠkninga og tryggja hra­a einangrun, ef sj˙kdˇmseinkenni gera vart vi­ sig. ŮvÝ mi­ur er ■a­ svo a­ Ebˇluveiran er okkur enn svo ˇkunn a­ vi­ getum ekki vita­ hva­ fŠr hana st÷­va­, ■anga­ til er samsta­a samfÚlagsins Ý Vestur-AfrÝku lykilatri­i Ý barßttunni. 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105