gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
8. ßrg. 256. tbl.
28. jan˙ar 2015

Gates hjˇnin Bill og Melinda ve­ja ß miklar framfarir nŠstu fimmtßn ßrin:

LÝf fˇlks Ý fßtŠkjum rÝkjum batnar hra­ar en dŠmi eru um Ý s÷gunni

 

LÝf fˇlks Ý fßtŠkjum rÝkjum batnar hra­ar ß nŠstu fimmtßn ßrum en dŠmi eru um Ý s÷gunni. Og lÝf ■eirra batnar meira en nokkurra annarra.

 

Ůetta sta­hŠfa hjˇnin Bill og Melinda Gates. ═ ßrlegu sendibrÚfi ■eirra - Annual Letter -ve­ja ■au ß a­ ■essi fullyr­ing standist og byggja ■a­ ß fjˇrum ÷­rum ve­mßlum, eins og ■au kalla ■a­, sem fela Ý sÚr ˙trřmingu fßtŠktar. TŠknin leikur ■ar stˇrt hlutverk.

 

  • Framfarir Ý heilbrig­ismßlum ver­a miklar.
  • AfrÝka mun brau­fŠ­a alla Ýb˙a ßlfunnar.
  • Menntun gegnum Neti­ mun nß til hundru­ milljˇna manna.
  • FarsÝmar fŠra ■jˇnustu netbanka ˙t Ý afskekktustu hÚru­ heims.

 

Ve­mßl Gates-hjˇnanna byggja ß rannsˇknum sem ■au hafa kosta­ fyrir eigi­ fÚ og ■au hvetja fˇlk til ■ess a­ leggja Gates samt÷kunum li­. SamkvŠmt spßm ■eirra tekur heimurinn miklum breytingum til hins betra ß nŠstu fimmtßn ßrum. FßtŠkir lifa lengur, vi­ betri heilsu, fß fleiri tŠkifŠri til menntunar, neyta nŠringarrÝkari fŠ­u, og ßvinningsins af ■vÝ a­ geta ßtt bankavi­skipti ß Netinu. Framfarirnar eru bygg­ar ß tŠkninřjungum - nřjum bˇluefnum, har­ger­ari pl÷ntum, ˇdřrari farsÝmum og spjaldt÷lvum svo dŠmi sÚu nefnd. Ůau hjˇnin ve­ja ß ■a­ a­ lÝfsgŠ­i fßtŠkra aukist meira ß nŠstu fimmtßn ßrum en nokkurn tÝma ß­ur Ý s÷gunni.

 

┴standi­ Ý menntamßlum ß enn eftir a­ versna a­ mati UNICEF:

Ů˙saldarmarkmi­i­ um menntun allra grunnskˇlabarna nŠst ekki

Anna­ ■˙saldarmarkmi­i­ - tryggja a­ ÷ll b÷rn njˇti grunnskˇlamenntunar - nŠst ekki fyrir ßrslok. Ůetta er fullyrt Ý nřrri skřrslu frß Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF. Ůar segir a­ st÷­nun hafi or­i­ Ý skˇlasˇkn grunnskˇlabarna og ennfremur sřni g÷gn a­ um 130 milljˇnir barna Ý 4. bekk kunni ekki grunnatri­i Ý lestri og stŠr­frŠ­i. A­ mati UNICEF ß ßstandi­ eftir a­ versna vegna fyrirsjßanlegrar fj÷lgunar barna ß grunnskˇlaaldri ß komandi ßrum. Tali­ er a­ 619 milljˇnir barna muni bŠtast Ý hˇpinn fram til ßrsins 2030 sem er 57% fj÷lgun mi­a­ vi­ st÷­una Ý dag.

 

Umtalsvert minna af opinberu fÚ er nota­ til ■ess a­ mennta b÷rn fßtŠkra Ý samanbur­i vi­ b÷rn rÝkra Ý m÷rgum ■rˇunarrÝkjum, segir ennfremur Ý skřrslunni. Ůegar horft sÚ til 20% ■eirra me­ minnstu tekjurnar og 20% ■eirra me­ mestu tekjurnar sÚu munurinn allt a­ ßtjßnfaldur. Allt a­ helmingur opinberra fjßrmuna til menntunar fer til a­ mennta b÷rn sem eiga foreldra Ý hˇpi 10% ■eirra tekjuhŠstu.

 

Skřrslan heitir The Investment Case for Education and Equity og var kynnt ß Devos-fjßrmßla■inginu Ý Sviss.

 

UNICEF, kynnti Ý sÝ­ustu viku a­ra skřrslu um menntamßl barna og unglinga - Fixing the Broken Promise of Education for All. Heimsljˇs sag­i frß ■eirri skřrslu sÝ­asta mi­vikudag en ■ar er vakin athygli ß ■eim fj÷lda unglinga Ý heiminum sem eru utan skˇla.

 

UNICEF bo­ar fleiri skřrslur ß ßrinu um mßlefni barna - Ý samstarfi vi­ Melindu og Gates sjˇ­inn - en samt÷kin berjast fyrir ■vÝ a­ hagsmunir barna ver­i Ý ÷ndvegi nřrra ■rˇunarmarkmi­. Herfer­ hefur veri­ skipul÷g Ý ■essu skyni undir yfirskriftinni Agenda for #EVERYchild - ■ar eru tilgreind sj÷ h÷fu­markmi­ sem UNICEF setur ß oddinn Ý nřjum sjßlfbŠrum ■rˇunarmarkmi­um.

 

═ mßli Yoka Brandt a­sto­arframkvŠmdastjˇra UNICEF vi­ kynningu ß skřrslunni kom fram a­ b÷rn ß grunnskˇlaaldri Ý heiminum eru um einn milljar­ur talsins. ŮvÝ sÚu gildar ßstŠ­ur fyrir ■vÝ a­ fjßrfesta Ý menntun milljˇn talsins. "Of m÷rg ■essara barna fß ekki gŠ­amenntun vegna fßtŠktar, ßtaka e­a mismununar vegna kyns, f÷tlunar e­a kyn■ßttar. Breytingar kalla ß rˇttŠka endursko­un ß n˙verandi verklagi og ■a­ ■arf meira fjßrmagn og ˙thluta ■vÝ me­ j÷fnu­ Ý huga," segir h˙n.

 

Samdrßttur Ý framl÷gum til menntamßla

Dregi­ hefur ˙r opinberum framl÷gum til menntamßla, segir Ý skřrslunni. ┴rlegt ˇbr˙a­ bil nemi 26 millj÷r­um dala til a­ tryggja alhli­a grunnmenntun Ý 46 tekjulßgum rÝkjum. Ennfremur kemur fram a­ frß 2009 hafi opinber framl÷g af ■rˇunarfÚ til menntunar minnka­ um tÝu prˇsent. Til ■ess a­ setja ■essar t÷lur Ý samhengi bendir UNICEF ß a­ 5% af ßrlegum hagna­i 15 ßbatas÷mustu fyrirtŠkja heims myndu duga til a­ br˙a bili­.

 

RÝkisstjˇrnir og framlagsrÝki eru hv÷tt til ■ess a­ fjßrfesta meira og betur Ý ■ßgu menntunar barna me­ ßherslu ß jafnrŠ­i ■annig a­ b÷rn sem standa h÷llum fŠti njˇti ßvinnings af nßmi. Ůar er me­al annars vÝsa­ til fßtŠkra barna, st˙lkna, barna frß litlum ■jˇ­arbrotum og mßlminnihlutahˇpum, barna me­ fatlanir og ■eirra sem b˙a ß ßtakasvŠ­um. Ennfremur er hvatning til einkageirans og annarra sem teljast ekki hef­bundnir veitendur ■rˇunara­sto­ar a­ lßta til sÝn taka og sty­ja vi­ baki­ ß menntun me­ fjßrframlagi.

 

"Okkur hefur veri­ ljˇst um langt skei­ a­ menntun getur ˙trřmt vÝtahring fßtŠktar og bŠtt st÷­u barna, fj÷lskyldna og ■jˇ­a sem standa h÷llum fŠti en til a­ framkvŠma ■etta ■urfa rÝkisstjˇrnir og einkageirinn a­ fjßrfesta meira og me­ skynsamlegri hŠtti Ý menntun," sag­i Brandt.

The continent's teachers skip school because they are so poorly paid: Yes, and no, eftir Christine Mungai/ Mail&Guardian

Nřtt ■ing teki­ til starfa Ý MˇsambÝk:

Forseta- og rß­herraskipti en Frelimo vi­ v÷ld Ý fjˇra ßratugi

 

Filipe Nyusi forseti MˇsambÝ

Nřtt ■ing hˇf st÷rf Ý MˇsambÝk 12. jan˙ar sÝ­astli­inn ß grundvelli ni­ursta­na ■ingkosninga sem haldnar voru Ý landinu 15. oktˇber ß sÝ­asta ßri. Jafnframt ur­u forseta- og rß­herraskipti en sami flokkurinn, Frelimo, er ßfram vi­ v÷ld eins og undanfarna fjˇra ßratugi, e­a alveg sÝ­an landi­ hlaut sjßlfstŠ­i 1975. 


 

Forsetaskiptin fˇru fram vi­ hßtÝ­lega ath÷fn Ý h÷fu­borginni Map˙tˇ 15. jan˙ar. Ůß lauk forsetatÝ­ Armando Guebuza sem seti­ hefur ß forsetastˇli Ý 10 ßr en vi­ tˇk flokksbrˇ­ir hans, Filipe Nyusi, sem ß­ur var varnarmßlarß­herra Ý rÝkisstjˇrn Guebuza.


Nyusi ˙tnefndi rÝkisstjˇrn sÝna 17. jan˙ar og 11 fylkisstjˇra landsins tveimur d÷gum sÝ­ar. Hann fŠkka­i rß­uneytum ˙r 29 Ý 23 til samrŠmis vi­ lofor­ sÝn um rß­deild Ý fjßrmßlastjˇrn rÝkisins. A­eins fimm rß­herranna eru konur sem er fŠkkun frß ■vÝ sem ß­ur var. Konum fŠkkar lÝka nokku­ ß ■ingi en ■Šr eru ■ˇ um ■ri­jungur ■ingmanna. ═ hˇpi nř˙tnefndra fylkisstjˇra eru fjˇrar konur.


═ nřju rÝkisstjˇrninni er engan fulltr˙a stjˇrnarandst÷­unnar a­ finna heldur er h˙n eing÷ngu skipu­ Frelimo m÷nnum og hi­ sama gildir um fylkisstjˇrana. "Me­ ■essari skipan var­ Nyusi ekki vi­ kr÷fu lei­toga helsta stjˇrnarandst÷­uflokksins Renamo, Afonso Dhlakama, um ■verpˇlitÝska rÝkisstjˇrn", segir ١rdÝs Sigur­ardˇttir umdŠmisstjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý Map˙tˇ.


Renamo hlaut 36% atkvŠ­a og 89 ■ingsŠti af 250 en kj÷rnir ■ingmenn flokksins kusu a­ sitja heima ■egar ■ingi­ tˇk til starfa. "Ůa­ er ˙tbreidd ˇßnŠgja me­ ni­urst÷­ur kosninganna me­al fylgismanna Renamo og hins stjˇrnarandst÷­uflokksins MDM. Renamo hefur lřst yfir a­ um vÝ­tŠkt svindl hafi veri­ a­ rŠ­a Ý kosningunum og n˙ hˇtar Dhlakama a­ mynda sÚrstakt sjßlfsstjˇrnarsvŠ­i Ý mi­- og nor­urfylkjum landsins, ■ar sem fylgi­ vi­ flokkinn er miki­, me­ hann sjßlfan sem forseta. Ůa­ er ■vÝ ekki mikill sßttatˇnn Ý mˇsambÝskum stjˇrnmßlum ■essa dagana," segir ١rdÝs.


Mozambique's New President Forms Govt/ AllAfrica

Mozambique: Government-Renamo Dialogue Resumes/ AllAfrica

Dhlakama rages against new government/ ClubOfMozambique

Renamo boycotts Assembly opening/ Mail&Guardian

Frelimo's fate - still in its own hands/ SouthernTimes

ŮrŠtur og ˇst÷­ugleiki Ý AfrÝku vegna tilviljunarkenndra landamŠra:

TŠplega tv÷ hundru­ ■jˇ­flokkum tvÝstra­ milli tveggja e­a fleiri rÝkja


 
Hvernig landamŠri AfrÝku■jˇ­a voru ß sÝnum tÝma me­ tilviljunarkenndum hŠtti dregin ■vert ß ■jˇ­flokka hefur kynt undir ■rŠtur og ˇst÷­ugleika Ý ßlfunni, skrifar Christine Mungai Ý frÚttaskřringu Ý Mail & Guardian ß d÷gunum. LÝkt og margir a­rir bendir h˙n ß a­ ni­urr÷­un samfÚlaga Ý AfrÝku hafi leitt til eins konar gervi landamŠra, ßtaka milli ■jˇ­ernishˇpa og sÚ undirrˇt borgarastyrjalda og van■rˇunar.

 

"LÝti­ ß kort af AfrÝku og ■i­ sjßi­ margar beinar lÝnur," segir h˙n. "Um ■a­ bil helmingur (44%) afrÝskra landamŠra eru beinar lÝnur e­a fylgja breiddar- e­a lengdargrß­um og tvÝstra a­ minnsta kosti 177 ■jˇ­flokkum milli tveggja e­a fleiri landa," segir h˙n og bŠtir vi­ a­ ■a­ sÚ augljˇslega ˇhagkvŠmt a­ hafa alla afrÝska ■jˇ­flokka Ý eigin landi, einfaldlega vegna ■ess hversu fj÷lbreytnin er mikil. "Ef vi­ Šttum a­ teikna upp ß nřtt landamŠri AfrÝku me­ ■a­ a­ markmi­i a­ hver ■jˇ­flokkur Štti eigi­ land myndum vi­ hafa a­ minnsta kosti tv÷ ■˙sund rÝki," segir Christine og nefnir a­ fjˇrir af hverjum tÝu AfrÝkub˙um tilheyri ■jˇ­flokki sem eigi skyldfˇlk handan landamŠra.

 

Aukin hŠtta ß strÝ­i

H˙n vitnar Ý rannsˇknir sem sřna a­ ■egar samfÚl÷gum er skipt upp me­ landamŠrum aukist hŠttan ß strÝ­i og ßt÷kin ver­i blˇ­ugri. Ein rannsˇkn sřnir, a­ hennar s÷gn, a­ tÝmaskei­ ßtaka sÚ 25% lengra og mannfall 25% meira ß ßtakasvŠ­um ■ar sem ■jˇ­flokkar eru splundra­ir me­ landamŠrum bori­ saman vi­ ßt÷k ■jˇ­flokka innan s÷mu landamŠra. ═ greininni segir a­ nokkrar ßstŠ­ur sÚu fyrir ■essari miklu hŠttu ß ßt÷kum a­ mati vÝsindamanna, me­al annars kr÷fur ■jˇ­flokka sem eru minnihlutahˇpur Ý einu landi a­ sameinast skyldmennum sÝnum sem b˙a handan landamŠra.

 

Christene nefnir a­ Sˇmalar sÚu dŠmi um ■jˇ­flokk sem hafi veri­ skipt upp milli fimm landa. Auk SˇmalÝu sÚ ■ß a­ finna Ý nor­urhluta KenÝa, su­ur E■ݡpÝu, Eritreu og DjÝb˙tÝ. "A­ minnsta kosti ■rj˙ strÝ­ frß sjßlfstŠ­i SˇmalÝu ß sj÷unda ßrtug sÝ­ustu aldar hafa brotist ˙r a­ minnsta kosti a­ hluta til vegna l÷ngunar Sˇmala Ý E■ݡpÝu, DjÝb˙tÝ og KenÝa til ■ess a­ ver­a hluti af SˇmalÝu," segir Ý greininni. Christine bŠtir vi­ a­ fßni SˇmaÝu sÚ hvÝtur me­ fimmhyrndri stj÷rnu ß blßum grunni, hornin fimm  ß stj÷rnunni sÚu tilvÝsun Ý sˇm÷lsku ■jˇ­arbrotin fimm Ý AfrÝku.

 

Vilja sjßlfstŠ­i

Ínnur strÝ­sˇgn vegna skiptingu landamŠra Ý AfrÝku er tilkominn vegna ■ess a­ tvÝstra­ir ■jˇ­flokkar reyna a­ ÷­last sjßlfstŠ­i og koma upp rÝki. Christine nefnir Ý greininni a­ sagnfrŠ­irannsˇkn hafi sřnt a­ um ■a­ bil 20% borgarastyrjalda Ý AfrÝku hafi sprotti­ upp af slÝkum ßstŠ­um. H˙n nefnir a­ tvÝstra­ir hˇpar sÚu oftast nŠr minnihlutahˇpar Ý vi­komandi landi og lÝklegri en a­rir stŠrri ■jˇ­fÚlagshˇpar til a­ standa h÷llum fŠti og ˇfŠrir a­ komast til pˇlÝtÝskra ßhrifa, auk ■ess sem ■eir njˇti ekki ßvinningsins af stu­ningi samfÚlagsins.

 

DŠmi um ■jˇ­flokka sem eru margskiptir milli ■jˇ­a eru Malinkar Ý Vestur-AfrÝku en heimkynni ■eirra er a­ finna Ý sex mismunandi rÝkjum, Senegal, GÝneu, GÝneu-Bissß, MalÝ, FÝlabeinsstr÷ndinni og GambÝu. Svipa­a s÷gu er a­ segja af Ndembu ■jˇ­flokknum sem er a­ finna Ý Angˇla, Austur-Kongˇ og SambÝu; Nukwe ■jˇ­flokknum Ý Angˇla, NamibÝu, SambÝu og Botsvana; Alur ■jˇ­flokknum Ý ┌ganda og Austur-Kongˇ; og Ibibio ■jˇ­flokknum sem bŠ­i er a­ finna Ý NÝgerÝu og Kamer˙n. Einnig mß a­ ˇsekju bŠta vi­ Owahimba ■jˇ­flokknum Ý NambÝu og Angˇla.


MikilvŠgt ßr framundan ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna:

A­ upprŠta fßtŠkt ßn ■ess a­ ey­a j÷r­inni

 

Live Earth Road to Paris - Ban Ki-moon
Live Earth Road to Paris - Ban Ki-moon

Engan skyldi undra ■ˇtt ßri­ 2015 sÚ tali­ geta skipt sk÷pum ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna. Ůa­ er skammt stˇrra h÷gga ß milli. Lj˙ka ber nřjum SjßlfbŠrum ■rˇunarmarkmi­um fyrir hausti­ og Ý ßrslok ß a­ ganga frß nřjum loftslagssßttmßla.

 

Ůannig hefst frÚtt ß vef Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu sem ber yfirskriftina: Verk a­ vinna - sjßlfbŠr ■rˇun Ý mˇtun. Ůar segir or­rÚtt:

 

"Nřju ■rˇunarmarkmi­in eiga a­ taka vi­ af Ů˙saldarmarkmi­unum um ■rˇun, en ■au renna sitt skei­ ß enda ß ßrinu. SamkvŠmt ߊtlun ß a­ sam■ykkja nř SjßlfbŠr ■rˇunarmarkmi­ ß lei­togafundi Allsherjar■ings Sameinu­u ■jˇ­anna 25.-27. september. ═ desember ß svo a­ semja og undirrita nřjan Loftslagssßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna ß rß­stefnu Ý ParÝs.

 

ËlÝkt fyrri ■rˇunarmarkmi­um munu SjßlfbŠru markmi­in nß til alls heimsins Ý sta­ ■ess a­ einskor­ast vi­ ■rˇunarl÷ndin. Ůß eru ■au metna­arfyllri og vÝ­tŠkari. 

 

Ů˙saldarmarkmi­in ßtta voru fyrst og fremst ߊtlun um upprŠtingu fßtŠktar, ■ˇtt ekki vŠri me­ ÷llu liti­ framhjß umhverfismßlum og markmi­ vŠru sett um mŠ­radau­a, HIV/AlnŠmi og rÚttindi kvenna.

Eitt af markmi­unum ßtta var a­ tryggja sjßlfbŠrt umhverfi en Ý SjßlfbŠru ■rˇunarkmi­unum er gengi­ lengra ■vÝ sjßlfbŠrni er samofin ÷llum ■rˇunarmarkmi­unum. Ůß er ■a­ ekki sÝ­ur metna­arfullt a­ Ý ■rˇunarmarkmi­unum er stefnt a­ ■vÝ a­ auka j÷fnu­ innan og ß milli rÝkja, tryggja vir­ingu fyrir mannrÚttindum, en ■essum atri­um var lÝti­ sem ekkert sinnt Ý Ů˙saldarmarkmi­unum."

 

Nßnar 

Me­ ßstarkve­ju frß Nor­url÷ndum/ UNRIC 

17 SjßlfbŠr ■rˇunarmarkmi­/ UNRIC 

Heimsins mikilvŠgasta ßr/ UNRIC 

FrÚttabrÚf Upplřsingaskrifstofu SŮ fyrir Vestur-Evrˇpu/ UNRIC 

Prˇfessor Hans Rosling messar yfir rß­stefnugestum Ý Davos

Davos 2015 - Sustainable Development Demystifying the Facts   61962
Davos 2015 - Sustainable Development Demystifying the Facts 61962

Lř­heilsuprˇfessorinn Hans Rosling birtist ß svi­inu ß efnahagsrß­stefnunni Ý Davos um sÝ­ustu helgi og lag­i fyrir fundargesti nokkrar lykilspurningar um ■rˇunina Ý heiminum lÝkt og hann ger­i Ý H÷rpu sÝ­astli­i­ haust. Smelli­ ß myndina hÚr fyrir ofan til a­ sjß stuttan fyrirlestur hans Ý Davos. En Hans Rosling brß lÝka ß leik utan dyra og nota­i snjˇbolta til a­ lřsa og skřra ˇj÷fnu­inn Ý heiminum sem var eitt helsta umrŠ­uefni fundarins Ý Sviss. Sko­i­ endilega bŠ­i ■essi myndb÷nd. Rosling er engum lÝkur!

Hans Rosling on global income disparity (and snowballs) - Newsnight
Hans Rosling on global income disparity (and snowballs) - Newsnight
 

 

DAC hrˇsar Bretum fyrir hŠkkun framlaga til ■rˇunarmßla

 

Bretum er hrˇsa­ fyrir a­ hafa auki­ framl÷g til ■rˇunarmßla upp Ý 0,72% af ■jˇ­artekjum Ý nřrri jafningjarřni DAC ■ar sem bent er ß a­ bresk stjˇrnv÷ld hŠkki framl÷gin ■rßtt fyrir efnahags■rengingar heima fyrir. Ůau eru hv÷tt til ■ess a­ reyna a­ halda sig vi­ ■essi m÷rk ß komandi ßrum. 

 

DAC - ■rˇunarsamvinnunefnd OECD - segir Ý jafningjarřni sinni a­ me­ ■vÝ a­ hŠkka framl÷gin til ■rˇunarsamvinnu um 30,5% upp Ý 11,4 milljar­a punda ßri­ 2013 hafi Bretar or­i­ ÷nnur rausnarlegasta ■jˇ­in Ý heiminum, Ý krˇnum tali­, ß eftir BandarÝkjam÷nnum. Bent er ß a­ Bretar sÚu fyrsta stˇr■jˇ­in sem nŠr 0,7% vi­mi­unarmarki al■jˇ­legra veitenda ■rˇunara­sto­ar en ■a­ var sam■ykkt ßri­ 1970. Me­altal opinberrar ■rˇunarsamvinnu me­al DAC rÝkjanna er 0,3% af ■jˇ­artekjum. ═slendingar verja sem kunnugt er enn minna til mßlaflokksins e­a a­eins 0,2%.

 

═ jafningjarřni DAC er Bretum enn fremur hrˇsa­ fyrir a­ einblÝna Ý framl÷gum sÝnum ß fßtŠkustu ■jˇ­irnar, me­al annars ■Šr sem b˙a vi­ ˇst÷­ugleika og ˇ÷ld eins og Afganistan, Bangladesh og E■ݡpÝu. ┴ ßrinu 2012 rß­st÷fu­u Bretar 0,19% af ■jˇ­artekjum til fßtŠkustu rÝkjanna en vi­mi­ Sameinu­u ■jˇ­anna er 0,15%. Ůß veittu Bretar r˙mum helmingi ■rˇunarfjßr Ý tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu til ■jˇ­anna sunnan Sahara Ý AfrÝku.

 

United Kingdom - DAC Peer Review of Development Co-operation 

-

Is teacher pleased? The DACDevelopment Assistance Committee (of the OECD) Peer Review of the UK 2014, eftir Simon Maxwell 

-

Why be silent about Britain's generosity to the world?/ TheTelegraph 

  

70 ßra afmŠli SŮ og ┴ri ljˇssins fagna­ Ý Hßskˇlanum

 

Sj÷tugsafmŠlisßri Sameinu­u ■jˇ­anna og ┴ri ljˇssins var fagna­ ß samkomu Ý hßtÝ­arsal Hßskˇla ═slands Ý gŠr en ■eir Gunnar Bragi Sveinsson, utanrÝkisrß­herra, Illugi Gunnarsson menntamßlarß­herra og ┴rni SnŠvarr upplřsingafulltr˙i Sameinu­u ■jˇ­anna ßv÷rpu­u samkomuna. Eins og kunnugt er hafa Sameinu­u ■jˇ­irnar, sem fagna 70 ßra afmŠli Ý ßr, ˙tnefnt ßri­ 2015 sem Al■jˇ­legt ßr ljˇssins og ■vÝ ver­ur fagna­ me­ řmsum hŠtti um allan heim. HÚr ß landi vinna fj÷lmargir a­ilar saman a­ ˇtal uppßkomum og vi­bur­um sem tengjast ßrinu, ■ar ß me­al Hßskˇli ═slands.

 

═ mßli utanrÝkisrß­herra kom fram a­ ■a­ vŠri metna­armßl a­ ═sland taki virkan ■ßtt Ý starfi Sameinu­u ■jˇ­anna. Hann sag­i framl÷g ═slands til ■rˇunarsamvinnu og mann˙­ara­sto­ar SŮ lykil■ßttu utanrÝkisstefnunnar. 


Al■jˇ­legt ßr ljˇssins - FÚsbˇkarsÝ­a 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
Ugandan computer whiz shares how he fosters community | UNICEF
Ugandan computer whiz shares how he fosters community | UNICEF
End Energy Poverty and Empower Women, eftir Jude Clemente/ Forbes
-
-
-
Ten reasons why 2015 is a crucial year for Africa
Ten reasons why 2015 is a crucial year for Africa
Emma Watson at Davos: 'Women need to be equal participants'/ TheGuardian
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur
FrÚttir og frÚttaskřringar

After Ebola: What next for West Africa's health systems/ IRIN
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Hundreds of child soldiers to be released by South Sudan militia/ BBC
Hundreds of child soldiers to be released by South Sudan militia/ BBC
-
-

Hjßlparg÷gn tekin a­ berast til MalavÝ

 

R˙mlega 200 hafa fundist lßtnir og 200 ■˙sund hafa misst heimili sÝn eftir stˇrrrigningar sÝ­ustu daga. Fj÷lmargra er ennfremur sakna­. Eins og fram hefur komi­ Ý Heimsljˇsi hafa flˇ­in ey­ilagt mannvirki, h˙s, vegi og brřr, auk ■ess sem rŠktarland er vÝ­a ˇnřtt og b˙peningur hefur drepist. Hjßlparg÷gn eru tekin a­ berast til landsins eftir a­ rÝkisstjˇrnin sendi ˙t ney­arbei­ni til rÝkisstjˇrna og hjßlparsamtaka vegna ßstandsins.

 

Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF, hefur ■egar sent 90 tonn af hjßlparg÷gnum til MalavÝ, me­al annars lyf, ney­artj÷ld, vÝtamÝnbŠtta fŠ­u, hreinlŠtisv÷rur og vatnshreinsit÷flur.

 

Malawi Receives Flood Aid After Government Appeal/ VOA 

Yfir 200 dßnir Ý flˇ­um Ý MalavÝ/ RUV

UNICEF bregst vi­ flˇ­unum Ý MalavÝ/ UNICEF 

In the misery of Malawi's floods, finding a way forward/ UNICEF 

Stepping up efforts for Malawi flood victims/ UNICEF 

 

Aurora tekur vi­ rekstri l÷ndunarst÷­va Ý SÝerra Leˇne

 

Aurora velger­arsjˇ­ur hefur teki­ vi­ rekstri fj÷gurra l÷ndunar- og fiskvinnslust÷­va Ý SÝerra Leˇne ßsamt fÚlaginu Neptune Holding og stjˇrnv÷ldum Ý landinu, a­ ■vÝ er fram kom Ý frÚtt Vi­skiptabla­sins Ý vikunni. Samningar ■ess efnis voru a­ s÷gn bla­sins undirrita­ir ß f÷studaginn og gilda til nŠstu tÝu ßra. Fjßrframlag til verkefnisins nemur einni milljˇn bandarÝkjadollara, jafnvir­i 135 milljˇna Ýslenskra krˇna, til a­ byrja me­.

 

"St÷­varnar fjˇrar sem um rŠ­ir voru bygg­ar ßri­ 2012 Ý samstarfi stjˇrnvalda Ý SÝerra Leˇne og Ůrˇunarsjˇ­s AfrÝku og var markmi­i­ a­ efla sjßvar˙tveg Ý landinu. Hins vegar hafa ■Šr sta­i­ ˇnota­ar sÝ­an ■ß, einkum vegna skorts ß ■ekkingu ß slÝkum rekstri, en me­ samningunum komast ■Šr Ý notkun. Markmi­ verkefnisins er a­ auka ■ekkingu landsmanna ß sjßvar˙tvegi og styrkja ■annig atvinnulÝf Ý SÝerra Leˇne, sem er ein fßtŠkasta ■jˇ­ heims. Gert er rß­ fyrir a­ heimamenn taki vi­ rekstri l÷ndunarst÷­vanna ■egar samningurinn rennur ˙t," segir Ý frÚttinni.

 

Eins og fram kom Ý sÝ­asta Heimsljˇsi auglřsti Aurora sjˇ­urinn eftir framkvŠmdastjˇra ■rˇunarverkefna Ý SÝerra Leˇne fyrir sk÷mmu. Um st÷­una sˇttu 150 ═slendingar og 50 Svisslendingar. Ekki ver­ur tilkynnt um ■a­ hver hreppir st÷­una fyrr en Ý mars.

 

Nßnar 

 

HeimasÝ­a sjˇ­sins 

 

JßkvŠ­ar vÝsbendingar og hˇfleg bjartsřni


- eftir Gu­mund R˙nar ┴rnason verkefnastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ


 
Eins og ß­ur hefur komi­ fram Ý Heimsljˇsi, felst ein ■riggja verkefnasto­a samstarfs Ůrˇunarsamvinnustofnunar og hÚra­sstjˇrnarinnar Ý Mangochi, Ý stu­ningi vi­ uppbyggingu tˇlf skˇla Ý hÚra­inu. ═ ■vÝ ÷llu eru um 260 grunnskˇlar og ef ■eim fjßrmunum sem ŮSS═ hefur ˙r a­ spila ß ■essu svi­i hef­i veri­ jafnt skipt milli ■eirra, hef­i lÝti­ komi­ Ý hlut hvers og eins og ■a­ hef­i lÝklega ekki breytt miklu. ŮvÝ var ßkve­i­ a­ fara ■ß lei­, a­ velja nokkra skˇla og taka ■ßtt Ý uppbyggingu ■eirra me­ markvissum og myndarlegum hŠtti ß ■essu fj÷gurra ßra tÝmabili. Yr­i sřnilegur ßrangur af verkefninu, vŠri hŠgt a­ benda a­ilum Ý ■rˇunarsamvinnu sem hafa ˙r meiri fjßrmunum a­ spila ß lei­ir sem skila ßrangri.


 
Til ■ess a­ vera sem best Ý stakk b˙in til a­ kve­a upp ˙r um hva­ virkar vel og hva­ sÝ­ur, var lagt upp me­ allÝtarlega rannsˇkn Ý tengslum vi­ verkefni­. Rannsˇknin mi­ar a­ ■vÝ a­ meta breytingar yfir tÝma Ý ■eim tˇlf skˇlum sem um er a­ rŠ­a. Til a­ fß enn betri samanbur­, voru jafnframt valdir jafn margir "vi­mi­unarskˇlar", sem verkefni ŮSS═ nß ekki til. Skˇlarnir voru valdir me­ ■a­ fyrir augum a­ endurspegla sem mest verkefnisskˇlana tˇlf, hva­ var­ar stŠr­, a­b˙na­ og samsetningu nemendanna. Ef verkefnin vŠru a­ skila ßrangri, Šttum vi­ ekki a­eins a­ sjß ■a­ Ý breytingum yfir tÝma Ý verkefnisskˇlunum, heldur einnig me­ samanbur­i vi­ vi­mi­unarhˇpinn, ■vÝ ■ar Štti ßrangur sem rekja mß til verkefnisins ekki a­ koma fram.

 

Rannsˇknarverkefni­ felur m.a. Ý sÚr a­ ßrlega, undir lok skˇlaßrs, eru lag­ir spurningalistar fyrir u.■.b. 1000 manna ˙rtak nemenda ˙r verkefnisskˇlunum tˇlf. Spurningalistar eru auk ■ess lag­ir fyrir jafnstˇrt ˙rtak foreldra, alla kennara og alla skˇlastjˇrnendur skˇlanna. SambŠrilegum g÷gnum er sÝ­an safna­ Ý vi­mi­unarskˇlunum. Ůess er gŠtt a­ ˙rt÷kin endurspegli skiptingu milli skˇla, kyn, fj÷lda Ý bekkjardeild og ■.h.

 

N˙ hefur g÷gnum veri­ safna­ tvÝvegis. Ůau hafa veri­ skrß­ og unni­ er a­ ˙rvinnslu. Tv÷ ßr eru vitaskuld of skammur tÝmi til a­ varanlegur, merkjanlegur ßrangur sjßist, en ■ˇ mß Ý sumum tilvikum greina smßvŠgilegar tilhneigingar yfir tÝma - og mun ß milli skˇlahˇpanna tveggja. Ůa­ ver­ur ■ˇ enn meira spennandi a­ fylgjast me­ ni­urst÷­um nŠstu k÷nnunar, sem ger­ ver­ur Ý lok skˇlaßrs (ß mi­ju ßri 2015 ) og ekki sÝ­ur ■egar verkefninu lřkur (ß mi­ju ßri 2016). Raunar er mikilvŠgt a­ fylgja ■essum athugunum eftir, ■egar n˙verandi verkefni lřkur og ■ˇtt skˇlarnir 12 ver­i mun betur b˙nir Ý lok tÝmabilsins en vi­ upphaf ■ess, ■ß ver­ur enn talsvert Ý land me­ a­ ■eir ver­i "fullb˙nir". ŮvÝ vŠri Šskilegt a­ halda ßfram uppbyggingu ■essara 12 skˇla ß nŠsta tÝmabili, ver­i ßframhald ß samstarfi ŮSS═ og MangochihÚra­s.

 

Írfßar vÝsbendingar

═ ÷llum ■essum k÷nnunum er spurt um margvÝsleg atri­i, a­gang a­ skˇlastofum, salernum, kennurum, kennsluefni og svo framvegis. Auk ■ess er spurt um vi­horf og hvort vi­komandi hafi or­i­ var vi­ eitt og anna­ Ý skˇlaumhverfinu. HŠgt er a­ skipta svarendum upp Ý hˇpa eftir skˇla, tr˙, ( ═ Mangochi eru um 70% m˙slimar og um 30% kristnir) kyni, aldri, hj˙skaparst÷­u og Ý tilviki nemenda er hŠgt a­ skipta eftir aldri, bekk, hvort b÷rnin hafa a­gang a­ kennslubˇkum, stÝlabˇkum, skˇlastofu, salernisa­st÷­u, hvort ■au hafa stˇl a­ sitja ß og bor­ a­ sitja vi­. Eitt af ■vÝ sem spurt er um, er hvort nemendur hafi or­i­ varir vi­ jßkvŠ­ar breytingar Ý skˇlanum ß yfirstandandi skˇlaßri. Ni­urst÷­ur fyrir bŠ­i ßrin og bŠ­i verkefnisskˇla og vi­mi­unarskˇla koma fram Ý efra s˙luritinu.

 

Ůa­ fer ekki ß milli mßla, a­ nemendur Ý verkefnisskˇlunum hafa fundi­ fyrir jßkvŠ­um breytingum. ═ fyrstu k÷nnun s÷g­ust um 38% ■eirra hafa fundi­ fyrir slÝkum breytingum, sk÷mmu eftir a­ verkefni­ hˇfst, en um 57% ßri sÝ­ar. ═ vi­mi­unarskˇlunum var hlutfall ■eirra sem kvß­ust hafa fundi­ fyrir slÝkum breytingum um ■ri­jungur ßri­ 2013, en haf­i dregist saman Ý 27,5% ßri sÝ­ar.

 

Svipa­ er uppi ß teningnum sÚu sv÷r foreldra skˇlabarnanna sko­u­ - ne­ra s˙luriti­ - nema hva­ fleiri foreldrar segjast hafa or­i­ varir vi­ jßkvŠ­ar breytingar en ■egar um er a­ rŠ­a b÷rnin. Fleiri foreldar barna ˙r verkefnaskˇlunum segjast merkja breytingar ßri­ 2014, en Ý vi­mi­unarskˇlunum, en hlutfalli­ var ■a­ sama ßri ß­ur.


LÝkt og var­andi spurningar sem eru lag­ar fyrir nemendur og foreldra, eru spurningar lag­ir fyrir alla kennara Ý skˇlunum 24 (■.e. 12 skˇlum sem verkefni­ nŠr til og 12 vi­mi­unarskˇlum). Nokkur jßkvŠ­ teikn mß lesa ˙t ˙r ■eim tveimur sem ■egar hafa veri­ lag­ar fyrir. Til dŠmis s÷g­ust ß bilinu 56-60% kennara hafa kennarabor­ vi­ kennsluna Ý fyrri k÷nnuninni, 2013. Hlutfalli­ var ■a­ sama Ý vi­mi­unarskˇlunum ßri sÝ­ar, en haf­i hŠkka­ Ý um 75% Ý verkefnisskˇlunum. Telja mß ÷ruggt a­ ■a­ ver­i enn hŠrra Ý lok yfirstandandi skˇlaßrs, ■vÝ ■ß ver­ur b˙i­ a­ taka enn fleiri nřjar skˇlastofur Ý gagni­, en b˙i­ er a­ kaupa bor­in.

Kennararnir voru spur­ir um dreifingu kennslubˇka, en skortur ß kennslubˇkum er eitt af fj÷lm÷rgum vandamßlum malavÝskra skˇlabarna. Sem dŠmi s÷g­u tŠp 47% kennara Ý verkefnisskˇlunum a­ enskubˇkum hef­i veri­ dreift Ý lok skˇlaßrs 2013, en tŠp 57% ßri sÝ­ar. ═ vi­mi­unarskˇlunum var hlutfalli­ rÚtt innan vi­ 30% bŠ­i ßrin.

 

Betur mß ef duga skal - e­a mjˇr er mikils vÝsir?

Ůessar ÷rfßu svipmyndir gefa vonandi vÝsbendingar um a­ verkefni­ sÚ ß rÚttri lei­. Ůa­ er langt Ý land me­ a­ verkefnisskˇlarnir ver­i fyrirmyndarskˇlar, m.v. ■Šr vi­mi­anir sem vi­ ═slendingar eigum a­ venjast og raunar ß malavÝskan mŠlikvar­a lÝka, ■vÝ MangochihÚra­ er me­ ■eim verst settu Ý landinu.  Ůetta er ■vÝ langhlaup. ١tt einhverjar jßkvŠ­ar vÝsbendingar sÚu farnar a­ sjßst um bŠtta a­st÷­u og breytt vi­horf, er lÝklega nokku­ langt Ý land me­ a­ vi­ sjßum breytingar til batna­ar Ý ßrangri nemendanna, minna brottfalli og a­ fleiri lj˙ki grunnskˇla og haldi sÝ­an ßfram nßmi. Ůa­ er ßrangurinn sem vi­ vonumst til a­ sjß ■egar lengra lÝ­ur ß verkefnistÝmann, e­a a.m.k. eftir a­ ■vÝ lřkur. Vel er fylgst me­ ■essum ■ßttum, enda er ■ar um a­ rŠ­a ßrei­anlegri upplřsingar um raunverulegan ßrangur og ßhrif ß lÝfsgŠ­i Ýb˙anna, en fj÷ldi bor­a og kennslubˇka.

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105