gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
8. ßrg. 255. tbl.
21. jan˙ar 2015

Sameinu­u ■jˇ­a stofnanir vekja athygli ß ˇfremdarßstandi Ý menntamßlum:

Fimmtungur unglinga Ý heiminum fŠr enga formlega menntun Ý skˇla

 

Einn af hverjum fimm unglingum Ý heiminum gengur ekki Ý skˇla. Ůa­ ■ř­ir a­ rÚttur ■essara barna til menntunar er fˇtum tro­inn.  Alls eru 63 milljˇnir unglinga ß aldrinum tˇlf til fimmtßn ßra utan skˇla. 

 

SamkvŠmt glŠnřrri skřrslu tveggja Sameinu­u ■jˇ­a stofnana, UNESCO og UNICEF, eru fyrst og fremst Ý ■essum afskipta hˇpi b÷rn sem standa h÷llum fŠti Ý samfÚlaginu e­a b˙a vi­ fßtŠkt. A­ mati samtakanna er mikilvŠgt a­ innlei­a Ý nř ■rˇunarmarkmi­ lei­ir til a­ tryggja ÷llum b÷rnum menntun ß unglingastigi.

 

"Ůessi skřrsla hefur ■ann tilgang a­ vera ßminning til okkar a­ virkja ■au ˙rrŠ­i sem nau­synleg eru til ■ess a­ grunnmenntun allra barna sßÚtrygg­ Ý eitt skipti fyrir ÷ll," segir Irina Bokova framkvŠmdastjˇri UNESCO, mennta-, menningar- og vÝsindastofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna. H˙n nefnir sÚrstaklega a­ slÝk ˙rrŠ­i ■urfi a­ nß til ■eirra fj÷lskyldna sem hafi flosna­ upp Ý ßt÷kum, til st˙lkna sem sÚu ■vinga­ar til a­ vera heima, til barna me­ fatlanir og ■eirra barna sem ■vingu­ eru til vinnu.

 

Nřja skřrslan kallast "Fixing the Broken Promise of Education for All: Findings from the Global Initiative on Out-of-School Children". ═ skřrslunni sty­ja g÷gn ■ß sta­hŠfingu a­ hŠttan ß ■vÝ a­ b÷rn hefji aldrei skˇlag÷ngu aukist eftir ■vÝ sem b÷rnin ver­i eldri. ┴ grunnskˇlaaldri er eitt af hverjum tÝu b÷rnum utan skˇla en eitt af hverjum fimm ■egar kemur a­ unglingsßrunum. ═ skřrslunni kemur einnig fram a­ 121 milljˇn barna og unglinga hafi řmist aldrei hafi­ skˇlag÷ngu e­a hŠtt Ý skˇla ■rßtt fyrir al■jˇ­legar skuldbindingar um menntun fyrir alla  - Education For All by 2015.

 

Haldi fram sem horfir eru lÝkur til ■ess a­ 25 milljˇnir barna - 15 milljˇnir stelpna og 10 milljˇnir strßka - komi aldrei til me­ a­ stÝga fŠti inn Ý skˇlastofu.

 

Flest b÷rn utan skˇla Ý Eritreu og LiberÝu

FŠst grunnskˇlab÷rn eru hlutfallslega Ý Eritreu ■ar sem 66% barna ganga ekki Ý skˇla og Ý LÝberÝu er meirihluti barna lÝka utan skˇla e­a 59%. ═ m÷rgum l÷ndum eru enn fleiri eldri b÷rn utan skˇla, einkum stelpur, eins og Ý Pakistan ■ar sem 58% unglingsst˙lkna  ß aldrinum tˇlf til fimmtßn ßra er utan skˇla samanbori­ vi­ 49% strßka.

 

FßtŠkt er mesta hindrunin ß menntabrautinni, a­ ■vÝ er fram kemur Ý skřrslunni. ═ NÝgerÝu eru tv÷ b÷rn af hverjum ■remur Ý fßtŠkustu fj÷lskyldunum utan skˇla og 90% ■eirra munu tŠpast nokkurn tÝma hefja skˇlag÷ngu. Aftur ß mˇti eru a­eins 5% barna ˙r rÝkustu fj÷lskyldunum utan skˇla.

 

A­ mati skřrsluh÷funda ■arf a­ gerbreyta stefnu Ý ■essum mßlaflokki og rÝkisstjˇrnir eru hvattar til ■ess a­ afla upplřsinga um b÷rn sem standa h÷llum fŠti Ý samfÚl÷gum. "M÷rg ■essara barna eru ˇsřnileg innan n˙verandi a­fer­a vi­ gagnas÷fnun," segir Ý skřrslunni. "B÷rn me­ fatlanir eru einna minnst sřnileg - og ßrei­anleg g÷gn um ■au ekki fyrir hendi - og ■au gleymast  ■egar rŠtt er um b÷rn utan skˇla."

 

Margt Ý pÝpunum Ý jar­hitaverkefni ŮSS═:

Uppbygging nau­synlegrar ■ekkingar Ý jar­hitamßlum Ý E■ݡpÝu

Myndir frß nßmskei­inu Ý E■ݡpÝu. Ljˇsmynd: Sverrir ١rhallsson

 

═ byrjun sÝ­ustu viku hˇfst Ý E■ݡpÝu nßmskei­ Ý jar­hitaborunum, skipulagt af Jar­hitaskˇla Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna hÚr ß landi, me­ a­komu sÚrfrŠ­inga frß ═SOR og Mannviti. Alls nŠr ■jßlfunin til r˙mlega ■rjßtÝu innlendra sÚrfrŠ­inga. H˙n fer fram bŠ­i Ý skˇlastofu og Ý tengslum vi­ borverk. "Ef fram fer sem horfir ver­a umfangsmiklar jar­hitaboranir Ý E■ݡpÝu ß komandi ßrum og ■vÝ mikil ■÷rf fyrir ■jßlfun ß ■essu svi­i," segir DavÝ­ Bjarnason verkefnastjˇri jar­hitaverkefnis Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands. Hann segir a­ miklir m÷guleikar sÚu til sta­ar Ý jar­hitanřtingu Ý landinu og mikill ßhugi hjß stjˇrnv÷ldum a­ byggja upp nau­synlega ■ekkingu til a­ stu­la a­ ■rˇun og uppbyggingu ß komandi ßrum.

 

Umfangsmesti stu­ningur ŮSS═ og NorrŠna ■rˇunarsjˇ­sins innan jar­hitaverkefnisins er Ý E■ݡpÝu og hann felst bŠ­i Ý a­sto­ vi­ jar­hitaleit sem og ■jßlfun innlendra sÚrfrŠ­inga.

 

Sami­ vi­ Ýtalskt fyrirtŠki

═ byrjun ßrsins var skrifa­ undir samning um jar­hitaleit ß Aluto Langano svŠ­inu Ý E■ݡpÝu vi­ Ýtalska fyrirtŠki­ ELC Electroconsult, en ■a­ fyrirtŠki var­ hlutskarpast Ý al■jˇ­legu ˙tbo­i sem fram fˇr ß sÝ­asta ßri. FramkvŠmd ■ess verkefnis hefst Ý byrjun febr˙ar. A­ s÷gn DavÝ­s vinnur ELC einnig a­ jar­hitaleit ß Tendaho Alalobeda jar­hitasvŠ­inu Ý E■ݡpÝu en um ■essar mundir starfar teymi jar­e­lisfrŠ­inga a­ vi­nßmsrannsˇknum ß svŠ­inu. "Stˇr ■ßttur Ý framkvŠmd ■essara rannsˇkna er ■jßlfun innlendra sÚrfrŠ­inga, sem starfa vi­ hli­ al■jˇ­legra jar­hitasÚrfrŠ­inga vi­ rannsˇknir ß vettvangi og t˙lkun ni­ursta­na," segir DavÝ­.

 

Eins og ß­ur hefur komi­ fram er jar­hitaverkefni ŮSS═ og NDF framkvŠmt Ý samstarfi vi­ Al■jˇ­abankann og DavÝ­ segir a­ ß bß­um ■essum jar­hitasvŠ­um muni ni­urst÷­ur rannsˇkna skapa grunn a­ frekari ■rˇun og virkjun svŠ­anna innan verkefna ß vegum bankans.

 

Tv÷ ÷nnur nßmskei­ Ý E■ݡpÝu

┴ nŠstu vikum eru einnig tv÷ ÷nnur nßmskei­ ß dagskrß Ý E■ݡpÝu sem skipul÷g­ eru af Jar­hitaskˇlanum. A­ s÷gn DavÝ­s er ■ar um nßmskei­ a­ rŠ­a sem sÚrstaklega hafa veri­ ■rˇu­ og ˙tfŠr­ fyrir verkefni ŮSS═ Ý kj÷lfar bei­na og ■arfa Ý samstarfsl÷ndum. ┴ fyrra nßmskei­inu, sem er unni­ Ý samstarfi vi­ Landsvirkjun, ver­ur fari­ yfir undirb˙ning og frßgang verkefnaskjala og fjßrm÷gnunargagna fyrir jar­hitaverkefni. Seinna nßmskei­i­ beinist a­ ■jßlfun Ý verkefnastjˇrnun jar­hitaverkefna, me­ sÚrstaka ßherslu ß boranir. Ůa­ er unni­ Ý samstarfi vi­ VerkÝs me­ a­komu Ýslenskra sÚrfrŠ­inga Ý verkefnastjˇrnun. 

 

Ney­arßstand Ý sautjßn hÚru­um:

B˙ist vi­ langvarandi ßhrifum flˇ­anna Ý MalavÝ - 178 lßtnir

Myndir frß Mangochi sem sřna vel ßstandi­ um sÝ­ustu helgi. Ljˇsm. GR┴

 

LÝti­ lßt hefur veri­ ß ˙rkomu Ý MalavÝ undanfarna viku og spß­ er ßframhaldandi rigningum ß nŠstunni a­ s÷gn Gu­mundar R˙nars ┴rnasonar verkefnastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ. Sta­fest tala lßtinna er n˙ 178 en a­ s÷gn Gu­mundar R˙nars eru frÚttir ˇnßkvŠmar og ■vÝ er ˇttast a­ talan eigi eftir a­ hŠkka. 

 

Ney­arßstandi hefur veri­ lřst yfir Ý 17 af 28 hÚru­um Ý landinu. Eitt ■eirra er hÚra­i­ sem Ůrˇunarsamvinnustofnun er Ý samstarfi vi­, MangochihÚra­. Samstarfi­ er einkum ß svi­i lř­heilsu, grunnmenntunar og vatns÷flunar.

 

Gu­mundur R˙nar er nřkominn frß Mangochi. "Jß, Úg fˇr Ý vettvangsfer­ fyrir og um helgina, me­al annars til a­ meta ßhrif flˇ­anna," segir hann. "═ fer­inni hitti Úg, auk hÚra­sstjˇrans, yfirmenn ■eirra mßlaflokka sem samstarf okkar nŠr til. Fram kom Ý mßli ■eirra, a­ ■eir hef­u ekki haft neinar spurnir af skemmdum ß byggingum e­a vatnsbˇlum sem eru fjßrm÷gnu­ af ŮSS═. Aftur ß mˇti hef­i starfsemi sums sta­ar raskast vegna flˇ­anna, barnshafandi konur kŠmust ekki ß heilsugŠslust÷­var til a­ fŠ­a b÷rn og b÷rn kŠmust ekki Ý skˇlann vegna vatnavaxta og sums sta­ar eru skˇlastofur nřttar sem ney­arskřli fyrir fˇlk sem hefur misst heimili sÝn."

 

┴ flˇ­asvŠ­unum gengur hjßlparstarf a­ s÷gn Gu­mundar einkum ˙t ß ney­ara­sto­, a­ koma fˇlki Ý ÷ruggt skjˇl og ˙tvega ■vÝ mat. "Ůar me­ er ■ˇ ekki ÷ll sagan s÷g­, ■vÝ ßhrifa flˇ­anna kemur vafalÝti­ til me­ a­ gŠta l÷ngu eftir a­ regntÝmanum lřkur. Tug■˙sundir eru ßn h˙saskjˇls og matarskortur er fyrirsjßanlegur, ■ar sem akrar hafa vÝ­a spillst og sums sta­ar er ÷ll vŠntanleg maÝsuppskera ■essa ßrs ˇnřt, en maÝs er meginuppista­an Ý fŠ­u Malava. Ůar sem ßveitur eru fßar, er eina v÷kvunin sem flestir maÝsakrar fß, ˙rkoma yfir regntÝmann. SÚ h˙n of lÝtil, e­a of mikil, bitnar ■a­ ß uppskerunni. Jafnvel ■au ßr sem ÷ll skilyr­i eru hagstŠ­, stendur Ý jßrnum a­ landi­ gefi nˇg af sÚr til a­ fŠ­a ■jˇ­ina eins og sta­an er. Ůa­ felur Ý sÚr, a­ ver­i ■urrkar e­a flˇ­, ■ß skapast hungursney­, nema al■jˇ­asamfÚlagi­ grÝpi inn Ý. Stofnanir Sameinu­u ■jˇ­anna, řmsir a­ilar Ý ■rˇunarsamvinnu og ney­arhjßlparsamt÷k b˙a sig n˙ undir a­ ■Šr a­stŠ­ur skapist ß ■essu ßri," segir Gu­mundur R˙nar ┴rnason Ý MalavÝ.

 

Eyewitness - Malawi's floods/ IRIN 

GrÝ­arleg ey­ilegging Ý MalavÝ/ Mbl.is (myndband)

Dozens die in Malawi floods/ AlJazeera (myndband)

Eiga allt en vilja samt meira:

RÝkasta eina prˇsent jar­arb˙a mun eiga meira en allir hinir ßri­ 2016

Misskiptingin Ý heiminum. GrafÝk ˙r skřrslu Oxfam.
Samanlag­ar eignir rÝkasta 1% jar­arb˙a ver­ur meiri en hinna 99% ß nŠsta ßri nema ■vÝ a­eins a­ gripi­ ver­i til a­ger­a gegn ˇj÷fnu­i, s÷g­u talsmenn Oxfam samtakanna Ý a­draganda Davos fundar ■jˇ­arlei­toga og vi­skiptaj÷fra sem hefst Ý dag Ý Sviss. Mann˙­arsamt÷kin Oxfam hafa ß sÝ­ustu misserum vara­ sÚrstaklega vi­ ßhrifum aukins ˇjafna­ar ß kj÷r ■eirra fßtŠkustu Ý ver÷ldinni. ═ vikubyrjun gßfu samt÷kin ˙t nřja skřrslu um ˇj÷fnu­: Wealth: Having It All and Wanting More (Au­ur: Eiga allt en vilja samt meira).

 

Winnie Byanyima framkvŠmdastjˇri samtakanna ver­ur annar tveggja fundarstjˇra Ý Davos. H˙n varar vi­ ■vÝ a­ stˇraukinn ˇj÷fnu­ur vinni gegn barßttunni gegn fßtŠkt og minnir ß a­ einn af hverjum nÝu jar­arb˙um b˙i vi­ sult og r˙mlega milljar­ur hafi me­altekjur undir m÷rkum sßrafßtŠktar, e­a 150 krˇnum Ýslenskum ß dag. SamkvŠmt frÚtt Oxfam hyggst Byanyma nřta a­st÷­u sÝna ß fundinum til ■ess a­ hvetja til a­ger­a gegn ■essari ˇheilla■rˇun, m.a. gegn undanskotum stˇrfyrirtŠkja Ý skattamßlum.

 

Fyrrnefnd skřrsla Oxfam sřnir a­ hlutdeild rÝkasta 1% Ý heiminum af au­i heimsins hefur aukist frß 44% ßri­ 2009 Ý 48% ßri­ 2014 og ver­i a­ ˇbreyttu kominn Ý r˙mlega helming ßri­ 2016, ■.e. ß nŠsta ßri.  ┴ sÝ­asta ßri v÷ktu langmesta athygli ß Devosfundinum sta­hŠfingar Oxfam um a­ 85 rÝkustu einstaklingarnir Ý heiminum Šttu ßlÝka mikinn au­ og 50% ■eirra fßtŠkustu, e­a um 3,5 milljar­ar manna. N˙ segir Oxfam a­ au­ur rÝkustu ßttatÝu einstaklinganna hafi tv÷faldast Ý beinh÷r­um peningum ß sÝ­ustu fimm ßrum, frß 2009 til 2014.

 

Ëj÷fnu­urinn geti leitt til ■ess a­ barßttan gegn fßtŠkt fŠrist aftur um ßratugi. 

 

Nßnar 

Think the aid system can cope? It can't/ WEForum 

A challenge to global leaders: Rewrite corporate tax rules to close wealth gap, eftir Winnie Byanyima/ Devex 

Where Are All the Women at Davos?/ Bloomberg 

World Economic Forum publishes 14-point plan to tackle global inequality/ TheGuardian 

The Global Risks report 2015/ WEForum 

Skřrsla: Building Foundations Against Corruption Recommendations on Anti-Corruption in the Infrastructure & Urban Development Industries/ WEForum 

World Economic Forum Annual Meeting 2015 

RÝkasta 1 prˇsent jar­arb˙a er a­ ver­a rÝkara en hin 99 prˇsentin/ Eyjan 

Ůeir rÝkustu a­ eignast helming au­sins/ RUV 

1% mannkyns ß um 50% allra au­Šfa/ Mbl.is 

Ůeir 80 rÝkustu eiga meira en fßtŠkari helmingur mannkyns/ Kjarninn 

Eitt prˇsent ß helminginn/ VÝsir

Why we need new allies for gender equality, eftir Phumzile Mlambo-Ngcuka/ WEForum 

AfrÝkukeppnin hafin Ý Mi­baugs GÝneu:

Stjˇrnv÷ld nota keppnina til a­ fegra Ýmynd landsins ß al■jˇ­avettvangi

AfrÝkukeppnin Ý knattspyrnu (Africa Cup of Nations) hˇfst Ý Mi­baugs GÝneu sÝ­astli­inn laugardag en stjˇrnv÷ld Ý ■essu litla AfrÝkurÝki hlupu Ý skar­i­ Ý nˇvember sÝ­astli­num ■egar rÝkisstjˇrn Marokkˇ ßkva­ skyndilega a­ bi­jast undan ■vÝ a­ halda keppnina vegna ebˇlufaraldursins. Sagt er a­ stjˇrnv÷ldum Ý Mi­baugs GÝneu sÚ miki­ Ý mun a­ fegra ßsřnd sÝna ß al■jˇ­avettvangi og einnig a­ nota leikana til ■ess a­ freista ■ess a­ fß ■egnana til a­ gleyma fßtŠkt og mannrÚttindabrotum Ý landinu. Svo segir a­ minnsta kosti Ý frÚttaskřringu Deutsche Welle ß d÷gunum.

 

┴stŠ­an fyrir ■vÝ a­ stjˇrnv÷ld Ý Mi­baugs GÝneu ßttu ■ess kost me­ litlum fyrirvara a­ hřsa keppnina er s˙ a­ AfrÝkukeppnin ßri­ 2012 var a­ hluta til haldin Ý landinu en ■ß var lÝka keppt Ý nßgrannarÝkinu Gabon. N˙ er ÷ll keppnin hins vegar hjß ■essari ßtta hundru­ ■˙sund manna smß■jˇ­.

 

"Au­vita­ vill rÝkisstjˇrnin Ý Malabo reyna a­ fegra Ýmynd sÝna utan lands," segir Victor Nogueira hjß Amnesty International Ý samtali vi­ DW. Fj÷lm÷rg samt÷k hafa lÝkt og Amnesty gagnrřnt stjˇrnv÷ld Ý Mi­baugs GÝneu um langt skei­ fyrir stˇrfelld brot ß mannrÚttindum. Nogueira segir stjˇrnarfari­ einkennast af h÷rku og einrŠ­i, stjˇrnarandsta­an b˙i vi­ st÷­ugar ˇgnanir og rÚttarfari­ sÚ forkastanlegt, aft÷kur ßn dˇms og laga og takmarkanir miklar ß tjßningarfrelsi.

 

Amnesty International hefur ß sÝ­ustu ßrum gagnrřnt ge­■ˇtta handt÷kur stjˇrnarandstŠ­inga en fj÷lm÷rg dŠmi eru ■ess a­ ■eim sÚ haldi­ f÷ngnum ßn rÚttarhalda og pynta­ir. Og dŠmi eru um a­ Ý einhverjum tilvikum hafi pˇlÝtÝskum f÷ngum veri­ neita­ um lŠknishjßlp.

 

SamkvŠmt upplřsingum Amnesty voru a­ minnsta kosti fjˇrir fangar teknir af lÝfi Ý mars ß sÝ­asta ßri. Tveimur vikum sÝ­ar aflÚtti stjˇrnin dau­arefsingu vegna skilyr­a um inng÷ngu Ý bandalag ■jˇ­a sem tala port˙g÷lsku - the Community of Portuguese Language Countries (CPLP).

 

Mi­baugs GÝnea er eitt af rÝkustu l÷ndum AfrÝku og břr yfir miklum olÝu- og gasau­lindum. Ůrßtt fyrir au­leg­ina er fßtŠkt og ˇj÷fnu­ur einkennandi fyrir ■jˇ­ina og elÝtan s÷ku­ um a­ hir­a ßbatann af au­lindunum og setja Ý eigin vasa. SamkvŠmt spillingarvÝsit÷lunni - The 2013 Transparency International Corruption Perceptions Index - var Mi­baugs GÝnea Ý 163. sŠti af 177 ■jˇ­um og ■ar af lei­andi me­al tuttugu spilltustu rÝkja heims.

 

"Me­altekjur ß hvern Ýb˙a eru hßar mi­a­ vi­ flest ÷nnur AfrÝkurÝki vegna olÝugrˇ­ans en ß sama tÝma er mikil fßtŠkt og mikill ˇj÷fnu­ur," segir Nogueira og bŠtir vi­ a­ Ýb˙ar Mi­baugs GÝneu - sem hlaut sjßlfstŠ­i frß Spßni ßri­ 1968 - hafi ekki noti­ gˇ­s af nßtt˙ruau­lindum og Šttu ekki a­ reikna me­ a­ njˇta hagna­arins af knattspyrnumˇtinu.

 

Nogueira vŠntir ■ess a­ erlendir bla­amenn sem koma til landsins vegna AfrÝkukeppninnar noti tŠkifŠri­ og skrifi ekki a­eins um fˇtbolta heldur einnig a­ra ■Štti Ý landinu sem vŠru ekki jafn sřnilegir.

 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ beinar ˙tsendingar frß keppninni eru ß Eurosprt 1 og 2. ┌rslitaleikurinn fer fram 8. mars. 

 

COMPETITION: What is your favourite Africa Cup of Nations memory?/ AfricaIsACountry 

Africa Cup of Nations 2015 - Soccer Africa, live results/ Soccer24 

African Football/ BBC 

 

LŠknar ßn landamŠra:

Segja lyfjafyrirtŠki okra ß bˇluefni til fßtŠkra ■jˇ­a

 

Samt÷kin LŠknar ßn landamŠra hafa opinberlega skora­ ß lyfjafyrirtŠkin GlaxoSmithKline (GSK) og Phizer a­ lŠkka ver­ ß bˇluefni gegn lungnabˇlgu en sj˙kdˇmurinn dregur eina milljˇn barna til dau­a ß hverju ßri. LyfjafyrirtŠkin hafa frß ßrinu 2001 hŠkka­ ver­ ß bˇluefninu gÝfurlega. Ůa­ kostar n˙ 68 sinnum meira en fyrir fjˇrtßn ßrum. 

 

LŠknar ßn landamŠra segja a­ fßtŠkar ■jˇ­ir hafi ekki rß­ ß ■vÝ a­ kaupa bˇluefni­ og hvetja stjˇrnendur lyfjafyrirtŠkjanna til a­ selja ■a­ ß 5 BandarÝkjadali ß barn. Eins og sjß mß ß myndinni hefur ver­i­ hŠkka­ frß ■vÝ a­ vera 67 pens upp Ý r˙mlega 45 dali ß ■essu tÝmabili.

 

Samt÷kin LŠknar ßn landamŠra gßfu Ý gŠr ˙t skřrslu um ver­lagningu bˇluefna: 'The Right Shot: Bringing Down Barriers to Affordable and Adapted Vaccines' ■ar sem ■essi ˇhemjumikla ver­hŠkkun er ger­ a­ umtalsefni. ═ skřrslunni eru lyfjafyrirtŠkin gagnrřnd fyrir a­ okra ß veitendum ■rˇunara­sto­ar og ■rˇunarrÝkjum fyrir bˇluefni sem fyrirtŠkin hafi ■egar grŠtt milljar­a dollara ß me­ s÷lu me­al rÝkra ■jˇ­a. A­ mati samtakanna ■arf a­ setja lř­heilsu ofar grˇ­a. "LÝfsnau­synleg lyf fyrir b÷rn eiga ekki a­ vera grˇ­alind vi­skipta Ý fßtŠkum rÝkjum,"  segir Kate Elder sem střrir nřrri herfer­ samtakanna, MSF Access Campaign.

 

Al■jˇ­legt ßr ljˇssins og 70 ßra afmŠli Sameinu­u ■jˇ­anna:

HßtÝ­adagskrß Ý nŠstu viku Ý Hßskˇla ═slands

 

Ůri­judaginn 27. jan˙ar kl 16:00 ver­ur fagna­ upphafi ßrs ljˇssins ß ═slandi og stˇrafmŠli Sameinu­u ■jˇ­anna. Hßskˇli ═slands, FÚlag Sameinu­u ■jˇ­anna og UNESCO landsnefndin bjˇ­a til opins vi­bur­ar sem haldinn ver­ur Ý hßtÝ­asal Hßskˇla ═slands ß ■essum tÝmamˇtum. Ůar  ver­ur dagskrß ßrsins kynnt Ý tali, tˇnum, mßli og myndum. LÚttar veitingar ver­a Ý bo­i Ý lok dagskrßr og allir eru velkomnir.

 

Sameinu­u ■jˇ­irnar hafa sem kunnugt er lřst ■vÝ yfir a­ ßri­ 2015 ver­i ßr ljˇssins. Markmi­i­ er a­ bŠta skilning almennings ß ■vÝ hvernig ljˇs og tŠkni sem byggir ß ljˇsi snertir lÝf okkar allra og a­ řta undir frekari ■rˇun ß ■essu svi­i til vistvŠnnar framtÝ­ar. Helstu ßherslusvi­ ■essa ßtaks ver­a ß svi­i orkumßla, menntunar, landb˙na­ar og heilbrig­ismßla. 

 

Nemendur Kalangala hÚra­s fŠrast upp t÷fluna

  

Ůegar ═slendingar hˇfu fyrir ßratug e­a svo a­ sty­ja menntamßl Ý Kalangala var hÚra­i­ Ý einu af fimm ne­stu sŠtum ß opinberum lista yfir ßrangur nemenda ß lokaprˇfi grunnskˇla. ┴ sÝ­ustu ßrum hefur ßrangur nemenda batna­ verulega og n˙ er svo komi­ a­ KalangalahÚra­ er Ý 29. sŠti af 133 hÚru­um Ý landinu. "Ůa­ leikur enginn vafi ß a­ stu­ningur ═slendinga vi­ menntamßl Ý hÚra­inu hefur lagt verulega af m÷rkum til a­ hÚra­i­ hefur nß­ ■essum gˇ­a ßrangri og hefur fŠrst upp ß listanum ˙r ■vÝ a­ vera eitt af sl÷kustu hÚru­unum Ý ■a­ a­ vera me­al 30 bestu," skrifar ┴rni Helgason verkefnastjˇri ŮSS═ Ý ┌ganda Ý pistli ß ÷­rum sta­ Ý Heimsljˇsi.

 

Hann segir Ý grein sinni a­ 322 nemendur hafi ■reytt lokaprˇf Ý Kalangala ■etta ßri­, 14% ■eirra e­a 45 nemendur hafi loki­ prˇfi me­ ßgŠtiseinkunn. "Ůetta ver­ur a­ teljast mj÷g gˇ­ur ßrangur ■vÝ eins og margir vita, ■ß er KalangalahÚra­ eyjasamfÚlag ß ViktorÝuvatni ■ar sem um 60.000 manns b˙a ß r˙mlega 60 eyjum. Ůa­ er ■vÝ a­ m÷rgu leyti afar erfitt og kostna­arsamt a­ veita gˇ­a samfÚlags■jˇnustu ß eyjunum, og ■essi gˇ­i ßrangur ■vÝ afar ßnŠgjulegur," skrifar ┴rni.

 

Ni­urst÷­ur lokaprˇfanna voru kynntar Ý sÝ­ustu viku.

 

 

Creditinfo semur um nřtt verkefni Ý AfrÝku

 

═slenska fyrirtŠki­ Creditinfo hefur veri­ vali­ til a­ střra mi­lun fjßrhagsupplřsinga Ý VesturafrÝska myntbandalaginu. ┴tta ■jˇ­ir Ý Vestur-AfrÝku standa a­ bandalaginu en Ýb˙ar ■ess eru rÝflega 100 milljˇnir. Ůetta kemur fram Ý FrÚttabla­inu Ý morgun.

Ůar segir a­ Se­labanki Vestur-AfrÝkurÝkja hafi sta­i­ fyrir ˙tbo­i um einkareki­ lßnshŠfiskerfi sem uppfyllti al■jˇ­lega sta­la, fyrir ßtta a­ildarrÝki VesturafrÝska myntbandalagsins Ý fyrra. SÚrfrŠ­ingar ß vegum Al■jˇ­abankans (World Bank) hafi a­sto­a­ vi­ ˙tbo­i­ og val ß fyrirtŠki. ═ lok ßrs 2014 hafi sÝ­an veri­ tilkynnt a­ Creditinfo og samstarfsa­ili ■ess hef­u veri­ valin.

Reynir GrÚtarsson, forstjˇri Creditinfo Group, segir Ý vi­tali vi­ FrÚttabla­i­ a­ Creditinfo hafi unni­ fimm af sÝ­ustu stˇru ˙tbo­um sem fyrirtŠki­ hefur teki­ ■ßtt Ý. Íll hafi ■au veri­ Ý ■rˇunarl÷ndum og yfirleitt skipul÷g­ af Al■jˇ­abankanum e­a Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­num. "═ Vestur-AfrÝku var Ůrˇunarbanki AfrÝku einn ■eirra a­ila sem studdu umsˇkn Creditinfo. Skrifa­ var upp ß samning um innlei­ingu Creditinfo ß lßnshŠfismatskerfi Ý Su­ur-S˙dan, en sß samningur hljˇ­a­i upp ß 3,3 milljˇnir dollara, e­a um 435 milljˇnir kˇna ß n˙verandi gengi, Ý ßg˙st 2014," segir Ý frÚttinni.

Haft er eftir Reyni a­ stofnanir Ý ■rˇunarsamvinnu hafi Ý auknum mŠli horft til uppbyggingar tŠknilegra innvi­a, ekki sÝst Ý fjßrmßlakerfa. Ůa­ bŠti a­gengi fˇlks og fyrirtŠkja a­ fjßrmagni. "SlÝk kerfi eru nau­synlegur hluti fjßrmßlakerfa og ßn ■eirra er erfitt a­ stunda nokkra lßnastarfsemi. Al■jˇ­legar stofnanir eru a­ lei­a ■rˇun ß ■essu svi­i me­ rß­gj÷f og fjßrm÷gnun," segir hann.

Reynir segir a­ um 100 l÷nd Ý heiminum vanti lßnshŠfiskerfi. "Vi­ stefnum ß a­ setja upp kerfi Ý 1/3 af ■eim l÷ndum. Vi­ teljum ■a­ ekki ˇraunhŠft mi­a­ vi­ ni­urst÷­ur Ý ˙tbo­um sÝ­ustu tveggja ßra. Markmi­i­ er a­ vera Ý 50 l÷ndum ßri­ 2020," segir Reynir Ý vi­talinu Ý FrÚttabla­inu. L÷ndin sem tilheyra VesturafrÝska myntbandalaginu eru Senegal, FÝlabeinsstr÷ndin, MalÝ, NÝger, B˙rkÝna Fasˇ, Tˇgˇ, BenÝn og GÝnea-Bissß. 

 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Amina Mohammed - 2015 - An Opportunity to Chart a New Sustainable Development Agenda
Amina Mohammed - 2015 - An Opportunity to Chart a New Sustainable Development Agenda
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur

-
New donors and the development agenda
New donors and the development agenda
Towards Systemic Approaches to Evaluation and Impact/ IDS
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

GÝfurleg ßsˇkn Ý starf framkvŠmdastjˇra ■rˇunarverkefna

 

Alls bßrust 170 umsˇknir um starf framkvŠmdastjˇra ■rˇunarverkefna Ý SÝerra Leˇne sem Aurora velger­arsjˇ­ur auglřsti seint ß sÝ­asta ßri. Umsˇknarfrestur var til 12. jan˙ar. A­ s÷gn Au­ar Einarsdˇttur framkvŠmdastjˇra sjˇ­sins er veri­ a­ vinna ˙r ÷llum ■essum fj÷lda umsˇkna. Reikna­ er me­ a­ tilkynnt ver­i Ý nŠsta mßnu­i um ■a­ hver fŠr st÷­una en eins og umsŠkjendafj÷ldinn vitnar um er gÝfurlegur ßhugi ß starfinu.

 

FramkvŠmdastjˇranum er Štla­ a­ hafa daglega umsjˇn me­ verkefnum sjˇ­sins en samkvŠmt starfsauglřsingunni hyggst Auroa velger­arsjˇ­ur rß­ast Ý nokkur metna­arfull verkefna Ý SÝerra Leˇne ß nŠstu misserum.


HeimasÝ­a sjˇ­sins 


UNICEF: Har­ur vetur bitnar mest ß b÷rnum

Veturinn hafi veri­ afar har­ur Ý Mi­-Austurl÷ndum me­ tilheyrandi frosti og ˙rkomu. Kaldur veturinn blasir vi­ fleiri en milljˇn b÷rnum Ý ═rak sem hafa ■urft a­ yfirgefa heimili sÝn vegna ßtaka. Yfirv÷ld ߊtla a­ frß ■vÝ Ý jan˙ar 2014 hafi yfir 2,1 milljˇn manns, ■ar af helmingurinn b÷rn, fl˙i­ yfir landamŠrin frß Sřrlandi  til ═raks. 

┴ ■essum or­um hefst frÚtt ß heimasÝ­u UNICEF ß ═slandi um ßstandi­ me­al flˇttafˇlks frß Sřrlandi. ═ frÚttinni segir a­ meirihlutinn hefjist vi­ Ý nor­urhluta landsins, ■ar sem hitinn fer oft undir frostmark og ˙rkoma er mikil. "Fj÷lskyldur sem eru ß vergangi hafast vi­ Ý tj÷ldum og hverju ■vÝ skjˇli sem ■eim tekst a­ finna, ■Šr hafa lÝtinn e­a engan a­gang a­ heilbrig­is■jˇnustu og eru ■vÝ sÚrstaklega berskjalda­ar fyrir lÝfshŠttulegum sj˙kdˇmum," segir Ý frÚttinni.


R˙mlega hßlf milljˇn til SOS Barna■orpa frß NemendafÚlagi Fj÷lbrautarskˇla Su­urlands

Fulltr˙ar nemendafÚlags Fj÷lbrautaskˇla Su­urlands (FSu) komu vi­ ß skrifstofu SOS Ý vikunni og afhentu samt÷kunum ßvÝsun upp ß 550 ■˙sund krˇnur. FÚnu ver­ur vari­ Ý rekstur SOS Barna■orpsins Ý Jos Ý NÝgerÝu en alls b˙a um 100 b÷rn Ý barna■orpinu, 190 b÷rn stunda nßm vi­ SOS skˇlann ■ar og 70 nemendur vi­ leikskˇlann.


Ni­urst÷­ur samrŠmdra prˇfa


- eftir ┴rna Helgason verkefnastjˇra ŮSS═ Ý ┌ganda
╔g nß­i! Ljˇsmynd: gunnisal


 

Ůa­ er spenna Ý lofti Ý ┌ganda Ý byrjun hvers ßrs me­an be­i­ er eftir ni­urst÷­um samrŠmdra prˇfa grunnskˇla. Foreldrar og nemendur bÝ­a Ý ofvŠni eftir ni­urst÷­unum , enda ver­ur ßrangurinn afgerandi um ■a­ hvort b÷rnin  eigi kost ß ■vÝ a­ fara ßfram Ý framhaldsskˇla, hvort ■au eigi kost ß inng÷ngu Ý gˇ­a framhaldsskˇla og hvort ■au uppfylli skilyr­i stjˇrnvalda um skˇlastyrki til a­ lÚtta undir me­ foreldrum vi­ a­ grei­a fyrir menntun sinna barna. Skˇlayfirv÷ld Ý hÚra­i, skˇlastjˇrnendur og kennarar eru ekki sÝ­ur ß nßlum ■vÝ ßrangur hvers skˇla ß landsvÝsu er dˇmur ß ■a­ starf sem unni­ hefur veri­ ß sÝ­asta skˇlaßri og hefur ßhrif ß fjßrveitingar til skˇlanna fyrir nŠsta skˇlaßr.  Ni­urst÷­ur samrŠmdra prˇfa voru birtar Ý morgun og frÚttabl÷­ dagsins  eru yfirfull af frÚttum, vi­t÷lum, umfj÷llunum og greiningum ß ■eim.

 

Fjˇrar nßmsgreinar

Skˇlakerfi­ Ý ┌ganda er a­ stofni til byggt ß enska skˇlakerfinu. Efnisflokkar samrŠmdra lokaprˇfa eru fjˇrir: raungreinar  samfÚlagsgreinar,stŠr­frŠ­i og enska. Einkunnir eru gefnar ß skalanum 1 - 12, ■ar sem 1 er best, og lokaeinkunn er samtala einkunnar hvers nemenda ˙r prˇfunum fjˇrum A­ fß fjˇra Ý a­aleinkunn er best og 37 e­a meira er falleinkunn. ┴ri­ 2014 ■reyttu  585.620 nemendur samrŠmd lokaprˇf Ý 6382 grunnskˇlum. Af ■eim nß­u 516.861 e­a 88% prˇfi. 10,4% nemenda e­a 60.956  luku prˇfi me­ ßgŠtisenkunn ß bilinu 4-12 og af ■eim voru 36.339 e­a 6,2% drengir  og 24.617 e­a 4,2% st˙lkur. Um 1. 500 nemenda ß landsvÝsu voru me­ 4 Ý einkunn sem svarar til ■ess a­ fß 10 ß prˇfi ß ═slandi. Eins og undanfarin ßr ■ß er ßrangur ß heildina liti­ heldur betri Ý borgum og bŠjum en Ý sveitum og er um 1% betri en var ßri­ ß undan.

 

Ůarf hßar einkunnir til a­ komast ßfram

Til a­ komast ßfram Ý framhaldsskˇla ■arf a­ nß lokaprˇfi ˙r samrŠmdum prˇfum grunnskˇla og ■vÝ r˙mlega Ż milljˇn nemenda sem eiga rÚtt ß a­ fara Ý framhaldsskˇla. Framhaldsskˇlar landsins eru hins vegar langt frß ■vÝ a­ geta teki­ vi­ ÷llum ■essum fj÷lda og flestir ■eirra setja lßgmarkseinkunn mun ofar en l÷g gera rß­ fyrir. Bestu framhaldsskˇlarnir, sem jafnframt eru einkaskˇlar, setja ßgŠtiseinkunn sem lßgmark fyrir inng÷ngu. ═ reynd er formlegri menntun ■vÝ loki­ hjß flestum ■essara nemenda og ■eir sem hafa nß­ sŠmilega gˇ­um ßrangri munu keppast um ■au plßss sem Ý bo­i eru Ý framhaldsskˇlunum. Ni­ursta­na Ý lokaprˇfum framhaldsskˇla er a­ vŠnta ß nŠstu 2-3 vikum og er ekki sÝ­ur spenna Ý lofti Ý bi­inni eftir ■eim ni­urst÷­um.

 

Nemendur Ý Kalangala bŠta sig st÷­ugt

═slendingar hafa stutt menntageirann Ý Kalangala hÚra­i um ßrabil gegnum starfsemi Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý landinu og ■vÝ alltaf ßhugavert a­ fylgjast sÚrstaklega me­ ßrangrinum ■ar ß bŠ. Ůetta ßri­ var KalangalahÚra­  Ý 29. sŠti af 133 yfir ■au hÚru­ sem hafa nß­ bestum ßrangri ß lokaprˇfi grunnskˇla. 322 nemendur ■reyttu lokaprˇf Ý Kalangala ■etta ßri­ og luku 14% e­a 45 ■eirra prˇfi  me­ ßgŠtiseinkunn. Ůetta ver­ur a­ teljast mj÷g gˇ­ur ßrangur ■vÝ eins og margir vita, ■ß er KalangalahÚra­ eyjasamfÚlag ß ViktorÝuvatni ■ar sem um 60.000 manns b˙a ß r˙mlega 60 eyjum. Ůa­ er ■vÝ a­ m÷rgu leyti afar erfitt og kostna­arsamt a­ veita gˇ­a samfÚlags■jˇnustu ß eyjunum, og ■essi gˇ­i ßrangur ■vÝ afar ßnŠgjulegur. Ůess mß geta a­ fyrir 10-15 ßrum, ■egar ŮSS═ hˇf starf Ý KalangalahÚra­i var hÚra­i­ oftast Ý einhverjum af fimm ne­stu sŠtunum ß listanum yfir ßrangur ß lokaprˇfi grunnskˇla.  Ůa­ leikur enginn vafi ß a­ stu­ningur ═slendinga vi­ menntamßl Ý hÚra­inu hefur lagt verulega af m÷rkum til a­ hÚra­i­ hefur nß­ ■essum gˇ­a ßrangri og hefur fŠrst upp ß listanum ˙r ■vÝ a­ vera eitt af sl÷kustu hÚru­unum Ý ■a­ a­ vera me­al 30 bestu.

 

 

Borgarr÷lt Ý Map˙tˇ

 


═ me­fylgjandi kvikmyndabroti er dregin upp mynd af hversdagslegum laugardegi Ý Map˙tˇ, h÷fu­borg MˇsambÝkur ■ar sem Ýb˙arnir eru ß a­ra milljˇn talsins.

 

Samg÷ngumßlin koma a­eins vi­ s÷gu en ■au eru Ý miklum ˇlestri og varla nokku­ til sem stendur undir nafninu almenningssamg÷ngur.

 

Lengst af borgarr÷ltsins er gengi­ um ˙thverfi borgarinnar ■ar sem hŠst ber knattspyrnuleik Ý hverfinu. Vi­ a­alg÷tuna er i­andi mannlÝf og margvÝslegar verslanir sem selja smßv÷ru af řmsu tagi. 

 

═ lokin er komi­ vi­ Ý giftingarh÷llinni Ý mi­bŠnum en ■ar eru hjˇnavÝgslur Ý tugatali ß hverjum laugardegi enda gengur gamla grÝska byggingin undir heitinu:hjˇnabandsverksmi­jan. FŠrri br˙­hjˇn komast ■ar a­ en vilja. 

 

Komdu me­ Ý borgarr÷lt Ý Map˙tˇ!

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105