gunnisal
Heimsljs
veftmarit um runarml
7. rg. 251. tbl.
10. desember 2014

Hrmungarr fyrir brn a mati UNICEF:

Aldrei hafa jafn mrg brn stt jafn mikilli lsanlegri grimmd

2014: Hrmungarr fyrir brn | UNICEF
2014: Hrmungarr fyrir brn | UNICEF
ri 2014 hefur veri eitthvert versta r fyrir brn heimsins, segir Barnahjlp Sameinuu janna (UNICEF) skrslu ar sem liti er yfir hrmungar rsins, str, ofbeldi, grimmdarverk og sjkdma, einkum Miausturlndum og Afrku.

 

A mati samtakanna hafa um 15 milljnir barna dregist inn strstk rinu, Miafrkulveldinu, rak, Palestnu, Suur-Sdan, Srlandi og kranu. skrslunni kemur fram a 230 milljnir barna bi lndum ar sem vopnu tk eiga sr sta.

 

"Brn hafa veri myrt ar sem au hafa seti kennslustofum ea sofandi rmum snum," segir Anthony Lake framkvmdastjri UNICEF vitali sem birtist New York Times. Hann btir vi a brn hafi veri skilin eftir munaarlaus, eim rnt, au pyntu ea nauga, neydd til a taka tt strstkum og jafnvel seld sem rlar.

 

Skrslan var upphaflega skrifu sem samantekt gtlega skjalfestum jningum barna rinu 2014. Myndin sem vi blasti egar liti var yfir svii var hrikaleg. " minningunni hafa aldrei jafn mrg brn stt slkri lsanlegri grimmd," segir Lake.

 

Unicef Calls 2014 One of Worst Years for Children/ NYT 

U.N. declares 2014 a devastating year for millions of children/ Reuters 

With 15 million children caught up in major conflicts, UNICEF declares 2014 a devastating year for children/ UNICEF 

Hagvxtur hefur ekki btt lfskjr eirra ftkustu


Af lndunum sem eru skilgreind sem minnst ruu lndin ea Least Developed Countries (LDC) verldinni er aeins eitt sem kemur til me a n llum saldarmarkmiunum. a er Laos. Hin 47 lndin essum flokki sitja eftir rtt fyrir mikinn hagvxt flestum tilvikum. Lfskjr essum lndum eru enn mjg bgborin og v mikilvgt a framlagsrki komi til astoar og stuli a framfrum me auknu runarf. A rum kosti er htta v a n runarmarkmi ni ekki fram a ganga, segir nrri skrslu UNCTAD, viskipta- og runarstofnunar Sameinuu janna.


 

skrslunni kemur fram a miklar framfarir hafi nst varandi saldarmarkmiin og sum eirra su egar hfn eins og markmii um a fkka um helming eim sem ba vi sraftkt, auka agengi a hreinu drykkjarvatni og jafna hlut kynjanna grunnsklum. egar horft s hins vegar til minnst ruu landanna s myndin dekkri, mrg eirra su stug rki sem eigi tkum ea hafi nveri fari gegnum takatmabil.

 

A mati David Woodward annars skrsluhfundanna munu minnst ruu rkin vera takasvin ar sem uppgjri fer fram um a hvort n runarmarkmi vinnist ea tapist. "Ef vi tlum okkur a trma ftkt fimmtn rum, eins og tala er um nju runarmarkmiunum, verur s rangur a n til allra ja heiminum," segir Woodward.

 

Af eim 48 lndum sem falla undir skilgreininguna um minnst ru rki eru tv af hverjum remur sunnanverri Afrku og hin Asu (9), Kyrrahafinu (4) auk Hat. Flest essara rkja hafa bi vi mikinn hagvxt sasta ratuginn en eru engu a sur fjarri v a n saldarmarkmiunum.

 

Skrsluhfundar telja einsnt a aljasamflagi veri a lra af v sem fulltrar Sameinuu janna kalla "LCD versgnin" og sj til ess a aukinn hagvxtur skili sr fkkun ftkra og meiri velfer eirra sem minna mega sn. Minnst ruu lndin Asu drgu r ftkt r 64% niur 36% runum fr 1990-2010 mean afrsku lndin og Hat drgu r ftkt r 65% niur 51%. Barna- og mradaui hefur minnka um helming essum tveimur ratugum en nst saldarmarkmiin ekki.

 

Fram kemur skrslunni a 70% ba essara ja bi til sveita og v urfi a leggja herslu verkefni landsbygginni me herslu landbna og konur.

 

LDCs must break vicious circle to save post-2015 agenda - UNCTAD 

Ny rapport: ekonomisk tillvxt har inte lyckats skapa sysselsttning i de minst utvecklade lnderna/ Sida 

Hans Rosling berst vi eblu Lberu:

Frestar jlunum en vntir ess a sna heim fyrir Jnsmessu

Hans Rosling slagveursrigningu slandi haust. N dvelur hann Lberu og berst gegn eblunni. Ljsm. gunnisal

 

egar Hans Rosling var slandi haust var honum trtt um eblufaraldurinn vesturhluta Afrku eins og fram kom bi fyrirlestri hans Hrpu og Vitalinu Sjnvarpinu. Sustu vikurnar hefur Hans veri herbergi 319 heilbrigis- og flagsmlaruneytinu Lberu, strri gulri byggingu skammt fr Atlantshafinu hfuborginni Monrvu. Hann hefur egar tilkynnt fjlskyldu sinni Svj a hann veri ekki me eim um jlin Uppslum. Hann komi ekki heim br en lkast  til lti hann sj sig fyrir Jnsmessuhtina jn.

 

Aflsti llum fyrirlestrum

Hans Rosling talai haust um a stri sem heimurinn sti frammi fyrir vri eblufaraldurinn, hermennirnir v stri vru heilbrigisstarfsmenn og a yrfti a jlfa og senda hjkrunarflk og lkna vettvang einum grnum hvelli. A rum kosti kynni stri a tapast. Hann var samkvmur sjlfum sr, aflsti llum fyrirlestrum egar hann kom fr slandi og hlt til Lberu ar sem hann hefur veri san. Hann segir vitali vi Science Magazine a hann sji mest eftir v a hafa ekki komi fyrr.

Glntt myndband fr Hans Rosling - teki upp  Lberu
Glntt myndband fr Hans Rosling - teki upp Lberu

 

gula hsinu Monrvu vinnur Hans Rosling me Luke Bawo. Hann fer fyrir teymi heimamanna sem hefur a erfia hlutverk a ra niurlgum blunnar. jin hefur aldrei ur glmt vi eblufaraldur af essari strargru. "Hann gekk bara hr inn skrifstofuna og kynnti sig," segir Luke Bawo.

 

Sjkdmsins var fyrst vart Lberu marsmnui essu ri. Barst til landsins fr Gneu. gst greindust fyrstu tilfellin Monrvu og fjlgai gfurlega nstu vikum. Sjkrahsum var loka og heilbrigisstarfsflk fkk verkefni fangi sem var v ofvia. Hans Rosling kvast hafa tali a unnt vri a hefta tbreislu sjkdmsins eim sta ar sem hann kom upp. "g var ekki ngu klr," segir hann vitalinu. Hann segist lka hafa velt v fyrir sr hvort hann vri orinn of gamall til a vinna meferarteymi.

 

En egar hann s a faraldurinn var a fara r bndum Serra Leone og Lberu oktber kva hann a sj me eigin augum hva vri a gerast. aflsti hann fyrirlestrum og hafi samband vi stjrnvld Lberu. "g er ekki veirufringur og ekki sjkrahslknir en g hef umtalsvera reynslu af v a rannsaka subbulega faraldra ftkari hlutum Afrku," segir hann.

 

Konzo

Fyrir aldarfjrungi st Hans Rosling andspnis gn sem sndist jafnvel vera skelfilegri en eblan. etta var ri 1981. Rosling starfai sem hraslknir norurhluta Msambk og sat gegnt rjtu konum og brnum sem ll hfu misst mtt ftum einum mnui. Hann segist hafa flett upp taugafribk sem hann hafi meferis en sjkdmnum hafi ekki veri lst bkinni. Nokkrum vikum ur hafi kafbtur fr Suur-Afrku sst fla skammt fr og Hans taldi allt eins lklegt a skringar sjkdmnum vru tengdar sklahernai.

 

Hann ba ess vegna eiginkonu sna a fara me brnin a heiman ruggari sta. Sjlfur vakti hann nstu tvo slarhringana. "egar stendur frammi fyrir sjkdmi sem getur veri smitandi, 98% af vitsmunalegri hfni httir a virka. verur svo hrddur, hugsar um a munir deyja, vera rkumla, hugsar um brnin n," rifjar Hans Rosling upp. Tveimur vikum sar kom daginn a sjkdmurinn var ekki smitandi. Hann fkk sar heiti konzo. A hluta til m rekja skringar sjkdmnum til eitrara efnasambanda kassavartum. Rosling btir v vi a talskar nunnur hafi hjlpa honum miki vi a yfirstga ttann. "Mr hefi lkast til ekki tekist etta n eirra," segir hann.

 

essi reynsla er drmt barttunni vi ebluna v Rosling ekkir af eigin raun hvernig a er a takast vi sjkdma ar sem rkir sraftkt. Fljtlega eftir a hann kom til Monrvu komst hann a raun um a fkkun skrra tilfella var raunveruleg, a mestu leyti tilkomin vegna breyttrar hegunar sem fkkar smitleium. tt eblan vri helsta dnarorskin var nausynlegt a tryggja a tfarir vru ruggar. N egar tilfellum fkkar gti flk leist til ess a taka upp fyrri greftrunarsii sem flu meal annars sr snertingu vi lk ltins stvinar.

Anna ntt myndband fr Hans Rosling  Lberu
Anna ntt myndband fr Hans Rosling Lberu

 

O tilvik

Eftir a Hans Rosling kom til Monrvu hf hann a gera einfalda hluti eins og a prfarkalesa faraldsfrilegar skrslur runeytisins sem enginn hafi tma til a gera. Hann breytti mikilvgu smatrii skrslunum. sta ess a skr "0 tilvik" hreppum ar sem engin tilvik hfu veri gefin upp - en gat veri rangt - vildi Rosling a ar vri eya, skortur upplsingum. San reyndi hann a grafa upp essar tndu upplsingar og kom daginn a sumir heilbrigisstarfsmenn hfu ekki efni v a hringja inn tlurnar, af v a eir urftu a greia fyrir farsmasmtali sjlfir. Rosling setti v upp ltinn sj til a kaupa inneignarkort fyrir .

 

Nna einbeitir hann sr a v a draga r njum tilfellum og koma eim niur nlli. a merkir a finna hvert einasta tilfelli, rekja samskipti sjklingsins vi ara, og einangra sem sna einkenni eblunnar. Slkt er gfurlega erfitt verk landi ar sem mrg orp eru klukkustunda fjarlg fr vegum. Ennfremur eru einkenni eins og niurgangur og hiti mjg algeng. ttinn um brdrepandi sjkdm veldur v lka a flk flr r ttblinu og leitar sjr hj hefbundnum heilurum. Rosling segist aldrei vinni hafa tekist vi jafn mikla andlega skorun.

 

Margir dst a frumkvi og krafti Hans Rosling eins og fram kemur greininni. Luke Bawo segist vera fullur adunar en ttast a snski lknirinn ofgeri sr. "Honum er velkomi a vera en g set a skilyri a hann taki sr einn frdag viku. sunnudgum hringi g ekki hann og hann hringir ekki mig. Og g vil heldur ekki a hann sendi mr tlvupst," segir Bawo.

 

Gagnrnir Vesturlnd

Lkt og fyrirlestri Hans Rosling Hrpu haust kvest hann vitalinu vi Science Magazine vera reyttur eirri mynd sem dregin er upp af Afrku sem lfu vanhfni, hjtrar og hmlulausrar spillingar. "g hrfst af v hversu gott flk starfar hr, hversu einbeitt a er og barfullt," segir Rosling og gagnrnir um lei vibrg Vesturlanda vi faraldrinum. Hann segir afrska heilbrigisstarfsmenn hafa komi og dvali langdvlum mean fulltrar vestrnna rkja skipti t flki nokkurra vikna fresti. Bandarski herinn neiti til dmis a flytja sjklinga og blsni yrlum snum.

 

Rosling skrifai doktorsritger sna um konzo faraldurinn, stofnai samt fleirum snskt tib Lkna n landamra og var prfessor lheilsufrum vi Karlnska sjkrahsi Stokkhlmi. Hann lt af strfum vegna aldurs ri 2012 og hefur san veri eftirsttur fyrirlesari, fer um heiminn og krefst "svaalegrar" knunar a eigin sgn - 600 sund Bandarkjadala ri - en a f notar hann til a fjrmagna fyrirtki sitt Gapminder Foundation sem er reki n hagnaar og hefur ann tilgang a breia t tlfrilegar upplsingar um runarml til almennings. MIlljnir hafa horft fyrirlestra hans, tv hundru sund fylgjast me honum Twitter, og hann rka og volduga vini. "Mark Zuckerman hringdi mig gr og spuri hvernig hann gti fjrhagslega lagt barttunni gegn eblu li," segir Rosling.

 

tt Rosling komi hvergi nrri eblu sjklingum hlt hann eitt kvldi Monrvu a sjkdmurinn hefi n til hans. Hann fkk niurgang, sleppti kvldmat og lokai sig af inn herberginu snu. "g var a gera tlun. tti g a lta fjlskylduna vita ea ekki." Hann kva a fylgjast vel me lkamshitanum, mla sig tveggja tma fresti og fylgjast me v hvort nnur einkenni ltu sr krla. Nsta morgun var hann orinn sprkur sem lkur.

 

Og a er von honum til Svjar um Jnsmessuna.

 

The Education Response to Ebola: The Role of Business, eftir Justin W. Van Fleet/ Brookings 

How Schools Can Help Stop Ebola/ GlobalPartnership.org

Ebola and Innovation, eftir MUHAMMAD HAMID ZAMAN/ Project-Syndicate 

Male Ebola survivors asked to abstain from sex/ IRIN 

Nobel Prize winners Malala and Kailash join appeal to help children denied education by Ebola/ WorldAtSchool 

MORE THAN ME: COMBATING EBOLA IN LIBERIA/ GirlsGlobe 

An Ebola Doctor's Return From the Edge of Death/ NYT 

Flestir eblusjklingar n Serra Lene/ RUV 

Educating Against Ebola, eftir Gordon Brown/ Project-Syndicate 

Ebola outbreak: Virus still 'running ahead of us', says WHO 

In Ebola Outbreak, Bad Data Adds Another Problem/ HuffingtonPost 

West Africa: Ebola Countries End Cross Border Meeting/ AllAfrica 

From angel to outcast: the midwife shunned for fighting Ebola/ TheGuardian 

Liberia Launches 'No New Cases Campaign' Against Ebola/ AllAfrica 

Ban Ki-moon kynnir samantektarskrslu fyrir allsherjaringi S:

Sautjn yfirmarkmi nrra runarmarkmia til skounar

Ra Ban Ki-moon 4. desember um runarmarkmiin. Smelli myndina til a hla runa.

Ban Ki-moon aalframkvmdastjri Sameinuu janna kynnti samantektarskrslu um n runarmarkmi fyrir allsherjaringi S dgunum en eins og kunnugt er leysa n runarmarkmi saldarmarkmiin af hlmi eftir rmt r. Lokaspretturinn skilgreiningu markmiunum er a hefjast en au vera endanlega samykkt september nsta ri. Vinnuhpur hefur sammlst um a runarmarkmiin veri sautjn talsins me anna hundra undirmarkmium. Hvort a verur endanleg tala markmianna eftir a koma ljs en Heimsljs kynnir nstu viku yfirmarkmiin sautjn.

 

Post-2015 process/ UN 

Open Working Group on Sustainable Development Goals/ UN 

People and planet at centre of global action in 2015/ UNRadio 

Look beyond the trees: the SDGs will have to do more than just 'protect forests'/ IIED 

UN Secretary-General's Call to Action to Transform World Beyond 2015/ UNDP 

Ban Ki-moon: the secretary general strikes back/ TheGuardian 

UNCTAD's World Investment Report 2014: Investing in the Sustainable Development Goals 

Sameinuu jirnar urfa tv sund milljara neyarasto nsta ri

 

Aldrei ur hefur veri rf jafn miklu fjrmagni til a veita bgstddum neyarasto og n, a sgn mannrttindastjra Sameinuu janna. rf er tv sund milljrum slenskra krna til a standa straum af kostnai vi neyarasto Sameinuu janna nsta ri. etta kemur frtt RUV.

 

ar segir a sustu viku hafi stjrnendur World Food Programme, og fleiri hjlparsamtaka, sagt a eir neyddust til a draga r matargjfum til srlenskra flttamanna vegna fjrskorts. Borgarastri Srlandi og rak hafi sett grarlegt lag samtk og stofnanir sem veita neyarasto strshrjum svum. Vi a btist skelfilegt stand Miafrkulveldinu, Suur-Sdan og raunar mun var Afrku og Asu.

 

"Antonio Guterres, yfirmaur flttamannahjlpar Sameinuu janna, segir standi fordmalaust. Oft hafi neyin veri mikil en n veri hjlparsamtk a horfast augu vi a velja og hafna hverjum au geta hjlpa. rf s verulega auknum fjrframlgum til a bregast vi llum eim hrmungum sem n fari vaxandi va um heim," sagi frttinni.

 

Fram kemur a tla s a Sameinuu jirnar urfi tv sund milljara slenskra krna nsta ri einungis til a halda fram a veita neyarasto sem n er veitt. Helmingurinn af eirri upph a renna til hjlparstarfsins Srlandi og til a astoa grannrki vi a taka mti srlenskum flttamnnum. Mikilvgt s a tryggja auki fjrmagn sem fyrst ar sem a tekur drjgan tma a kaupa a sem arf og koma astoinni til skila vi erfiar astur.

 

Karl Fannar Svarsson starfsnemi   ganda rir vi tvo unga lknanema:

Verandi lknar Kalangala kanddatsri Kampala

Florence og Rebecca heimskn umdmisskrifstofu SS Kampala. Ljsm. KFS

Fljtlega eftir a runarsamvinnustofnun slands hf samstarf vi Kalangala hra ganda kom ljs a heilsugsla hrainu var sur en svo me gu mti og v var rist a reyna a efla heilsugsluna hrainu. Hluti af v starfi var a mennta lkna sem myndu svo sna aftur til hrasins til a vinna. Eitt af aal vandamlum Kalangala er a erfitt hefur reynst a f lkna til a vinna ar, astur og tkjabnaur hefur ekki veri bolegur og eru dmi um a hrai hefur veri lknalaust til lengri tma.

 

Florence Batuusa hafi samband vi Drfu H. Kristjnsdttur sem var starfsmaur SS eim tma og hafi umsjn me fullorinsfrslunni Kalangala. ar bar Florence hugmynd undir Drfu a SS myndi styrkja hrasstjrnina Kalangala vi a mennta tvo lkna, helst einstaklinga sem vru fr Kalangala og myndu svo sna aftur heim til a vinna. Florence hafi ur unni einni heilsugslunni og hafi s hversu neyin var mikil eftir faglru flki. Rebecca Kyomuhangi og Florence Batuusa uru svo loks fyrir valinu og hafa v fengi styrk fr hrasstjrn Kalangala sastliinn fimm r til a mennta sig, en fjrmagn fr SS rennur gegnum hrasstjrnina.

 

vikunni hitti g essa tvo ungu lknanema sem eru tmamtum snu lfi, r eru nefnilega a tskrifast r lknanmi en til a ljka nminu urfa r a ljka kanddatsri eins og tkast heima slandi,  vinna sem astoarlknir sjkrahsi um eins rs skei. essar ungu konur koma fr Kalangala og ekkja v vel til hrasins.   kanddatsrinu eru r grarlega uppteknar, en miki lag getur hvlt flki heilbrigisgeiranum ganda og srstaklega Kampala, en ar eru r einmitt jlfun.

 

"Vi fum sj daga fr riggja mnaa fresti," segir Rebecca. " essari riggja mnaa vinnutrn er tlast til ess a vi sum til taks allan slarhringinn," segir Florence og tekur sama streng og Rebecca a miki lag s eim. eim lkar hins vegar vinnan vel og bera samstarfsmnnum snum sguna vel. "eir eru alltaf a kenna manni eitthva ntt og nytsamlegt, einnig eru eir alltaf til staar ef manni vantar eitthva," btir Florence vi.

 

r stllur eiga nna um a bil 7 mnui eftir af starfstmanum ur en r tskrifast endanlega sem lknar. Bar eru r spenntar fyrir v a sna aftur heim til Kalangala, enda hafa r ekki haft mrg tkifri til a heimskja ttingja og vini heima fyrir vegna mikilla anna nminu. r segja verkefnin heima fyrir krefjist mikillar vinnu, en tla r a taka hndum saman eftir a heim er komi og sameina krafta sna? "a m bara vel vera, maur veit aldrei hva framtin ber skauti sr," segir Rebecca me von um a hennar starf veri flkinu heima fyrir til gs, en bar eru r sammla um mikilvgi ess a vinna samstarfi me hrainu. annig vilja r tryggja sem flestum btta heilsugslu, vegna ess a orri ba Kalangala hafa ekki efni einkareknum heilsugslum sem oft eru drar. "etta er okkar samflag, okkar flk og v ber a hjlpa," segir Florence kvein a lokum.

 

eim var svo a lokum boi kaffi og kkur skrifstofu SS Kampala til a fagna essum merka fanga. ar hittu r starfsflk SS, en nokkrir starfsmenn hafa unni vi stofnunina alveg san SS byrjai a styrkja r fyrir rmum fimm rum. A sjlfsgu tku starfsmenn vel mti gestunum me htarsng og lttu spjalli.

 

Strkostleg fkkun dausfalla af vldum mrarkldu

 

Dausfllum af vldum mrarkldu (malaru) hefur fkka gfurlega fr rinu 2000 og sama er a segja um greind tilfelli sjkdmsins, samkvmt rlegri skrslu Aljaheilbrigisstofnunarinnar: World Malaria Report 2014. Samkvmt skrslunni hefur dausfllum fkka um 47% fr aldamtum og 54% Afrku ar sem mrarkalda hefur veri tbreiddust. Nu af hverjum tu tilfellum sjkdmsins greinast eim heimshluta.

 

Samkvmt greiningu skrslunni kemur fram a essi jkva run gerist sama tma og flksfjlgun lfunni nemur 43%. Frri smitast og tlurnar eru slandi: 173 milljnir smitaar ri 2000, 128 milljnir ri 2013.

 

Scale-up in effective malaria control dramatically reduces deaths/ WHO 

Malaria is in retreat despite fears of insecticide resistance/ TheGuardian 

WHO: Malaria deaths halved since 2000/ DW 

Choose bed nets over insecticide to tackle malaria - study/ Reuters 

  

Sameinuu jirnar hvetja Sva til a binda enda mismunun

 

Svar af afrskum uppruna og Afrkubar vera fyrir barinu kynttahatri og mega ola hatursfulla orru rtt fyrir vileitni stjrnvalda til a stemma stigu vi slku.

etta er niurstaa vinnuhps srfringa Sameinuu janna sem kynnt var vikunni og Upplsingaskrifstofa S fyrir Vestur-Evrpu greinir fr.

 

"Jafnt Svar af afrskum uppruna sem Afrkubar sem vi hfum hitt a mli segjast hafa stt margs konar mismunun grundvelli hrundslitar, trar ea kynferis," segja mannrttindasrfringarnir a lokinni fimm daga opinberri heimskn til Svjar.

 

"Af essum skum fgnum vi fyrirtlunum snsku stjrnarinnar um a ra Mannrttindatlun og grpa til annara agera til a takast vi kynttamismunun gar afrskra Sva og Afrkuba."

 

Vinnuhpurinn hrsar srstaklega stefnu stjrnvalda um a setja forgang agerir til a stemma stigu vi and Afrkubum og efna til vitundarvakningar til a berjast gegn tlendingahatri, auk miss konar stabundinna agera stjrnkerfi til a hindra og berjast gegn kynttamismunun.

 

Nnar 

 

Malala og Kailash taka vi friarverlaunum Nbels

Skmmu fyrir hdegi dag tk barttustlkan Malala fr Pakistan vi friarverlaunum Nbels Noregi samt Indverjanum Kailash Satyarethi sem hefur helga lf sitt sustu ratugina barttu fyrir rttindum barna, ekki sst barnarlkun. "Verlaunin eru tknmynd hugrekkis og vonar fyrir mig og alla sem berjast fyrir menntun," segir Malala sem er sautjn ra.

 

Hn var efnafritma skla snum haust egar henni var tilkynnt a hn fengi friarverlaun Nbels. Hn fkk frttirnar egar tmanum lauk og fyrstu vibrg hennar voru au a segja verlaunin skorun til athafna.

Malala er yngsti handhafi friarverlaunanna og jafnframt fyrsti Pakistaninn sem hreppir verlaunin. 

 

Heimasa Malala 

An Open Letter to Malala in Oslo: Forward Together Against Fundamentalism, eftir Karina Bennoune/ HuffingtonPost 

Nigeria: Malala Tasks Jonathan to Raise His Game Ahead of 2015/ AllAfrica 

 

hugavert

Be a Lifesaver: Legislate 0.7% Aid, eftir Shirley Williams/ HuffingtonPost
-
Does the aid bill really show the UK's commitment to development?, eftir Larry Elliot/ TheGuardian
Giving President draconian power is wrong, eftir AHMEDNASIR ABDULLAHI/ DailyNation
-
How Technology Could Help Fight Income Inequality, eftir Tylor Cowen/ NYT
Interview: Is bad statistics better than none at all?
Interview: Is bad statistics better than none at all?
God, Not Again: White People and an 'Out of Africa' Wedding in Kenya*, eftir Neelika Jayawardane/ AfricaIsACountry
-
Writing about a data revolution: A critique in four venn diagrams, eftir Mortin Jerven/ MortenJerven.com
-
Dispatches: A Victory for Press Freedom in Africa, eftir Lesley Lekof/ Mannrttindavaktin
Interview: Bribing is part of the system in Nigeria
Interview: Bribing is part of the system in Nigeria
The governance deficit, eftir Owen Barder/ Owen.org
-
Why Poor People Stay Poor/ Slate
Africa United: We've Got Your Back ft. Idris Elba, Yaya Tour, Patrick Vieira & More
Africa United: We've Got Your Back ft. Idris Elba, Yaya Tour, Patrick Vieira & More
Vefsan Theatre For A Change
-
Revealed: how the wealth gap holds back economic growth. eftir Larry Elliott/ TheGuardian
-
Young feminists: resisting the tide of fundamentalisms, eftir Ruby Johnson og Devi Leiper OMalley/ OpenDemocracy
-
Transforming poverty reduction through innovation, eftir Carmen Lpez-Clavero / BusinessInnovation
-
Live Q&A: how can Africa's natural resources benefit all citizens?/ TheGuardian
-
Links I Liked, eftir Duncan Green/ Oxfamblogg
Malala. One girl. Among many
Malala. One girl. Among many
Kampen mod ulighed br have topprioritet - se bare Sydafrika, eftir Nynne Nrgaard-Christensen/ U-landsnyt
-
Engaging Boys to Reduce Violence Against Girls, eftir Sapna Nair/ Aljabankablogg
-
MENSTRUAL HYGIENE EXPLORED: FREEDOM/ GirlsGlobe
-
Toward a common agenda: zero poverty, zero emissions, within a generation, eftir Susan Nikolai og Katy Harris/ DevelopmentProgress
-
Invisible governments, eftir Andrew Nickson/ OpenDemocracy
-
Bringing the data revolution to education, and education to the data revolution/ Post2015.org
-
Mapping our NGO community/ TheGuardian
-
Women must be partners and drivers of climate change decision-making, eftir Phumzile Mlambo-Ngcuka/ UNWomen
The solution already exists!
The solution already exists!
Stereotyping Africa: an appeal for a normal people perspective, eftir Robert J. Pijpers/ MatsUtas
-
Does the aid bill really show the UK's commitment to development?, eftir Larry Elliot/ TheGuardian

Frigreinar og skrslur
 
-
-
-
-
-
-
-

Aljlegi mannrttinda-dagurinn - Mannrttindi 365

Mannrttindi  hrmunarrinu 2014/ VOA
Mannrttindi hrmunarrinu 2014/ VOA

dag er aljlegi mannrttindadagurinn og yfirskrift hans er a essu sinni: Mannrttindi 365 (#rights365) - til rttingar grunnhugmynd mannrttindayfirlsingarinnar um a allir, alls staar og alltaf, eigi rtt a njta mannrttinda til fulls. a var 10. desember ri 1948 sem Allsherjaring Sameinuu janna samykkti Mannrttindayfirlsinguna og fr eim degi hefur dagurinn veri rlegur barttudagur fyrir mannrttindum.

 

Nnar 

 

Frttir og frttaskringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

Menntun breytir heiminum!

 

Jhanna Alba Martel er nemandi 9. bekk Tjarnarskla. Hn vann verkefni sklanum ar sem fyrirmlin voru: Hvernig myndu i bjarga heiminum? flutti hn framsgu kjlfari ar sem verkefni var kynnt. 

Ritger Jhannu er birt vef SOS Barnaorpanna slandi og Heimsljs tekur sr a bessaleyfi a endurbirta frsgnina.

 

g fr fyrirlestur Hrpu oktber sem ht; Sterkar Stelpur - Sterk Samflg. ar var tala um mikilvgi ess a mennta stelpur vanruum rkjum.

 

Stelpur eiga skili a f jafn ga menntun og strkar. Af 130 milljnum barna sem ganga ekki skla eru 70% stlkur. sta ess a fara skla ganga r hjnaband. Rmlega 14 milljnir stelpna eru neyddar hjnaband rlega. Sagar vera gjafvaxta skmmu eftir fyrstu blingar, seldar ea giftar, oft miklu eldri mnnum. r eru rndar barnskunni.

 

Myndu i vilja vera giftar gmlum krlum og eiga tv brn sta ess a vera hr Tjarnarskla?

 

Malala er 17 ra stelpa fr Pakistan. egar hn var 15 ra gmul var hn skotin hausinn og lifi af. Talibani skaut hana egar hn var lei heim r sklanum. Hn var skotin vegna ess a hn vildi a stelpur hefu agang a menntun. Hn vann Friarverlaun Nbels r, san vann hn nnur verlaun fyrir a vera yngsta konan til a vinna Nbelsverlaun.

 

a er mjg mikilvgt fyrir stelpur a fara skla svo r lri eitthva og svo r hafi fleiri mguleika lfinu.

Til ess a breyta heiminum er mn tillaga essi; menntum ll brn heiminum!

 

Hversu miki kostar runarasto slands?

 

Sanmir Namibu. Ljsm. gunnisal

- eftir Stefn Jn Hafstein svisstjra aalskrifstofu runarsamvinnustofnunar slands


 

stuttu mli: runarasto slands gegnum rkissj kostar
rtt rma fjra milljara krna essu ri.  v felst stuningur utanrkisruneytis vi aljlegar stofnanir, borgarasamtk og hskla S.. slandi (60%) og stuningur vi ftk rki Afrku gegnum runarsamvinnustofnun (40%).

 

etta er talsvert f.

 

a jafngildir um a bil 1000 krnum hvern slending  mnui.

 

Er a miki ea lti?

 

a er miki - ef maur miar vi a str hluti jararba arf a draga fram lfi 100 krnum dag.  er sundkall dg summa.

 

En sundkall  er lti ef mia er vi framlg annarra ja hvern einstakling til runarsamvinnu.  ar erum vi nesta sti lngum lista ,,velmegunarja".  Langnest.

 

jverjar eru nst nestir og gefa tvfalt meira en vi hvern einstakling, ea nstum 2000 krnur mnui.  Danir og Svar eru me kringum 5000-6000 mann, og Normenn sem eru efstir allra, eru me kringum 10.000 krnur mann mnui  runarasto.

 

sundkall mnui setur okkur sem sagt lang nesta sti.  sundkall jafngildir um a bil tveimur kaffibollum veitingasta miborg Reykjavkur svo maur setji  framlagi kunnuglegt samhengi.

 

En hlutfall af jartekjum?

 

En hvernig stendur sland ef vi notum essa hefbundnu tlu sem alltaf er vitna : Hlutfall af jartekjum?

 

erum vi me 0,21% af jartekjum. Mealtal OECD rkja er kringum 0.30% svo vi erum talsvert fyrir nean a.  Og au lnd sem standa okkur nst menningarlega og efnahagslega eru satt a segja ll vel fyrir ofan mealtali.  Allt fr v a vera me rmlega tvisvar sinnum hrra hlutfall en vi og upp fimmfalt hrra hlutfall.

 

Hvert er markmii?

 

Hvert hefur veri markmi slands runarsamvinnu ratugum saman hva varar framlg sem hlutfall af jartekjum?  Vi erum mjg langt fr v yfirlsta markmii a verja 0,7% af jartekjum til runarastoar (Normenn, Svar og Lxemborg eru nlgt einu prsenti).  Og n stefnir a vi lkkum enn essum lista v nsta ri verum vi me 0,2% af jartekjum til runarmla.

 

a er hins vegar athyglisvert a sland er mjg ofarlega tveimur listum sem skipta mli essu samhengi.  velferarlista Sameinuu janna mlist velsld svo mikil slandi a vi erum 13. sti af llum rkjum jarar.  (Human development index).  Og lista yfir gjafmildi til ggerarmla eru slendingar 14. sti (World giving index).

 

Ef flk hefur hyggjur af vilja Alingis er a arft. Fyrir aeins einu og hlfu ri var samykkt me 62 atkvum af 63 a framlg slands sem hlutfall af jartekjum myndu hkka hratt og fara upp 0,7% ( sta 0.21% nna) ri  2019.  a eru samt allar lkur v a vi frum fuga tt nsta ri og hlutfalli veri 0.20%.

 

ur birt Kjarnanum.

Tmi til a kveja 

 

-Sley sgeirsdttir starfsnemi skrifar fr Lilongve


 
umdmisskrifstofum runarsamvinnustofnunar slands Malav, Msambk og ganda starfa rr starfsnemar sem lkt og undanfarin r hafa fallist beini Heimsljss um pistlaskrif ann tma sem eir dvelja samstarfslndum slendinga

 

a er ekki fr v a Malav hafi last djpan og fastan sta hjarta mr. Kannski er a klisja en allavegana snn klisja. Undanfarna mnui hef g vegum SS anna hvort ali manninn skrifstofunni Lilongwe vi miss konar strf tengd gagnaflun og rvinnslu ea g hef veri num Mangochi. Keyrandi milli orpa til a safna miss konar upplsingum sem vi san notum til a vega og meta au verkefni sem eru gangi. Nna er essi tmi hins vegar a la undir lok og er tlu heimfer ann 14. desember. a er erfitt a kveja og er g fullviss um a hinga eigi lei mn eftir a liggja aftur framtinni. 

 

Nlega fr g fer til Mangochi eim tilgangi a safna upplsingum til a nota til a last yfirsn yfir notendur eirra vatnsbrunna sem ICEIDA hefur fjrmagna. Vi keyrum milli margra orpa sem ll voru sinn htt einstk. einu stoppinu tk meal annars mti okkur heilt orp ar sem allir bar voru a astoa vi a grafa vatnsbrunn. a var miki fjr, konurnar sungu vi verki og krakkarnir umkringdu okkur. 

 

g er orin vn v a ltil brn grti egar au sji okkur hvtingjana, fyrst tk g essu afar persnulega en a er svo sem ekki skrti egar elsku brnin hafa aldrei ur s svona "muzungu". g frtti a lka um daginn a mur Malav og arir fullornir nota oft hvta flki til ess a hra brnin til a haga sr vel me v a segja eim a ef au su ekk komi, "muzungu" einn daginn og taki au r orpinu. Er alveg viss um a etta ti rlti undir geshrringuna hj eim allra yngstu egar vi mtum boin orpin eirra. essu tiltekna orpi var bara einn ltil strkur sem fr a grta, allir hinir krakkarnir voru bara nokku spennt yfir heimskninni. Konurnar sem voru a astoa vi a draga sand og drullu uppr brunninum sungu sr til skemmtunar, ea kannski okkur til skemmtunar, mean a mennirnir stu spekingslegir svip vi holuna. Krakkarnir voru san ll afskaplega hugasm egar g sndi eim myndirnar sem g hafi teki af eim myndavlina og vildu lm sitja fyrir me allskonar svipi og psur.

 

Agangur a hreinu vatni breytir miklu fyrir essi samflg. a sama vi um nnur verkefni SS hr Malav. 12 sklar f asto vi miskonar verkefni eins og t.d. uppbyggingu sklastofum, stuning vi kennara, miskonar jlfun og fleira, etta hefur tbreidd hrif au brn sem ganga sklana og fjlskyldur eirra. riji hlutinn af verkefnunum er san miss konar uppbygging innan heilbrigisgeirans. ar m meal annars telja byggingu mradeild vi Mangochi sptalann sem eftir a breyta lfi fjlda mra og barna eirra. a er skrti a hugsa til ess a land eins og sland rstafi raun svo litlu af fjrlgum til runarmla. Auveldlega vri hgt a gera svo miklu betur. a starf sem unni er gegnum runarsamvinnustofnun hefur haft mlanleg hrif lf sunda einstaklinga hr Malav og a er metanleg reynsla a hafa fengi tkifri til ess a taka tt og kynnast verkefnunum eigin skinni. a verur skrti a koma heim, gska a a s rlti kaldara slandi heldur en Malav. Lka meira stress. a hefur veri yndislegt a upplifa desember n ess a vera slensku jlastressi.

 

a eru n og spennandi vintri sem taka vi en Malav hefur sett marki ansi htt. 

 
facebook
UM HEIMSLJS 

Heimsljs - veftmarit um runarml er gefi t af runarsamvinnustofnun slands. Ritinu er tla a gla umru um runarml og gefa hugasmum kost a fylgjast me v sem hst ber hverju sinni. Efni veftmaritsins arf ekki endilega a endurspegla stefnu SS.

 

Skri ykkur skrift heimasunni, www.iceida.is og lti vinsamlegast ara me huga runarmlum vita af tilvist veftmaritsins. Allar bendingar um efni eru vel egnar.

 

eir sem vilja senda okkur bendingu um efni ea afskr sig af netfangalista eru vinsamlegast benir um a senda slk erindi netfangi iceida@iceida.is. Ritstjri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi bijumst velviringar v a geta ekki nota slenskar gsalappr vitlum en bandarskt snimt Veftmaritsins leyfir ekki notkun eirra.

 

Bestu kvejur, tgfu- og kynningardeild SS

 

ISSN 1670-8105