gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 250. tbl.
3. desember 2014

Nřtt verkefni Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MˇsambÝk:

Samstarf vi­ UNICEF um umbŠtur 

Ý vatns- og salernismßlum Ý einu fßtŠkasta fylki landsins

Samstarf vi­ UNICEF Ý MˇsambÝk
Samstarf vi­ UNICEF Ý MˇsambÝk

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hefur teki­ upp samstarf vi­ Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna (UNICEF) Ý MˇsambÝk um ■riggja ßra vÝ­tŠkt verkefni Ý einu fßtŠkasta fylki landsins, ZambezÝu. Verkefni­ lřtur a­ umbˇtum var­andi vatns- og salernisa­st÷­u auk frŠ­slu um hreinlŠtisvenjur. ┴ verkefnistÝmanum er Štlunin a­ koma upp vi­unandi salernisa­st÷­u fyrir 300 ■˙sund Ýb˙a Ý hÚra­inu, bŠta a­gengi 48 ■˙sunda a­ hreinu vatni og sjß til ■ess a­ 40 skˇlar me­ 14 ■˙sund nemendur fßi hreint vatn og salernisa­st÷­u Ý skˇlum.

 

Verkefni­ hˇfst snemma ß ■essu ßri en samstarfi­ vi­ Ůrˇunarsamvinnustofnun er nřhafi­ og ═slendingar eru langstŠrstir ■eirra sem styrkja UNICEF Ý verkefninu. Heildarfjßrmagn til verkefnisins nemur 8,1 milljˇn BandarÝkjadala en hlutur Ůrˇunarsamvinnustofnunar nemur 3,5 milljˇnum dala, e­a rÝflega 40% heildarfjßrins. Verkefninu ß a­ lj˙ka Ý ßrslok 2017.

ZambezÝufylki Ý MˇsambÝk er ßlÝka stˇrt og ═slands, 103 ■˙sund ferkÝlˇmetrar a­ flatarmßli. Ůar b˙a 4,7 milljˇnir manna, flestir til sveita e­a 3,7 milljˇnir. A­eins 6% Ýb˙a hafa a­gang a­ vi­unandi salernisa­st÷­u.

 

UmbŠtur ß ■remur svi­um

Ëhreint drykkjarvatn, ˇfullnŠgjandi salernisa­sta­a og slŠmar hreinlŠtisvenjur eru helstu ßstŠ­ur ni­urgangspesta sem draga tŠplega tvŠr milljˇnir barna yngri en fimm ßra til dau­a ß ßri hverju. ١tt markver­ur ßrangur hafi nß­st ß sÝ­ustu ßrum Ý vatns- og hreinlŠtismßlum - sem sÚst ef til vill best Ý ■vÝ a­ ■˙saldarmarkmi­in ß ■essu svi­i nß­ust ßri­ 2012 - eru b÷rn Ý m÷rgum ■rˇunarrÝkjum enn Ý alvarlegri hŠttu a­ veikjast, ■au taka ekki ˙t e­lilegan lÝkamlegan ■roska e­a jafnvel deyja, vegna ■ess a­ ■au fß alvarlegar ni­urgangspestir nokkrum sinnum ß ßri. Eina lei­in til a­ draga ˙r ■essum alvarlegu sj˙kdˇmum er a­ koma upp vatnsbˇlum me­ hreinu vatni, koma upp vi­unandi salernisa­st÷­u og kenna fˇlki hreinlŠtisvenjur, ekki sÝst a­ ■vo sÚr um hendur.

 

Nřtt verkefni Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF, og Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar ═slands, ßsamt fleirum, Ý ZambezÝufylki Ý MˇsambÝk hefur ■a­ meginmarkmi­ a­ tryggja umbŠtur ß ■essum ■remur svi­um Ý skˇlum og sveita■orpum Ý hÚra­inu: sjß til ■ess a­ hreint drykkjarvatn sÚ a­gengilegt, koma upp salernisa­st÷­u me­ k÷mrum og tryggja hand■vott, og frŠ­a b÷rn og fullor­na um hreinlŠtisvenjur. ١tt ni­urgangspestir barna sÚu alvarlegasta aflei­ing skorts ß hreinu vatni og salernisa­st÷­u koma a­rir lÝfshŠttulegir vatnsberandi sj˙kdˇmar einnig vi­ s÷gu. Nefna mß řmiss konar ormasřkingar og kˇleru, auk ■ess sem b÷rnum og fullor­num me­ HIV smit og ■ar af lei­andi me­ veikt ˇnŠmiskerfi, er mikil hŠtta b˙in ■egar hreint vatn og ■okkaleg salernisa­sta­a er ekki fyrir hendi.

 

MŠ­ur og b÷rn Ý einu ■orpanna sem koma til me­ a­ njˇta stu­nings Ý verkefninu. Ljˇsm. gunnisal
MannrÚttindi, lÝfsgŠ­i, menntun og heilsa

 

Skortur ß ■essari a­st÷­u hefur lÝka alvarlegar aflei­ingar Ý grunnmenntun barna Ý fßtŠkum fylkjum eins og ZambezÝu Ý MˇsambÝk. St˙lkur sem ■urfa a­ ganga langa lei­ dag hvern eftir vatni sitja fŠrri stundir ß skˇlabekk en jafnaldrar ■eirra og st˙lkur ß kyn■roskaaldri veigra sÚr vi­ a­ fara Ý skˇlann ■egar ■Šr eru ß blŠ­ingum vegna ˇfullnŠgjandi salernisa­st÷­u, skorts ß nŠ­i og vegna ■ess a­ hreint vatn er ekki til sta­ar. Ůa­ segir sig lÝka sjßlft a­ b÷rn me­ ni­urgangspestir e­a a­ra vatnsborna sj˙kdˇma koma ekki Ý skˇlann. Ůess vegna bŠta verkefni sem sn˙a a­ umbˇtum var­andi vatn og salernisa­st÷­u, ßsamt frŠ­slu um hreinlŠtismßl, lÝfsgŠ­i barna, heilsu og menntun. SlÝkar umbŠtur ß grunn■÷rfum hafa aukinheldur margfeldisßhrif ˙t Ý samfÚl÷gin Ý nßgrenninu.

 

Fulltr˙ar UNICEF leggja ßherslu ß a­ ■a­ sÚ rÚttur allra heimsins barna a­ njˇta gˇ­rar heilsu. A­ mati ■eirra skiptir hreint vatn, salernisa­sta­a og hreinlŠti sk÷pum vi­ a­ for­ast sj˙kdˇma, sřkingar og ■ß sker­ingu ß lÝfsgŠ­um sem slÝku fylgir. Me­ ■vÝ a­ tryggja b÷rnum drykkjarhŠft vatn og vi­unandi salernisa­st÷­u sÚ lag­ur grunnur a­ betra lÝfi fyrir ■au og fj÷lskyldur ■eirra.

 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin ߊtlar a­ 748 milljˇnir jar­arb˙a hafi ekki a­gang a­ hreinu vatni og 2,5 milljar­ar manna hafi ekki a­gang a­ salerni. Nřja verkefni­ Ý MˇsambÝk er li­ur Ý ■vÝ a­ lŠkka ■essar t÷lur.

 

═ me­fylgjandi myndbandi sem teki­ er ß vettvangi Ý ZambezÝu er rŠtt vi­ ١rdÝsi Sigur­ardˇttur umdŠmissstjˇra ŮSS═ Ý MˇsambÝk og Lilju Dˇru Kolbeinsdˇttur verkefnastjˇra Ý MˇsambÝk. Fleiri kvikmyndabrot frß ZambezÝu ver­a birt ß nŠstunni.

 
Klara Mist Pßlsdˇttir starfsnemi skrifar ß ÷­rum sta­ Ý Heimsljˇsi dagsins um vettvangsfer­ til ZambezÝufylkis ß d÷gunum.

 

RÝs ■jßlfunar- og ■ekkingarmi­st÷­ ß svi­i jar­hita Ý KenÝa?
geo

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hefur auglřst eftir rß­gj÷fum til a­ sko­a m÷guleika ß stofnun  svŠ­isbundinnar ■jßlfunar- og ■ekkingarmi­st÷­var ß svi­i jar­hita Ý KenÝa. Mikil ■rˇun hefur ßtt sÚr sta­ Ý jar­hitarannsˇknum og virkjunum Ý KenÝa ß sÝ­astli­num ßrum ßsamt ■vÝ sem fleiri l÷nd Ý AfrÝku eru me­ stˇr jar­hitaverkefni Ý pÝpunum, svo sem E■ݡpÝa og DjÝb˙tÝ. 

 

"UmrŠ­ur um stofnun ■jßlfunar- og ■ekkingarmi­st÷­var ß svi­i jar­hita Ý AfrÝku hafa veri­ til umrŠ­u um nokkurt skei­ og ■a­ hefur veri­ aukin ßhersla ß svŠ­asamstarf Ý ■jßlfun sÚrfrŠ­inga Ý ßlfunni ß sÝ­ustu ßrum," segir DavÝ­ Bjarnason verkefnastjˇri svŠ­isbundinna verkefna hjß ŮSS═ og bŠtir vi­ a­ Jar­hitaskˇli Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna hafi ß sÝ­ustu ßrum haldi­ styttri nßmskei­ Ý Naivaisha Ý KenÝa ■ar sem fj÷lda sÚrfrŠ­inga frß ˇlÝkum l÷ndum komi saman ß ■riggja vikna nßmskei­i.

 

"Me­ slÝkri mi­st÷­ er hugmyndin a­ byggja upp frekari getu til a­ mi­la jar­hita■ekkingu Ý Austur AfrÝku, Ý samstarfi al■jˇ­legra og innlendra sÚrfrŠ­inga og al■jˇ­legra stofnana. S˙ vinna sem n˙ er veri­ a­ setja af sta­ innan verkefnis ŮSS═ og NDF (NorrŠni ■rˇunarsjˇ­urinn) er fyrsta skrefi­ Ý ■ß ßtt gera slÝka mi­st÷­ a­ veruleika. Ůa­ eru fj÷lmargir a­ilar sem koma a­ jar­hitamßlum Ý AfrÝku, og til ■ess a­ slÝk mi­st÷­ megi ver­a a­ veruleika ■arf a­ kanna grundv÷ll fyrir samstarfi og sjˇnarhorni ˇlÝkra a­ila, og leggja fram m÷gulegar ˙tfŠrslur ß grunni ■ess," segir DavÝ­.

 

A­ s÷gn DavÝ­s er vonast til a­ ni­urst÷­ur ■essarar ˙ttektar liggi fyrir me­ vorinu, og ver­i ni­urst÷­ur jßkvŠ­ar megi rß­ast Ý frekari vinnu vi­ stofnun ■jßlfunar- og ■ekkingarmi­st÷­var ß nŠsta ßri. 

 

Nßnar 

UmrŠ­a um ■rˇunarsamvinnu ß Al■ingi:

"SnÝ­um okkur stakk eftir vexti og stˇrhŠkkum framl÷gin"

Sˇlarupprßs Ý Msaka ■orpinu vi­ MalavÝvatn. Ljˇsm. gunnisal

 

"SnÝ­um okkur stakk eftir vexti og stˇrhŠkkum framl÷gin," sag­i Helgi Hrafn Gunnarsson ■ingma­ur PÝrata Ý sÚrstakri umrŠ­u um ■rˇunarsamvinnu sem fram fˇr ß Al■ingi sÝ­astli­inn f÷studag en mßlshefjandi var KatrÝn Jakobsdˇttir forma­ur VG. 

 

Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra var fyrir sv÷rum og sag­i a­ Ý n˙gildandi ■rˇunarsamvinnuߊtlun hef­i a­ hans mati veri­ fari­ of bratt Ý aukningu framlaga til ■rˇunarmßla. Hann sag­i a­ unni­ vŠri a­ nřrri ■rˇunarsamvinnuߊtlun ■ar sem framl÷gin myndu hŠkka minna en gert vŠri rß­ fyrir Ý ■eirri ߊtlun sem n˙ er Ý gildi. ═ henni er gert rß­ fyrir a­ framl÷g hŠkki upp Ý 0,35% ß ßrinu 2015 en samkvŠmt fjßrlagafrumvarpinu sem liggur fyrir er gert rß­ fyrir ˇbreyttu framlagi milli ßra til ■rˇunarsamvinnu, e­a 0,21% af ■jˇ­artekjum.

 

KatrÝn Jakobsdˇttir gagnrřndi a­ ekki vŠri sta­i­ vi­ fyrirheit Ý ■rˇunarsamvinnuߊtlun. H˙n sag­i a­ n˙ vanti tvo og hßlfan milljar­ krˇna til a­ fylgja ߊtlun ■ingsins og nÝu milljar­a upp ß markmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna um 0,7% framl÷g af ■jˇ­artekjum rÝkra ■jˇ­a til ■rˇunarsamvinnu. H˙n benti ß l÷nd sem byggju vi­ svipu­ lÝfskj÷r og vi­ og hef­u uppfyllt markmi­i­, m.a. SvÝ■jˇ­, Noreg, L˙xemborg og Bretland.

 

UtanrÝkisrß­herra vi­urkenndi a­ vissulega ■yrfti a­ gera betur og sjßlfur vildi hann sjß hŠrri prˇsentut÷lu. Hann Ýtreka­i a­ ßfram yr­i unni­ a­ ■vÝ a­ nß markmi­i Sameinu­u ■jˇ­anna.

 

Íssur SkarphÚ­insson, forveri Gunnars Braga Ý embŠtti utanrÝkisrß­herra, sag­i ■a­ skyldu ═slands sem sÚ ß me­al au­ugustu ■jˇ­a heims a­ lßta meira af hendi rakna. "Ůess vegna er ■a­ ■yngra en tßrum taki a­ ■a­ skuli hafa veri­ fyrsta ßkv÷r­un n˙verandi rÝkisstjˇrnar a­ svÝkja fßtŠkustu ■jˇ­ir heims um ■a­ sem Al■ingi haf­i lofa­. Ůa­ var miskunnarlaus og ■a­ var har­neskjuleg ßkv÷r­un og ■a­ var ˇhŠfuverk af hßlfu ■essarar rÝkisstjˇrnar," sag­i Íssur.

 

Nř ■rˇunarmarkmi­ a­ mˇtast:

┴n hagvaxtar nŠst ekki ßrangur, segja hagfrŠ­ingar Ý opnu brÚfi

The Case for Growth with Tim Besley and Paul Collier
The Case for Growth with Tim Besley and Paul Collier
 

Nokkrir af ■ekktustu hagfrŠ­ingum heims hafa vara­ Ban Ki-moon a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna vi­ ■vÝ a­ nř ■rˇunarmarkmi­ muni ekki ver­a ßrangursrÝk ßn ßherslu ß aukinn hagv÷xt. HagfrŠ­ingarnir, ■ar ß me­al Paul Collier hagfrŠ­iprˇfessor vi­ Oxfordhßskˇla og Tim Besley frß LSE (London School of Economics) birtu ß d÷gunum opi­ brÚf til Ban Ki-moon ■ar sem segir me­al annars a­ "ekki ver­i unnt a­ nß nřjum ■rˇunarmarkmi­um ßn ■ess a­ ■au setji einstaklinginn Ý ÷ndvegi sem aflvaka eigin tekna til ■ess a­ lyfta sÚr og sÝnum upp ˙r fßtŠkt."


Samningavi­rŠ­ur um loka˙tgßfu markmi­anna hefjast senn en nř ■rˇunarmarkmi­ - (Sustainable Development Goals - SDG) leysa af hˇlmi ■˙saldarmarkmi­in sem sett voru aldamˇtaßri­ og renna skei­ sitt ß enda Ý lok nŠsta ßrs.


 ═ brÚfi hagfrŠ­inganna kemur fram a­ n˙verandi till÷gur um nř ■rˇunarmarkmi­ feli Ý sÚr margvÝsleg g÷fug og metna­arfull markmi­ um me­al annars fŠ­u÷ryggi, heilsu, menntun og orku. Ůeir benda ß a­ slŠmt ßstand ß ■essum svi­um sÚ a­ mestu leyti aflei­ingar fßtŠktar vegna skorts ß hagvexti. HagfrŠ­ingar vara vi­ ■vÝ a­ ■˙saldarmarkmi­in eins og ■au eru kynnt geri almenning a­ ˇvirkum vi­takendum gjafafjßr til rÝkisstjˇrna. A­ mati hagfrŠ­inganna er ekkert galdraverk ß bak vi­ hagv÷xt, hann ■urfi skilvirkt rÝkisvald, afkastamikil fyrirtŠki, lifandi borgir og a­gengi a­ orku. Til ■ess a­ a­sto­a samfÚl÷g vi­ a­ nß hagvexti ■urfi ■ess vegna a­ sty­ja ■au vi­ a­ skapa eigin lausnir.


 

World's top economists warn UN Sustainable Development Goals will not succeed without emphasis on economic growth/ LSE
Open Working Group proposal for Sustainable Development Goals/ SustainableDevelopment.un

SDGs: why 17 goals and 169 targets might not be such a bad thing, eftir Andrew Norton/ TheGuardian

Sustainable Development Economics, eftir Jeffrey D. Sachs/ Project-Syndicate

Citizen voice in post-2015 goals: is anyone listening?, eftir Dhananjayan Sriskandarajah/ TheGuardian

Sustainable Development Goals/ SustainableDevelopment.UN

The UN Sustainable Development Goals Will Not Succeed Without an Emphasis on Economic Growth, eftir Tim Besley/ HuffingtonPost

Open letter to the United Nations/ IGC

The new development agenda: six priorities from Amina J Mohammed/ TheGuardian

Record-breaking survey: World should prioritise education and health/ Euractiv

Data for the sustainable development goals (SDG's): Monitoring Post-2015 progress and implementation - Panel discussion/ UN WebTV

Indicators and a monitoring framework for Sustainable Development Goals: Launching a data revolution for the SDGs/ UNSDSN

Post 2015: Sustainable development goals and the right to education/ EFA

EU outlines priorities for post-2015 talks/ Devex

16 daga ßtak gegn kynbundnu ofbeldi

Skinalda - sendum ljˇs ˙t um heiminn
Skinalda - sendum ljˇs ˙t um heiminn

N˙ stendur sem hŠst sextßn daga ßtak gegn kynfer­islegu ofbeldi ß vegum Landsnefndar UN Women. FÚlagi­ hefur jafnframt řtt ˙r v÷r herfer­ til a­ skapa konum og b÷rnum ÷ruggt lÝf ßn ˇtta vi­ ofbeldi. Hluti af ßtakinu felst Ý al■jˇ­legu verkefni um ÷ruggar borgir (Save Cities Initiative) me­ ■ßttt÷ku ßtjßn borga Ý heiminum. Ůeirra ß me­al er ReykjavÝk.

 

Kastljˇs Ý gŠrkv÷ldi.

Fram hefur komi­ a­ ßtta af hverjum tÝu Ýslenskum konum upplifa sig ˇ÷ruggar Ý mi­borg ReykjavÝkur a­ nŠturlagi. "Ofbeldi gegn konum og st˙lkum er heimsfaraldur. ËhŠtt er a­ segja a­ ■a­ rÝki ney­arßstand Ý stˇrborgum vÝ­svegar um heiminn ■ar sem konur og st˙lkur eiga erfitt me­ a­ fer­ast til og frß vinnu e­a sŠkja skˇla vegna ˇtta vi­ ofbeldi og ßreitni Ý almenningsrřmum. Meira a­ segja Ý ÷ruggustu borgum heims eins og ReykjavÝk ver­a konur fyrir ofbeldi af řmsu tagi," segir Inga Dˇra PÚtursdˇttir, framkvŠmdastřra UN Women Ý frÚtt ß heimasÝ­u samtakanna.

 

Ůar koma lÝka fram eftirfarandi sta­reyndir um kynbundi­ ofbeldi Ý borgum:
  • 99,3 prˇsent kvenna og st˙lkna ß ■ÚttbřlissvŠ­um Ý Egyptalandi hafa upplifa­ kynfer­islega ßreitni og um helmingur ■eirra ver­ur fyrir ßreitni daglega. 
  • 95 prˇsent kvenna Ý Nřju DelÝ ß Indlandi finnst ■Šr ekki ÷ruggar ß g÷tum ˙ti. 73 prˇsent ■essara kvenna upplifa ekki einu sinni ÷ryggi Ý sÝnu nßnasta umhverfi.
  • ŮrÝr af hverjum fjˇrum karlm÷nnum Ý s÷mu rannsˇkn telja a­ konur eigi sjßlfar s÷k ß ofbeldinu ■ar sem ■Šr bjˇ­i upp ß ■a­ me­ tilteknum klŠ­na­i.
  • Tveir af hverjum fimm karlm÷nnum Ý Nřju DelÝ telja a­ konur sem eru ß ferli eftir myrkur beri sjßlfar ßbyrg­ ß ■vÝ a­ vera ßreittar.
  • 43 prˇsent kvenna Ý London h÷f­u upplifa­ kynfer­islega ßreitni ß g÷tum ˙ti ß sÝ­astli­nu ßri.  
  • 42 prˇsent kvenna Ý KÝgalÝ ˇttast a­ sŠkja skˇla Ý dagsbirtu og 55 prˇsent eftir myrkur. Ëtti vi­ ßreitni hefur ßhrif ß daglegt lÝf kvenna og sker­ir lÝfsgŠ­i ■eirra verulega.
  • Konu er nau­ga­ ß 90 sek˙ndna fresti Ý Su­ur AfrÝku.
  • Um 70 prˇsent Ýslenskra kvenna upplifa sig ˇ÷ruggar Ý mi­borg ReykjavÝkur a­ nŠturlagi.

Einn af vi­bur­um ßtaksins fˇr fram ß Klambrat˙ni Ý sÝ­ustu viku en ■ar var um a­ rŠ­a gj÷rning Ragnhei­ar H÷rpu Leifsdˇttur - SkÝnanda - sem h˙n vann sÚrstaklega fyrir UN Women Ý tilefni ßtaksins og samstarfsins vi­ ReykjavÝkurborg um a­ auka ÷ryggi kvenna Ý borginni.

 

Írugg borg - herfer­ UN Women ß ═slandi 

Drˇnar myndu­u gj÷rning UN Women gegn kynfer­isofbeldi/ UNWomen 

VefsÝ­an Írugg borg 

Írugg borg: Herfer­ til a­ binda endi ß kynfer­isofbeldi Ý almenningssamg÷ngum Ý Egyptalandi/ UNWomen 

Ljˇsalda gegn kynbundnu ofbeldi/ UNWomen 

End Violence against Women/ UNWomen 

St˙lkur ˇ÷ruggastar ß skˇlalˇ­um Ý KaÝrˇ/ RUV 

Play Your Part to End Violence against Women, eftir Nicole Kidman/ UNWomen 

African Women Speak Back - Using Radio to tackle Violence/ AWDF 

DR Congo: "My aunt kicked me out when I told her I was pregnant"

Meet The Men Who Are Saying 'No' To Violence Against Women/ WomenDeliver 

"Ů˙ ert ljˇt, lyktar illa og ßtt skili­ a­ deyja!"/ UNRIC 

Global Launch: Violence Against Women and Girls Resource Guide/ Al■jˇ­abankinn 

H˙n var bara lÝti­ barn!, eftir BryndÝsi Bjarnadˇttur/ FrÚttabla­i­ 

Violence against girls and women: Adolescent girls speak out/ BecauseIAmAGirl 

Can media keep violence against women in focus for at least #16Days?/ WomenUnderSiege 

Sextßn umsˇknir - nÝu styrkir:

TŠpum 88 milljˇnum ˙thluta­ Ý styrki til frjßlsra fÚlagasamtaka

Nemendur Ý heimavist ABC skˇlans sjß fram ß betri a­b˙na­ me­ fjßrveitingunni. Ljˇsm. gunnisal

Rau­i krossinn ß ═slandi fÚkk hŠsta styrk frjßlsra fÚlagasamtaka vegna ■rˇunarsamvinnu-, ney­ar- og mann˙­arverkefna Ý haust˙thlutun utanrÝkisrß­uneytis. Styrkurinn, 25 milljˇnir, er veittur til verkefna vegna ebˇlufaraldursins Ý SÝerra Leone. Annar hŠsti styrkurinn, r˙mar 16 milljˇnir, rennur til Hjßlparstarfs kirkjunnar vegna fˇrnarlamba alnŠmis Ý ┌ganda, annar ßfangi Ý ■vÝ verkefni. ABC Barnahjßlp fŠr 15 milljˇnir Ý annan ßfanga verkefnis Ý NŠrˇbÝ Ý KenÝa fyrir uppbyggingu ß skˇla og heimavist fyrir g÷tub÷rn. Alls var ˙thluta­ sj÷ styrkjum a­ ■essu sinni og heildarfjßrhŠ­ styrkjanna nam tŠpum 88 milljˇnum krˇna.

 

Verkefnin sŠta faglegu mati Ý samrŠmi vi­ verklagsreglur um samstarf utanrÝkisrß­uneytisins og Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands vi­ frjßls fÚlagasamt÷k sem starfa a­ ■rˇunarsamvinnu, mann˙­arverkefnum og ney­ara­sto­ ß al■jˇ­avettvangi og me­ tilliti til al■jˇ­legra sam■ykkta Ý ■rˇunarsamvinnu sem ═sland hefur undirgengist. 

 

Sextßn umsˇknir bßrust alls a­ upphŠ­ 247.137.686 kr. frß nÝu fÚlagasamt÷kum, en ■ar af voru 42.542.846 kr. til ney­ara­sto­ar og 204.594.840 kr. til ■rˇunarsamvinnu. 

 

Nßnar

 

Rannsˇkn ß rß­st÷fun ■rˇunarfjßr frß KÝna Ý AfrÝku:

KÝnversku peningarnir streyma inn

Ý fŠ­ingarhrepp forsetans

 

AidData: Tracking Chinese development aid
AidData: Tracking Chinese development aid

Stˇrum hluta af ■rˇunarfÚ frß KÝna til AfrÝku■jˇ­a er rß­stafa­ Ý heimahÚra­i ■jˇ­arlei­toganna fremur en ■ar sem ney­in er mest, segir Ý skřrslu AidData, rannsˇknarmi­st÷­var sem rřnir Ý t÷lfrŠ­ileg g÷gn um ■rˇunara­sto­. ═ skřrslunni segir a­ ■risvar sinnum lÝklegra sÚ a­ ■jˇ­arlei­togar AfrÝkurÝkja rß­stafi ■rˇunarfÚ Ý hÚru­um ■ar sem ■eir fŠddust og eiga Šttartengsl. ŮvÝ sÚ ßstŠ­a til a­ efast um ßrangur af kÝnversku ■rˇunarfÚ ˙t frß mann˙­arsjˇnarmi­um.

 

KÝnverjar lÚtu af hendi 80 milljar­a BandarÝkjadala til ■rˇunara­sto­ar Ý AfrÝku ß ßrunum 2000 til 2012. R˙mlega helmingur alls fjßrmagns sem kÝnversk stjˇrnv÷ld verja til ■rˇunara­sto­ar erlendis er rß­stafa­ til AfrÝku■jˇ­a ■ar sem 51 ■jˇ­, e­a nßnast allar ■jˇ­ir ßlfunnar, nřtur stu­nings frß KÝna.  "Um lei­ og hÚra­ ver­ur fŠ­ingarhÚra­ afrÝsks forseta fŠr ■a­ 270% meira fjßrmagn Ý ■rˇunara­sto­ frß KÝna en ■a­ fengi ef forsetinn vŠri ekki fŠddur Ý hÚra­inu," segir Roland Hodler, hagfrŠ­iprˇfessor og me­h÷fundur skřrslunnar: Aid on Demand: African Leaders and The Geography of China┤s Foreign Assistance.

 

Gana, Austur-Kongˇ og E■ݡpÝa voru stŠrstu vi­takendur ■rˇunarfjßr frß KÝna ß ■vÝ tÝmabili sem skřrslan nŠr til.

 

Nßnar 

Milljˇnir barna hnepptar Ý ■rŠldˇm

Barna■rŠlkun er enn mj÷g ˙tbreidd. Ljˇsm. UNRIC

Tali­ er a­ 21 milljˇn manna Ý heiminum Ý dag hafi veri­ hneppt Ý ■rŠldˇm. ═ frÚtt UNRIC, Upplřsingaskrifstofu SŮ fyrir Vestur-Evrˇpu kemur fram a­ 4,5 milljˇnir eru ■vinga­ar Ý kynlÝfsvinnu og a­ 26% ■rŠla n˙tÝmans sÚu yngri en 18 ßra.

 

═ frÚttinni segir: "Ůeir sem ■vinga­ir eru til vinnu eru oft ■eir sem standa h÷llustum fŠti Ý samfÚlaginu. Sem dŠmi mß nefna farandverkamenn sem festast Ý skuldafeni; i­n- e­a landb˙na­arverkamenn sem haldi­ er nau­ugum og fß greitt lÝti­ sem ekkert fyrir vinnu sÝna, konur og st˙lkur sem eru neyddar Ý vŠndi og b÷rn sem lßtin eru vinna frß unga aldri.

 

Ůvingunar- og barnavinna er oft a­ finna ß s÷mu slˇ­um og Ý s÷mu greinum (landb˙na­ur, byggingarvinna, heimilisst÷rf, verksmi­ju). ┴stŠ­urnar fyrir ■vÝ a­ slÝk ÷rl÷g bÝ­a fˇlks eru fßtŠkt og mismunun.

 

Al■jˇ­avinnumßlastofnunin (ILO) telur a­ 85 milljˇnir barna vinni n˙ vi­ hŠttulegar a­stŠ­ur og a­ 22 ■˙sund b÷rn lßtist ßrlega vi­ st÷rf sÝn."

 

Nßnar 

 

RafrŠnar kosningar Ý NamibÝu - ˙rslit eftir bˇkinni
Namibia elections got off to a stuttering start

Stjˇrnv÷ld Ý NamibÝu innleiddu rafrŠnt kosningakerfi fyrir forseta- og ■ingkosningarnar sem fram fˇru sÝ­astli­inn f÷studag. Helmingur kosningabŠrra Ýb˙a haf­i skrß­ sig fyrir kj÷rdag en settar h÷f­u veri­ upp rafrŠnar kosningavÚlar ß fj÷gur ■˙sund kj÷rst÷­um. AtkvŠ­i voru greidd me­ ■vÝ a­ smella ß hnapp og velja flokk. Sextßn flokkar voru Ý frambo­i til ■ings en nÝu flokkar ßttu fulltr˙a Ý forsetakosningunum.

 

LÝtil spenna var Ý kosningunum ■vÝ SWAPO hefur yfirbur­ast÷­u Ý stjˇrnmßlum Ý landinu. Hins vegar var skipt um kall Ý br˙nni ■vÝ  forsetinn Hifikepuneye Pohama hefur ■egar veri­ hßmarkstÝma Ý embŠtti, tv÷ kj÷rtÝmabil, og eftirma­ur hans ˙r flokknum er n˙verandi forsŠtisrß­herra Hage Geingob. Hann hlaut yfirgnŠfandi meirihluta atkvŠ­a Ý forsetakj÷rinu, 87%.

 

 Stjˇrnarandsta­an haf­i Ý a­draganda kosninganna dregi­ Ý efa hei­arleika kosninganna me­ rafrŠnu vÚlunum frß Indlandi en hŠstirÚttur landsins vÝsa­i mßlinu frß.

 

SWAPO heads for victory in Namibian elections/ DW 

Namibia votes in Africa's first electronic poll/ BBCE-voting, gender equality in focus in Namibian elections/ DW 

Namibia Prime Minister Hage Geingob Is New President/ DW 

  

GambÝa slÝtur vi­rŠ­um vi­ Evrˇpusambandi­

 

RÝkisstjˇrn GambÝu hefur aflřst vi­rŠ­um vi­ fulltr˙a Evrˇpusam-bandsins og sakar ESB um a­ freista ■ess a­ setja ■au skilyr­i fyrir ■rˇunara­sto­ a­ samkynhneig­ ver­i vi­urkennd Ý landinu. Evrˇpusambandi­ er stŠrsti veitandi ■rˇunara­sto­ar Ý GambÝu og hefur ß sÝ­ustu sex ßrum vari­ sem nemur 75 milljˇnum evra - 11 millj÷r­um Ýslenskra krˇna - til landsins. ┴form voru uppi af hßlfu ESB a­ tv÷falda stu­ninginn og verja 23 millj÷r­um Ýslenskra krˇna til ■rˇunara­sto­ar Ý GambÝu ß nŠstu sj÷ ßrum. ┴ mˇti ßttu stjˇrnv÷ld Ý GambÝu a­ bŠta ßstand mannrÚttindamßla, efla lř­rŠ­i og gˇ­a stjˇrnarhŠtti.

 

┴ ■essi skilyr­i fellst rÝkisstjˇrn GambÝu ekki og sleit tvÝhli­a vi­rŠ­um vi­ Evrˇpusambandi­. "Frß og me­ deginum Ý dag t÷kum vi­ ekki ■ßtt Ý neinum vi­rŠ­um um mßlefni­ vi­ Evrˇpusambandi­ e­a nokkra a­ra ˙tlendinga ef ■vÝ er a­ skipta. FÚlagsleg- og efnahagsleg ■rˇun Ý okkar landi veltur Ý einu og ÷llu ß velvild almßttugs Allah."

 

Nßnar 

 

Vel sˇttur fundur um ebˇlu

 

Fundurinn um ebˇlu-faraldurinn sem FÚlag Sameinu­u ■jˇ­anna hÚlt ß d÷gunum tˇkst ßkaflega vel og var vel sˇttur. ┴ myndinni mß sjß fyrirlesara og fundarstjˇra, tali­ frß vinstri Engilbert Gu­mundsson frß ŮSS═, Ůr÷st Frey Gylfason, formann FÚlags SŮ, Gunnhildi ┴rnadˇttur, al■jˇ­alř­heilsufrŠ­ing, Bergstein Jˇnsson, framkvŠmdastjˇra UNICEF og ١ri Gu­mundsson frß Rau­a krossi ═slands. 

Anthony Banbury on Ebola Response - UN News Centre interview (11 November 2014)
Anthony Banbury on Ebola Response - UN News Centre interview (11 November 2014)

FrÚtt RUV

 

┴hugavert

Giddy Optimism on 2015, eftir Charles Kenny/ CGDev
-
Every dollar spent on childhood nutrition can save up to $166, eftir Bjorn Lomborg/ TheGuardian
-
The State of the World's Children 2015: Reimagine the future - Innovation for every child/ UNICEF
-
Ebola - a disease of poverty, eftir Magdy Martines-Solimßn/ UNDP
-
Helping the poor or cooking the books: How concessional is concessional aid?, eftir Richard Manning/ Devex
-
Zambia folk songstress Namvula Rennie wows critics/ BBC
-
WORKING TOGETHER FOR AN AIDS-FREE FUTURE FOR GIRLS/ GirlEffect
-
52 break-up lines for aid workers/ WhyDev
-
Giving That Lasts a Lifetime, eftir Bill and Melinda Gates/ GivingTuesday.org
-
The data revolution is coming and it will unlock the corridors of power, eftir Clair Melamed/ TheGuardian
-
The Death of International Development, eftir Jason Hickel/ AlJazeera
Child Brides in Tanzania
Child Brides in Tanzania
When You Educate a Girl, Everything Changes/ Camfed
-
Why mental health hasn't gone mainstream, eftir Jessica MacKenzie/ Devex
-

Jˇlabla­ Hjßlparstarfs kirkjunnar 2014 - Margt smßtt
-
Stop Trying to Save the World - Big ideas are destroying international development, eftir Michael Hobbes/ NewRepublic
-
Ebola Response Tracker/ One
-
OPINION: All Family Planning Should Be Voluntary, Safe and Fully Informed, eftir Dr. Babatunde Osotimehin/ IPS
-
3 policy lessons from Africa's colonial railway, eftir Edward Kerby ofl./ TheIGC
-
The global slavery index is based on flawed data - why does no one say so?, eftir Anna Gallagher/ TheGuardian
-
African agriculture on a journey of transformation, eftir Nathan Russell/ CIATNews
-
The unresolved problem of measuring development, eftir Joshua Howgego/ SciDev
-
New art from Africa - in pictures/ TheGuardian
-
10 Facts About Hunger In Swaziland/ WFP
-
Why is Oxfam working with food banks in the UK?/ Oxfam
-
How Would You #TakeOn Corruption and Promote Good Governance?, eftir Ravi Kumar/ Al■jˇ­abankablogg
-
Three Reasons Procurement is Essential for Development, eftir Philip Krause/ Al■jˇ­abankablogg
-
═ sřnd og reynd, eftir KatrÝnu Jakobsdˇttur/ VG
-
OPINION: All Family Planning Should Be Voluntary, Safe and Fully Informed, eftir Dr. Babatunde Osotimehin/ IPS
-
Early marriage figures underline global bias against women, claims study, eftir Liz Ford/ TheGuardian
Fabiola's story | UNICEF
Fabiola's story | UNICEF
Sjßlfbo­at˙ristar - meiri ska­i en gagn?, eftir Konrß­ Gu­jˇnsson/ Kjarninn
-
You Can't Manage What You Don't Measure, eftir Harry A. Patrinos/ Al■jˇ­abankablogg
-
Case Study: From early marriage to safe spaces in Zambia/ DfID
-
Community health care: can public and private providers work together?/ TheGuardian
-
Africa's Latest False Choice, eftir MAHAMOUD ALI YOUSSOUF/ Project-Syndicate
-
Inequality Grows The Incomes Of The Rich But Not The Incomes Of The Poor, eftir Tim Worstall/ TheForbes
-
Stunting - what's the big deal?/ UNICEF
-
ECONOMIC DEVELOPMENT AND EFFECTIVENESS OF FOREIGN AID: A HISTORICAL PERSPECTIVE, eftir Sebastian Edward/ EurAsiaReview
-
South Sudan: snapshots of a divided country, eftir James Copnall/ AfricanArguments

FrŠ­igreinar og skřrslur
 
-
-
-
-
-
-
Doing development differently: what does it look like?
Doing development differently: what does it look like?

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
This week in international development news
This week in international development news
100 days of slaughter - the genocide in Rwanda/ DW
-
-
-
-
-

Ůrettßn ■jˇ­ir bŠgja frß hungurvofunni

 

MatvŠla- og landb˙na­arstofnun Sameinu­u ■jˇ­anna, FAO, hefur veitt ■rettßn ■jˇ­um sÚrstaka vi­urkenningu fyrir ßrangur Ý barßttunni gegn hungri. Vi­urkenningin felur me­al annars Ý sÚr a­ vi­komandi ■jˇ­ir hafi nß­ skilgreindum ■˙saldarmarkmi­um Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir tÝmam÷rkin Ý lok nŠsta ßrs. Ůjˇ­irnar ■rettßn sem um rŠ­ir eru BrasilÝa, Kamer˙n, E■ݡpÝa, GambÝa, ═ran, Kiribati, MalasÝa, MßritanÝa, MauritÝus, MexÝkˇ, Filippseyjar og ┌r˙gvŠ.

═ frÚtt frß FAO kemur fram a­ mikill ßrangur hafi nß­st Ý barßttunni gegn hungri ß sÝ­ustu tÝu ßrum en margt sÚ ˇgert eins og sjßi megi ß ■vÝ a­ 805 milljˇnir manna b˙i vi­ krˇnÝska vannŠringu.

 

Edda-÷ndvegissetur auglřsir eftir rannsakanda Ý verkefni um kyn og loftslagsmßl

 

Rannsˇknasetri­ EDDA vi­ Hßskˇla ═slands auglřsir eftir rannsakanda (verkefnisstjˇra vi­ rannsˇknir) til a­ taka ■ßtt Ý verkefni um kyn og loftsşlagsşmßl me­ sÚrstakri ßherslu ß stefnu og hlutverk ═slands Ý mßlefnum ■rˇunarşsamvinnu og uppşbyggingu eftir ßt÷k. Verkefni­ er ■verfrŠ­ilegt og skÝrskotar til ■ßtta eins og sjßlfbŠrni, vi­nßmsş■rˇttar (e.resilience), samfÚlagsuppbyggingar og au­lindaşstjˇrnunar (e. resource management).  Rannsˇknaverkefni­ er hluti af rannsˇknasvi­i 3, ■ema 5: "Transnational Discourses on Development, Conflict and Security.

Nßnar

Ebˇlan: ┴standi­ verst Ý SÝerra Leone

 

Ebˇlufaraldurinn heldur ßfram a­ geisa Ý SÝerra Leone og skrß­ tilfelli Ý h÷fu­borginni Freetown eru komin yfir tv÷ ■˙sund, ■ar af voru sta­fest tv÷ hundru­ nř tilfelli um sÝ­ustu helgi. Af ■eim ■remur l÷ndum sem hafa or­i­ verst ˙ti Ý ebˇlufaraldrinum hafa samkvŠmt nřjustu upplřsingum um sextßn ■˙sund manns n˙ ■egar sřkst af veirunni. Um sj÷ ■˙sund hafa lßtist.

 

Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunin setti sÚr ■a­ markmi­ a­ nß t÷kum ß ebˇlufaraldrinum fyrir 1. desember me­ ■vÝ a­ einangra 70% tilfella. Ůetta markmi­ nß­ist eing÷ngu Ý GÝneu.  ═ LÝberÝu hefur a­eins tekist a­ einangra 23% tilfella og a­eins hefur tekist a­ manna 26% af greftrunarhˇpum. ═ SÝerra Leone tˇkst a­ einangra um 40% tilfella.

 

Deeper analysis of the Ebola outbreak, eftir Jenny Lei Ravelo/ Devex 

Are we losing the fight against Ebola?/ CNN 

Ebola cases surge in Sierra Leone/ CNN 

Ebola: Three volunteers' diaries from countries 'under siege'/ BBC 

Sweden steps up Ebola financial aid/ TheLocal 

Samdrßttur vegna ebˇlunnar/ RUV 

 

 

Hva­ me­ okkar minnstu brŠ­ur og systur?

 

gunnisal
Ljˇsm. gunnisal

- eftir Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands


 

Nřveri­ s÷g­u fjßrmßlarß­herra og forma­ur fjßrlaganefndar okkur a­ rÝkissjˇ­ur hef­i ˙r meira fÚ a­ spila ß nŠsta ßri en tali­ var ■egar fjßrlagager­ stˇ­ sem hŠst Ý sumar og haust. Nßnar tilteki­ ■ß reyndust ■arna vera um nÝu milljar­ar krˇna til rß­st÷funar. 


Ůegar hefur veri­ upplřst a­ fyrir viki­ ver­i settir meiri peningar Ý heilbrig­ismßlin, einkum LandspÝtalann, og menntamßlin. Yfir ■vÝ gle­jumst vi­ sjßlfsagt ÷ll. En ■ˇ a­ ■etta sÚ gle­ilegt og ■essu fÚ sÚ au­vita­ vel vari­ til ■essara mikilvŠgu verkefna megum vi­ ekki vera svo upptekin af vi­fangsefnum okkar og vandamßlum a­ vi­ sjßum ekki sßra eymd og brřnar ■arfir annarra. Og vi­ megum alls ekki gleyma ■vÝ a­ ■rßtt fyrir allt erum vi­ ═slendingar heilbrig­ari og betur menntu­ en langflestar ■jˇ­ir heims.

"Ůa­ sem ■Úr geri­ mÝnum minnstu brŠ­rum ■a­ hafi­ ■Úr og mÚr gj÷rt," sag­i Jes˙s og ßtti ■ß a­ sjßlfs÷g­u ekki sÝ­ur vi­ ■a­ sem vi­ lßtum ˇgert til a­ sty­ja ■ß sem verst standa og minnst eiga. VŠri ekki hollt fyrir okkur og ekki sÝ­ur b÷rnin okkar, n˙na ■egar vi­ undirb˙um jˇlahßtÝ­ina a­ minnast ■essara or­a og sřna Ý verki a­ vi­ skiljum bo­skap ■eirra me­ ■vÝ a­ lßta ■ß sem ■urfa a­ ■ola svo miklu meiri skort en vi­ njˇta svolÝtils hluta af ■essum nÝu millj÷r­um okkar? 


FßtŠkustu l÷ndin
Ů÷rfin er mest Ý fßtŠkustu l÷ndunum, ■ar ß me­al l÷ndum sem njˇta Ýslenskrar a­sto­ar Ý formi ■rˇunarsamvinnu af řmsu tagi. Ůa­ ■arf a­ berjast gegn ebˇlufaraldri og fleiri sj˙kdˇmum. Ůa­ ■arf a­ tryggja konum a­st÷­u til a­ fŠ­a b÷rn ßn ■ess a­ leggja lÝf sitt og ■eirra Ý stˇrhŠttu. Ůa­ ■arf a­ koma b÷rnum ß legg og Ý skˇla, og ■a­ ■arf a­ tryggja ÷llum vatn og mat ■annig a­ engin st˙lka e­a drengur leggist til svefns me­ tˇman maga ß hverju kv÷ldi og nßi aldrei fullum lÝkamlegum og andlegum ■roska vegna vi­varandi nŠringarskorts. A­sto­inni er hŠgt a­ koma ß framfŠri Ý gegnum al■jˇ­astofnanir ß bor­ vi­ Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna (UNICEF), fÚlagasamt÷k ß bor­ vi­ Hjßlparstarf kirkjunnar, Rau­a krossinn, ABC Barnahjßlp, SOS Barna■orpin, Barnaheill og fleiri, og Ý gegnum tvÝhli­a samvinnu sem Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands sinnir. Allir ■essir a­ilar ■urfa sßrlega ß fÚ a­ halda til a­ sty­ja ■ß sem minnst mega sÝn og skortir allt og fßtŠktin fer verst me­.

Langminnsta a­sto­in
═ stjˇrnarsßttmßla rÝkisstjˇrnarinnar segir: "L÷g­ ver­ur ßhersla ß ■rˇunarsamvinnu og ÷fluga ■ßttt÷ku Ý fj÷l■jˇ­legu samstarfi um sjßlfbŠra nřtingu nßtt˙ruau­linda". Al■ingi hefur auk ■ess sam■ykkt ßlyktun um ■rˇunarsamvinnu ■ar sem gert er rß­ fyrir mikilli aukningu framlaga ß nŠstu ßrum. ŮvÝ mi­ur hafa efndirnar lßti­ ß sÚr standa og framl÷gin lŠkka­, ■ˇ a­ vita­ sÚ a­ vi­ ═slendingar lßtum minnst af hendi rakna til ■rˇunarsamvinnu ß hvern Ýb˙a (og sem hlutfall af ■jˇ­artekjum) af ÷llum ■jˇ­um Ý Vestur- og Nor­ur-Evrˇpu. Og ■a­ er ■vÝ mi­ur ekki bara minnst, heldur langminnst!

Vill n˙ ekki gott fˇlk Ý rÝkisstjˇrn og ß Al■ingi rifja upp gˇ­ar fyrirŠtlanir sÝnar og Ýhuga hvort ekki er hŠgt a­ klÝpa svo sem eina tÝund af peningunum sem fundust um daginn og lßta ■ß njˇta ■ess sem b˙a vi­ sßrustu fßtŠktina og hafa minnst a­ bor­a og geta mj÷g oft ekki einu sinni lßti­ sig dreyma um lßgmarksmenntun e­a grundvallarheilsugŠslu.

 

SamnorrŠn fri­arrß­stefna

 

- eftir GÝsla Pßlsson umdŠmisstjˇra ŮSS═ Ý ┌ganda og Karl Fannar SŠvarsson starfsnema

Forsvarsmenn norrŠnu sendirß­anna ßsamt Ruhakana Rugunda forsetisrß­herra ┌ganda  og Kristine Skare Orgeret sem střr­i umrŠ­um. ForsŠtisrß­herra ┌ganda opna­i rß­stefnuna. Ljˇsmyndir. KFS

 

┴ri­ 1814 sam■ykktu Nor­menn sÝna fyrstu stjˇrnarskrß. Napˇleˇn-strÝ­in h÷f­u a­ stˇrum hluta endurskipulagt rÝkjafyrirkomulag Ý Evrˇpu. Danir, sem voru bandamenn Frakka, misstu Noreg til SvÝ■jˇ­ar, en fimm ßrum ß­ur h÷f­u SvÝar misst landsvŠ­i sem n˙ er Finnland til R˙ssa. Eftir a­ Noregur komst undan yfirrß­um Dana, neitu­u ■eir a­ gangast undir SvÝa og lřstu yfir sjßlfstŠ­i. SvÝar brug­ust hart vi­ og rÚ­ust inn Ý Noreg ■ar sem uppreisnin var fljˇtt barin ni­ur. Engu a­ sÝ­ur nß­u Nor­menn a­ semja stjˇrnarskrß ß ■eim stutta tÝma sem ßt÷k stˇ­u yfir. Hlutskipti ═slands var a­ vera Ý rÝkjasambandi vi­ Danm÷rku en engu a­ sÝ­ur h÷f­u breytingar ß yfirrß­um yfir Noregi řtt undir sjßlfstŠ­isvitund ═slendinga sem ßttu eftir a­ fß fullveldi r˙mum hundra­ ßrum sÝ­ar og loks sjßlfstŠ­i ßri­ 1944.

 

Ůa­ sem er hva­ merkilegast vi­ ■essa atbur­i er a­ ■essi ßt÷k m÷rku­u ■ßttaskil Ý norrŠnni s÷gu sem sÝ­ustu ßt÷k milli norrŠnna rÝkja. ═ 200 ßr hafa Nor­urlanda■jˇ­irnar virt hvor a­ra og ß ■essum tÝma hefur samstarf ■rˇast Ý ßtt sem er nŠr einst÷k ß al■jˇ­a vÝsu. Frß stjˇrnmßlum, til vi­skipta auk lista og Ý■rˇtta svo fßtt eitt sÚ nefnt.

 

Til a­ fagna ■essum merka ßfanga skipul÷g­u norrŠnu sendirß­in Ý Kampala, og sendirß­ Finnlands Ý Nairobi, rß­stefnu sem bar titilinn "How Enemies Can Become Friends". Megin inntak rß­stefnunnar var a­ sko­a hva­ leiddi til ■essa fri­ar og hvernig rÝki Austur AfrÝku geti hugsanlega lŠrt af Nor­url÷ndunum. Fengnir voru fjˇrir prˇfessorar frß Nor­url÷ndunum og tveir frß ┌ganda til a­ flytja erindi, en forsŠtisrß­herra ┌ganda, Ruhakana Rugunda, opna­i rß­stefnuna. Titill rß­stefnunnar er fenginn a­ lßni frß samnefndri bˇk eftir Charles A. Kupchan. ═ bˇk sinni fjallar Kupchan um ■a­ ferli hvernig ˇvinir ver­a vinir og a­ lokum samstarfsa­ilar. Fyrst ■arf a­ brjˇta ß bak aftur blˇ­s˙thellingar, svo a­ nß sßttum, sem lei­ir a­ lokum til samstarfs sem er bß­um a­ilum til hagsbˇta. Kupchan notar Nor­url÷ndin sem dŠmi um slÝka ■rˇun.

Fyrirlesarar ß rß­stefnunni, t.f.v.: Uffe Ostergaard, Bo Strath og Helge Ronning.

 

Af hverju Nor­url÷ndin? J˙, Ý bˇk Kupchan, sem og Ý ■eim fyrirlestrum sem fluttir voru ß rß­stefnunni, kom greinilega fram a­ reynsla Nor­urlandanna af fri­samlegri lausn millirÝkjadeilna hafi veri­ vendipunktur samnorrŠns samstarfs, ■ar sem sterk lř­rŠ­ishef­, mannrÚttindi og jafnrÚtti kynjanna eru hornsteinar hins stjˇrnmßlalega landslags. Grunnurinn er ■vÝ a­ hafa trausta innvi­i, ■ar sem rÚttarrÝki­ og skřr stefnumˇtun eru hornsteinar. St÷­ugleiki innanlands er ■vÝ grunnur samstarfs ß al■jˇ­avettvangi.

 

┴ rß­stefnunni var Austur AfrÝka sß heimshluti sem leitast var vi­ a­ sko­a hvort dregi­ gŠti lŠrdˇm af norrŠnni samvinnu. Ůa­ mß segja a­ Ý framhaldi af st÷­ugu stjˇrnkerfi ß Nor­url÷ndunum, sem kn˙­i fram auki­ samstarf ß milli rÝkjanna, ■ß sÚ ■vÝ ÷fugt fari­ Ý Austur AfrÝku. Austur AfrÝka er grÝ­arlega stˇr og margbrotinn heimshluti, sÚrstaklega hva­ var­ar fˇlki­ sem ■ar břr, menningu ■ess og s÷gu. Ůessi hluti AfrÝku hefur lengi veri­ ■jaka­ur af ßt÷kum, bŠ­i innanlands sem og rÝkja Ý milli. Frß ■vÝ a­ ┌ganda tˇkst a­ hrekja Joseph Kony og  LRA ˙r landi hefur fri­ur rÝkt Ý landinu. ┴ sama tÝma hafa t.d. innanlandsdeilur Ý KenÝa or­i­ til ■ess a­ fjara­ hefur undan landinu sem ˇtvÝrŠ­um lei­toga Ý Austur AfrÝku en ß sama tÝma hefur ┌ganda styrkt stjˇrnmßlalega st÷­u sÝna. Gl÷ggt mß sjß dŠmi um slÝkt ß fri­argŠsluverkefni AfrÝkusambandsins Ý SˇmalÝu. Ůar hefur ┌ganda teki­ af skari­ og leitt barßttuna gegn Al-Shabab.

 

Vandi rÝkja Ý Austur AfrÝku er m.a. skortur ß lř­rŠ­islegu stjˇrnkerfi sem tryggir innanlandsfri­. Vi­ ■urfum ekki a­ horfa lengra aftur en yfir seinustu 20 ßr til a­ finna ˇfri­, borgarastyrjaldir e­a ■jˇ­armor­ Ý rÝkjum eins og R˙anda, B˙r˙ndÝ, ┌ganda, S˙dan, KenÝa, Su­ur S˙dan, SˇmalÝu og Kongˇ. Spilling, Šttbßlkaerjur og persˇnuvŠ­ing stofnana flŠkir svo hi­ stjˇrnmßlalega umhverfi enn frekar.

 

Me­ ■eim hŠtti sem AfrÝkusambandi­ hefur sett fri­argŠslu Ý SˇmalÝu Ý forgang er veri­ a­ taka mikilvŠg skref Ý ßttina a­ auknu samstarfi ■jˇ­a Ý Austur AfrÝku. Ůannig eru ßkve­nar lÝnur dregnar og stefna tekin Ý ßtt til fri­samlegri framtÝ­ar. Ef vi­ tr˙um ■vÝ a­ hŠgt sÚ a­ lŠra hver af ÷­rum, hvÝ Šttu rÝki Austur AfrÝku ekki a­ geta lŠrt af Nor­urlanda■jˇ­unum um ■a­ hvernig fri­samlegar lausnir lei­a til aukins trausts, sem lei­ir til lř­rŠ­islegra umbˇta og a­ lokum til aukinna lÝfsgŠ­a borgaranna.

 

SÝ­ustu dagarnir Ý MˇsambÝk - starfsnßmi­ ß enda

 

-Klara Mist Pßlsdˇttir starfsnemi skrifar frß Map˙tˇ

Ung st˙lka b˙in a­ sŠkja vatn Ý brunninn. Ljˇsmynd frß ZambezÝu: gunnisal.


 
┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga

 

JŠja, ekki nema tŠpar 2 vikur eftir hÚr Ý MˇsambÝk, eins og Úg er spennt a­ koma heim ß klakann Ý jˇlagle­ina ■ß kve­ Úg MˇsambÝk me­ trega. ╔g er b˙in a­ eiga Š­islega fjˇra mßnu­i hÚr og langar ekki a­ ■etta taki enda, hvorki vinnan nÚ Švintřrin sem fylgja nřju landi. ╔g hef lŠrt margt ß ■essum stutta tÝma og ßhugi minn ß ■rˇunarmßlum og ß Ůrˇunarsamvinnustofnun hefur bara aukist og er Úg grÝ­arlega ■akklßt fyrir a­ hafa fengi­ ■etta tŠkifŠri.

 

═ ■essum sÝ­asta pistli mÝnum Štla Úg a­eins a­ segja ykkur frß fer­inni sem Úg fˇr me­ ICEIDA og UNICEF til ZambÚziu fylkis hÚr Ý MˇsambÝk sem var grÝ­arlega ßhugaver­ og skemmtileg. Fluginu okkar seinka­i bŠ­i Ý upphafi fer­ar sem og ß lei­inni heim en ■a­ haf­i ■ˇ ekki mikil ßhrif ß okkar vinnu og nß­um vi­ a­ gera nßnast allt sem var ß ßŠtluninni.

 

ŮrÝr skˇlar og fj÷gur ■orp

Vi­ heimsˇttum ■rjß skˇla og fj÷gur sveitasamfÚl÷g Ý ■remur hÚru­um ZambÚziu fylkis. Ůessir sta­ir voru allir komnir eitthva­ ßlei­is me­ a­ ˙tb˙a vatns- og salernisa­st÷­u en misjafnt ßstandi­ ß hverjum sta­. Ůannig heimsˇttum vi­ skˇla sem haf­i engan vatnsbrunn og nřb˙i­ var a­ koma upp mj÷g lÚlegri salernisa­st÷­u ß tveimur st÷­um ßsamt ■vÝ a­ skˇlastofurnar voru ekki me­ ■ann b˙na­ sem ■arf fyrir kennslu. A­ sama skapi sßum vi­ lÝka skˇla sem var me­ frekar gˇ­a salernisa­st÷­u og a­gengi a­ hreinu vatni ■ˇ svo a­ a­eins vanta­i upp ß a­b˙na­ Ý skˇlastofunum. Einnig var misjafnt hversu vel ■orpin voru ˙tb˙in Ý salernismßlum - allt frß ■vÝ a­ vera eing÷ngu strß-klˇsett og upp Ý steypt klˇsett. Allir Ý ■orpunum fundu grÝ­arlegan mun ß ■vÝ a­ hafa a­gang a­ hreinu vatni, bŠ­i minnku­u sj˙kdˇmar, ni­urgangur og b÷rnin voru einnig farin a­ sofa betur. ═ afskekktum ■orpum ■ar sem ekki er rafmagn og hin almennu ■Šgindi sem fylgja ■vÝ a­ b˙a Ý borg er fˇlk lÝka langt frß upplřsingum og frÚttum. Ůess vegna veit fˇlk ekki hvernig řmsir sj˙kdˇmar smitast ekki frekar en ■a­ veit um rÚttindi sÝn og m÷guleika til margra hluta.

 

┌tvarp Quelimane

═ Quelimane fˇrum vi­ svo a­ heimsŠkja eina ˇhß­a ˙tvarpsst÷­ ■ar sem flestir vinna Ý sjßlfbo­avinnu og eru me­ ■Štti fyrir fˇlki­ og b÷rnin Ý nßgrenninu. Ůarna er miki­ af ungu fˇlki sem er a­ stÝga sÝn fyrstu skref Ý frÚttamennskunni en ■a­ er ekki au­velt a­ vera ˇhß­ ˙tvarpsst÷­ og hafa ■au lent Ý hremmingum af ■vÝ ■au gagnrřna fylkisstjˇrnv÷ld ßsamt rÝkisstjˇrninni e­a spyrja ˇ■Šgilegra spurninga eins og t.d. hvar eru hlutirnir sem okkur var lofa­, hvenŠr og hvernig ß a­ gera hitt og ■etta. ICEIDA hefur a­eins unni­ me­ regnhlÝfarsamt÷kunum FORCOM sem sjß um a­ reyna a­ vernda sem flestar ˇhß­ar ˙tvarpsst÷­var og hjßlpa til ef starfsfˇlk lendir Ý vandrŠ­um ■egar ■a­ er a­ nřta mßlfrelsi sitt. ┌ti Ý afskekktum ■orpum ■ar sem ekkert rafmagn er hefur fˇlk ekki a­gang a­ sjˇnvarpi. Ůar eiga ■ˇ margir ˙tv÷rp sem ganga fyrir batterÝum til a­ fylgjast me­ frÚttum og reyna ■essar ˙tvarpsst÷­var a­ vera me­ ■Štti sem veita upplřsingar um pˇlitÝk, menningu, menntun, rÚttindi, forvarnir og ■ess hßttar - ■annig berast upplřsingar ßfram um sveitirnar mann fram af manni.

 

Verkefni ICEIDA me­ UNICEF

Ůa­ eru margvÝsleg ■rˇunarsamvinnuverkefni Ý gangi Ý heiminum, allskonar stˇrar hugmyndir og margar lei­ir - sumar virka og a­rar ekki. MˇsambÝk skorar hßtt ß svi­um eins og hagvexti en hagv÷xtur segir ekkert um ßstandi­ Ý landinu Ý raun og veru - helmingur landsmanna lifir Ý fßtŠkt, menntakerfi­ er mj÷g lÚlegt, grÝ­arleg flokksspilling er Ý landinu, umhverfismßl vir­ast skipta litlu mßli og t˙rismi og samg÷ngur ekki heldur. HÚr er bili­ ß milli ■eirra rÝku og fßtŠku bara a­ aukast svo ■a­ gefur augalei­ a­ hagv÷xtur getur ekki veri­ eini mŠlikvar­inn ß hvernig gengur a­ vinna Ý barßttunni gegn fßtŠkt!

 

Verkefni ICEIDA me­ UNICEF er mj÷g mikilvŠgt ■egar hugsa­ er til ■ess a­ Ý ZambÚziu fylki b˙a 25% allra barna Ý MˇsambÝk og ■a­ ver­ur a­ huga a­ ■eim. Ůa­ er ekki bo­legt a­ ■essi b÷rn sÚu vannŠr­ og fßi ekki menntun og tŠkifŠri. FramtÝ­ allra landa byggir ß b÷rnum hvers lands og ■a­ ver­ur a­ byggja gˇ­an grunn, ■a­ er ekki hŠgt a­ b˙ast vi­ ■vÝ a­ b÷rn sem b˙a vi­ vannŠringu og lÚlega hreinlŠtisa­st÷­u sem og lÚlegt menntakerfi muni vaxa og dafna og ver­a einstaklingar sem lßti eitthva­ af sÚr lei­a og komi landinu upp ˙r fßtŠkt. ╔g tel a­ ef land ß a­ dafna og koma Ý veg fyrir almenna fßtŠkt ■ß ver­ur a­ hl˙a a­ yngstu kynslˇ­inni - a­gengi a­ vatni, mat og hreinlŠtisa­stŠ­um og veita st˙lkum og drengjum jafnan rÚtt ß gˇ­ri menntun og upplřsingum - ■rˇunarsamvinnuverkefni Šttu alltaf a­ huga a­ ■essum ■ßttum. 

 

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105