gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 249. tbl.
19. nˇvember 2014

HÚra­s■rˇunarverkefni ŮSS═ Ý Mangochi Ý MalavÝ teki­ ˙t:

Verkefni­ komi­ vel ß veg og framvindan er vi­unandi

 

═ m÷rgum ■orpum ■urfa konur og st˙lkur a­ fara skemmri veg eftir vatni en ß­ur en ger­ vatnsbˇla og endurnřjun annarra er hluti af hÚra­s■rˇunarverkefninu. Ljˇsm. gunnisal.

HÚra­s■rˇunarverkefni Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar ═slands Ý Mangochi Ý MalavÝ er komi­ vel ß veg ■egar tv÷ ßr af fjˇrum eru li­in af verkefnatÝmanum. Ůetta kemur fram Ý svokalla­ri mi­annar˙ttekt frß ˇhß­um rß­gjafa sem komin er ˙t og birt ß heimasÝ­u Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar. 

 

"Skřrslan er Ý heild jßkvŠ­ um verkefni­ en ■a­ mi­ar a­ ■vÝ a­ styrkja yfirv÷ld Ý Mangochi vi­ a­ koma Ý framkvŠmd brřnum ßhersluatri­um Ý ■rˇunarߊtlun ■essa milljˇn manna hÚra­s. Ůar beinist styrkurinn a­ vatnsbˇlum, menntun og heilsugŠslu," segir Stefßn Jˇn Hafstein svi­sstjˇri ßrangursmŠlinga og eftirfylgni ß a­alskrifstofu ŮSS═.

 

Rß­gjafinn, Gilbert Mkamanga, telur a­ verkefni­ endurspegli fyllilega stefnu malavÝskra stjˇrnvalda og ■rˇunarߊtlun hÚra­s, ■a­ nřti vel innvi­i hÚra­sins ßn ■ess a­ auka yfirbyggingu, a­ hÚra­i­ sÚ Ý stakk b˙i­ til a­ takast ß vi­ verkefni­ og ŮSS═ standi einnig fyrir sÝnu.

 

Hann telur a­ stofnanaumgj÷r­ sÚ Ý lagi og sÚrstaklega teki­ fram a­ verkefni­ nřti vel m÷guleika ß vettvangi. Framvinda sÚ vi­unandi, misgˇ­ eftir atvikum, en ß heildina liti­ telur rß­gjafinn a­ verkefninu vindi vel fram og sÚ Ý stakk b˙i­ til a­ nß helstu afur­um og ˙tkomu ß tÝma; til ■ess ■urfi ■ˇ a­ her­a rˇ­ur ß sumum svi­um. Fjßrmßlastjˇrn sÚ Ý gˇ­u horfi og eftirlit og ßbyrg­ vel skilgreind. 

═ heild er skřrslan jßkvŠ­ og eru ■essir mikilvŠgu ■Šttir taldir Ý gˇ­u lagi:

 

  • Skipulag og samvinna innan verkefnis.
  • Mats- og eftirlitskerfi ŮSS═ Ý MalavÝ taki vel ß langtÝma■rˇun og ˙tkomumŠlingum.
  • Vi­rŠ­ur vi­ framlÝnustarfsfˇlk ß vettvangi og kannanir hjß  notendum ■jˇnustu benda til a­ ßrangur sÚ merkjanlegur Ý hugum ■eirra sem eiga a­ njˇta, almennings Ý Mangochi.
  • ┴byrg fjßrmßlastjˇrn og skřrslugj÷f hafi veri­ innleidd og ekki taldar ßstŠ­ur til a­ hafa neinar ßhyggjur ß fjßrmßlum e­a me­fer­ fjßrmuna.
  • Skipulag verkefnis sÚ almennt gott og skilvirkt,  en ßrÚttinga ■ˇ ■÷rf.
  • Verkefni­ muni skila ■vÝ sem vŠnst er ß heildina liti­ innan tÝmaramma og me­ fjßrframl÷gum sem ßkve­in eru.

 

═ skřrslunni koma einnig fram ßbendingar eins og a­ framkvŠmdahra­i sÚ Ý heildina ß eftir ߊtlun en ekki er talin ßstŠ­a til a­ draga Ý efa a­ hŠgt ver­i a­ nß upp slaka. V÷ktunar-og greiningargetu hÚra­sskrifstofunnar ■urfi a­ bŠta.

 

Gagna÷flun Ý heilsugŠslust÷­vum og skˇlakerfinu er talin ■urfa a­ batna og   ■jßlfun starfsmanna ß řmsum svi­um lÝka.

 

Skřrslan var tekin til umrŠ­u ß samrß­svettvangi ŮSS═, hÚra­sstjˇrnar og rß­uneytis Ý lok oktˇber  og  ver­ur ger­ verkߊtlun um ■Šr ˙rbŠtur sem sam■ykktar ver­a. Ekki ■arf a­ endurskipuleggja verkefni Ý heild enda tali­ standa styrkum sto­um.

 

Ůessi ˇhß­a mi­annar˙ttekt ß hÚra­s■rˇunarverkefninu Ý Mangochi Ý MalavÝ var ger­ samkvŠmt reglubundinni  verkߊtlun ŮSS═ a­ afloknum tveimur starfsßrum af fjˇrum. Var h˙n bo­in ˙t Ý loku­um hˇpi valinna rß­gjafa Ý MalavÝ, alls fimm. Ůeir voru taldir hŠfir eftir Ýtarlega sko­un ß skrßningum Ý gagnagrunn ŮSS═ fyrir rß­gjafa Ý landinu og eftir auglřsingu Ý MalavÝ. Valnefnd ŮSS═  bau­ Gilbert Mkamanga verki­ og reyndist hann vel Ý samstarfi a­ s÷gn Stefßns Jˇns Hafstein. "═ verklřsingu ˙ttektarinnar var l÷g­ ßhersla ß a­ kanna ekki bara stofnana- og fjßrmßla■ßtt verkefnisins heldur einnig vi­horf og vi­br÷g­ almennings Ý samfÚl÷gunum, og nota­ar voru til ■ess kannanir og hˇpasamt÷l me­ kerfisbundinni skrßningu. Ůar komu fram ßhugaver­ar upplřsingar sem vÝsa veg um ■a­ hvernig mß kanna notendavi­horf Ý svipu­um verkefnum Ý framtÝ­inni," segir Stefßn Jˇn.

ARGeo rß­stefnan Ý TansanÝu:

Miklar vŠntingar um jar­hita Ý Austur AfrÝku til raforkuframlei­slu

Efsta myndin: Einar Gunnarsson ■ßverandi rß­uneytisstjˇri utanrÝkisrß­uneytis Ý rŠ­ustˇl. Mi­myndin: Ýslenski bßsinn. Ne­sta myndin: DavÝ­ Bjarnason verkefnastjˇri svŠ­averkefna hjß ŮSS═ flytur erindi.

Miklar vŠntingar eru til jar­hita Ý Austur AfrÝku en a­ s÷gn DavÝ­s Bjarnasonar verkefnastjˇra svŠ­averkefna hjß Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands er ljˇst a­ meiri jar­varma er a­ finna Ý austari sigdalnum, sem liggur Ý gegnum ErÝtreu, DjÝb˙tÝ, E■ݡpÝu og KenÝa, heldur en Ý hinum vestari, ■ar sem frekar er b˙ist vi­ lßghita. 

 

"Ůa­ er mikilvŠgt a­ huga a­ m÷guleikum ■eirra rÝkja sem ekki hafa hßhita til a­ nřta jar­hitaau­lindir, jafnvel ■ˇtt um tilt÷lulega lßgan hita sÚ a­ rŠ­a," segir DavÝ­. "Sem hluta af ■eirri vi­leitni vann verkfrŠ­istofan VerkÝs skřrslu fyrir ŮSS═ um raforkuframlei­slu ß lßghitasvŠ­um me­ tvÝv÷kvavirkjunum og ١ra HlÝn ١risdˇttir kynnti ni­urst÷­ur ■eirrar skřrslu ß ARGeo jar­hitarß­stefnunni ß d÷gunum.

 

Eins og fram hefur komi­ Ý Heimsljˇsi var fimmta ARGeo jar­hitarß­stefnan haldin fyrir sk÷mmu. SlÝkar rß­stefnur eru haldnar ß tveggja ßra fresti og a­ ■essu sinni voru ■a­ stjˇrnv÷ld Ý TansanÝu sem voru gestgjafar Ý borginni Arusha Ý nor­ur TansanÝu. Alls sendu ■rettßn l÷nd fj÷lda fulltr˙a ß rß­stefnuna, ßsamt ■vÝ a­ fulltr˙ar helstu al■jˇ­astofnana voru mŠttir, og mß ■ar telja Al■jˇ­abankann, AfrÝska ■rˇunarbankann, Ůřska ■rˇunarbankann, AfrÝkusambandi­, bandarÝsku ■rˇunarsamvinnustofnunina USAID, jap÷nsku ■rˇunarsamvinnustofnunina JICA, ßsamt  fulltr˙um einkafyrirtŠkja og fjßrfesta sem sinna jar­hita. Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands og utanrÝkisrß­uneyti­ ßttu fulltr˙a ß rß­stefnunni og Ýslensku fyrirtŠkin Mannvit, VerkÝs, ═SOR og Vatnaskil voru me­ sřningarbßs ■ar sem ■au kynntu gestum fj÷l■Štta ■jˇnustu sÝna ß svi­i jar­hita■rˇunar, rannsˇkna og virkjana.

 

Samstarfsverkefni Ý fjˇrum l÷ndum

A­ s÷gn DavÝ­s er mikill ßhugi og miklar vŠntingar me­al stjˇrnvalda Ý l÷ndum Austur AfrÝku fyrir virkjun jar­hita til raforkuframlei­slu, enda er um a­ rŠ­a sjßlfbŠra og hreina orkuau­lind. "Ljˇst er a­ mikill ßhugi er einnig me­al al■jˇ­astofnana a­ veita stu­ning Ý jar­hitaverkefni, en ■ˇ mß telja a­ ■rˇun vindi hŠgar fram en margir vildu sjß, enda rannsˇknir og ■rˇun jar­hita nokku­ sn˙i­ vi­fangsefni ■ar sem ˇvissa er mikil ß fyrstu stigum og fj÷ldi ßhŠttu■ßtta fyrirliggjandi," segir hann.

Eins og ß­ur hefur komi­ fram er ═sland, Ý gegnum Ůrˇunarsamvinnustofnun, eitt ■eirra landa sem veita stu­ning vi­ rannsˇknir og ■rˇun jar­hita Ý l÷ndum Austur AfrÝku, og mi­ar verkefni­ a­ ■vÝ a­ a­sto­a l÷nd vi­ a­ draga ˙r ■eirri ßhŠttu er fylgir fyrstu stigum jar­hitarannsˇkna og auka ■ekkingu og getu stjˇrnvalda vi­komanda rÝkja til a­ nřta au­lindina. Samstarfsverkefni ŮSS═ er Ý gangi Ý E■ݡpÝu, KenÝa, R˙anda og DjÝb˙tÝ, og veri­ er a­ ganga frß ˙tfŠrslum og skipulagi vi­ stu­ning Ý TansanÝu og ErÝtreu.

 

Jar­hitagagnagrunnur fyrir AfrÝku

Einar Gunnarsson, ■ßverandi rß­uneytisstjˇri utanrÝkisrß­uneytisins var ß rß­stefnunni og hann opna­i formlega jar­hitagagnagrunn fyrir Austur AfrÝku sem er samstarfsverkefni ŮSS═ og UNEP, Umhverfisstofnunar SŮ. "┴ sÝ­ustu mßnu­um hefur enn frekar or­i­ ljˇst mikilvŠgi ■ess a­ safna ß einn sta­ upplřsingum um jar­hitasvŠ­i, verkefni, skřrslur, og ■ß a­ila sem koma a­ jar­hitamßlum ß svŠ­inu," segir DavÝ­. "Gagnagrunnurinn mun svara ■essari ■÷rf og skapa mikilvŠgt a­gengi a­ g÷gnum fyrir alla hluta­eigandi a­ila. SÝ­ustu skrefin Ý yfirfŠrslu gagnagrunnsins til UNEP voru n˙ Ý oktˇber, og hafa sÚfrŠ­ingar ■eirra n˙ a­ fullu teki­ vi­ ßbyrg­ ß rekstri og utanumhaldi. Mikil vinna hefur veri­ l÷g­ Ý grunninn sÝ­astli­i­ ßr og ■vÝ var ■a­ kŠrkomin stund, ■egar Einar smellti ß hnappinn og opna­i fyrir a­gang a­ ■essari mikilvŠgu upplřsingaveitu. ═ erindi sÝnu vi­ opnun grunnsins lag­i hann ßherslu ß a­ mikilvŠgt vŠri a­ efla samstarf a­ila Ý tengslum vi­ gagnagrunninn, ■annig a­ ■Šr upplřsingar sem ■ar vŠri a­ finna vŠru nřjar og rÚttar," segir DavÝ­.

 

═ a­draganda rß­stefnunnar voru einnig haldin ■rj˙ stutt nßmskei­, sem annars vegar voru studd af USAID og hins vegar af verkefni ŮSS═ og NDF. Ůeir Sverrir ١rhallsson frß ═SOR og Hannes Sverrisson frß Mannviti hÚldu nßmskei­ um bortŠkni Ý jar­hitaborunum sem sˇtt var af um 40 sÚrfrŠ­ingum frß 13 l÷ndum.

 

DavÝ­ hÚlt einnig erindi um framgang verkefnis ŮSS═ og NDF ß rß­stefnunni ßsamt fulltr˙um fleiri ■rˇunarsamvinnu- og al■jˇ­astofnana. Gott samstarf er ß milli helstu stofnana sem vinna innan mßlaflokksins, og var m.a. haldinn samstarfsfundur ß ═slandi fyrr ß ßrinu. DavÝ­ lag­i Ý erindi sÝnu ßherslu ß a­ l÷nd nřttu sÚr ■ann stu­ning sem tiltŠkur vŠri til a­ lj˙ka fyrstu skrefum jar­hitaleitar, ß­ur en fari­ vŠri Ý frekari a­ger­ir ß svi­i ■jßlfunar og stefnum÷rkunar. Fyrsta skrefi­ vŠri a­ finna ˙t hvort og ■ß Ý hva­a mŠli l÷nd hef­u jar­hitaau­lind Ý nřtanlegum mŠli og ■ar ■yrfti a­ vanda til verka.

 

Skřrsla VerkÝs

═ skřrslu ١ru HlÝnar sem fyrr er nefnd er me­al annars reikna­ur ˙t m÷gulegur framlei­slukostna­ur raforku ß kÝlˇvattstund ˙t frß mismunandi hitastigi. A­ s÷gn DavÝ­s er vonast til a­ ■essi skřrsla muni ver­a gagnlegt innlegg Ý umrŠ­una Ý ■eim l÷ndum ■ar sem ekki er um hßhita a­ rŠ­a. "Ljˇst er a­ ■a­ munar um hvert megavatt Ý m÷rgum l÷ndum AfrÝku og skřrslan lei­ir Ý ljˇs a­ vi­ hitastig Ý kringum 120-130 grß­ur mß framlei­a orku ß samkeppnishŠfu ver­i mi­a­ vi­ brennslu jar­efnaeldsneytis, og a­ sjßlfs÷g­u mun umhverfisvŠnni," segir DavÝ­ Bjarnason.

 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ VerkÝs haf­i einnig kynnt ni­urst÷­ur skřrslunnar ß fundi Al■jˇ­abankans  Ý Kaupmannah÷fn Ý oktˇber.

 

Vi­ lok rß­stefnunnar var tilkynnt a­ nŠsta Argeo rß­stefna, 2016, myndi fara fram Ý Asmara Ý ErÝtreu. 

 

Frekari upplřsingar um rß­stefnuna mß nßlgast hÚr.

 

Bob Geldof gagnrřndur af m÷rgum:

Nřja Band-Aid lagi­ umdeilt

Nřja Band-Aid lagi­ sem kom ˙t Ý Bretlandi ß d÷gunum mŠlist misjafnlega fyrir en selst Ý miklum mŠli ß iTunes tˇnlistarveitunni. Lagi­ var sem kunnugt er sami­ og hljˇ­rita­ fyrir rÚttum ■rjßtÝu ßrum vegna hungursney­ar Ý E■ݡpÝu og ■ˇtt tilgangurinn me­ ˙tgßfunni n˙ sÚ a­ rÚtta ArÝku■jˇ­um hjßlparh÷nd ■ykir řmsum a­ einfaldar neikvŠ­ar sta­alÝmyndir af heilli heimsßlfu 54 ■jˇ­rÝkja sÚu ekki rÚttlŠtanlegar. Lagi­ er a­ ■essu sinni gefi­ ˙t til styrktar barßttunni gegn ebˇlu en faraldurinn geisar Ý ■remur rÝkjum Ý vestanver­ri ßlfunni.

 

Bob Geldof, sem lei­ir framtaki­ n˙ lÝkt og ßri­ 1984, segir vi­t÷kurnar hafa fari­ fram ˙r bj÷rtustu vonum en segist jafnframt vi­urkenna a­ lagi­ sÚ hrŠ­ilegt og honum sÚ ekki skemmt ■egar lagi­ heyrist Ý ˙tvarpi. ═ frÚtt RUV ß mßnudagskv÷ld er haft eftir honum a­ hann skilji gagnrřnina a­ m÷rgu leyti. "Oftar en ekki vŠri einungis fjalla­ um  vandamßl AfrÝku ß Vesturl÷ndum frekar en a­ beina sjˇnum til dŠmis a­ ■vÝ a­ ■ar sÚu sj÷ af mest vaxandi hagkerfum heims. En ■a­ hafi einfaldlega ■urft meiri peninga til barßttunnar gegn ebˇlu."

 

Tˇnlistarfˇlk frß AfrÝku hefur lÝka sami­ barßttus÷ng vegna ebˇlufaraldursins og ■ar syngja margar helstu stj÷rnur ßlfunnar eins og Tiken Jay Fkoly, Amandou & Mariam, Salif Keita og Oumou Sangare. Sjß myndbandi­ hÚr fyrir ne­an.

Africa Stop Ebola - Tiken Jah Fakoly, Amadou & Mariam, Salif Keita, Oumou Sangare and others.
.

'We got this, Bob Geldof, so back off'/ AlJazeera 

Africa doesn't want any more western band aids/ AlJazeera 

A Group Of West African Artists Recorded A Song About Ebola And It Is Beautiful/ Buzzfeed 

Blur/Gorillaz frontman on the problems with Band Aid and frames of Africa/ AVeiwFromtheCave 

Should Band Aid be resurrected?/ TheGuardian 

Bob Geldof: Fuse ODG felt awkward about Band Aid track/ BBC 

They know it's Christmas/ WashingtonPost░ 

Band Aid 30: Adele declines Bob Geldof's offer to join charity Ebola single/ TheIndependent 

10 Facts for Bob Geldof/ GBTravels 

Gˇ­ar frÚttir af ebˇlufaraldrinum

Ronaldo, Neymar og Drogba Ý ebˇlu myndbandi
Heimskunnir knattspyrnumenn eins og Ronaldo, Neymar og Drogba Ý ebˇlu myndbandi

Ney­arßstandi hefur veri­ aflÚtt Ý LÝberÝu vegna ebˇlufaraldursins og yfirv÷ld Ý Austur-Kongˇ hafa formlega tilkynnt a­ faraldrinum sÚ loki­. Hins vegar er ßstandi­ enn slŠmt Ý GÝneu - en ■ar hefur faraldurinn ■ˇ hŠgt ß sÚr - og SÝerra Leˇne ■ar sem ßstandi­ er enn mj÷g slŠmt. Ůß er ˇttast a­ faraldurinn sÚ Ý sˇkn Ý MalÝ.

 

═ ljˇsi ■ess a­ nřjum tilfellum ebˇlu hefur fŠkka­ verulega Ý LÝberÝu hafa stjˇrnv÷ld aflÚtt ney­arßstandi sem lřst var yfir fyrir ■remur mßnu­um. Ůß geisa­i faraldurinn stjˇrnlaust Ý landinu en n˙ hefur b÷ndum veri­ komi­ ß ˙tbrei­sluna og tilfellum fŠkkar jafnt og ■Útt. TŠplega ■rj˙ ■˙sund Ýb˙ar landsins hafa lßtist af v÷ldum sj˙kdˇmsins til ■essa. A­rar gˇ­ar frÚttir berast frß Austur-Kongˇ ■ar sem ■vÝ hefur veri­ formlega lřst yfir a­ faraldrinum sÚ loki­. Engin nř tilfelli hafa greinst frß ■vÝ 4. oktˇber. Alls smitu­ust 66 ß ■eim ■remur mßnu­um sem sj˙kdˇmurinn geisa­i Ý landinu og 49 ■eirra eru lßtnir. Ůetta var Ý sj÷unda sinn sem ebˇlu ver­ur vart Ý Austur-Kongˇ en h˙n greindist ■ar fyrst ßri­ 1976 og dregur nafn sitt af ■verß sem rennur Ý Kongˇßna og heitir Ebola.

 

Liberia ends its Ebola state of emergency following drop in new cases/ GlobalPost 

Ebola intervention comes to an end in Democratic Republic of Congo/ Reuters 

Nř sex mßna­a lotu hafin:

Yfir tuttugu nemendur frß fimmtßn ■jˇ­um Ý Sjßvar˙tvegsskˇlanum

Sjßvar˙tvegsskˇli Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi tˇk Ý lok september ß mˇti 21 nemanda Ý sex mßna­a ■jßlfunarnßmskei­ ß ═slandi. Ůetta er sautjßndi hˇpurinn sem tekur ■ßtt Ý ■essum sex mßna­a ■jßlfunarnßmskei­um sem hafa veri­ haldin frß ßrinu 1998.

 

═ ßr koma nemendurnir frß 15 ■jˇ­um: Gana, NÝgerÝu, TansanÝu, KenÝa, ┌ganda, SrÝ Lanka, Bangladesh (2), KÝna (2), VÝetnam (2), Austur-TÝmor, ┌kraÝnu, K˙bu (2), Sankti Vinsent og GrenadÝeyjum, DˇminÝku og JamaÝka.

 

Eins og ßvallt munu nemendurnir nota fyrstu vikurnar Ý fornßm ■ar sem ßhersla er l÷g­ ß a­ setja fiskvei­ar Ý al■jˇ­legt samhengi. A­ auki munu nemendurnir heimsŠkja m÷rg fyrirtŠki og stofnanir til a­ fß greinargˇ­a yfirlitsmynd af ■vÝ hvernig fiskigeirinn starfar og hvernig hann bregst vi­ breyttum a­stŠ­um. Eftir a­ hafa loki­ fornßminu sÚrhŠfa nemendurnir sig anna­ hvort Ý gŠ­astjˇrnun vi­ me­h÷ndlun ß fiski og vinnslu, sjßlfbŠru fiskeldi, e­a mati ß stŠr­um fiskistofna Ý sjˇ og v÷tnum, ß­ur en ■eir hefjast handa vi­ a­ lj˙ka einstaklingsbundnum rannsˇknarverkefnum.


Nßnar 

Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin - WHO:

R˙mlega fj÷rutÝu drukkna ß hverri klukkustund, 372 ■˙sund ß ßri

WHO Global Report on Drowning: Preventing a Leading Killer

Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin (WHO) birti ß d÷gunum skřrslu, Global report on drowning: preventing a leading killer, ■ar sem fram kemur a­ drukknun er ß me­al tÝu algengustu dßnarorsaka barna og ungmenna Ý hverjum einasta heimshluta. Upplřsingaskrifstofa Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu greinir frß. A­rar slßandi ni­urst÷­ur Ý skřrslunni eru me­al annars:

 

* Meira en helmingur ■eirra sem drukkna eru undir 25 ßra aldri.

* HŠsta hlutfallslega dßnartÝ­nin er ß me­al barna, 5 ßra og yngri.

* Tvisvar sinnum algengara er a­ karlar drukkni en konur.

* Meira en 90% dau­sfalla af v÷ldum drukknunar er Ý fßtŠkum- og me­altekjurÝkjum, a­allega Ý AfrÝku, Su­-Austur AsÝu og Vestur-KyrrahafssvŠ­unum.

 

"Vi­leitni til a­ draga ˙r barnadau­a hefur skila­ miklum ßrangri undanfarna ßratugi, en hins vegar hafa veri­ dregnir fram Ý dagsljˇsi­ ßhŠttu■Šttir sem litla eftirtekt v÷ktu," segir dr. Margaret Chan, forstjˇri WHO. "Drukknun er ß me­al ■eirra. Ůetta er ßstŠ­laus dßnarors÷k. GrÝpa ver­ur til a­ger­a ß lands- og landshlutavÝsu me­ ■vÝ a­ hrinda Ý framkvŠmd einf÷ldum forv÷rnum sem WHO hefur teki­ saman."

 

Forvarnaa­ger­ir

Til ■ess a­ stemma stigu vi­ dau­sf÷llum af v÷ldum drukknunar er bent ß a­ setja upp hindranir vi­ v÷tn og vatnsbˇl, kenna sund, her­a ÷ryggiskr÷fur Ý bßtum og ferjum, svo eitthva­ sÚ nefnt, a­ ˇgleymdum flˇ­av÷rnum.

 

"Ůa­ mß segja a­ ßhŠtta leynist hvar sem vatn er a­ finna, sÚrstaklega innan og Ý kringum heimili," segir dr. Etienne Krug hjß WHO. "Fˇlk drukknar Ý ba­kerum, pottum, ßm, sundlaugum, skur­um og vÝ­ar Ý sÝnu daglega lÝfi. Ůa­ er ˇßsŠttanlegt a­ ■˙sundir třni lÝfi ß ■ennan hßtt, ■egar vi­ vitum hverju forvarnir geta skila­."

Ungt fˇlk Ý ÷ndvegi Ý ßrsriti UNFPA

 

NÝu af hverjum tÝu ungmennum Ý heiminum b˙a Ý ■rˇunarrÝkjum. ═ ßrsriti Mannfj÷ldastofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna, sem kom ˙t Ý gŠr, er kastljˇsinu beint a­ ungu fˇlki og ■eim krafti sem břr Ý ■essari stŠrstu kynslˇ­ ungs fˇlks sem nokkru sinni hefur b˙i­ ß j÷r­inni. Til ungmenna teljast 1,8 milljar­ur jar­arb˙a. ═ skřrslunni eru ■jˇ­arlei­togar hvattir til a­ fjßrfesta Ý heilsu og menntun ungs fˇlks ß aldrinum 10 til 24 ßra, slÝk fjßrfesting sÚ ekki a­eins vi­urkenning ß rÚtti ■eirra heldur einnig mikilvŠg allri ■rˇun Ý heiminum.

 

Fram kemur Ý skřrslunni a­ heilbrigt og ÷flugt ungt fˇlk, einkum st˙lkur, hafi bur­i til ■ess a­ breyta miklu Ý efnahagslegu tilliti me­al fj÷lda ■jˇ­a ■egar dßnartÝ­ni lŠkkar og barnsfŠ­ingum fŠkkar. A­ mati UNFPA ■arf a­ virkja ■essa m÷guleika og vi­urkenna Ý nřjum ■rˇunarmarkmi­um sem eru ß teiknibor­inu.

 

Nßnar 

Huge potential for economic growth requires fulfilling the promise of youth, flagship report says/ UNFPA 

 

GÝfurleg fj÷lgun flˇttafˇlks frß Eritreu

 

Fimmtungur flˇttamanna sem koma me­ bßtum a­ str÷ndum ═talÝu eru frß Eritreu sem margir kalla Nor­ur-Kˇreu AfrÝku. ┴ ■essu ßri hafa 37 ■˙sund erÝtreskir flˇttamenn komi­ til Evrˇpulanda en flestir ß flˇtta frß Eritreu fara ■ˇ skemmra e­a til S˙dan og E■ݡpÝu. 

 

SamkvŠmt upplřsingum frß Flˇttamannastofnun Sameinu­u ■jˇ­anna hefur umsˇknum Ý EvrˇpurÝkjum frß eritrÝskum hŠlisleitendum fj÷lga­ um ■ri­jung ß fyrstu tÝu mßnu­um ■essa ßrs bori­ saman vi­ s÷mu mßnu­i ß sÝ­asta ßri. Ůß voru ■eir 13 ■˙sund en 37 ■˙sund Ý ßr, eins og ß­ur sag­i. Svipa­a s÷gu er a­ segja frß S˙dan og E■ݡpÝu, ■ar hefur flˇttafˇlki frß Eritreu fj÷lga­ gÝfurlega ß sÝ­ustu misserum. Flestir flˇttamannanna sŠkja um hŠli Ý SvÝ■jˇ­, Ůřskalandi og Sviss. Ůeir hafa komi­ sjˇlei­ina um Mi­jar­arhaf til Evrˇpu.

 

Nßnar 

 

Al■jˇ­legi klˇsettdagurinn Ý dag

It's no joke
It's no joke

Pissa­u Ý ■ig af hlßtri! er fyrirs÷gn ß greinarst˙f frß Bretlandi um al■jˇ­lega klˇsettdaginn sem haldinn er ßr hvert 19. nˇvember. Bretar eru ■ekktir fyrir sˇ­alegan h˙mor sem ß einkar vel vi­ ß klˇsettdaginn, segja ■eir. Hefur­u heyrt brandarann um klˇsetti­? Nei, annars, hann er of "sˇ­alegur"! Hins vegar benda Bretar ß ■ß sta­reynd - og  ■a­ er ekkert gamanmßl - a­ 2,5 milljar­ar manna hafa ekki enn a­gang a­ ÷ruggri salernisa­st÷­u. En til ■ess a­ vekja athygli ß ■essum ˙tbreidda vanda hefur WaterAid Ý Bretlandi teki­ saman klˇsettbrandara og fengi­ atvinnuspaugara til ■ess a­ fara me­ grÝni­ og allt er teki­ upp ß myndband. N˙ bi­ja samt÷kin almenning a­ velja ß milli skemmtilegu sˇ­abrandaranna - og ■a­ sem meira er: samt÷kin hafa efnt til grÝnvi­bur­a sem fluttir hafa veri­ sÝ­ustu dagana vÝ­s vegar Ý London ß st÷­um sem ß­ur voru almenningsklˇsett.

 

═ sama d˙r er samantekt me­ myndum og fyrirs÷gnum frß WaterAid sem BuzzFeed birtir og kallast: 11 Signs You┤ve Got A Sh!t Sense Of Humour...

 

10 Million Child Deaths Attributed to a Lack of Toilets/ Bloomberg 

World Toilet Day/ Sameinu­u ■jˇ­irnar 

Nature's toilet is not natural/ Reuters 

My toilet - stories from women and girls/ Reuters 

 

┴hugavert

4 Reasons Why We Can Save Newborn Lives/ HealthyNewbornNetwork
-
OPINION: Now Is the Time to Tackle Malnutrition and Its Massive Human Costs, eftir JosÚ Graziano da Silva og Margaret Chan/ IPS
-
Unleashing Africa's Girl Power, eftir Joaquim Chissano/ Project Syndicate
-
Sterkar stelpur ■ora a­ vera ■Šr sjßlfar/ VÝsir
-
New art from Africa - in pictures/ TheGuardian
-
Ending the Exaggeration of Aid: A Modest Proposal, eftir Owen Barder og Stefan Klasen/ CGDev
-
The Answer to the Climate Problem Is Innovation-Not Empty Promises, eftir Bj°rn Lomborg / TIME
-
Fighting Female Genital Mutilation, eftir Mona Eltahawi/ NYTimes
-
Doing Development Differently: Report Back from Two Mind-Blowing Days at Harvard, eftir Duncan Green/ Al■jˇ­abankablogg
-
The best of both worlds: How PPPs can deliver 'choice' to women living in poverty, eftir Brendan Hayes/ Devex
-
FGM: Frightened Girls Undergo Tribal Circumcision Ceremony in Kenya [GRAPHIC IMAGES]/ IBTimes
-
Fri­ur byrjar me­ umbur­arlyndi/ UNRIC
-
Yes, Doctor, I Took My Anti-HIV Meds (But Really, I Didn't)/NPR
-
Mapped: the trans-African highways/ AViewFromTheCave
-
TÝmariti­ Udvikling, okt/nov, no. 5/ Danska utanrÝkisrß­uneyti­
-
Jenter og ledelse i Uganda/ Noradbloggen
-
Financial inclusion: development enabler or goal in its own right?/ TheGuardian
-
Time to translate G-20 commitments into action, results, eftir Lean Alfred Santos/ Devex

FrŠ­igreinar og skřrslur
 
-
-
-
-
-
-

MannrÚttindi fyrir alla

 

Íryrkjabandalag ═slands bř­ur til rß­stefnu ß morgun, fimmtudaginn 20. nˇvember, ■ar sem kynnt ver­ur hvernig framtÝ­arsřn bandalagsins tengist samningi Sameinu­u ■jˇ­anna um rÚttindi fatla­s fˇlks.

 

Fyrir hßdegi ver­ur greint frß framtÝ­arsřn bandalagsins Ý ljˇsi samnings Sameinu­u ■jˇ­anna um rÚttindi fatla­s fˇlks, sem ver­ur kynntur frß mismunandi sjˇnarhornum. Einnig mun ver­a fjalla­ um fÚlagslega sřn ß f÷tlun sem samningurinn byggir ß. Eftir hßdegi ver­a fjˇrar mßlstofur sem munu fjalla um: a) SjßlfstŠtt lÝf og rÚttarst÷­u b) Menntun og atvinnu c) LÝfskj÷r og heilsu d) A­gengi og ferlimßl. Munu ■ar bŠ­i koma fram einstaklingar me­ sÚr■ekkingu ß ■essum mßlefnum og fulltr˙ar frß mismunandi a­ildarfÚl÷gum munu einnig greina frß ■vÝ hvernig samningurinn tengist ■eirra mßlefnum og hvernig hann nřtist sem lei­arvÝsir Ý hagsmunabarßttu fatla­s fˇlks.

A­gangur ß rß­stefnuna er ˇkeypis, bo­i­ ver­ur upp ß kaffiveitingar og geta rß­stefnugestir keypt sÚr lÚttan hßdegisver­.

 

Nßnar 

 

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Cookstoves for global change - TEDxAms Award 2014 - Nominee
Cookstoves for global change - TEDxAms Award 2014 - Nominee
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Herfer­ UN Women - Íruggar borgir
Eitt af kvikmyndabrotum UN Women um ÷ruggar borigr:  Port Moresby, Papua New Guinea
Eitt af kvikmyndabrotum UN Women um ÷ruggar borigr: Port Moresby, Papua New Guinea

═ gŠr hˇfst herfer­ UN Women ß ═slandi ■ar sem vakin er athygli ß mikilvŠgi ■ess a­ tryggja ÷ryggi kvenna og barna Ý almenningsrřmum. Herfer­in er li­ur Ý al■jˇ­legu verkefni UN Women sem kallast Íruggar borgir (e.Safe Cities Global Initiative ). Markmi­ verkefnisins er a­ skapa konum og b÷rnum ÷ruggt lÝf Ý borgum ßn ˇtta vi­ ofbeldi.

 

═ grein Gu­r˙nar Ígmundsdˇttur formanns Landsnefndar UN Women ß ═slandi Ý Kjarnanum kemur fram a­ borgaryfirv÷ld Ý 18 borgum um allan heim hafi n˙ ■egar heiti­ ■vÝ a­ gera borgina sÝna ÷ruggari og ReykjavÝk muni n˙ bŠtast Ý hˇpinn og vinna a­ bŠttu ÷ryggi kvenna og barna vÝ­svegar um borgina.

 

┴ heimasÝ­u UN Women kemur fram a­ rannsˇknir ß vegum Sameinu­u ■jˇ­anna hafi sřnt a­ konur sem b˙a ß ■ÚttbřlissvŠ­um sÚu tv÷falt lÝklegri til a­ ver­a fyrir ofbeldi, sÚrstaklega Ý ■rˇunarl÷ndum. "Ofbeldi er hluti af daglegu lÝfi kvenna og st˙lkna Ý fßtŠkustu hverfum borga. Vegna fßtŠktar hafa Ýb˙ar ■essara hverfa sÝ­ur a­gang a­ a­sto­ og ■jˇnustu e­a skortir upplřsingar um hvert hŠgt er a­ leita."

 

Íruggar borgir, eftir Gu­r˙nu Ígmundsdˇttur/ Kjarninn

Írugg borg: Herfer­ til a­ binda endi ß kynfer­isofbeldi Ý almenningssamg÷ngum Ý Egyptalandi./ UNWomen 

 Írugg borg: SnjallsÝmaforrit verndar konur og st˙lkur Ý fßtŠkrahverfum Rio de Janeiro/ UNWomen

 

Ebˇlu faraldurinn: helsta ˇgn heimsins? 

 

Mßnudaginn 24. nˇvember kl. 12:00-13:00 ver­ur haldinn opinn fundur Ý NorrŠna h˙sinu ß vegum FÚlags Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi.

Sameinu­u ■jˇ­irnar eru me­ vi­amiklar a­ger­ir Ý gangi vegna ebˇlu faraldursins. SŮ segja ■÷rf ß meira fjßrmagni og sneggri vi­br÷g­um al■jˇ­asamfÚlagsins. ┴ fundinum ver­ur fari­ yfir efnahags- og fÚlagslega ■rˇun landanna Ý V-AfrÝku og ßhrif ebˇlu ß SÝerra Leˇne.  Einnig ver­ur fari­ yfir ߊtlanir ═slendinga, undirb˙ning hÚr heima og samvinnu heilbrig­isyfirvalda vi­ al■jˇ­asamfÚlagi­. Vi­ fßum reynslus÷gu frß al■jˇ­alř­heilsufrŠ­ingi sem hefur starfa­ Ý GÝneu og SÝerra Leˇne og hefur veri­ a­ ■jßlfa starfsmenn Rau­a krossins ß lei­ ■anga­. A­ lokum ver­ur kastljˇsinu beint a­ verkefnum og a­ger­um UNICEF, Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna, Ý barßttu vi­ faraldurinn.


Dagskrß:

Engilbert Gu­mundsson, framkvŠmdastjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands 

┴hrif ebˇlu faraldurs ß efnahags- og fÚlagslega ■rˇun Ý SÝerra Leˇne

Haraldur Briem, sˇttvarnarlŠknir ═slands 

A­ger­ir Ýslenskra stjˇrnvalda, stofnana og heilbrig­issamtaka

Gunnhildur ┴rnadˇttir, al■jˇ­alř­heilsufrŠ­ingur 

Reynslusaga frß GÝneu og SÝerra Leˇne

Bergsteinn Jˇnsson, framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi 

A­ger­ir og verkefni UNICEF Ý barßttunni gegn ebˇlu


Skrßning hÚr.

Fundarstjˇri: Ůr÷stur Freyr Gylfason, forma­ur FÚlags Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi. Allir velkomnir!

Barnasßttmßlinn 25 ßra

 

Fulltr˙ar ungmennarß­a Barnaheilla, UNICEF og Umbo­smanns barna sßtu fund rÝkisstjˇrnar ═slands fyrr Ý dag Ý tilefni af afmŠli Barnasßttmßlanna sem er 25 ßra ß morgun.

 

"Ein af grundvallarforsendum Barnasßttmßlans, sem var l÷gfestur ß ═slandi 20. febr˙ar 2013, er a­ Ý ÷llum mßlum er var­a b÷rn me­ einum e­a ÷­rum hŠtti eigi ■au rÚtt ß a­ tjß sig og hafa ßhrif," segir Ý frÚtt UNICEF ß ═slandi.  "HÚr ß landi er lÝtil hef­ fyrir a­ b÷rn og ungmenni taki ■ßtt Ý ßkv÷r­unum sem var­a ■au, ■ß sÚrstaklega innan stjˇrnsřslunnar. ═ ■vÝ felst ein stŠrsta ßskorunin ■egar kemur a­ innlei­ingu Barnasßttmßlans ß ═slandi."

 

"Vi­ erum sÚrfrŠ­ingar Ý a­ vera b÷rn og erum ■ess vegna hŠfust til a­ benda ß hva­ ■arf a­ laga Ý mßlefnum sem tengjast okkur. Ůess vegna ß a­ hlusta ß okkur, spyrja okkur og taka mark ß ■vÝ sem vi­ segjum," sag­i Lilja Hrund Ava L˙­vÝksdˇttir, 15 ßra nemandi Ý Gar­askˇla og fulltr˙i ungmennarß­s UNICEF ß fundinum.

 

┴ myndinni tekur forsŠtisrß­herra ß mˇti unglingunum og bř­ur ■au velkomin. Ljˇsm. UNICEF

Ef Úg gengi Ý skˇla vŠri lÝfi­ miklu lÚttara - saga Moussa
Ef Úg gengi Ý skˇla vŠri lÝfi­ miklu lÚttara - saga Moussa

Ungmenni ganga ß fund rÝkisstjˇrnarinnar/ UNICEF 

UNGMENNI GANGA ┴ FUND R═KISSTJËRNARINNAR/ Barnaheill 

Child Treaty at 25: More to Be Done, eftir Joe Becker/ HRW 

THE NEED TO PROTECT REFUGEE CHILDREN/ WorldVision 

Let us restore hope for abused children/ Probana 

We need a global civil rights movement for children, eftir Kevin Watkins/ ODI 

 

Ekkert HEIMSLJËS Ý nŠstu viku

Af ˇvi­rß­anlegum ßstŠ­um fellur ni­ur ˙tgßfa Heimsljˇss Ý nŠstu viku.

HeilnŠmir skˇlar ß HaÝtÝ

 

-eftir Pedro Medrano Rojas a­sto­arframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna

Efsta myndin: LŠknir a­sto­ar kˇlerusj˙kling ß heilsugŠslust÷­i nŠrri Port au Prince en ■ar glÝmir UNICEF vi­ kˇlerufaraldurinn. SŮ-mynd /UNICEF/Marco Dormino (31. oktˇber 2010). Mi­myndin: H÷fundur greinarinnar, Medrano ß HaÝtÝ. SŮ-mynd/Paulo Filgueiras (14.j˙lÝ 2014). Ne­sta myndin. Ban Ki-moon, framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna heimsˇtti HaÝtÝ Ý j˙lÝ 2014. Ůar kynnti hann ߊtlun samtakanna og yfirvalda ß HaÝtÝ ßsamt Laurent Lemothe, forsŠtisrß­herra. HÚr sjßst ■eir heimsŠkja fj÷lskyldu Ý Los Palmas. SŮ-mynd/Paulo Filgueiras (14.j˙lÝ 2014)

 

Menntun ß HaÝtÝ hefur batna­ umtalsvert ß undanf÷rnum 20 ßrum. Hlutfall barna sem sŠkja grunnskˇla hefur aukist ˙r 47% ßri­ 1993 Ý um 90% Ý dag og eru kynjahlutf÷llin nokkurn veginn j÷fn. En ■a­ varpar skugga ß ■essi jßkvŠ­u tÝ­indi, sem mßtti lesa um Ý sÝ­ustu skřrslu um Ů˙saldarmarkmi­in um ■rˇun, a­ ÷nnur atri­i eru enn Ý ˇlestri og mß ■ar nefna vatn, salerni og hreinlŠti Ý skˇlum.

 

Samt÷kin Human Rights Watch telja a­ Ý 60% skˇla Ý HaÝtÝ sÚu engin salerni og Ý ■remur fjˇr­u ■eirra sÚ ekki hreint vatn. Flestir nemenda og kennara hafa engan sta­ til a­ fara ß til a­ ganga ÷rna sinna, ■vo hendur sÝnar me­ sßpu, ˙tvega  sÚr hreint vatn e­a hafa a­gang a­ hreinlŠtisa­st÷­u, sem er ekki sÝst mikilvŠgt fyrir konur og st˙lkur ß me­an ■Šr eru ß blŠ­ingum.

 

Kvenkynsnemendur geta stundum ekki sˇtt skˇla ■egar svona stendur ß. Ůa­ sem enn verra er, ■ß aukast lÝkurnar ß smiti af v÷ldum  sj˙kdˇma, sem berast me­ mengu­u vatni. ┴ me­al ■essara sj˙kdˇma eru skŠ­ ni­urgangspest sem er stŠrsta dßnarors÷k barna undir fimm ßra aldri Ý landinu, svo og kˇlera.

 

Frß ■vÝ Ý oktˇber 2010, hefur HaÝtÝ mßtt ■ola einn illvÝgasta kˇlerufaraldur ß sÝ­ari tÝmum sem hefur kosta­ 8,600 manns lÝfi­ en alls hafa 700 ■˙sund manns veikst.  Heilsusamlegir skˇlar sem njˇta a­gangs a­ fullnŠgjandi vatni og hreinlŠtisa­st÷­u, leika mikilvŠgt hlutverk Ý ■vÝ a­ hindra ˙tbrei­slu kˇleru. 

 

N˙ Ý oktˇber stˇ­ Al■jˇ­abankinn, me­ stu­ningi Sameinu­u ■jˇ­anna, fyrir rß­stefnu veitenda a­sto­ar ß HaÝtÝ. Ůar tilkynnti rÝkisstjˇrn landsins um nřja ߊtlun til a­ berjast gegn sj˙kdˇmum sem berast me­ vatni, me­ ßherslu ß 16 sveitarfÚl÷g ■ar sem tÝ­ni kˇleru er hß. Um fjˇr­ungur kostna­ar vi­ ߊtlunina er bundinn vi­ fjßrfestingar Ý vatns- og hreinlŠtisa­st÷­u Ý skˇlum, en heildarkostna­ur er 310 milljˇnir dollara. HÚr er um a­ rŠ­a nŠstu skref Ý 10 ßra ߊtlun til a­ upprŠta kˇleru ß HaÝtÝ og nřtur h˙n stu­nings sÚrstaks hreinlŠtisßtaks sem Laurent Lamothe, forsŠtisrß­herra HaÝtÝ og Ban Ki-moon, framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna kynntu Ý j˙lÝ 2014.  

 

N˙ ■egar skřr vegvÝsir liggur fyrir um hvert fer­inni er heiti­ hefur al■jˇ­asamfÚlagi­ kj÷ri­ tŠkifŠri til a­ sřna samst÷­u sÝna me­ HaÝtÝ.Eftir sem ß­ur ver­a sn÷gg vi­br÷g­, forvarnir og me­fer­ar˙rrŠ­i ■ung ß metunum ß me­an veri­ er a­ byggja nau­synleg mannvirki til a­ tryggja a­gang a­ vatni og hreinlŠti.

 

En n˙, fjˇrum ßrum eftir a­ kˇlerufaraldurinn braust ˙t, sjßum vi­ merki ■ess hva­ ■a­ kostar ■egar stu­ningurinn er jafn hverfull og raun ber vitni. Sumir samstarfsa­ilar okkar hafa or­i­ a­ hverfa ß braut af fjßrhagsßstŠ­um og m÷rgum kˇlerume­fer­arstofnunum hefur veri­ loka­. Ůetta hefur dregi­ ˙r frambo­i ß lŠkningame­fer­, minnka­ frambo­ upplřsinga og seinka­ vi­br÷g­um. LŠknaskortur Ý heilsugŠslust÷­vum er einnig dragbÝtur ß ßrangur.

Ínnur mikilvŠg forv÷rn, samhli­a vi­br÷g­um og kerfisuppbyggingu,eru ˇnŠmisinnt÷kulyf gegn kˇleru. Ůau eru ÷rugg, ˇdřr og ßrangursrÝk og efla ˇnŠmi ■eirra sem ■au taka og draga ˙r smiti og ■ar me­ ßlagi sj˙kdˇmsins ß samfÚlagi­.  RÝkisstjˇrn HaÝtÝ stefnir a­ ■vÝ a­ 600 ■˙sund manns hafi fengi­ ■ess konar ˇnŠmislyf gegn kˇleru ßri­ 2015. Nřloki­ er herfer­ og ß eftir a­ nß til 313 ■˙sund einstaklinga ßri­ 2015. Kostna­urinn er 3 milljˇnir dollar. Eins og sta­an er n˙, er ekkert fÚ til.

 

Ůetta er vandinn sem vi­ er a­ glÝma ß HaÝtÝ. HŠgt er a­ ˙trřma kˇleru ß fßum ßrum me­ fullnŠgjandi ˙rrŠ­um og vi­varandi a­ger­um, a­ vi­bŠttum ˙rbˇtum ß vatns-, heilbrig­is-, og heilsugŠslumannvirkjum. Ef n˙verandi vi­br÷g­ renna ˙t Ý sandinn og stu­ningur fŠst ekki getur sß ßrangur sem nß­st hefur me­ mikilli seiglu, veri­ Ý hŠttu. 

Ů˙saldarmarkmi­in og ┌ganda

 

-Karl Fannar SŠvarsson starfsnemi skrifar frß Kampala

Fiskimanna■orp ß eyju Ý ViktorÝuvatni. Ljˇsm. gunnisal


 
┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga

 

Flestir sem hafa kynnt sÚr ■rˇunarmßl eru vafalaust kunnugir ■˙saldarmarkmi­unum. ═ ljˇsi ■ess a­ sÝ­asta ßri­ af ߊtlu­um tÝma fyrir markmi­in er a­ bresta ß langar mig a­ renna ÷rsn÷ggt yfir markmi­in og sko­a sÝ­an hvernig ┌ganda hefur sta­i­ sig.

 

┴ri­ 2000 ßtti sÚr sta­ stefnubreyting Ý ■rˇunarmßlum ■egar ÷ll a­ildarrÝki Sameinu­u ■jˇ­anna (SŮ) komu saman og sam■ykktu Ů˙saldaryfirlřsinguna. Auk ■essara 189 rÝkja sem voru Ý SŮ ß ■eim tÝma sam■ykktu einnig a­ minnsta kosti 23 ÷nnur al■jˇ­leg samt÷k a­ hjßlpa til vi­ a­ nß ■eim markmi­um sem henni fylgir. ┴ lei­togafundi sem haldin var Ý New York sama ßr komu saman margir af valdamestu ■jˇ­h÷f­ingjum heims, en ß ■eim tÝma h÷f­u aldrei fleiri ■jˇ­h÷f­ingjar veri­ saman komnir ß sama sta­ ß sama tÝma. Fari­ var yfir ÷ll ■au g÷gn sem safna­ haf­i veri­ undanfarin 2-3 ßr sem mˇtu­u markmi­in og loks voru markmi­in svo sam■ykkt Ý svonefndri ■˙saldaryfirlřsingu Sameinu­u ■jˇ­anna.

 

Markmi­in lřsa sÚr ■annig a­ um ßtta eiginleg meginmarkmi­ er a­ rŠ­a, hvert markmi­ hefur svo undirmarkmi­ og geta ■au veri­ frß einu upp Ý sex talsins. Ůeir vÝsar sem helst var stu­st vi­ til a­ mˇta ■essi markmi­ snÚru a­ mannrÚttindum, mannau­i og samfÚlagslegum innvi­um. ═ rÚttri r÷­ frß fyrsta til ßttunda eru markmi­in eftirfarandi; (1) Ey­a fßtŠkt og hungri, (2) Íll b÷rn njˇti grunnskˇlamenntunar ßri­ 2015, (3) Vinna a­ jafnrÚtti kynjanna og styrkja frumkvŠ­isrÚtt kvenna, (4) LŠkka dßnartÝ­ni barna, (5) Vinna a­ bŠttu heilsufari kvenna, (6) Berjast gegn alnŠmi, malarÝu og ÷­rum sj˙kdˇmum sem ˇgna mannkyninu, (7) Vinna a­ sjßlfbŠrri ■rˇun, (8) Styrkja hnattrŠna samvinnu um ■rˇun


 
M÷rgum ■ˇtti vera skoti­ ansi hßtt ■egar markmi­in voru gefin ˙t, en a­ sama skapi s÷g­u a­rir a­ me­ ■vÝ a­ skjˇta hßtt myndi ■vÝ meiri ßrangur nßst, ■ˇ svo a­ ˇvÝst vŠri hvort a­ hin eiginlegu markmi­ myndu nßst.

 

Misgˇ­ur ßrangur

Vinna ßtti a­ ■essum markmi­um Ý 15 ßr, me­ reglubundnum ˙ttektum ß framgangi mßla. N˙ 15 ßrum seinna er ■egar b˙i­ a­ ßkve­a a­ mestu nŠstu skref Ý ■rˇunarmßlum en ■au ver­a endanlega kynnt Ý september ß nŠsta ßri. Hvernig hefur ■ß tekist til ß ■essum 15 ßrum sem verkefni ■˙saldarmarkmi­anna hefur veri­ vi­ lř­i? Sennilega vŠri hŠgt a­ skrifa heilan bˇkadßlk um ■˙saldarmarkmi­in Ý heild sinni, hva­a markmi­ hafa nß­st, hva­ hefur fari­ ˙rskei­is, hva­a l÷nd standa sig best e­a verst og svo framvegis. Til a­ gera langa s÷gu stutta ■ß mß segja a­ ßrangurinn hefur veri­ misgˇ­ur milli landa, sum rÝki eru vi­ a­ nß ÷llum markmi­unum ß me­an ÷nnur munu sennilega ekki nß neinu eins og til dŠmis BenÝn. KÝna og Indland hafa sennilega sta­i­ sig hva­ best og ■ß sÚrstaklega vi­ markmi­ n˙mer eitt. Vegna Ýb˙afj÷lda ■essara tveggja rÝkja hefur gˇ­ur ßrangur ■eirra vi­ a­ minnka fßtŠkt, lŠkka­ hlutfall fßtŠkra Ý heiminum umtalsvert sem hefur gert ■a­ a­ verkum a­ markmi­ eitt hefur nß­st.

 

Hvernig hafa markmi­in gengi­ Ý ┌ganda? ┌ganda hefur ■egar nß­ tveimur undirmarkmi­um, a­ helminga fj÷lda ■ess sem lifir ß minna er dollar ß dag (1.A) og a­ rÚtta af skuldabyr­i landsins svo ■a­ hafi svigr˙m til a­ athafna sig ß ÷­rum svi­um (8.B).

 

Ůß er ┌ganda einnig vel ß veg komi­ a­ helminga ■ann fj÷lda sem lÝ­ur fyrir hungur (1.C) og ■ß sem ekki hafa a­gang a­ hreinu drykkjarvatni (7.C), valdefling kvenna gengur einnig vel (3) sem og a­ lŠkka barnadau­a (4). Ůß hafa markmi­in a­ tryggja ÷llum me­fer­ vi­ HIV (6.B) og a­ minnka hlutfall lßtinna vegna annarra landlŠgra sj˙kdˇma eins og malarÝu (6.C). SÝ­ustu tv÷ markmi­in hafa einnig gengi­ vel en ■a­ er a­ rÝki­ stu­li a­ ■vÝ a­ landsmenn hafi a­gang a­ nřjustu tŠkni (8.E) og lyfjum ß sanngj÷rnu ver­i (8.F). Bundnar eru vonir um a­ fyrrnefnd markmi­ nßist fyrir lok 2015.


 
Anna­ og fimmta markmi­i­ hafa heilt yfir gengi­ hŠgt, en ■au eru a­ tryggja ÷llum b÷rnum menntun og lŠkka mŠ­radau­a um ■rjß fjˇr­u. Ůß hefur einnig gengi­ hŠgt a­ stu­la a­ sjßlfbŠrri ■rˇun og stu­la ■annig a­ bŠttum umhverfisskilyr­um (7.A). Ůessi markmi­ eru skemur ß veg komin og hverfandi lÝkur eru ß a­ ■au nßist. (Upplřsingar um st÷­u ┌ganda eru frß ˙ttekt frß 2013 og ■vÝ ekki endanlegar.)

 

┌ttekt ß Ů˙saldarmarkmi­unum ßri­ 2014/ UNDP 

AfrÝka 

┌ganda 

Vefur SŮ ß ═slandi 

 
facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105