gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 243. tbl.
1. oktˇber 2014

Ůrˇunarsamvinna ber ßv÷xt: Kynningarßtak Ý nŠstu viku

Unglingsst˙lkur Ý brennidepli Ý vitundarvakningu sem hefst me­ vatnsf÷tußskorun


Unglingsst˙lkur Ý fßtŠkustu l÷ndum heims eru Ý brennidepli Ý vitundarvakningu frjßlsra fÚlagasamtaka og Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands sem a­ ■essu sinni kallast Sterkar stelpur - sterk samfÚl÷g. Kynningarvikan stendur yfir alla nŠstu viku, dagana 6. - 11. oktˇber, en ver­ur formlega řtt ˙r v÷r ß Austurvelli nŠstkomandi f÷studag kl. 15 me­ vatnsf÷tußskorun. VigdÝs Hauksdˇttir forma­ur fjßrlaganefndar Al■ingis Štlar a­ ganga fyrsta sp÷linn me­ vatnsf÷tu ß h÷f­inu a­ hŠtti afrÝskra st˙lkna. H˙n skorar ß ■rjß a­ra a­ gera slÝkt hi­ sama innan sˇlarhings og birta myndb÷nd e­a ljˇsmynd af ■vÝ til sta­festingar ß samfÚlagsmi­lum. Ganga ■arf me­ tÝu lÝtra f÷tu a­ minnsta kosti tÝu metra til stu­nings unglingsst˙lkum Ý ■rˇunarrÝkjunum.

 


 

Af hverju unglingsst˙lkur?

Rannsˇknir sÝ­ustu ßra sřna a­ unglingsst˙lkan er einn h÷fu­lykill a­ ■vÝ a­ upprŠta fßtŠkt Ý heiminum. Ůrßtt fyrir ■a­ er sta­a unglingsst˙lkna vÝ­a skelfileg, slßandi misrÚtti, nau­ungarhjˇnab÷nd, ofbeldi og valdleysi. ŮŠr ver­a fyrir mannrÚttindabrotum og mismunun vegna kyns og aldurs. ┴taki­ felur jafnframt Ý sÚr hvatningu til allra st˙lkna um a­ standa ß rÚtti sÝnum og lßta r÷dd sÝna heyrast, hßtt og snjallt.


Komum heiminum Ý lag!

┴ hverjum degi upplifa milljˇnir st˙lkna a­ raddir ■eirra sÚu kŠf­ar, lÝfi ■eirra ˇgna­, rÚttindi ■eirra fˇtum tro­in, frelsi ■eirra takmarka­ - einungis vegna ■ess a­ ■Šr eru stelpur. Me­ kynningarßtakinu Sterkar stelpur - sterk samfÚl÷g viljum vi­ a­ Ýslenska ■jˇ­in sendi st˙lkum sem b˙a vi­ brot ß mannrÚttindum skilabo­ um a­ ■Šr standi ekki einar: a­ saman getum vi­ breytt heiminum og gert hann betri. Komum heiminum Ý lag!


 

┴ sÝ­ustu ßrum hafa rannsˇknir dregi­ fram mikilvŠgi ■ess a­ styrkja sÚrstaklega unglingsst˙lkur Ý barßttu gegn fßtŠkt. Jafnframt a­ efnahags- og fÚlagslegar framfarir fßtŠkra ■jˇ­a rß­ist a­ miklu leyti ß velfer­ 500 milljˇn unglingsst˙lkna Ý ■rˇunarrÝkjum. S˙ hugmyndafrŠ­i hefur nß­ mikilli ˙tbrei­slu og vaki­ heimsathygli, oft k÷llu­ The Girl Effect - e­a Stelpußhrifin. Margoft hefur veri­ sřnt fram ß a­ fjßrfestingar Ý menntun unglingsst˙lkna skila sÚr beint Ý betri afkomu allrar fj÷lskyldunnar, betri nŠringu, betri heilsu, fŠrri b÷rnum, minni fßtŠkt og betri fjßrhagslegri st÷­u. Unglingsst˙lkan er h÷fu­lykillinn a­ ■vÝ a­ rj˙fa vÝtahring fßtŠktar. Ůrßtt fyrir ■a­ er stelpum kerfisbundi­ mismuna­ og gildir ■ß einu hvort horft er til menntunar, heilsu, nŠringar, atvinnu■ßttt÷ku e­a heimilisstarfa.

 

Nau­ungarhjˇnab÷nd

R˙mlega 14 milljˇnum barnungra st˙lkna er ■r÷ngva­ Ý hjˇnaband ßrlega. ŮŠr eru sag­ar vera gjafvaxta sk÷mmu eftir fyrstu blŠ­ingar, seldar e­a giftar, oft miklu eldri m÷nnum. ŮŠr eru rŠndar bernskunni. Eignast b÷rn gegn eigin vilja ■egar ■Šr eru sjßlfar ß barnsaldri. Margar deyja af barnsf÷rum sem er helsta dßnarors÷k ■eirra 16 milljˇna st˙lkna ß aldrinum 15-19 ßra Ý fßtŠkustu l÷ndum heims sem ver­a ■unga­ar ß hverju ßri. Ein st˙lka af hverjum sj÷ er gift ß­ur en h˙n er 15 ßra. Fyrir 18 ßra aldur eru tŠplega 40 prˇsent giftar.

 

Ënˇg menntun

Mun fŠrri st˙lkur fß a­ fara Ý skˇla en drengir. Fjˇr­ungur st˙lkna Ý ■rˇunarrÝkjunum eru utan skˇla. Af 130 milljˇnum barna sem ganga ekki Ý skˇla eru 70 prˇsent st˙lkur.  MargvÝslegar hef­ir torvelda ■eim skˇlag÷ngu. ŮŠr eiga a­ bera heim vatni­, sinna systkinum, sŠkja eldivi­, sjß um heimilisst÷rf. Ůekkt eru dŠmi um a­ st˙lkum sÚ haldi­ frß nßmi vegna ■ess a­ menntu­ st˙lka ˇgnar karlasamfÚlaginu. Fleyg eru or­ pakist÷nsku st˙lkunnar Mal÷lu Yousafzai sem var skotin Ý h÷fu­i­ fyrir a­ tala fyrir rÚttindum st˙lkna til nßms: Ífgasinnar hafa opinbera­ hva­ hrŠ­ir ■ß mest: st˙lka me­ bˇk! Enn eru ß ■ri­ja hundra­ skˇlast˙lkur ˇfundnar Ý NÝgerÝu sem ÷fgahˇpar rŠndu sÝ­astli­i­ vor gagngert til a­ koma Ý veg fyrir a­ ■Šr menntu­u sig.

 

Rannsˇknir sta­festa a­ skˇlaganga st˙lkna hefur margfeldisßhrif fyrir ■Šr og samfÚlagi­ allt. Eins og afrÝskur mßlshßttur segir: Ef ■˙ menntar strßk menntar­u einstakling. Ef ■˙ menntar st˙lku menntar­u samfÚlag. NÝu ßra skˇlaganga st˙lku lei­ir til ■ess a­ ■Šr giftast sÝ­ar og eignast fŠrri og heilbrig­ari b÷rn, ver­a sÝ­ur fyrir ofbeldi, ver­a heilbrig­ari, skila auknum tekjum inn Ý fj÷lskylduna og ■jˇ­fÚlagi­ - og eru lÝklegri til a­ vera bo­berar breytinga Ý rÚttindabarßttu st˙lkna og kvenna og annarra jßkvŠ­ra ■jˇ­fÚlagsbreytinga. Menntu­ st˙lka ber me­ sÚr von um a­ vÝtahringur fßtŠktar heyri li­inni tÝ­.


Limlestingar ß kynfŠrum

Einn alvarlegasti glŠpurinn gagnvart st˙lkum er limlesting ß ytri kynfŠrum ■eirra, ˇbŠtanlegur ska­i sem ■Šr lifa vi­ alla Švi. R˙mlega 125 milljˇnir n˙lifandi st˙lkna og kvenna hafa veri­ skornar Ý ■eim 29 rÝkjum AfrÝku og Mi­austurlanda ■ar sem (ˇ)si­urinn tÝ­kast enn Ý mestum mŠli. Flestar st˙lkurnar eru skornar ß unga aldri e­a ß aldursbilinu 2ja til 15 ßra. ŮŠr eru skornar ßn deyfingar, snÝpurinn fjarlŠg­ur og stundum bŠ­i innri og ytri skapabarmar. A­ger­in lei­ir til mikilla blŠ­inga, oft alvarlegra sřkinga, fylgikvilla ß me­g÷ngu og erfi­leika Ý fŠ­ingu, ˇfrjˇsemi og m÷rg dŠmi eru um st˙lkunum blŠ­i ˙t og deyi.

 

Af ■vÝ a­ Úg er stelpa...
Af ■vÝ a­ Úg er stelpa..

Brřn ■÷rf ß breytingum

Nefnd hafa veri­ dŠmi um grˇft misrÚtti sem st˙lkur b˙a vi­ og ■au eru ■vÝ mi­ur miklu fleiri. Margt hefur engu a­ sÝ­ur ■okast Ý rÚtta ßtt ß sÝ­ustu ßrum. Valdamiklar stofnanir, frŠ­asamt÷k, vÝsindamenn og sterkir einstaklingar, konur og karlar, hafa teki­ mßlefni unglingsst˙lkna upp ß arma sÝna og kalla­ eftir breytingum. SÝfellt fleiri st˙lkur ganga menntaveginn, barßttan gegn barnahjˇnab÷ndum og limlestingum ß kynfŠrum st˙lkna hefur fŠkka­, barßtta gegn kynbundnu ofbeldi skilar ßrangri og vir­ing fyrir mannrÚttindum st˙lkna fer vaxandi. Ůetta gerist samt allt of hŠgt og ■vÝ ■urfa ALLIR sem vilja koma heiminum Ý lag a­ taka undir kr÷funa um a­ tryggja stelpum hvarvetna Ý ver÷ldinni fullt jafnrÚtti og fulla sŠmd, heiminum ÷llum til farsŠldar.


A­ ßtakinu standa:

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands - Landsnefnd UN Women ß ═slandi - Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF ß ═slandi - Hjßlparstarf kirkjunnar - FÚlag Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi -  Barnaheill, Save The Children ß ═slandi - ABC Barnahjßlp - SOS Barna■orpin ß ═slandi - Rau­i krossinn - AfrÝka 20:20 - AlnŠmisb÷rn - Samband Ýslenskra kristnibo­sfÚlaga.


Gunnar Bragi Sveinsson ß allsherjar■ingi Sameinu­u ■jˇ­anna:

RÝki heims tryggi ßframhaldandi ßrangur Ý barßttunni gegn fßtŠkt og ˇjafnrŠ­i

Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra ßvarpa­i allsherjar■ing Sameinu­u ■jˇ­anna Ý New York ß mßnudag ■ar sem hann rŠddi mikilvŠgi ■ess a­ rÝki heims tryggi ßframhaldandi ßrangur Ý barßttunni gegn fßtŠkt og ˇjafnrŠ­i, a­ ■vÝ er fram kemur Ý frÚtt utanrÝkisrß­uneyti­.

Ůar segir a­ Gunnar Bragi hafi rŠtt um nř ■rˇunarmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna sem taka eiga gildi eftir 2015. "Hann sag­i ßherslur ═slands vera ß fŠ­u÷ryggi ■ar sem sjßlfbŠr nřting au­linda hafsins og vannřtt tŠkifŠri Ý sjßvar˙tvegi geta skipt miklu. Ůß muni ═sland beita sÚr fyrir ■vÝ a­ nř ■rˇunarmarkmi­ fjalli um mikilvŠgi landgrŠ­slumßla. Rj˙fa ■urfi vÝtahring loftslagsbreytinga og ey­imerkurmyndunar sem lei­ir til ■ess a­ ß hverju ßri ey­ist land ß stŠr­ vi­ Su­ur-AfrÝku. Ůß rŠddi Gunnar Bragi mikilvŠgi endurnřjanlegra orkugjafa fyrir nř ■rˇunarmarkmi­. ═ samstarfi vi­ Al■jˇ­astofnun um endurnřjanlega orkugjafa (IRENA) og Al■jˇ­abankann hefur ═sland sett nřtingu jar­hita ß oddinn Ý al■jˇ­asamstarfi. ═ rŠ­u sinni hvatti Gunnar Bragi ÷nnur rÝki til a­ ganga til li­s vi­ ═sland og mynda bandalag um jar­hitanřtingu ß heimsvÝsu. 

Rakarastofurß­stefna

Fram kemur Ý frÚttinni a­ Gunnar Bragi hafi lagt ■unga ßherslu ß mikilvŠgi jafnrÚttismßla Ý rŠ­u sinni. "Hann Ýtreka­i mikilvŠgi ■ess a­ rÝki heims framfylgi ■eim ßkv÷r­unum sem teknar voru ß kvennarß­stefnunni Ý Peking fyrir tŠpum 20 ßrum. ═sland sty­ur sÚrstakt ßtak UN Women ß afmŠlisßrinu ■ar sem kastljˇsinu ver­ur beint a­ valdeflingu kvenna. Ůß tilkynnti Gunnar Bragi um mßl■ing um kynjajafnrÚtti sem haldi­ ver­ur Ý New York Ý jan˙ar Ý bo­i ═slands. Mßl■ingi­ ver­ur einstakt Ý sinni r÷­ ■ar sem eing÷ngu karlar munu koma saman og rŠ­a jafnrÚtti kynjanna."

 

Rakarastofurß­stefnan - eins og h˙n hefur veri­ k÷llu­ - hefur vaki­ athygli fj÷lmargra fj÷lmi­la Ý heiminum en h˙n er bo­u­ um mi­jan jan˙ar. A­ rß­stefnunni standa fulltr˙ar ═slands og S˙rÝnam.

 

Nßnar 

Mßlefni hafsins og ┌kraÝnu rŠdd Ý New York/ UtanrÝkisrß­uneyti­ 

═sland og S˙rÝnam lei­a saman karlmenn til a­ rŠ­a ofbeldi gegn konum/ Eyjan 

Konum ver­ur bo­i­ ß rß­stefnu Gunnars Braga/ N˙tÝminn 

Iceland Is Running a Gender-Equality Conference Without Any Women/ Time 

For men only: Iceland stages sexual equality conference with a difference/ SouthChinaMorningPost 

Iceland Announces Men-Only UN Meeting on Women 

Rannsˇkn ODI:

FßtŠkustu ■jˇ­irnar verja miklum fjßrmunum vegna loftslagsbreytinga

Development Progress - Greening the desert/ ODI

Nokkrar fßtŠkustu ■jˇ­ir heims nřta stˇran hluta fjßrlaga sinna til a­ mŠta hŠttum sem skapast vegna loftslagsbreytinga, a­ ■vÝ er fram kemur Ý nřrri skřrslu frß Overseas Development Institute -lei­andi upplřsingaveitu Bretlands um ■rˇunarmßl. Skřrslan: Fair Share: Climate Finance to Vulnerable Countries, sem var birt fyrir loftslagsrß­stefnu Sameinu­u ■jˇ­anna Ý New York ß d÷gunum, byggir ß rannsˇkn Ý ■remur l÷ndum fyrir sunnan Sahara Ý AfrÝku - E■ݡpÝu, TansanÝu og ┌ganda - en allar ■Šr ■jˇ­ir rei­a sig a­ miklu leyti ß rigningu fyrir landb˙na­. Loftslagsbreytingar geta ■vÝ haft mikil og ska­leg ßhrif.

 

ODI vekur athygli ß ■vÝ a­ ß sama tÝma og miklum fjßrhŠ­um hefur veri­ safna­ ß al■jˇ­avÝsu til a­ berjast gegn loftslagsbreytingum ■ß sÚ ßstŠ­a til a­ hafa ßhyggjur af ■vÝ hversu lÝti­ af ■eim fjßrmunum skilar sÚr beint til fßtŠkustu ■jˇ­anna. ŮŠr ■urfi a­ nřta fÚ ˙r eigin rÝkissjˇ­i Ý forvarnir gegn loftlagsvß, fÚ sem ella mŠtti nřta Ý barßttuna gegn fßtŠkt heima fyrir.

 

"┴ sama tÝma og rÝkari ■jˇ­ir verja miklu fÚ Ý flˇ­avarnir, verndun stranda og ÷nnur verkefni, ■ß hafa fßtŠkari ■jˇ­irnar ekkert val um a­ dreifa sÝnum litlu fjßrmunum, sem veldur hugsanlegu bakslagi Ý barßttunni gegn fßtŠkt", sag­i Kevin Watkins, framkvŠmdastjˇri ODI.

 

═ fyrstu nßkvŠmu sko­un ß fjßrl÷gum afrÝsku ■jˇ­anna ■riggja kemur Ý ljˇs a­ fjßrl÷g E■ݡpÝu vegna loftslagsbreytinga eru um ■a­ bil helmingur ■ess fjßrmagns sem fer til grunnskˇlamenntunar og ˙tgj÷ld TansanÝu jafngilda um ■a­ bil 2/3 af ■vÝ fÚ sem fer til heilbrig­ismßla.

 

K÷nnun ODI lei­ir Ý ljˇs a­ stˇr hluti af ˙tgj÷ldum vegna loftslagsbreytinga kemur beint af rß­st÷funarfÚ afrÝskra stjˇrnvalda fremur en ˙r al■jˇ­legum sjˇ­um. Ůetta gerist ■rßtt fyrir al■jˇ­legar bei­nir um a­ ■au l÷nd sem eru vi­kvŠmust fyrir loftslagsbreytingum fßi a­sto­ vi­ a­ a­lagast ˇgninni.

 

Skřrslan sřnir a­ ß tÝmabilinu 2008 - 2011:

  • Rß­stafa­i E■ݡpÝa 440 milljˇnum BandarÝkjadala ß ßri til a­ger­a vegna loftslagsmßla en al■jˇ­legir sjˇ­ir l÷g­u fram 88 milljˇnir dala.
  • ═ ┌ganda voru 25 milljˇnir BandarÝkjadala eyrnamerktir loftslagsbreytingum, en 2 milljˇnir BandarÝkjadala komu erlendis frß.
 

 

Unglingsst˙lkum ekki ˇhŠtt a­ sŠkja skˇla:

Fimmtßn l÷nd skilgreind sem hŠttusvŠ­i var­andi menntun unglingsst˙lkna

 

═ frßbŠrum fyrirlestri Ý H÷rpu um mi­jan september sag­i Hans Rosling a­ ein af ranghugmyndum fˇlks um ■rˇunina Ý heiminum vŠri s˙ a­ st˙lkur vŠru til muna fŠrri ß skˇlabekk en drengir. Og vissulega er ■a­ kˇrrÚtt, svo langt sem ■a­ nŠr. Ůegar teki­ er me­altal af innritun barna Ý grunnskˇla kemur ß daginn a­ kynjamunurinn er nßnast horfinn eins og hann sta­hŠf­i. VÝ­a er enginn munur, sums sta­ar eru fleiri drengir en st˙lkur skrß­ir Ý skˇla og sums sta­ar fleiri st˙lkur en drengir. Ůegar hins vegar ßkve­nir heimshlutar eru sko­a­ir nßnar kemur Ý ljˇs a­ kynjamunurinn er fyrir hendi, sÚrstaklega Ý fßtŠkum rÝkjum ■ar sem st˙lkur ganga sÝ­ur Ý skˇla en drengir. Og kynjamunurinn ver­ur meiri eftir ■vÝ sem lÝ­ur ß skˇlag÷nguna og ■egar kemur a­ framhaldsmenntun hallar verulega ß st˙lkur Ý m÷rgum fßtŠkum rÝkjum.

 

Rebecca Winthorp og Eileen McGivney hjß Brookings stofnuninni Ý BandarÝkjunum hafa rřnt Ý t÷lfrŠ­ig÷gn um skˇlag÷ngu st˙lkna og bori­ saman ■rÝ■Štt g÷gn: hversu margar unglingsst˙lkur eru skrß­ar Ý framhaldsnßm (eftir lok grunnskˇla); skrß­ tilvik um ofbeldisverk vegna menntunar st˙lkna; og Ý ■ri­ja lagi nau­ungarhjˇnab÷nd e­a barnabr˙­kaup. Ni­ursta­an er a­ s÷gn ■eirra ßhugaver­ og sřnir me­al annars ■jˇ­ir ■ar sem tvennt fer saman: barnabr˙­kaup eru algeng og fßar st˙lkur Ý framhaldsnßmi. Hins vegar sjßst einnig ■jˇ­ir ■ar sem st˙lkur eru fleiri en piltar Ý framhaldsnßmi.

 

Vi­ nßnari sko­un t÷lfrŠ­igagnanna sÚst ■jˇ­ahˇpur Ý AsÝu og AfrÝku sunnan Sahara sem ■Šr Rebecca og Eileen skilgreina sem hŠttusvŠ­i var­andi menntun st˙lkna. Ůetta eru svŠ­i ■ar sem margar st˙lkur eru giftar ß­ur en ■Šr nß ßtjßn ßra aldri, ■ar sem unglingsst˙lkur eru fŠrri en strßkar Ý nßmi eftir grunnskˇla, og Ý fimmtßn l÷ndum a­ minnsta kosti b˙a st˙lkur vi­ ■ß ˇgn a­ ß ■Šr sÚ rß­ist vegna skˇlag÷ngu. Ůessi ofbeldisverk gagnvart st˙lkum vegna menntunar felast me­al annars Ý mannrßnum, sprengingum, pyntingum, nau­gunum og mor­um. Greinarh÷fundar nefna dŠmi frß SˇmalÝu, KolumbÝu, Austur-Kongˇ, LÝbÝu, Afganistan og Pakistan. "═ ■essum l÷ndum eru st˙lkur bˇkstaflega Ý lÝfshŠttu vilji ■Šr ganga menntaveginn," segja ■eir.

 

Rebecca og Eileen sjß einnig mynstur Ý nokkrum AfrÝkurÝkjum sem einkennist af lÝtilli skˇlasˇkn unglingsst˙lkna og hßrri giftingatÝ­ni. ŮŠr nefna NÝger sem dŠmi en ■ar giftast 75% st˙lkna fyrir ßtjßn ßra aldur og skˇlasˇkn st˙lkna eftir grunnskˇla er Ý hlutf÷llunum 67 ß mˇti hverjum 100 strßkum. A­rar ■jˇ­ir ■ar sem sta­an er ß■ekk eru GÝnea, Burkina Fasˇ, MalÝ, Tjad, Mi­afrÝkulř­veldi­, E■ݡpÝa, ┌ganda og SˇmalÝa.

 

Ni­ursta­a greinarinnar er s˙ a­ samantekt t÷lfrŠ­igagna um kynjamun Ý skˇlum sřni augljˇs hŠttusvŠ­i Ý heiminum fyrir stelpur. ŮŠr hafi ekki alls sta­ar tŠkifŠri til a­ fara ˇttalausar Ý skˇla ■rßtt fyrir miklar framfarir Ý menntun st˙lkna ß heimsvÝsu.

Me­ greininni fylgja t÷lfrŠ­igr÷f sem vert er a­ sko­a nßnar.

 

Girls' Education Hotspots: A Look at the Data, eftir Rebecka Winthorp og EileenMcGivney/ Brookings 

A Commitment to Raise the Global Ambition for Girls' Education, eftir Rebecka Winthorp og EileenMcGivney/ Brookings 

The Top 10 List You Don't Want to Be On: Dangerous Places for Girls' Education, eftir Rebecca Winthorp og Eileen McGivney/ Brookings 

 

 

Fyrirlestur Hans Rosling a­gengilegur ß heimasÝ­u Ůrˇunarsamvinnustofnunar

Upptaka frß fyrirlestri Dr. Hans Rosling Ý H÷rpu mßnudaginn 15. september er n˙ a­gengileg ß heimasÝ­u Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands - ŮSS═/Sjˇnvarp. Fj÷lmargir misstu af ■essum stˇrkostlega fyrirlestri og ■eir geta n˙ bŠtt sÚr ska­ann me­ ■vÝ a­ horfa ß vanda­a uppt÷ku ˙r Silfurbergi. TÝmi: 1:13:15. 

 

KynjajafnrÚtti flÚtta­ inn Ý nßmi­:
Tˇlf nemar ˙tskrifast ˙r LandgrŠ­sluskˇlanum

 

Tˇlf nemar ˙tskrifu­ust nřlega ˙r LandgrŠ­sluskˇla Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna. Ath÷fnin fˇr fram Ý h˙snŠ­i Landb˙na­arhßskˇla ═slands ß Keldnaholti. Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra tˇk ■ßtt Ý ath÷fninni ßsamt MarÝu Erlu Marelsdˇttur skrifstofustjˇra ■rˇunarsamvinnuskrifstofu utanrÝkisrß­uneytisins sem situr Ý stjˇrn skˇlans.

┴ myndinni eru ßsamt ˙tskriftarnemum, utanrÝkisrß­herra, MarÝa Erla frß UTN, ┴slaug Helgadˇttir frß LBHI og Magn˙s Jˇhannsson frß Lr.

Nemar LandgrŠ­sluskˇla HS■ komu Ý ßr frß E■ݡpÝu, Gana, MongˇlÝu, NÝger, ┌ganda og ┌sbekistan, fimm konur og sj÷ karlar. Ůau dv÷ldu hÚr ß landi frß mi­jum mars  og fram yfir ˙tskriftardaginn. Ůetta er ßttundi hˇpurinn sem hefur ˙tskrifast en skˇlinn var­ hluti af neti Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna ßri­ 2010. Alls hafa n˙ ˙tskrifast 63 nemar ˙r skˇlanum, 30 konur og 33 karlar, frß 10 l÷ndum Ý Mi­-AsÝu og AfrÝku. Skˇlinn leggur mikla ßherslu ß a­ ■jßlfa bŠ­i karla og konur og a­ flÚtta kynjajafnrÚtti inn Ý nßmi­ enda er ■a­ ein forsenda sjßlfbŠrrar ■rˇunar.

 

┴hersla ß sjßlfbŠra nřtingu lands og endurheimt landgŠ­a

═ ßvarpi utanrÝkisrß­herra ß ˙tskriftinni kom fram a­ ═sland hefur veri­ ÷tull mßlsvari landgrŠ­slu og barßttu gegn landhnignun ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna, m.a. Ý nřlegri vinnu vi­ mˇtun sjßlfbŠrra ■rˇunarmarkmi­a ■ar sem ═sland leggur ßherslu ß sjßlfbŠra nřtingu lands og endurheimt landgŠ­a sem er m.a. frumforsenda aukinnar fŠ­uframlei­slu. ═ ■vÝ samhengi var forst÷­uma­ur LandgrŠ­sluskˇlans, HafdÝs Hanna Ăgisdˇttir, frummŠlandi Ý pallbor­sumrŠ­um sem Ýslensk stjˇrnv÷ld skipul÷g­u Ý New York Ý byrjun ßrs um hin nřju ■rˇunarmarkmi­ SŮ. ═ byrjun sumars bau­ utanrÝkisrß­herra einnig framkvŠmdastjˇra samnings SŮ um varnir gegn ey­imerkurmyndun (UNCCD) til ═slands en Ý ■eirri heimsˇkn kom skřrt fram mikilvŠgi landgrŠ­slu ■egar tekist er ß vi­ loftslagsbreytingar.

 

Auk utanrÝkisrß­herra flutti starfandi forst÷­uma­ur LandgrŠ­sluskˇla HS■, Berglind Orradˇttir, ßvarp ß ˙tskriftinni ßsamt Magn˙si Jˇhannssyni, svi­sstjˇra hjß LandgrŠ­slu rÝkisins og ┴slaugu Helgadˇttur, a­sto­arrektor Landb˙na­arhßskˇla ═slands. Ůar a­ aukifluttu tveir ˙tskriftarnemar LandgrŠ­sluskˇlans rŠ­ur fyrir h÷nd ˙tskriftarhˇpsins, ■au Godwin Poreku frß Gana og Yulduzkhon Abdullaeva frß ┌sbekistan.

 

═ mars ß hverju ßri tekur LandgrŠ­sluskˇlinn ß mˇti starfandi sÚrfrŠ­ingum Ý nßm frß samstarfsl÷ndum Ý AfrÝku og Mi­-AsÝu en nßminu lřkur sex mßnu­um sÝ­ar me­ ˙tskrift Ý september. Nßnari upplřsingar mß finna ß heimasÝ­u skˇlans.

 

BarßttuhßtÝ­ Ý H÷rpu Ý hßdeginu ß ■ri­judag



 

Einn stŠrsti vi­bur­ur kynningarvikunnar ver­ur barßttuhßtÝ­ Ý Silfurbergi Ý H÷rpu nŠstkomandi ■ri­judag klukkan tˇlf til eitt. Ůanga­ er fyrst og fremst stefnt ungu fˇlki til a­ frŠ­ast um st÷­u unglingsst˙lkna Ý heiminum en kynnar og s÷gumenn ver­a ungmenni ˙r Ungmennarß­i ReykjavÝkurborgar. Hei­ursgestur fundarins er Pernille Fenger framkvŠmdastjˇri Mannfj÷ldastofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna ß Nor­url÷ndum (UNFPA) sem flytur erindi og kynnir stutta heimildamynd: Of ung til a­ giftast.

 

Dagur B. Eggertsson borgarstjˇri ReykjavÝkur setur barßttufundinn en auk hans og Pernille Fenger taka til mßls SigrÝ­ur MarÝa Egilsdˇttir laganemi og fyrrverandi rŠ­uma­ur ═slands og Erla Bj÷rg Gunnarsdˇttir bla­ama­ur ß FrÚttabla­inu sem segir s÷gu ungrar st˙lku Ý KenÝa ß flˇtta undan hnÝfnum.

 

┴ fundinum ver­a einnig fluttar ÷rs÷gur um lÝf unglingsst˙lkna Ý ■rˇunarrÝkjum, sřnd myndb÷nd og stelpuyfirlřsingin ver­ur kynnt.

 

 

Annar stˇrvi­bur­ur vikunnar eru tˇnleikar unglingsst˙lkna og ungra kvenna Ý I­nˇ Ý samstarfi vi­ K═TËN, fÚlag kvenna Ý tˇnlist, f÷studaginn 10. oktˇber klukkan 20. Ůar er a­ sjßlfs÷g­u ˇkeypis a­gangur og allir velkomnir. 

Girl Rising (Official Trailer)
Girl Rising (Official Trailer)

 

Ennfremur vekja athygli ß tveimur kvikmyndasřningum Ý Bݡ ParadÝs Ý nŠstu viku ß vegum ßtaksins. Ůar ver­ur sřnd vÝ­frŠg heimildamynd um nÝu st˙lkur Ý ■rˇunarrÝkjum og barßttu ■eirra fyrir a­ menntast: Girl Rising. Sřningarnar ver­a ß mßnudag og mi­vikudag og hefjast klukkan 18:00. Ëkeypis a­gangur.

 

The Story Behind Girl Rising, the Most Powerful Film You'll See This Year/ HuffingtonPost 

 

Nßnar um ßtaki­ Ý nŠsta Heimsljˇsi.

 

Ů˙sundir barna muna­arlaus af v÷ldum ebˇlu, segir UNICEF

 

A­ minnsta kosti 3.700 b÷rn Ý GÝneu, LÝberÝu og SÝerra Leˇne hafa misst anna­ e­a bß­a foreldra sÝna frß ■vÝ ebˇlufaraldurinn braust ˙t Ý Vestur-AfrÝku Ý febr˙ar. M÷rg ■essara barna hafa ekki noti­ um÷nnunar skyldfˇlks vegna ˇtta vi­ smit. Ůetta kemur fram Ý nřrri skřrslu frß Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF.

 

frÚtt UNICEF ß ═slandi segir:

 

"Ů˙sundir bara syrgja dau­a mˇ­ur, f÷­ur e­a a­ra nßna fj÷lskyldume­limi vegna ebˇlu," sag­i Manuel Fontaine, svŠ­isstjˇri UNICEF Ý Vestur- og Mi­-AfrÝku, eftir tveggja vikna heimsˇkn til landanna ■riggja. "Ůessi b÷rn ■urfa nau­synlega sÚrstaka um÷nnun og stu­ning; m÷rg ■eirra upplifa sig ˇvelkomin og yfirgefin. Muna­arlaus b÷rn eru oftast tekin inn ß heimili Ý stˇrfj÷lskyldu sinni, en Ý sumum samfÚl÷gum er ˇttinn vi­ ebˇlusmit or­inn sterkari en fj÷lskyldub÷nd," bŠtir hann vi­.

 

Brß­abirg­askřrslur frß GÝneu, LÝberÝu og SÝerra Leˇne benda til a­ fj÷lgun muna­arlausra barna Ý l÷ndunum megi rekja til ebˇlufaraldursins. Muna­arlausum b÷rnum hefur fj÷lga­ mj÷g hratt undanfarnar vikur og er b˙ist vi­ a­ fj÷ldi ■eirra hafi tv÷faldast fyrir mi­jan oktˇber.

Ebola easier to stop now than later - Rosling's Factpod #6
Ebola easier to stop now than later - Rosling's Factpod #6

Framlag til barßttunnar gegn ebˇlu/ UtanrÝkisrß­uneyti­ 

Thousands of children orphaned by Ebola: UNICEF

B÷rn lßtinna oft ˙tsk˙fu­/ RUV 

World Bank Group to Nearly Double Funding in Ebola Crisis to $400 Million/ Al■jˇ­abankinn 

Ebˇla: Revolutionary robotics?/ ThisIsAfrica 

Ebola and "the perfect storm"/ IRIN 

Norway to give Liberia $150m to fight illegal logging that may spread Ebola/ TheGuardian 

Ebola and the media - Nigeria's good news story/ IRIN 

 

Kaldlynd og sjßlfhverf ■jˇ­?

 

Jˇn Kalman Stefßnsson rith÷fundur skrifa­i ßdrepu Ý FrÚttabla­i­ um helgina og spur­i Ý fyrirs÷gn pistilsins: Eru ═slendingar kaldlynd og sjßlfhverf ■jˇ­? Hann ger­i a­ umtalsefni lßg framl÷g ═slands til opinberrar ■rˇunarsamvinnu og nřframkomnar till÷gur utanrÝkisrß­herra um a­ leggja ni­ur Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. ═ framhaldi af greinarskrifum Jˇns Kaldal birtist forystugrein Ý FrÚttabla­inu - Enginn ß lÝnunni? - ■ar sem Sigurjˇn M. Egilsson tekur undir or­ rith÷fundarins. Einnig birtist pistill ß Eyjunni eftir Fri­rik Jˇnsson starfsmann utanrÝkisrß­uneytis ■ar sem kve­ur vi­ annan tˇn.

 

┴hugavert

-
-
-
Global temperature is now higher than ever measured - Rosling's Factpod #5
Global temperature is now higher than ever measured - Rosling's Factpod #5
Double discrimination: Disabled women face increased violence in wartime, eftir Katelyn James/ WomenUnderSiege
-
-
-
-
-
-
The Importance of Early Childhood Development
The Importance of Early Childhood Development
Family planning saves lives and empowers women/ EngenderHealth
-
A Conversation with Secretary Hillary Clinton and Gra├ža Machel
A Conversation with Secretary Hillary Clinton and Gra├ža Machel
Why Kenya is still in colonialists' grip, 50 years after independence, eftir Maina Kiai/ Daily Nation
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur
 
-
-
-
-
-
-
-

AfrÝka: ┴st vi­ a­ra sřn - nř bˇk eftir Stefßn Jˇn Hafstein vŠntanleg

 

 

"═ ■essari bˇk eru frßs÷gur og hugrenningar um fˇlk, stundir og sta­i sem Úg upplif­i sjßlfur og segi frß. Vegna ■ess a­ mig langar til ■ess og vegna ■ess a­ Úg held a­ vi­ ■urfum a­ vita meira hvert um anna­ sem byggjum plßnetuna J÷r­. Skilja hvert anna­ betur," segir Stefßn Jˇn Hafstein Ý formßla nřrrar bˇkar sem hann nefnir: AfrÝka: ┴st vi­ a­ra sřn.


"╔g er ekki sagnfrŠ­ingur, landafrŠ­ingur, mannfrŠ­ingur, hagfrŠ­ingur, ■rˇunarfrŠ­ingur e­a stjˇrnmßlafrŠ­ingur ■ˇtt Úg hafi da­ra­ vi­ ■etta allt og meira til. ╔g hef b˙i­ ß nokkrum st÷­um Ý AfrÝku, starfa­ og fer­ast um ßlfuna. Ůegar upp er sta­i­ og allt er tali­ er Úg bara ma­ur me­ myndavÚl sem segir frß."

Bˇkin er Ý veglegu en handhŠgu broti, prřdd fj÷lda mynda af vettvangi. ═ bˇkinni er safn greina sem flÚttast saman me­ řmsum hŠtti og varpa ljˇsi ß litrÝkt mannlÝf og dßsamlega nßtt˙ru.

Nßnari upplřsingar um bˇkina ß heimasÝ­u Stefßns Jˇns Hafstein.

 

Vill sřna ■ß AfrÝku sem hann hefur kynnst/ RUV 

BÝti­ - AfrÝka - ßst vi­ a­ra sřn/ Bylgjan 

HÚt ■vÝ a­ gleyma ekki a­ brosa oftşar/ Mbl.is 

 

FrÚttir og frÚttaskřringar

World Bank Group Begins Tracking Progress in Real Time/ WorldBank 
-
Uganda to push African agenda of UN reform/ UN
-
Riksrevisionen rekommenderar Sida att f÷rbńttra valutahanteringen/ SIDA
-
AFRIKA RYKKER IND I INDUSTRIENS HUS/ VerdensBedsteNyheter
-
Africa's concerns must figure high in new development agenda, African leaders tell UN
-
Tusenňrsmňlene er verdens superhelter/ Bistandsaktuelt
-
Former Rwandan Official Worries That Kagame┤s Administration Is Backsliding Into Mass Murder/ FP
-
Melinda Gates, Hillary Clinton team up on women's health, education/ NBCNews
-
Finna fyrir me­byr frß karlm÷nnum/ Mbl.is
-
Africa Seeks Commitment to Adaptation in Climate Deal/ IPS
-
MDGs failed to include human rights - will we make that mistake again?/ TheGuardian
-
Electricity in Africa: Lighting a dark continent/ TheEconomists
-
Malawi Immigration Crackdown Becomes Blame Game/ VOA
-
Water: A Defining Issue for Post-2015/ IPS
-
New Report Identifies Major Clean-Tech Market Opportunity for Small Businesses in Developing Countries/ Al■jˇ­abankinn
-
Youth priorities for post-2015/ DevelopmentProgress
-
As UN meets, world struggles for soul of new development goals/ Reuters

 Ëskasteinar - tˇnleikar Ý FrÝkirkjunni 


 
 

═ einu af fßtŠkrahverfum NŠrˇbÝ Ý KenÝa er lÝtill skˇli sem kalla­ur er Little Bees. Lucy Odipo, konan sem stofna­i og rekur ■ennan skˇla er ß lei­ til ═slands og af ■vÝ tilefni ver­a haldnir tˇnleikar Ý FrÝkirkjunni 8. okˇber. Lucy ver­ur hei­ursgestur ■essara tˇnleika, en starf hennar me­al ■essara barna hefur gefi­ ■eim nřja von um betra lÝf og val um framtÝ­. Sjß myndbandi­ hÚr a­ ofan.


Allur ßgˇ­i af tˇnleikunum mun renna til barnanna og skˇlastarfsins.

┴ tˇnleikunum koma fram: Bogomil Font ßsamt Tˇmasi R Einarssyni, Ëmari Gu­jˇnssyni og Kjartani Hßkonarsyni. VÚdÝs Herv÷r ┴rnadˇttir ßsamt ١rhalli Bergmann og ┴sgeiri ┴sgeirssyni, Unnsteinn Man˙el ßsamt Tˇmasi Jˇnssyni og Gylfa Sigur­ssyni. Unnur Birna Bj÷rnsdˇttir, Jˇn Ëlafsson ßsamt Stefßni Mß Magn˙ssyni og Andra Ëlafssyni, Hildur Vala Einarsdˇttir og Fab˙la ßsamt barnakˇr.

A­gangseyrir er 2500 kr.

 
Bergsteinn Jˇnsson nřr framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi
Bergsteinn Jˇnsson

 

Bergsteinn Jˇnsson er nřr framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi. Hann hefur unni­ hjß samt÷kunum frß ■vÝ Ý oktˇber 2006. Bergsteinn er mennta­ur mannfrŠ­ingur frß Hßskˇla ═slands og stunda­i framhaldsnßm vi­ Hrˇarskelduhßskˇla Ý al■jˇ­legum ■rˇunarfrŠ­um og samskiptum menningarheima. Stefßn Ingi Stefßnsson frßfarandi framkvŠmdastjˇri er ß lei­ til Panama ■ar sem hann tekur vi­ st÷­u hjß UNICEF Ý Su­ur-AmerÝku.

 

A­fer­ir Ůrˇunarsamvinnustofnunar vekja athygli
MannlÝf vi­ MalavÝvatn - fiskimanna■orpi­ Msaka Ý MangochihÚra­i. Ljˇsmynd: gunnisal.


- eftir Vilhjßlm Wiium umdŠmisstjˇra ŮSS═ Ý MalavÝ

 

═ kj÷lfar hrunsins margumtala­a ■urfti Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands (ŮSS═), eins og  margir a­rir, a­ taka til Ý eigin ranni. HagrŠ­a Ý rekstri, eins og ■a­ heitir. Hjß okkur var hruni­ ekki svokalla­, heldur blßkaldur raunveruleiki sem lŠkka­i framkvŠmdafÚ um helming. Leiddi tiltektin til mikilla breytinga ß a­fer­um stofnunarinnar Ý MalavÝ. ═ sta­ ■ess a­ framkvŠma ÷ll verkefni sjßlf, og nota til ■ess eigi­ starfsfˇlk, Ýslenskt og malavÝskt, eigi­ bˇkhald, eigin tŠki og tˇl, ■ß liggur ÷ll framkvŠmd verkefna ŮSS═ ■ar Ý landi hjß hÚra­sstjˇrninni Ý Mangochi, einni af 28 hÚra­sstjˇrnum landsins. Ůetta er ˇvenjuleg a­fer­ Ý bransanum og eru kollegar frß ÷­rum l÷ndum farnir a­ ˇska upplřsinga um hana.

 

Markmi­ tiltektar

Ůegar tiltektin hˇfst Ý MalavÝ var eitt markmi­ hennar a­ draga ˙r stjˇrnunarkostna­i. T.d. var spurt: Ůurfum vi­ Ýslenska verkefnastjˇra fyrir ÷ll verkefni? Anna­ markmi­ var a­ tryggja a­ eignarhald verkefna okkar vŠri malavÝskt, ekki Ýslenskt. ═ gegnum tÝ­ina er algengt a­ byggingar frß okkur sÚu kalla­ar ICEIDA hitt og ICEIDA ■etta (ICEIDA er enskan fyrir ŮSS═). Ůessar nafngiftir, sem i­ulega eru ekki plana­ar heldur bara gerast, lei­a oft til a­ heimam÷nnum finnst a­ ŮSS═ ■urfi, Štli, ver­i a­ sty­ja vi­ baki­ ß verkefnum um aldur og Švi. Ůri­ja markmi­i­ var a­ vinna Ý samrŠmi vi­ ParÝsar-yfirlřsinguna svok÷llu­u, en h˙n gengur Ý ÷rstuttu mßli ˙t ß a­ nota eins miki­ og unnt er stjˇrnkerfi ■ess lands sem unni­ er Ý. Ef hŠgt er a­ nota bˇkhaldskerfi ■ess lands, af hverju Šttum vi­ a­ nota ÷­ruvÝsi kerfi fyrir okkar verkefni?

 

Vi­ fˇrum ■vÝ a­ breyta starfsemi okkar me­ ■essi markmi­ Ý huga. A­ auki, au­vita­, h÷f­um vi­ Ý huga a­ vi­ ■urfum a­ geta gert grein fyrir ■vÝ sem vi­ gerum ß sˇmasamlegan hßtt heima ß ═slandi, hvort sem er gagnvart almenningi, Al■ingi, RÝkisendursko­un e­a utanrÝkisrß­uneytinu.

 

Nřja a­fer­in

═ ßrsbyrjun 2012 vorum vi­ komin me­ nřja a­fer­ ß bla­. Allir sem sam■ykkja ■urftu voru b˙nir a­ sam■ykkja og 1. j˙lÝ ■a­ ßr hˇfst fj÷gurra ßra verkefni unni­ me­ ■essari nřju a­fer­.

 

═ stuttu mßli er a­fer­in eftirfarandi. Fj÷gurra ßra nßkvŠm verkefnisߊtlun myndar ramma sem unni­ er eftir. Vi­ upphaf hvers ßrsfjˇr­ungs leggur stjˇrn Mangochi-hÚra­s fram framvinduskřrslu fyrir sÝ­asta ßrsfjˇr­ung, ßsamt verk- og fjßrhagsߊtlun fyrir nŠsta fjˇr­ung. Vi­ sem vinnum fyrir ŮSS═ Ý MalavÝ grandsko­um ■essi g÷gn, spyrjum spurninga ef ■arf, ˇskum eftir breytingum ef ■arf, og leggjum sÝ­an framkvŠmdapeninga inn ß bankareikning hÚra­sins. Hinar řmsu skrifstofur hÚra­sins taka sÝ­an til ˇspilltra mßlanna a­ gera ■a­ sem gera ß. SÝ­an er leikurinn endurtekinn ßrsfjˇr­ungi sÝ­ar. Og svo framvegis.

 

Íll fjßrmßlastjˇrnun er Ý h÷ndum hÚra­sins. Er fari­ Ý ÷llu og einu eftir reglum malavÝska rÝkisins um fjßrrei­ur. ┌tbo­, og ■au eru m÷rg, eru einnig ß k÷nnu hÚra­sins. Ůar er fylgt til hins řtrasta l÷ggj÷f MalavÝ um opinber innkaup. M.a. ■arf innkaupastofnun malavÝska rÝkisins a­ sam■ykkja ÷ll ˙tbo­ ß­ur en skrifa­ er undir verk- og kaupsamninga. Vi­ hjß ŮSS═ ■urfum ß tveimur st÷­um Ý ferlinu a­ leggja blessun okkar yfir ■a­. Íll skřrsluger­, bŠ­i fjßrmßla og framvindu, er ger­ Ý samrŠmi vi­ lei­beiningar malavÝska rÝkisins um ■ess hßttar skřrslur.

 

Me­ ■vÝ a­ nota malavÝskar reglur og verklag, ■ß for­umst vi­ tvÝverkna­ og rugling. Oft veldur vandrŠ­um og auknum kostna­i ■egar fˇlk ■arf a­ gefa mismunandi skřrslur um samskonar hluti e­a nota mismunandi verklag eftir ■vÝ frß hva­a landi stu­ningur kemur. Okkar vi­horf er a­ vi­, sem erum gestir Ý landinu, eigum a­ laga okkur a­ hßttum heimafˇlks en ekki ÷fugt.

 

Eftirlit stŠrsta vi­fangsefni­

Ůessi a­fer­ ■ř­ir ■a­ a­ starf okkar sem vinnum fyrir ŮSS═ snřst fyrst og fremst um eftirlit. Fara peningarnir til rÚttra hluta? Eru byggingar reistar eins og ßkve­i­ var? Er ■jßlfunin sem fara ßtti fram veitt? Og svo framvegis. En vi­ viljum gera meira en ■a­. Frß ■vÝ verkefni­ hˇfst h÷fum vi­ ■rˇa­ tŠki og tˇl til a­ meta ßrangurinn af ■vÝ sem gert er fyrir Ýslenska peninga. Hverju skilar vi­bˇtar■jßlfun kennara? Finna nemendur og foreldrar mun ß skˇlanum frß ■vÝ ß­ur? Hver er sta­an Ý skˇlum sem fß ekki a­sto­? Svipa­ me­ vatnsveitur. Getum vi­ mŠlt breytingar ß h÷gum samfÚlaga ■ar sem vi­ h÷fum bora­ eftir vatni? Ekki bara segja a­ ■a­ hljˇti a­ vera breytingar til hins betra. Vi­ erum a­ ■rˇa a­fer­ir til a­ mŠla hluti af ■essum toga og ß nŠstu mßnu­um byrjum vi­ a­ fß fyrstu sv÷r vi­ spurningum af ■essu tagi.

 

Gˇ­ur ßrangur

╔g segi hverjum sem heyra vill a­ hinga­ til hefur ■essi a­fer­ okkar skila­ gˇ­um ßrangri. Veri­ er a­ lj˙ka mi­annar˙ttekt ß verkefninu og munum vi­ brßtt segja frß ni­urst÷­um hennar. Ůar kemur vonandi Ý ljˇs a­ Úg hafi rÚtt fyrir mÚr. Ef svo er, af hverju hefur a­fer­in skila­ gˇ­um ßrangri?

 

═ fyrsta lagi břr hÚra­i­ yfir gˇ­um starfsm÷nnum. Starfsm÷nnum sem vilja gera vel og hafa ßhuga ß starfinu. Ůessi reynsla okkar stangast ß vi­ lÝfseigan hugarbur­ e­a skr÷ks÷gu, sem segir a­ hjß hÚru­um landsins starfi upp til hˇpa ˇhŠft fˇlk. Okkar samstarfsmenn eru hŠfir. Nokku­ hefur veri­ um mannaskipti hjß hÚra­inu og ■vert ß ■a­ sem vi­ ˇttumst alltaf vi­ ■annig a­stŠ­ur hafa ■eir nřju ekki sta­i­ ■eim g÷mlu a­ baki.

 

═ ÷­ru lagi, ■ß ß starfsfˇlk hÚra­sins ■vÝ ekki a­ venjast a­ bera mikla ßbyrg­. M÷rgu ■eirra ■yrstir Ý a­ sřna hva­ Ý ■vÝ břr, en tŠkifŠrin eru fß. MalavÝ er mj÷g mi­střrt og mikil treg­a ß a­ fŠra ßbyrg­ til hÚra­a, ■ˇtt valddreifing sÚ yfirlřst stefna stjˇrnvalda. Vi­, hins vegar, leggjum mikla ßbyrg­ ß her­ar okkar samstarfsfˇlki. Hefur ■a­ teki­ tŠkifŠrinu opnum ÷rmum, og vir­ist sjß aukna m÷guleika Ý a­ geta sÝ­ar bent landsstjˇrninni ß a­ hÚra­i­ rß­i vel vi­ aukna ßbyrg­.

 

═ ■ri­ja lagi er starfsfˇlk hÚra­sins Ý mikilli nßlŠg­ vi­ ■ß sem njˇta gˇ­s af verkefnunum. Ůa­ bŠ­i hvetur starfsfˇlki­ ßfram, ■vÝ ■a­ sÚr ßhrif verkefnanna, en setur lÝka pressu ß ■a­ frß samfÚlaginu, sem veit a­ verkefni­ er Ý gangi og veit a­ hitt og ■etta ß a­ vera a­ gerast.

═ fjˇr­a lagi er starfsfˇlk hÚra­sins metna­arfullt eins og a­rir. Ůa­ sÚr persˇnulegan ßvinning Ý a­ taka ■ßtt Ý verkefni af ■essu tagi, ■vÝ bŠ­i fŠr ■a­ haldgˇ­a reynslu og ferilsskrßin tekur stakkaskiptum.

 

A­ lokum mß nefna a­ vi­ sem st÷rfum fyrir ŮSS═ Ý MalavÝ leggjum mikla ßherslu ß a­ hafa gˇ­ og nßin samskipti vi­ hÚra­i­, bŠ­i formlega og ˇformlega. Forvitnumst vi­ miki­ um framgang, hvort sem er me­ t÷lvupˇsti, sÝmt÷lum e­a heimsˇknum. MÚr finnst okkur hafa tekist a­ byggja upp samvinnu ß jafningjagrunni ■ar sem ßgreiningsefni eru rŠdd ß ■ann hßtt a­ okkar sjˇnarmi­ og ■eirra hafa svipa­a vigt og mßlami­lanir fundnar. Vi­ berum vir­ingu fyrir hÚra­sfˇlkinu og ■a­ fyrir okkur.

 

Skortur ß starfsfˇlki stŠrsta vandamßli­

Vandamßli­ sem helst gŠti sta­i­ verkefninu fyrir ■rifum er skortur ß starfsfˇlki hjß hÚra­inu. ═ Mangochi břr um ein milljˇn manna ß rÝflega sex ■˙sund ferkÝlˇmetrum. Ůrisvar sinnum fj÷ldi ═slendinga. Stjˇrnsřsla hÚra­sins er ˇtr˙lega fßmenn Ý m÷rgum tilvikum. Sem dŠmi ■ß sjß fjˇrir e­a fimm starfsmenn um ÷ll vatnsveitumßl hÚra­sins. Ůa­ sÚr hver sem sjß vill a­ svo fßir menn geta engan veginn anna­ ■vÝ sem ■arf a­ gera. Okkar verkefni setur heilmikinn ■rřsting ß stjˇrnkerfi hÚra­sins og vi­ ßttu­um okkur ekki nŠgjanlega vel ß ■vÝ Ý upphafi. Ůetta er mßl sem vi­ ■urfum a­ sko­a vel.

 

┴hugi annarra

En, Úg Štla­i a­ segja frß ßhuga annarra ß ■essari a­fer­ okkar. Ůannig var a­ Ý fyrra kom upp stˇrt fjßrsvikamßl hjß malavÝska rÝkinu. Mßl sem ekki sÚr fyrir endann ß. Vi­ hjß ŮSS═ hrukkum a­ sjßlfs÷g­u Ý k˙t og veltum vi­ ÷llum steinv÷lum sem vi­ gßtum Ý fjßrmßlum hÚra­sins, og ÷ndu­um lÚttar ■egar vi­ fundum ekkert sem bendir til fjßrsvika ■ar. Hins vegar lentu řmis ÷nnur rÝki sem hÚr starfa Ý vandamßlum vegna ■essa. Og hafa n˙ sum horft til okkar og okkar a­fer­ar.

 

Nor­menn og FlŠmingjar (frß flŠmskumŠlandi hluta BelgÝu) tˇku um ßramˇtin sÝ­ustu upp a­fer­ Ý heilbrig­ismßlum sem lÝkist okkar. Ůeir eru ■ˇ ekki eins tilb˙nir og vi­ til a­ nota malavÝska stjˇrnkerfi­. Eru t.d. me­ sÚr bankareikninga og bˇkhald og eigin kr÷fur um skřrsluger­, en nota skrifstofur hÚra­a til framkvŠmda lÝkt og vi­.

 

Ůjˇ­verjar eru a­ undirb˙a nřja landaߊtlun fyrir MalavÝ. Fyrir nokkru komu ■eir til okkar og bß­u um nßkvŠma ˙tlistun ß okkar a­fer­um, ■vÝ ■eim lÝst vel ß ■Šr og vilja reyna a­ a­laga ■Šr sÝnum ■÷rfum.

 

═ sÝ­ustu viku var mÚr sÝ­an bo­i­ ß mßl■ing hjß bandarÝsku ■rˇunarsamvinnustofnuninni (USAID) og flutti ■ar frams÷guerindi um okkar starf og a­fer­ir Ý MalavÝ. Komu mÚr ß ˇvart vi­br÷g­in og hversu spenntir BandarÝkjamennirnir voru fyrir ■essu. Er Úg ■egar b˙inn a­ fß bei­nir frß ■eim um frekari upplřsingar.

 

┴ mßl■inginu heyr­i Úg skemmtilegar s÷gur frß fˇlki sem hefur ßtt samskipti vi­ okkar samstarfsfˇlk Ý Mangochi hÚra­i, a­ ■a­ sÚ mun virkara en fˇlk frß ÷­rum hÚru­um og tilb˙nara til a­ r÷krŠ­a hugmyndir. Ţmsum ■ˇtti merkilegt hvernig vi­ ■orum a­ treysta hÚra­inu ß ■ann hßtt sem vi­ gerum. Mitt svar vi­ ■vÝ var a­ vi­ ßlÝtum fˇlk hei­arlegt ■ar til anna­ kemur Ý ljˇs. Íllum hjß hÚra­inu er engu a­ sÝ­ur fullljˇst a­ vi­ hikum ekki vi­ a­ st÷­va verkefni­ ef eitthva­ skrřti­ kemur upp ß yfirbor­i­. Ůa­ skiptir mßli.

 

┴ rÚttri lei­

Ůa­ er au­velt a­ mikla eigi­ ßgŠti og finnast ma­ur vera Š­islegur. ١tt ma­ur sÚ ■a­ ekki. ŮvÝ er ßnŠgjulegt ■egar a­rir Ý bransanum, fˇlk sem ■ekkir vel til ■rˇunarsamvinnu og hefur engra hagsmuna a­ gŠta gagnvart okkur, lřsir a­dßun og hrifningu ß ■vÝ sem vi­ erum a­ gera. Og vir­ist Ý fullri einlŠgni fara Ý smi­ju okkar, sko­a hvort hŠgt sÚ a­ heimfŠra okkar a­fer­ ß sÝn st÷rf. Ůa­ hvetur okkur ßfram og styrkir okkur lÝka Ý tr˙nni a­ vi­ sÚum ß rÚttri lei­. N˙na erum vi­ komin ß seinni hluta verkefnisins Ý Mangochi og ■vÝ ■arf a­ fara a­ huga a­ nŠstu fjˇrum ßrum ■ar ß eftir. H÷mrum jßrni­ me­an ■a­ er heitt.

 

MikilvŠgi ■ess a­ vera samstÝga

 

- Karl Fannar SŠvarsson starfsnemi skrifar frß Kampala

Myndir frß nßmskei­inu. Ljˇsm. Karl Fannar SŠvarsson.


 
┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga

 

Margt hefur breyst sÝ­an bŠ­i ═slendingar og a­rar ■jˇ­ir fˇru a­ veita ■rˇunara­sto­. ═ dag er fj÷ldinn allur af vel hŠfum einstaklingum Ý ┌ganda, sem og annarsta­ar, og ■ess vegna vel vi­ hŠfi a­ leyfa ■eim a­ spreyta sig. Hluti af ■vÝ ferli hefur me­al annars veri­ a­ rß­a meira af heimam÷nnum ß skrifstofur stofnunarinnar Ý ■eim l÷ndum sem h˙n ß Ý samstarfi vi­. Ůß hefur ŮSS═ einnig markvisst flutt framkvŠmdarvald sitt yfir til hÚra­anna sem eiga Ý samstarfi vi­ okkur. Ůetta er skref ß ßttina a­ ■vÝ a­ minnka a­komu stjˇrnvalda Ý ┌ganda sem mest og leyfa minni hÚra­sstjˇrnum a­ axla meiri ßbyrg­ ß framkvŠmd verkefnanna. Fyrir stofnun eins og ŮSS═ ■ykir ■etta mun skilvirkari lei­ til a­ bŠta lÝfskj÷r fˇlks, sem er Ý grunninn a­almarkmi­ stofnunarinnar. Ůa­ er ekki ß hverjum degi sem ŮSS═ fer Ý samstarf vi­ nřtt hÚra­, en Buikwe var­ a­ lokum fyrir valinu vegna nßlŠg­ar sinnar vi­ VikorÝuvatn og s÷kum ■ess hve m÷rg fiski■orp eru Ý hÚra­inu sem ■urfa ß a­sto­ a­ halda. Einnig var ■a­ ˇsk yfirvalda a­ ŮSS═ myndi fara Ý samstarf vi­ hÚra­i­.

 

┴rangursmi­u­ stjˇrnun

┴ sÝ­asta ßri gekk ═sland inn Ý DAC, sem er hˇpur framlagsrÝkja innan OECD. Me­ inng÷ngunni fylgja ßkve­nir skilmßlar og kr÷fur um hvernig eigi a­ vinna a­ ■rˇunarmßlum. Me­al annars ber ŮSS═ skylda a­ setja upp nßmskei­ fyrir ■ß a­ila sem ŮSS═ vinnur me­, ■.m.t. yfirv÷ldum Ý Buikwe. Ůetta er gert til a­ virkja starfsmenn hÚra­sins me­ ■a­ fyrir augum a­ enn meiri ßrangur nßist. Einnig er grÝ­arlega mikilvŠgt a­ ■eir a­ilar sem eiga Ý samstarfi sÚu samstÝga og me­ s÷mu hugmyndir um verkefni­ Ý heild. Fyrir stuttu var eitt slÝkt nßmskei­ haldi­ ß vegum ŮSS═ fyrir opinbera starfsmenn Buikwe hÚra­s. Undirrita­ur fÚkk ■a­ verkefni a­ sjß til ■ess a­ allt gengi vel fyrir sig, enda margt sem getur komi­ upp ß ■riggja daga nßmskei­i. Ekki sÝst var Úg ■anga­ kominn til a­ lŠra og haf­i Úg bŠ­i gagn og gaman a­. Nßmskei­i­ var haldi­ ß hˇteli rÚtt fyrir utan Kampala og gistu allir sem sˇttu nßmskei­i­ ß hˇtelinu.

 

Yfirskrift nßmskei­sins var Results Based Managment (RBM), e­a ßrangursmi­u­ stjˇrnun. Eins og gefur auga lei­ er ßrangur sennilega ■a­ allra mikilvŠgasta Ý ■rˇunara­sto­. Vi­ skulum lÝta ß helstu innt÷k nßmskei­sins, en hva­ er RBM eiginlega? ═ stuttu mßli mß segja a­ RBM sÚ ßkve­in a­fer­afrŠ­i ■ar sem gengi­ er ˙r skugga um a­ ■a­ fjßrmagn og s˙ vinna (e. input and activities) sem ßkve­in a­ili leggur til, skili sÚr ß skilvirkan og ßhrifarÝkan hßtt Ý ■eim markmi­um sem lagt var upp me­. MikilvŠgt er a­ horfa lengra en til afur­anna (e. output) sem verkefni­ skilar. Ůa­ mß segja a­ RBM sÚ ßkve­i­ greiningartŠki ■ar sem vandamßl og hindranir ■urfa a­ vera vel skilgreind. MikilvŠgt er a­ slÝkir vÝsar sÚu vel skilgreindir til a­ hŠgt sÚ a­ mŠla ni­urst÷­urnar ■egar kemur a­ ■vÝ a­ sko­a ßhrif verkefnisins til langs tÝma.

 

Hverjar eru ■ß ni­urst÷­urnar og hvernig getum vi­ mŠlt ■Šr? Til a­ um marktŠkar ni­urst÷­ur sÚ a­ rŠ­a ver­a ■Šr a­ vera bŠ­i mŠlanlegar og lřsanlegar (e. measurable and describable) breytingar sem rekja mß til sambands ß milli orsakar og aflei­ingar. Me­ ■vÝ a­ leggja upp me­ rÚttu vÝsana Ý upphafi og fylgja ■eim ˙t verkefni­ getum vi­ raki­ ferli­ til enda og mŠlt ßrangurinn sem nß­st hefur. ═ grunninn mß segja a­ fjßrmagn komi inn Ý verkefni­ og vinna hefst sem skapar ß■reifanleg ver­mŠti (e. output). Ůau ver­mŠti (skˇlabygging, heilsugŠsla, l÷ndunarsta­ur) valda svo breytingu ß samfÚlaginu (e. outcome), sem mun vonandi hafa langtÝma ßhrif (e. impact) ß samfÚlagi­. Ůannig ß ni­ursta­an a­ lei­a til breytinga til hins betra.

 

Undirrita­ur haf­i miki­ gagn af nßmskei­inu og Úg er ekki Ý vafa um a­ fulltr˙ar Buikwe hafi einnig fundist ■a­ lÝka, sennilega vegna ■ess a­ ■au s÷g­u mÚr ■a­ sjßlf. Fˇlk sřndi efninu mikinn ßhuga, allir tˇku ■ßtt Ý hˇpverkefnunum me­ opnum hug og ■ßtttaka var me­ besta mˇti. Framundan bÝ­a ■eirra svo ■rj˙ ÷nnur nßmskei­ og ■vÝ margt a­ lŠra. Verkefnin handan vi­ horni­ ■urfa enda ß vel ■jßlfu­um einstaklingum a­ halda. Ůanga­ til nŠst...

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105