gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 239. tbl.
3. september 2014

TŠplega eitt ■˙sund skrß­ir Ý H÷rpu:

FŠrri komast a­ en vilja ß fyrirlestur Hans Rosling!

Einn frŠgasti fyrirlesari heims ver­ur me­ erindi Ý H÷rpu eftir tˇlf daga. HÚr er myndband me­ nokkrum helstu sprettum hans ß TED!
Einn frŠgasti fyrirlesari heims ver­ur me­ erindi Ý H÷rpu eftir tˇlf daga. HÚr er myndband me­ nokkrum helstu sprettum hans ß TED!

T÷frama­ur t÷lfrŠ­innar, sŠnski lŠknirinn Hans Rosling, kemur til landsins um mi­jan mßnu­inn og heldur opinn fyrirlestur Ý Silfurbergi Ý H÷rpu mßnudaginn 15. september. Ůrßtt fyrir nßnast enga almenna umfj÷llun Ý fj÷lmi­lum um komu ■essa heimsfrŠga og eftirsˇtta fyrirlesara til landsins er ■egar ljˇst a­ fŠrri komast a­ en vilja ß fyrirlestur hans. Opna­ var fyrir skrßningu ß vef EmbŠttis landlŠknis ═slands 18. ßg˙st og tŠplega eitt ■˙sund manns h÷f­u skrß­ sig ß gestalista Ý gŠr en Silfurberg tekur a­ hßmarki um 900 gesti Ý sŠti.

 

Fyrirlesturinn nefnist: Heimssřn bygg­ ß sta­reyndum (Fact-based World View). Samkoman Ý Silfurbergi hefst kl. 16:15 me­ ßvarpi Geirs Gunnlaugssonar landlŠknis og tÝu mÝn˙tum sÝ­ar stÝgur Hans Rosling ß svi­i­. Eftir erindi hans ver­ur gefinn kostur ß spurningum og umrŠ­um. Fundarstjˇri ver­ur SigrÝ­ur D˙na Kristmundsdˇttir prˇfessor Ý mannfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands og fyrrverandi sendiherra ═slands Ý Su­ur-AfrÝku.

 

Hans Rosling er prˇfessor Ý al■jˇ­aheilbrig­isvÝsindum vi­ Karolinska institutet Ý Stokkhˇlmi. ┴ sÝ­ustu ßrum hefur hann vaki­ heimsathygli fyrir heillandi framsetningu ß t÷lfrŠ­ilegum g÷gnum me­ gagnvirkri og ßhrifamikilli sjˇnrŠnni grafÝk sem byggir ß hans eigin forriti, Gapminder. Hann er gÝfurlega eftirsˇttur fyrirlesari og hefur margoft flutt erindi ß TED (Technology, Entertainment & Design), gert heimildamyndir, m.a. fyrir BBC (The Joy Of Stats og Don┤t Panic - The Truth About Population) og haldi­ fyrirlestra me­ Bill Gates um heilbrig­ismßl og ■rˇunina Ý heiminum. Hans Rosling kemur hinga­ til lands ß vegum fÚlagsins AfrÝka 20:20 Ý samstarfi vi­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands og EmbŠtti landlŠknis.

 

═ grein Ý Kjarnanum Ý sÝ­ustu viku var fjalla­ um Hans Rosling undir fyrirs÷gninni: FŠr t÷lur til a­ dansa og syngja - Einn besti fyrirlesari heims heldur erindi Ý H÷rpu hinn 15. september. Ů˙ Šttir a­ taka daginn frß ef ■˙ getur. 

 

═ greininni segir Salvar ١r Sigur­arson me­al annars: "Besta lei­in til a­ fß fˇlk til a­ hŠtta a­ hlusta er a­ tala um t÷lfrŠ­i. Skiljanlega, enda er frŠ­sluefni um t÷lfrŠ­i nŠr alltaf sett fram ß ˇbŠrilega lei­inlegan hßtt. Sjßi­ bara hva­ ■a­ er erfitt a­ lesa ■essi inngangsor­ um hugtaki­ mi­gildi ß Wikipedia ßn ■ess a­ sofna: "Mi­gildi er ein a­fer­ til a­ finna ˙t mi­sŠkni Ý ■ř­i."

 

Ůetta er ekki t÷lfrŠ­i a­ kenna. H˙n er bara eins og h˙n er; hvorki skemmtileg nÚ lei­inleg Ý sjßlfu sÚr heldur fyrst og fremst gagnlegt tŠki sem vi­ getum nota­ til a­ skilja heiminn betur. Ůa­ skiptir nefnilega mßli hvernig ma­ur setur hlutina fram; hvort markmi­i­ er a­ fŠla alla nema h÷r­ustu n÷rdana Ý burtu, e­a a­ glŠ­a ßhuga hjß ÷llum sem sjß og heyra.

 

Dr. Hans Rosling, sŠnskur lŠknir og prˇfessor Ý al■jˇ­aheilbrig­isvÝsindum, skilur ■etta vandamßl vel, en hann er einn af fßum sem kunna a­ klŠ­a t÷lur Ý ßhugaver­an og skemmtilegan b˙ning. Hann notar myndrŠn g÷gn, hreyfimyndir, leikmuni og smitandi ßhuga ß vi­fangsefninu til ■ess a­ segja s÷gur af heilsufari ■jˇ­a, lÝfslÝkum, mannfj÷lda og misskiptingu au­s. Fyrir viki­ hefur hann veri­ kalla­ur Jedi-meistari t÷lfrŠ­innar og hafa milljˇnir horft ß uppt÷kur af fyrirlestrum hans ß TED-rß­stefnum um allan heim. Nřlega hÚlt hann erindi ßsamt Bill Gates sem segist hafa ÷­last nřja sřn ß heiminn eftir a­ hann sat fyrirlestur Rosling um heilbrig­isverkefni Ý ■rˇunarl÷ndum.


 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ Sigur­ur Mßr Jˇnsson upplřsingafulltr˙i rÝkisstjˇrnarinnar hefur Ý tveimur pistlum ß sÝ­ustu vikum fjalla­ um Hans Rosling og fßtŠkt Ý heiminum. Fyrri pistlinn nefnist: Hans Rosling og umrŠ­a um fßtŠkt og sß sÝ­ari bar yfirskriftina: FßtŠkt ver­ur fÚlagsleg sta­reynd ß ═slandi.

 

Skrßning ß vef EmbŠttis landlŠknis

 

Lagt til Ý skřrslu a­ Ůrˇunarsamvinnustofnun ver­i l÷g­ ni­ur og starfsemin fŠr­ inn Ý utanrÝkisrß­uneyti­:

ËtÝmabŠrar till÷gur og ˇlÝklegt a­ breytingar bŠti ßrangur

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands telur a­ hugmyndir a­ meirihßttar breytingum ß skipulagi og framkvŠmd al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu ═slands sÚu ˇtÝmabŠrar. ═ athugasemdum ŮSS═ vi­ lokaskřrslu ١ris Gu­mundssonar fyrir utanrÝkisrß­herra kemur fram a­ ■a­ skipulag sem sam■ykkt var me­ l÷gunum frß 2008 hafi ekki veri­ innleitt a­ fullu og ■vÝ ekki fengi­ tŠkifŠri til a­ sřna ßgŠti sitt. 

 

"ŮSS═ hefur ß undanf÷rnum ßrum lagt mikla ßherslu ß a­ auka vŠgi ßrangurs og getu stofnunar og starfsmanna til a­ starfa a­ ßrangursmi­a­ri ■rˇunarsamvinnu. Skipulagi stofnunarinnar var breytt til a­ auka ßhersluna ß ßrangur. ...ŮvÝ leggur stofnunin ßherslu ß a­ h÷fu­mŠlikvar­i ß allar till÷gur um skipulag, verklag og innihald Ý ■rˇunarsamvinnu ver­i sß hvort lÝklegt sÚ a­ breytingar bŠti ßrangur."

 

┴rangursstjˇrnun - jß, takk!

Skřrslan var afhent Gunnari Braga Sveinssyni utanrÝkisrß­herra um mi­jan j˙lÝ og samkvŠmt frÚtt rß­uneytisins er me­al tillagna Ý henni a­ skipulag ■rˇunarsamvinnu ver­i ß einum sta­, Ý utanrÝkisrß­uneytinu, a­ ═sland skerpi ßherslur og fŠkki samstarfsl÷ndum Ý ■vÝ skyni a­ auka skilvirkni og ßhrifamßtt framlaga sinna. Ůß er lagt til a­ stofnu­ ver­i ■ingmannanefnd um ■rˇunarsamvinnu, samstarfsrß­ um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ver­i styrkt og eftirlit me­ verkefnum eflt me­ ■vÝ a­ taka upp ßrangursstjˇrnun Ý ÷llum ■ßttum ■rˇunarsamvinnu ═slands. 

 

Undir ■etta sÝ­asta tekur Ůrˇunarsamvinnustofnun heilshugar og segir Ý athugasemdum sÝnum a­ Ý ljˇsi ■ess hve framl÷g ═slands til ■rˇunarsamvinnu eru lßg mi­a­ vi­ t.d Nor­url÷nd telji stofnunin a­ leggja beri sÚrstaka ßherslu ß gŠ­i ■rˇunarsamvinnu. "ŮSS═ leggur gjarnan gŠ­i eigin starfsemi fram til gagnrřninnar sko­unar, en vŠntir ■ess um lei­ a­ hi­ sama gildi ■ß um a­ra ■ßtttakendur og a­ allir a­ilar sÚu sko­a­ir me­ sambŠrilegu stŠkkunargleri."

 

Rß­herra hvetur til umrŠ­u

"╔g hvet ßhugafˇlk um ■rˇunarsamvinnu og ■ß sem starfa ß ■essu svi­i til a­ kynna sÚr vandlega skřrslu ١ris og skiptast ß sko­unum um till÷gur hans," sag­i Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra Ý frÚtt rß­uneytisins Ý sumar. "Sjßlfur Štla Úg a­ kynna mÚr efni hennar frekar ß komandi vikum og Ý kj÷lfari­ taka ßkv÷r­un um nŠstu skref." 

 

Heimsljˇs - sem er vettvangur umrŠ­u um ■rˇunarmßl - tekur undir me­ rß­herra og hvetur lesendur til a­ skiptast ß sko­unum um skřrsluna. Or­i­ er laust!

 

Athugasemdir Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands 

Skřrsla ١ris Gu­mundssonar l÷g­ fram 

 

Umsˇknarfrestur til 15. september:

Kalla­ eftir umsˇknum frß frjßlsum fÚlagasamt÷kum

St˙lka Ý SOS barna■orpi Ý Gulu Ý Nor­ur-┌ganda en skˇlinn hennar var m.a. reistur fyrir styrk frß Ýslenskum stjˇrnv÷ldum. Ljˇsm. gunnisal

UtanrÝkisrß­uneyti­ tekur ß mˇti umsˇknum um styrki til fÚlagasamtaka tvisvar ß ßri samkvŠmt  verklagsreglum um samstarf utanrÝkisrß­uneytisins og Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands vi­ frjßls fÚlagasamt÷k sem starfa a­ ■rˇunarsamvinnu, mann˙­arst÷rfum og ney­ara­sto­ ß al■jˇ­avettvangi frß 2012.  ═ verklagsreglunum er kve­i­ ß um skilyr­i fyrir styrkveitingum og vi­mi­ vi­ mat umsˇkna. 

 

SŠkja mß um styrk til verkefna sem unnin eru Ý eigin nafni, verkefna sem vinnast Ý samstarfi vi­ samt÷k Ý mˇtt÷kulandinu og til verkefna ß vegum al■jˇ­legra samtaka. 

Um er a­ rŠ­a sÝ­ari ˙thlutun ßri­ 2014. Einungis er teki­ vi­ umsˇknum sem skila­ er inn ß ■ar til ger­um ey­ubl÷­um.


 

Umsˇknarey­ubla­ og verklagsreglurnar ßsamt lei­beinandi g÷gnum er a­ finna ß vef utanrÝkisrß­uneytisins.

 

Umsˇknir skulu sendar ß netfangi­: felagasamtok.styrkir [hja] utn.stjr.is fyrir  15. september nk.

 

Nßnari upplřsingar veitir SvanhvÝt A­alsteinsdˇttir Ý sÝma 545 7435, netfang: svanhvit [hja] mfa.is.

FACIM haldin Ý fimmtugasta sinn:

SamnorrŠn ■ßtttaka ß v÷rusřningu Ý MˇsambÝk

NorrŠnir fulltr˙ar - ١rdÝs Sigur­ardˇttir umdŠmisstjˇri ŮSS═ Ý mi­i­ - rŠ­a vi­Armando Emilio Guebuza forseta MˇsambÝk ß sřningunni.

SÝ­ustu vikuna Ý ßg˙st fˇr fram Ý Maputo al■jˇ­leg v÷rusřning sem kallast FACIM (Maputo International Trade Fair) en h˙n var a­ ■essu sinni haldin Ý 50. sinn. Engin Ýslensk fyrirtŠki eru Ý MˇsambÝk en ßkve­i­ var a­ ═sland tŠki engu a­ sÝ­ur ■ßtt ßsamt hinum fjˇrum sendirß­um Nor­urlanda■jˇ­anna sem voru me­ sameiginlegan bßs ■ar sem l÷ndin voru kynnt og verkefni ■eirra Ý MˇsambÝk.

 

Einnig voru nÝu norrŠn fyrirtŠki me­ bßsa. Sameiginleg ■ßtttaka Nor­urlanda■jˇ­anna haf­i ■ann ˙tgangspunkt a­ varpa ljˇsi ß hugmyndina um sjßlfbŠr fyrirtŠki. Er ■ß ßtt vi­ fyrirtŠki sem er umhuga­ um frambo­ ß hßgŠ­av÷rum, ■jßlfun fyrir starfsfˇlk, ÷ruggt og heilbrigt vinnuumhverfi, vir­ingu fyrir umhverfi og ßbyrg­ allra ß vir­iske­junni, ■ar me­ tali­ a­ tryggja a­ starfsemi birgja e­a dˇtturfÚlaga uppfylli fÚlagslegar kr÷fur og vistfrŠ­ilega ßbyrg­.

 

Ůetta er ekki Ý fyrsta skipti sem Nor­urlanda■jˇ­ir e­a fyrirtŠki ß ■eirra vegum taka ■ßtt Ý FACIM sřningu en ■etta er Ý fyrsta skipti sem ■au taka ■ßtt sem ein heild og fengu ß ■eim grundvelli vi­urkenningu Ý flokknum "Ůßttt÷kul÷nd Ý fyrsta skipti" en mati­ var byggt ß h÷nnun, bŠklingum og starfsemi ß sřningunni. Ver­launin eru einnig vi­urkenning ß vi­leitni og samvinnu milli norrŠnu sendirß­anna og stofnana ■eirra vi­ undirb˙ning og ■ßttt÷ku Ý FACIM 2014. ═talÝa, Port˙gal og Ůřskaland unnu einnig til ver­ulauna fyrir bßsana sÝna en alls tˇku um tuttugu l÷nd ■ßtt Ý ßr. 

 

Me­al ■eirra sem komu ß sřninguna voru forseti landsins, Armando Emilio Guebuza, i­na­ar- og vi­skiptarß­herrann, Armando Inroga, ßsamt fulltr˙um innlendra og erlendra fyrirtŠkja og almenningi. -KMP, Map˙tˇ

 

Ëttast a­ tuttugu ■˙sund einstaklingar sřkist af ebˇlu:
Aukinn kynjamunur eftir ■vÝ sem faraldurinn dregst ß langinn
Ebˇlu veiran
Ebˇlu veiran

Ebˇlufaraldurinn Ý Vestur-AfrÝku hefur ekki fari­ framhjß nokkrum manni. R˙mlega fimmtßn hundru­ einstaklingar hafa ■egar lßtist og reikna­ er me­ a­ sřktir geti or­i­ tuttugu ■˙sund ß­ur en unnt ver­ur a­ komast fyrir faraldurinn. 

 

Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin kynnti Ý sÝ­ustu viku nřja vi­brag­sߊtlun stofnunarinnar gegn ebˇlufaraldrinum en ■a­ eru řmsar athyglisver­ar hli­ar ß ■essum sj˙kdˇmi. Gu­r˙n Sif Fri­riksdˇttir fjalla­i ß d÷gunum um kynja­a hli­ ebˇlunnar Ý grein ß knuz.is - og Heimsljˇs birtir hÚr brot af umfj÷llun hennar me­ gˇ­f˙slegu leyfi h÷fundar:

 

"Um ■essar mundir geisar versti ebˇlufaraldur s÷gunnar Ý Vestur-AfrÝku, og hafa fj÷gur l÷nd; GÝnea, Sierra Leone, LÝberÝa og NÝgerÝa, lřst yfir ney­arßstandi. ═ fj÷lmi­laumfj÷llun um faraldurinn hefur lÝti­ veri­ fjalla­ um hva­a ßhrif hann hefur ß lÝf Ýb˙a ■essara landa og lÝti­ sem ekkert hefur veri­ minnst ß kynjavinkil ebˇlunnar.

Ůegar fyrri ebˇlufaraldrar eru sko­a­ir (en n˙verandi faraldur er sß tuttugasti og fimmti Ý s÷gunni) koma nokkrir kynjavinklar Ý ljˇs. Ůar sem veiran berst me­ dřrum eru ■a­ oftast karlar sem veikjast fyrst, ■ar sem ■a­ er venjulega Ý ■eirra verkahring a­ vei­a til matar. Eftir ■vÝ sem lÝ­ur ß og veiran fer a­ smitast manna (og kvenna) ß milli eykst hins vegar hlutfall kvenna me­al smita­ra, enda eru ■a­ oftast konur sem hj˙kra hinum veiku og eru ■vÝ Ý mestri smithŠttu. A­rir ßhŠttuhˇpar eru heilbrig­isstarfsfˇlk en ■ar sem hj˙krunarfrŠ­ingar eru nŠr einungis konur eykst einnig hlutfall kvenna sem sřkist af veirunni ■egar ekki tekst a­ vernda heilbrig­isstarfsfˇlk.  Einnig kemur ■a­ fyrir a­ sj˙krah˙s sÚu vettvangur smitunar en ■ar eru sj˙klingar og ■unga­ar konur sem koma inn til fŠ­ingar e­a Ý mŠ­raeftirlit Ý hŠttu. Vita­ er fyrir vÝst a­ ■unga­ar konur hafi smitast me­ ■essum hŠtti Ý S˙dan 1976 og Ý Lř­veldinu Kongˇ 1995 (WHO, 2007).

 

MeginhŠtta ß smitun er hinsvegar Ý heimah˙sum ■ar sem konur sjß um hina sj˙ku. DŠmi eru um ■a­ frß Kongˇ 2003 a­ um÷nnunarskyldur kvenna voru ekki einungis vegna hef­bundinna kynhlutverka heldur vegna ■ekkingar ß smithŠttunni sem um÷nnuninni fylgir. Ůegar hˇpur karlmanna var spur­ur hvernig ■eir for­u­ust ebˇlusmit s÷g­ust ■eir sjß til ■ess a­ konurnar sŠju um a­ hj˙kra hinum sj˙ku (WHO, 2007).

 

Ůegar veikindi vegna veirunnar eru yfirsta­in finna margir fyrrverandi sj˙klingar fyrir fordˇmum Ý sinn gar­, a­allega vegna hrŠ­slu vi­ a­ fˇlk geti enn smitast af veirunni, og aflei­ingarnar eru ˙tilokun frß samfÚlaginu. Konur ver­a a­ sta­aldri frekar fyrir slÝkri ˙tilokun og einungis ■Šr ver­a fyrir algj÷rri ˙tsk˙fun eins og a­ vera reknar til baka Ý uppvaxtar■orp sÝn, sem ger­ist til dŠmis Ý ┌ganda 2000-2001 (WHO, 2007).

 

ŮvÝ lengur sem ebˇlufaraldur stendur yfir ■vÝ meiri ver­ur kynjamunurinn. T÷lur eru ß reiki um n˙verandi faraldur en t÷lur frß LÝberÝu benda ■ˇ til ■ess a­ ß milli 55 og 75 prˇsent ■eirra sem hafa veikst ■ar Ý landi sÚu konur.

 

FrÚttaskřring: Africa: How Africa is Losing the Ebola Battle, eftir Amadou Mahtar Ba/ AllAfrica 

Ebola Threatens Food Security/ VOA 

UN: Ebola Could Eventually Infect 20,000 People/ HuffingtonPost 

Desperate WHO Calls Ebola Drug Summit As Crisis Worsens/ TIME 

LÝtil saga um von

ABC birti eftirfarandi frßs÷gn ß FÚsbˇkarsÝ­u sinni Ý gŠr.
Rose fyrir utan hemili mˇ­ur sinnar. Ljˇsm. gunnisal

Rose er ■ri­ja Ý r÷­ fimm systkina. H˙n bjˇ hjß einstŠ­ri mˇ­ur Ý bßrujßrnskofa Ý fßtŠkrahverfi Ý Nairobi borg Ý KenÝa. Fj÷lskyldan var mj÷g fߊtk, mˇ­irin ˇlŠs, ■jß­ist af ge­sj˙kdˇmi og haf­i engar fastar tekjur. H˙n var algj÷rlega ˇfŠr um a­ sjß b÷rnunum fyrir brřnustu nau­synjum og menntun ■eirra var ekki ß forgangslistanum. Rose og systur hennar byrju­u snemma a­ fara ˙t og betla til a­ eiga fyrir leigu og brřnustu nau­synjum. Ůegar Rose var u.■.b. 7 ßra og eldri systir hennar Mary 9 ßra, gßtu ■Šr ekki h÷ndla­ veikindi mˇ­ur sinnar lengur og ßkvß­u a­ betra vŠri fyrir ■Šr yfirgefa heimili­ og b˙a ß g÷tunni. 

Purity, lilta systir Rose. Ljˇsm. gunnisal
Dag einn voru systurnar a­ betla ß bensÝnst÷­ og ■ß stoppa­i hvÝtur bÝll til a­ taka bensÝn. Vi­ střri­ sat hvÝt kona. ŮŠr fˇru til hennar og bß­u um pening. Ůessi kona var ١runn Helgadˇttir, forst÷­ukona ABC Ý KenÝa. ١runn gaf sig ß tal vi­ ■Šr og ßtta­i sig brßtt ß ■vÝ a­ ■essar st˙lkur vŠru Ý mikilli ■÷rf fyrir ÷ruggt heimili og menntun. H˙n spur­i ■Šr hvort ■eim langa­i a­ fara Ý skˇla. Rose og Marř hrˇpu­u einum rˇmi "J┴". ١runn keypti svo handa ■eim mat og ger­i ߊtlun um a­ taka ■Šr inn ß nřja ABC barnaheimili­. FÚlagsrß­gjafar ABC fylgdu mßlinu eftir, heimsˇttu mˇ­ur st˙lknanna og sßu hversu veik h˙n var. ŮŠr fˇru me­ hana ß sj˙krastofnun fyrir ge­sj˙ka ■ar sem h˙n dvaldi nŠstu sex mßnu­i ■ar til henna fˇr a­ lÝ­a betur. 

Dag einn ßri­ 2010 ■egar Rose og Mary fˇru me­ ١runni a­ heimsŠkja mˇ­ur sÝna Ý fßtŠrkrahverfi­, uppg÷tvu­u ■Šr a­ mˇ­ir ■eirra haf­i fŠtt st˙lkubarn einugis viku fyrr. S÷kum fßtŠktar og veikinda haf­i h˙n yfirgefi­ nřfŠtt barni­ og skili­ ■a­ eftir ˙ti Ý rigningu. Til allrar hamingju var barninu bjarga­ af frŠnku og var ßkve­i­ a­ ABC myndi sty­ja frŠnkuna til a­ annast barni­. Barnungri systir Rose, Purity var hins vegar tekin inn ß ABC heimili­ til eldri systra sinna. 

Ůrßtt fyrir a­ ■essi fj÷lskylda hafi upplifa­ mikla ■jßningu fß st˙lkurnar n˙ ■ß ßst og umhyggju sem gerir ■eim kleift a­ sigrast ß ■eim kringumstŠ­um sem ■Šr fŠddust innÝ. ŮŠr b˙a n˙ allar ■rjßr ß heimilinu og ganga Ý ABC skˇla og eru frßbŠrir nßmsmenn. 

ŮAđ ER ALLTAF VON!

═ dag er Rose 12 ßra g÷mul og me­al bestu nemenda Ý 6. bekk. H˙n er mj÷g skipul÷g­, kurteis, hreinskilin og hugr÷kk. H˙n skarar fram ˙r Ý ÷llu sem h˙n gerir. H˙n er hŠfileikarÝk s÷ngkona, semur ljˇ­ og er frßbŠr knattspyrnukona. ═ ßg˙st tˇk h˙n ■ßtt Ý landskeppni KenÝskra barnakˇra me­ ABC skˇlakˇrnum ■ar sem kˇrinn hennar var­ Ý 3ja sŠti. Seinna ß ■essu ßri er henni bo­i­ ßsamt kˇrnum til a­ syngja fyrir forseta KenÝa og r÷dd hennar mun heyrast me­al ■˙sunda landsmanna. ABC barnahjßlp er mj÷g stolt af Rose og hvetur hana til a­ halda ßfram a­ nota sÝna frßbŠru r÷dd til a­ segja s÷gu sÝna um VON.



Sˇley, Klara og Karl komin til starfa sem starfsnemar ŮSS═ Ý samstarfsl÷ndunum

 

ŮrÝr hßskˇlanemar voru rß­nir Ý starfsnemast÷­ur Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga Ý tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu Ý sumar. Um fimmtÝu umsˇknir bßrust um st÷­urnar en um er a­ rŠ­a fj÷gurra mßna­a starfstÝma ß umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands, frß 15. ßg˙st til 15. desember. Ůau eru ÷ll komin til starfa og hafa heiti­ Heimsljˇsi a­ skrifa reglulega pistla Ý bla­i­. Fyrsti pistillinn birtist Ý dag.

 

Til MalavÝ var rß­in Sˇley ┴sgeirsdˇttir 
sem er a­ lj˙ka MSc grß­u Ý ■rˇunarstjˇrnun (Development Management) frß London School of Economics and Policical Science (LSE). H˙n hefur sÝ­ustu misserin unni­ a­ rß­gjafaverkefni ß vegum skˇlans um mannrÚttindafrŠ­slu og ■ekkingarskipti milli AfrÝku og Su­ur-AmerÝku. Sˇley hefur ennfremur loki­ BA prˇfi Ý fÚlagsfrŠ­i frß Hßskˇla ═slands ■ar sem h˙n lag­i ßherslu ß rannsˇknara­fer­ir Ý fÚlagsvÝsindum og kynjafrŠ­i.

 

Til MˇsambÝk var rß­in Klara Mist Pßlsdˇttir 
sem hefur loki­ diplˇmagrß­u Ý ■rˇunarfrŠ­i en einnig diplˇmu Ý hnattrŠnum tengslum, fˇlksflutningum og fj÷lmenningarfrŠ­i, bß­ar grß­urnar frß Hßskˇla ═slands, en h˙n hefur auk ■ess BA grß­u Ý ■jˇ­frŠ­i. Klara Mist hefur sinnt hjßlparstarfi Ý KenÝa og Indlandi, h˙n bjˇ Ý BrasilÝu Ý eitt ßr og talar port˙g÷lsku reiprennandi.

 

Til ┌ganda  var rß­inn Karl Fannar SŠvarsson
 sem er Ý meistaranßmi Ý ■rˇunarfrŠ­i og undirbřr lokaverkefni um ßhrif fiskvei­a ═slendinga og annarra fyrir utan stendur MßritanÝu ß samfÚlag Ýb˙anna. Hann er auk ■ess me­ BA grß­u Ý mannfrŠ­i frß Hßskˇla ═slands. Karl Fannar var ß sÝ­astli­nu ßri Ý sjßlfbo­ali­astarfi Ý ┌ganda og kenndi flˇttam÷nnum ß vegum Candle Light Foundation Ý Kampala.

 

KrÝurnar styrkja Candle Light Foundation

Nokkrar a­ st˙lkunum Ý skˇla Candle Light Foundation. Ljˇsm. gunnisal

 

┴ nŠstunni munu forma­ur og gjaldkeri KrÝanna, Halldˇra Traustadˇttir og Sˇlborg A. PÚtursdˇttir halda Ý heimsˇkn til ┌ganda. 

 

KrÝurnar hafa ßkve­i­ a­ styrkja samt÷k ■ar Ý landi sem nefnast Candle Light Foundation (CLF) sem voru stofnu­ af Ýslenskri konu, Erlu Halldˇrsdˇttur, ßri­ 2001. Nokkru sÝ­ar e­a ßri­ 2004 stofna­i Erla sÝ­an samt÷kin AlnŠmisb÷rn ß ═slandi sem hafa ■a­ hlutverk a­ sty­ja vi­ og stunda fjßr÷flun fyrir CLF Ý ┌ganda. FÚlagi­ AlnŠmisb÷rn er hesti styrktara­ili CLF ß ═slandi.

 

Markmi­ Erlu Halldˇrsdˇttur me­ stofnun CLF var a­ sty­ja vi­ menntun bßgstaddra st˙lkna Ý ┌ganda. CLF er skˇli ■ar sem st˙lkur geta leita­ sÚr ■jßlfunar Ý řmsum handverksgreinum lÝkt og kertager­, saumaskap og t÷lvunoktun. UtanrÝkisrß­uneyti­ ß ═slandi styrkti nřveri­ AlnŠmisb÷rn um 10 milljˇnir krˇna en samt÷kin hyggjast byggja skˇlah˙s Ý Kampala fyrir starfsemi CLF. Hinga­ til hefur starfsemin fari­ fram Ý leiguh˙snŠ­i en ■ar sem leigan er sÝvaxandi og tekur sÝfellt meiri skerf af ■vÝ styrktarfÚ sem AlnŠmisb÷rn og fleiri samt÷k og stofnanir styrkja CLF me­, var rß­ist Ý ■etta verekfni. Skilyr­i fylgir hinsvegar styrk utanrÝkisrß­uneytisins: a­ AlnŠmisb÷rn leggi til 30% mˇtframlag til verkefnisins. Stendur n˙ s˙ fjßr÷flun yfir en til ■ess a­ uppfylla skilyr­i utanrÝkisrß­uneytisins ver­a AlnŠmisb÷rn a­ rei­a fram yfir 4 milljˇnir krˇna og eins og er vantar u.■.b. 3 milljˇnir.

 

Ůar sem markmi­ KrÝanna er a­ sty­ja vi­ konur Ý AfrÝku, sÚrstaklega a­ bŠttri menntun ■eirra, hefur stjˇrn KrÝanna ßkve­i­ a­ sty­ja vi­ ■etta ver­uga verkefni. Gjafakort KrÝanna, sem Jes˙s Loayza hanna­i, ver­a ßfram til s÷lu (kriurnar@kriurnar.is) og ■eir sem vilja leggja KrÝunum li­ vi­ s÷fnun fyrir AlnŠmisb÷rn/CLF er bankaupplřsingarnar eftirfarandi: 0161-05-70222, kt. 610909-0860.

 

 

 

┴hugavert

-
-
 -
-
BBC News   Uganda Ghetto Kids in step with life changing dance project
BBC News Uganda Ghetto Kids in step with life changing dance project
Are progressive cities the key to solving our toughest global challenges?, eftir Huge Cole/ Oxfamblogg
-
-
-
-
Increasing the impact of EU development policy - an Agenda for Change
Increasing the impact of EU development policy - an Agenda for Change
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur
 

-
-
-
-
-
-
-

Ůrˇunarskřrsla Sameinu­u ■jˇ­anna 2014

 

 

═ sumar kom ˙t skřrslan Human Development Report 2014 - Sustaining Human Progress: Reducing Vulnerabilities and Building Resilience. SamkvŠmt skřrslunni hefur ■rˇun lÝfskjara Ý heiminum Ý heildina sÚ­ veri­ jßkvŠ­ en allar kynslˇ­ir standa samt sem ß­ur frammi fyrir ˇgnum og ßskorunum sem hafa ßhrif velfer­ ■eirra. HÚr er bŠ­i ßtt vi­ nßtt˙ruhamfarir sem og ˇgnir af mannav÷ldum, a­ ■vÝ er fram kemur ß vef FÚlags Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi.

 

"Allir einstaklingar og samfÚl÷g eru vi­kvŠm fyrir ßf÷llum en eru misjafnlega vel Ý stakk b˙in til a­ takast ß vi­ ■au. ═ skřrslunni er fari­ yfir af hverju svo er og sko­a­ er Ý ■vÝ samhengi varnarleysi (e. vulnerability) og vi­nßms■rˇtt (e. resilience)," segir Ý frÚttinni.

 

Frekari upplřsingar um skřrsluna mß finna hÚr..

 

FrÚttir og frÚttaskřringar


-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

L÷gin gegn samkynhneig­um ˇgild

 

RÝkşisaksşsˇknşari Ý ┌ganda ßfrřja­i nřlega til hŠstaşrÚttşar ■eim dˇmi stjˇrnşlagaşdˇmşstˇls landsşins a­ ˇgilda beri umşdeild l÷g um hertşar refsşingşar gegn samşkynşhneig­um sem sam■ykkt voru ß ■ingşinu sk÷mmu fyrir jˇl Ý fyrra og sta­fest af Museveni forşseta landsşins snemma ßrs. SamşkvŠmt ■eim ßttu samşkynşhneig­ir yfir h÷f­i sÚr allt a­ lÝfstÝ­arfangşelsi fyrşir Ýtşreku­ brot og alvarleg. Ennfremur var allşur ßrˇ­ur fyrşir samşkynşhneig­ banna­ur og Ý fyrsta sinn var fjalla­ um lesbÝur. Almennir borgarar voru jafnframt skylda­ir til a­ segja til samkynhneig­ra.

 

═ byrjşun sÝ­asta mßna­arş komst stjˇrnşlagaşdˇmşstˇll landsşins a­ ■eirri ni­urşst÷­u a­ l÷gşin gengu gegn stjˇrnşarşskrß landsşins. Frumşvarpi­ hafi ekki fengi­ rÚtta me­fer­ ß ■ingşinu ■egar ■a­ var sam■ykkt. A­eins ÷rşfßşir ■ingşmenn hafi veri­ vi­staddşir kosnşingşuna.

 

Uganda anti-gay law declared 'null and void' by constitutional court/ TheGuardian 

┌GANDA: LÍG GEGN SAMKYNHNEIGđ DĂMD ËGILD/ AmnestyInternational 

FŠr hˇtanir frß heimalandinu/ Mbl.is 

 

 Heita AfrÝku■jˇ­um myndarlegri a­sto­

 

Barack Obama BandarÝkjaforseti heitir ■vÝ a­ bandarÝsk stjˇrnv÷ld og fyrirtŠki verji 33 millj÷r­um dala Ý efnahagsa­sto­ og fjßrfestingar Ý AfrÝku. Hann segir ■a­ lÝka mikilvŠgt a­ ■jˇ­arlei­togar ßlfunnar taki til Ý eigin gar­i. R┌V greinir frß.

Forsetinn hÚt ■essari a­sto­ ■egar hann ßvarpa­i lei­toga um 50 AfrÝkurÝkja ß rß­stefnu sem haldin var Ý sÝ­asta mßnu­i Ý Washington. Obama sag­i a­ bandarÝsk stjˇrnv÷ld vŠru sta­rß­in Ý a­ řta undir velgengni AfrÝku - ekki einungis til a­ fß a­gang a­ nßtt˙ruau­lindum heldur vŠri ljˇst a­ stŠrsti au­ur ßlfunnar vŠri fˇlgin Ý fˇlkinu sem ■ar břr.

 

Nßnar

  

UNICEF: StŠrsta dreifing ney­argagna ß einum mßnu­i


 

Ůegar vika lif­i af ßg˙stmßnu­i haf­i Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF. sent 1.000 tonn af lÝfsnau­synlegum vistum til barna ß ■eim svŠ­um Ý heiminum ■ar sem hva­ mest ney­ rÝkir. Ůetta er stŠrsta dreifing ney­argagna ß einum mßnu­i Ý s÷gu UNICEF, sag­i Ý frÚtt ß vef samtakanna.

 

"Dreifing UNICEF ß hjßlparg÷gnum er svar vi­ ney­arkalli Ý m÷rgum l÷ndum ß sama tÝma," segir Shanelle Hall, birg­a- og dreifingarstjˇri UNICEF.

 

"Ůa­ sem er mikilvŠgast n˙na er a­ sjß til ■ess a­ mann˙­ar- og hjßlparsamt÷k geti haldi­ starfi sÝnu ßfram, a­ birg­irnar komist ß ßfangasta­, svo ■au nßi til barna sem ■urfa nau­synlega ß ■eim a­ halda."

 

Vegna ßtakanna Ý ═rak og Ebˇla-faraldursins Ý Vestur-AfrÝku trygg­i UNICEF eins m÷rg leiguflug og m÷gulegt var. ┴ 27 d÷gum hefur birg­adeild samtakanna Ý Kaupmannarh÷fn sent frß sÚr 33 ney­arfarma ß ■au svŠ­i ■ar sem b÷rn b˙a vi­ mesta ney­,  sag­i Ý frÚttinni.

 

Sameinu­u ■jˇ­irnar og Metro saman gegn loftslagsvß - GrŠna borgin mÝn

 

 

Metro frÝbl÷­in og Sameinu­u ■jˇ­irnar hafa teki­ h÷ndum saman Ý barßttunni gegn loftslagsbreytingum, segir Ý frÚtt ß vef Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu.

 

Ůar segir a­ tÝundu Ljˇsmyndasamkeppni Metro International ver­i hleypt af stokkunum Ý h÷fu­st÷­vum Sameinu­u ■jˇ­anna Ý New York Ý tilefni af lei­togafundi samtakanna um loftslagsmßl 23. september nŠstkomandi. 

 

"Bl÷­ Metro International eru lesin ß hverjum degi af 18 milljˇnum manna Ý 24 l÷ndum, en auk ■eirra munu upplřsingaskrifstofur Sameinu­u ■jˇ­anna um allan heim kynna keppnina sem nefnist Ljˇsmyndaßskorun Metro (Metro Photo Challenge). Samstarf Sameinu­u ■jˇ­anna og Metro er einstakt tŠkifŠri fyrir borgarb˙a um allan heim til a­ svara ßskorun um a­ger­ir Ý ■essu mikilvŠga alheimsvandamßli og nota ljˇsmyndahŠfileika sÝna Ý ■ßgu jßkvŠ­ra breytinga ß heimsvÝsu," segir Ý frÚttinni.

 

Fram kemur a­ keppnin er ÷llum opin hvar Ý heiminum sem ■eir b˙a. Ůema­ sem tekur til loftslagsbreytinga er "GrŠna borgin mÝn". ═tarlegri upplřsingar um ■emu, keppnisflokka og ver­laun, ver­a gefnar ■egar keppnin hefst formlega 23. september. 

 

Upplifun frß MalavÝ

 

- Sˇley ┴sgeirsdˇttir starfsnemi ŮSS═ Ý Lilongve skrifar.

MannlÝf vi­ MalavÝvatn. Ljˇsm. Sˇley ┴sgeirsdˇttir


 

┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga

 

Fyrir einstakling sem hefur aldrei komi­ til AfrÝku kemur MalavÝ svo sannarlega ß ˇvart. Ma­ur reynir a­ mˇta sÚr einhverskonar hugmyndir var­andi fˇlki­, umhverfi­ og taktinn. ═ mÝnu tilfelli hafa fyrirfram ßkve­nu hugmyndirnar ekki haldi­ enda vissi Úg svo sem ekki vi­ hverju vŠri a­ b˙ast. Lilongwe minnir frekar ß bŠ heldur en borg og flokkast ekki sem hin třpÝska h÷fu­borg me­ sÝnum lßgreistu h˙sum og moldarvegum. Malavarnir taka vel ß mˇti svona ''Muzungu'' eins og mÚr me­ vinalegum ''Hello, how are you?'' Íllum finnst ■eim ■a­ lÝka stˇrmerkilegt a­ Úg hafi aldrei komi­ til AfrÝku og glotta bara yfir ruglinu Ý mÚr.

 

HÚr Ý MalavÝ er ICEIDA me­ verkefni Ý Mangochi hÚra­i sem er Ý um 250 km fjarlŠg­ frß Lilongwe. A­ fara ni­ur til Mangochi er upplifun ˙taf fyrir sig og var Úg svo heppin a­ fß a­ fylgja me­ Ý eina vettvangsfer­. ═ Lilongwe er myndin af MalavÝ ÷rlÝti­ skekkt, sÚrstaklega ■ar sem meirihluti Ýb˙a břr Ý sveitunum. ┴ lei­inni til Mangochi bl÷stu vi­ litlir moldarkofar, hßlf bygg­ m˙rsteinsh˙s, h˙s me­ strß■÷kum, h˙s me­ engu ■aki og jafnvel nokkur h˙s sem bjuggu svo vel a­ hafa bßrujßrns■ak. Allsta­ar var fˇlk;  ß hjˇlum, fˇtgangandi konur me­ vatnsf÷tu ß h÷f­inu og barn ß bakinu, b÷rn sem veifu­u Ý ßttina a­ bÝlnum og unglingar me­ systkini sÝn Ý eftirdragi.

 

MalavÝvatn er mikilvŠg uppspretta atvinnutŠkifŠra og nŠringar. Ůrßtt fyrir a­ vatni­ hafi yfir 1000 tegundir af fiskum er fiskurinn ''Chambo'' einn sß vinsŠlasti og var hann snŠddur Ý nßnast ÷ll mßl ß me­an ß fer­inni stˇ­. Ůegar ma­ur spyr af hverju ■eir vei­a ekki a­rar tegundir voru sv÷rin yfirleitt: "Af hverju Šttum vi­ a­ gera ■a­?, Ůetta hefur alltaf veri­ svona'' og fleira Ý ■eim d˙r. TÝminn vir­ist ekki vera eitthva­ sem Malavar hafa ßhyggjur af, ■a­ er frekar n˙i­ og hvernig morgundagurinn ver­i. ١ svo a­ Chambo-inn ver­i ˙tdau­ur eftir nokkur ßr ■ß vir­ist ■a­ ekki skipta mßli Ý dag og ß me­an hann vei­ist.

 

ForrÚttindi

ICEIDA fjßrmagnar byggingu vatnsbrunna Ý ■orpum Ý Mangochi. Ůessir brunnar veita mikilvŠgan a­gang a­ hreinu vatni fyrir Ýb˙ana. Ma­ur ß ■a­ til a­ gleyma hversu mikil forrÚttindi ■a­ eru a­ geta bara skr˙fa­ frß krananum heima og fengi­ sÚr hreint vatn. Sta­an er ekki jafn au­veld fyrir meirihluta Malava en sem betur fer hefur a­gengi a­ hreinu vatni stˇraukist Ý gegnum ßrin. Vi­ einn svona vatnsbrunn fÚkk Úg tŠkifŠri til a­ hitta konur og b÷rn sem voru a­ sŠkja vatn. Ůa­ spur­ist fljˇtt ˙t a­ ■a­ vŠru einhverjir ˙tlendingar a­ sniglast vi­ brunninn og fljˇtt fylltist svŠ­i­ af b÷rnum og konum, vitaskuld engum k÷rlum, enda sjß ■eir yfirleitt ekki um ■a­ a­ sŠkja vatn. Ůa­ var miki­ hlegi­ og eflaust gert grÝn af okkur sem ■arna stˇ­um. B÷rnin voru ßk÷f Ý a­ tala vi­ okkur, a­ vÝsu ÷ll nema eitt, sem haf­i ÷rugglega aldrei sÚ­ svona geimverur ß­ur og fˇr a­ hßgrßta af hrŠ­slu. ═ kj÷lfari­ var fleiri b÷rnum ota­ a­ okkur til a­ athuga hvort a­ ■au fŠru lÝka a­ grßta, sem betur fer slepptu ■au ■vÝ. Einn unglingurinn hrˇsa­i mÚr (ef hrˇs mß kalla) fyrir a­ vera me­ feitan rass. ═ kj÷lfari­ trylltust allir af hlßtri og Úg stˇ­ ■arna hßlf vandrŠ­aleg yfir aukakÝlˇunum.

 

Ůa­ gefur manni nřja sÝn ß sitt eigi­ lÝf a­ fß tŠkifŠri til a­ upplifa og sjß me­ eigin augum hvernig meirihluti Ýb˙a jar­ar lifa sÝnu lÝfi ßn ■ess a­ hafa vatn, salerni, rafmagn og ■ann muna­ sem vi­ ß Vesturl÷ndum b˙um vi­. Ma­ur ß ■a­ til a­ gleyma sÚr yfir litlum l˙xusvandamßlum eins og slŠmu netsambandi og hva­ ma­ur ß a­ hafa Ý kv÷ldmatinn. Ůa­ er gott a­ fß raunveruleikan beint Ý Š­ og MalavÝ heldur ßfram a­ heilla mig me­ sÝnum hŠgagangi og endalausum ßskorunum. Ůa­ er ■ˇ ljˇst a­ landi­ hefur nß­ t÷luver­um framf÷rum ß undanf÷rnum ßrum og spennandi a­ fylgjast me­ hva­ framtÝ­in geymir.   

 

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105