gunnisal
Heimsljós
veftķmarit um žróunarmįl
7. įrg. 237. tbl.
11. jśnķ 2014

 Alžjóšleg rįšstefna gegn kynferšisglępum ķ strķši:

Börn eru fórnarlömb naušgana į įtakasvęšum ķ helmingi tilvika 

Fulltrśar rķkisstjórnarinnar į samkomu hjį breska sendiherranum ķ gęr, t.f.v. Eygló Haršardóttir félags- og hśsnęšismįlarįšherra, Sigmundur Davķš Gunnlaugsson forsętisrįšherra, Stuart Gill sendiherra og Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkisrįšherra. Ljósm. gunnisal.

Fyrsta skrefiš aš višurkenningunni į žvķ aš kynferšisofbeldi į įtakasvęšum hafi alvarlegri afleišingar en strķšiš sjįlft gęti veriš stigiš į alžjóšlegri rįšstefnu sem nś stendur yfir ķ Lundśnum. Tilvikin žar sem börnum og konum er naušgaš į įtakasvęšum telja hundruš milljóna į įri hverju og fórnarlömb kynferšisofbeldis eru miklu fleiri en žau sem verša fyrir klasasprengjum eša jaršsprengjum.

 

Į rįšstefnunni er sjónum mešal annars beint aš žeim djśpstęša skaša sem fórnarlömb naušgana verša fyrir og žvķ hryllilega ofbeldi sem einkennir kynferšisglępi į strķšssvęšum. Mörg fórnarlambanna deyja vegna pyndinganna en mörg žeirra sem lifa af grófar įrįsir verša fyrir aškasti og śtskśfun ķ samfélaginu og žekkt eru dęmi um sakamįl gegn konum sem naušgaš hefur veriš og žęr dęmdar fyrir hjśskaparbrot. Nįnast allir gerendur eru frjįlsir menn.

 

Börn eru ķ sérstakri hęttu eins og tölur frį Austur-Kongó sżna frį įrinu 2012. Fyrri hluta žess įrs voru 74% allra fórnarlamba kynferšisofbeldis į HEAL sjśkrahśsinu ķ Goma į barnsaldri. Žetta er ekki einsdęmi eins og fréttaskżrendur benda į žvķ rannsóknir į kynferšisglępum į įtakasvęšum sżna aš helmingur fórnarlamba naušgana eru börn. Haft er eftir sżrlenskum manni aš bardagasveitir leiti uppi börn til aš svķvirša til žess aš ala į ótta hjį fešrum žeirra.

 

Ręša Angelinu Jolie į fundinum ķ Lundśnum ķ gęr/ ITV
Ręša Angelinu Jolie į fundinum ķ Lundśnum ķ gęr/ ITV

 

Hague og Jolie

Rįšstefnan ķ London hófst ķ gęr en hśn er haldin aš frumkvęši Williams Hague utanrķkisrįšherra Breta og Angelinu Jolie leikkonu og mannréttindafrömušar. Hague tók upp mįlefni kynferšisofbeldis į įtakasvęšum eftir aš hafa horft į kvikmynd Angelinu Jolie - The Land of Blood and Honey - sem fjallar um hrylling kynferšisofbeldis af hįlfu vķgamanna ķ Bosnķustrķšinu upp śr 1990. Hague og Jolie tóku höndum saman fyrir tveimur įrum og hleyptu af stokkunum įtakinu Prevention of Sexual Violence Initiative (PSVI) meš yfirlżsingu um aš žjóšir skuldbindi sig til aš śtrżma kynferšisofbeldi į įtakasvęšum. Žegar hafa yfir 150 žjóšir skrifaš undir yfirlżsinguna.

 

"Žaš er lygi aš naušganir séu óumflżjanlegur hluti af strķšsįtökum. Naušganir eru vopn sem beint er aš saklausum borgurum og notaš er til aš pynta og nišurlęgja fólk, oft mjög ung börn. Viš, sem  alžjóšasamfélag berum įbyrgš į žvķ," sagši Angelina Jolie viš opnun rįšstefnunnar ķ gęr.

 

Tališ er aš krafa um afdrįttarlausar ašgeršir gegn nķšingum verši hįvęr į Lundśnafundinum en mörg nżleg dęmi hafa veriš ķ svišsljósinu um gróf ofbeldisverk  gagnvart stślkum og konum. Žar mį nefna rįn Boko Haram į skólastślkunum ķ Nķgerķu, svokallaš "heišursmorš" ķ Pakistan fyrir nokkru žegar ung barnshafandi kona var grżtt til dauša, og rašnaušganir og morš į indverskum unglingsstślkum fyrir skemmstu.

 

Vert er aš vekja athygli į grein Stuarts Gill sendiherra Breta sem birtist ķ Fréttablašinu ķ gęr undir yfirskriftinni: Stöšvum strķšsnaušganir. Ķ grein hans kemur fram aš fulltrśar rķkisstjórna, borgarasamtaka, herja og dómskerfa mikils fjölda landa śr öllum heimsįlfum muni sękja rįšstefnuna ķ London og aš Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkisrįšherra verši žar fulltrśi ķslenskra stjórnvalda. "Almenningi er lķka bošiš aš taka virkan žįtt. Śti um allan heim mun fólk sameinast um kröfuna um aš naušganir og kynferšisofbeldi verši fjarlęgt śr vopnabśri grimmdarinnar," segir sendiherrann.

 

 Įratugur sjįlfbęrrar orku hafinn:

Heilsa kvenna og barna leišarljós Sameinušu žjóšanna ķ herferšinni

Sólarrafhlöšutaskan - smelliš į myndina fyrir ķtarlegar upplżsingar.

Herferš Sameinušu žjóšanna - Įratugur sjįlfbęrrar orku fyrir alla (Decade of Sustainable Energy for All) - var hleypt af stokkunum ķ sķšustu viku og žį var jafnframt tilkynnt aš įherslan fyrstu tvö įrin verši į hreina og ódżra orku meš heilsu kvenna og barna aš leišarljósi.

 

Kandeh Yumkella sem stżrir herferšinni segir ķ samtali viš Reuters fréttaveituna aš orkumįl séu alžjóšamįl en aš hvarvetna ķ heiminum séu orkumįl žó fyrst og fremst mįlefni kvenna, mešal annars ķ Afrķku. "Žau geta veriš munurinn į milli öryggis og ótta, frelsis og naušungar, og jafnvel lķfs og dauša," sagši hann.

 

Babatunde Osotimehin yfirmašur Mannfjöldastofnunar Sameinušu žjóšanna (UNFPA) segir aš 58% heilsugęslustöšva ķ sunnanveršri Afrķku séu įn rafmagns og aukinheldur hafi margar žeirra heldur ekki rennandi vatn. Į heilsugęslustöšvum sé orka lykillinn aš žvķ aš lifa og hafi sérstaklega mikla žżšingu fyrir konur og nżfędd börn. "Börnin bķša ekki alltaf eftir sólarupprįs," sagši hann.

 

Orkuskortur į heilsugęslustöšvum er snar žįttur ķ męšra- og ungbarnadauša žvķ rafmagn gefur ekki ašeins lżsingu heldur knżr nśtķma tękjabśnaš ķ lękningaskyni og višheldur réttu hitastigi ķ kęliskįpum fyrir lyfi og bóluefni, svo dęmi séu nefnd. Osotimehin lżsti verkefni UNFPA ķ Sķerra Leone sem kallast "We Care Solar Suitcase" en žar er um aš ręša feršatösku meš sólarrafhlöšum sem lżsir upp fęšingardeildir meš rafljósum. Verkefniš hefur tekist svo vel aš žaš hefur veriš tekiš upp vķšar ķ Afrķku og ķ Asķu, mešal annars ķ Lķberķu, Nķgerķu, Malavķ, Śganda, Ežķópķu, į Filippseyjum, Nepal og innan tķšar veršur žaš tekiš upp ķ Bangladess.

 

Reykur į heimilum

Önnur birtingarmynd orkufįtęktar ķ fįtękum rķkjum er skortur į hreinni orku į heimilum fólks en mengašur reykur er mikil ógn viš heilsu kvenna og barna. Marina Neira yfirmašur lżšheilsumįla hjį Alžjóšaheilbrigšisstofnuninni WHO segir ķ Reutersfréttinni aš 1,2 milljaršar manna bśi viš algert rafmagnsleysi į heimilum og noti eldiviš, taš eša kol til eldunar og hitunar.

 

Reykurinn frį žessum opna eldi leišir til hęttulegrar innanhśssmengunar sem veldur 4,3 milljónum ótķmabęrum daušsföllum įrlega. Marina Neira segir konur og börn  ķ meirihluta žeirra sem deyja af völdum reyksins. Hśn telur aš draga mętti śr tilvikum lungnabólgu um 50% ef konur og börn hęttu aš anda aš sér mengušu lofti heima. Lakshmi Puri stašgengill framkvęmdastjóra UN Women benti į aš žessi mengun frį opnum eldstęšum dragi fleiri konur og börn til dauša įrlega en HIV og alnęmi, malarķa, berklar og vannęring til samans.

 

Samtökin Global Alliance for Clean Cookstoves hafa sett sér žaš markmiš aš koma 100 milljónum hreinna eldstęša - sem eru kynt meš etanóli eša fljótandi jaršolķugasi - ķ notkun fyrir įriš 2020, en veršiš į slķkum eldstęšum er mörgum fįtękum heimilum ofviša og śtbreišslan er žvķ hęg. Laksmhi Puri sagši aš ekki mętti gleyma žvķ aš söfnun eldivišar fyrir hefšbundin eldstęši ógni lķfi kvenna og stślkna og setji žęr ķ įhęttu fjarri heimilum auk žess sem slķk verk ręni stślkur mikilvęgum tķma sem ella gęti veriš notašur til menntunar, ķ atvinnuskyni eša til félagslegrar- og pólķtķskrar žįtttöku. Hśn nefndi aš ķ mörgum žróunarrķkjum žar sem bęši vęri skortur į hreinni orku og hreinu drykkjarvatni žyrftu konur aš verja allt aš fjórum klukkustundum daglega til aš sękja eldiviš og vatn.

 

Forseti bošar byltingu

Žvķ er viš aš bęta aš Ólafur Ragnar Grķmsson forseti Ķslands hvatti heimsbyggšina til aš umbreyta hugsunarhętti sķnum um orkumįl. Hann telur aš nś žegar sé til tękni į sviši jaršhita, sólarorku og vindorku sem vęri hęgt aš nżta į smęrri męlikvarša en nś er gert, til aš mynda fyrir hvert heimili fyrir sig, minni žorp, héruš eša bęi. Žannig gęti hvert heimili fyrir sig veriš sitt eigiš orkuver.  

 

RŚV greindi frį meš vķsan ķ ręšu sem forseti flutti į rįšstefnunni SE4ALL, sem stendur fyrir "sjįlfbęr orka fyrir alla." Rįšstefnan var haldin 4.-6. jśnķ ķ höfušstöšvum Sameinušu žjóšanna ķ New York. Fjöldi žjóšarleištoga, vķsindamanna og stjórnenda fyrirtękja sóttu rįšstefnuna.

 

"Ólafur Ragnar lagši sérstaka įherslu į sólarorku ķ ręšu sinni. Naušsynlegt vęri aš gera byltingu į rannsóknum ķ sólarorku, meš žaš aš markmiši aš gera nżtingu sólarorku aš ódżrari kosti fyrir neytendur. Ólafur lķkti slķkri byltingu viš Apollo-geimferšaįętlun Bandarķkjanna, sem mišaši aš žvķ aš koma manni til tunglsins - sama hvaš žaš kostaši," sagši ķ frétt RUV meš fyrirsögninni: Bošar byltingu ķ orkumįlum heimsins.

 

Nįnar 

"Energy poverty" falls hardest on women/ Reuters 

In Kenya, schools lead renewable energy surge in remote areas/ Reuters 

Who will fund the renewable solution to the energy crisis?/ TheGurdian 

Africa: 'The Future Starts Now,' Ban Says At Launch of UN Decade of Sustainable Energy for All/ AllAfrica 

Indoor Air Pollution: The Silent Killer in the Kitchen/ TreesWaterPeople 

Greenest World Cup ever highlights energy poverty in competing countries/ PracticalAction 

Poor People“s Energy Outlook 2014/ PracticalAction 

U.N.'s Energy Funding Falls Short of Target by Billions/ IPS 

Töfrum gędda žvottavélin
Hans Rosling:  Töfrum gędda žvottavélin
Einn žekktasti fyrirlestur Hans Rosling į TED: Töfrum gędda žvottavélin
 
Heimsljós heldur įfram aš birta kvikmyndabrot meš sęnska barnalęknirinn Hans Rosling sem er vęntanlegur til Ķslands ķ september heldur erindi ķ Reykjavķk. Rosling hefur tekist hiš ómögulega: aš gera tölfręši skemmtilega og fyrir vikiš er hann afar eftirsóttur fyrirlesari og hefur vakiš heimsathygli fyrir nżstįrlega og framsetningu į talnagögnum um žróunina ķ heiminum, ekki sķst į sviši lżšheilsumįla. Hér fer hann į kostum ķ einu af žekktustu fyrirlestrum sķnum um žróunina ķ heiminum og žaš er žvottavél į svišinu fremst.

Rśmt įr ķ stóra fundinn:

Įhersluatrišum fękkaš ķ nżjum žróunarmarkmišum

Vinnuhópur Sameinušu žjóšanna um žróunarmarkmišin sem eiga aš taka viš af žśsaldarmarkmišunum ķ lok įrsins 2015 hefur fękkaš įhersluatrišum markmišanna śr nķtjįn ķ sextįn ķ von um aš geta rammaš betur inn helstu barįttumįlin fyrir betri heimi, eins og śtrżmingu fįtęktar, meiri jöfnuš og višbrögš gegn loftslagsbreytingum.

Nżju žróunarmarkmišin verša įkvešin į leištogafundi Sameinušu žjóšanna eftir rśmt įr, ķ september 2015, en gķfurleg undirbśningsvinna hefur veriš ķ gangi sķšustu misserin.

 

Samkvęmt žeim drögum sem nś liggja fyrir er ętlunin aš śtrżma sįrafįtękt, ž.e. aš bśiš verši aš lyfta öllum sem hafa minna en sem nemur 1,25% Bandarķkjadölum į dag ķ tekjur, upp śr fįtękt fyrir įriš 2030. Af lżšheilsumarkmišum mį nefna aš vinnuhópurinn leggur til aš męšradauši verši kominn undir 40 daušsföll af hverjum hundraš žśsund fęšingum og bśiš verši aš śtrżma faröldrum į borš viš HIV og alnęmi, berkla, malarķu og hitabeltissjśkdómum fyrir sömu tķmamörk.

Afrķkusambandiš kynnir tillögur sķnar um įhersluatriši nżrra žróunarmarkmiša.
Afrķkusambandiš kynnir tillögur sķnar um įhersluatriši nżrra žróunarmarkmiša.

Žvķ er viš aš bęta aš norręnar landsnefndir UN Women standa fyrir višburši ķ Malmö ķ Svķžjóš nęstkomandi laugardag žar sem žśsaldarmarkmišin verša rędd og hvaš viš tekur įriš 2015. Žar heldur Phumzile Mlambo Ngcuka framkvęmdastżra UN Women erindi įsamt Grétu Gunnarsdóttur fastafulltrśa Ķslands hjį Sameinušu žjóšunum.

 

Ķ mešfylgjandi krękjum eru nįnari upplżsingar um vinnuhópinn og tillögurnar.

 

Advocacy Toolkit: Influencing the post-2015 development agenda/ SustainableDevelopment2015.org 

OWG on SDGs releases zero draft of proposed goals and targets/ SustainableDevelopment2015.org 

Introduction and proposed targets on Sustainable Development for the post2015 Development Agenda/ Stakeholderforum.org 

What are the most important questions for global development?/ TheGuardian 

How the new global development goals will apply to the US | Humanosphere 

Ašgeršarleysi sętir mikilli gagnrżni:

Tępir tveir mįnušir lišnir frį žvķ skólastślkunum var ręnt

Blóši drifin slóš Boko Haram - BBC fréttir.
Blóši drifin slóš Boko Haram - BBC fréttir.

Tępum sextķu dögum eftir aš rśmlega 230 unglingsstślkum var ręnt ķ framhaldsskóla ķ Nķgerķu eru žęr ófundnar. Misvķsandi fréttir berast af žvķ hvort vitaš sé um dvalarstaš žeirra, stjórnvöld ķ landinu telja sig vita hvar žeim er haldiš föngnum en ašrar heimildir herma aš flestar žeirra hafi veriš fluttar til annarra landa og nefnd eru žrjś rķki, Nķger, Tjad og Kamerśn. Óttast er aš stślkunum sé kynferšislega misžyrmt og einnig aš ašbśnašur žeirra sé afleitur.

 

Nś berast einnig fréttir af žvķ aš Boko Haram samtökin hafi ręnt tuttugu konum ķ žorpi ķ grennd viš framhaldsskólann žar sem stślkurnar voru teknar herfangi. Vitni bera aš ķ sķšustu viku hafi byssumenn neytt konurnar inn ķ bķla og ekiš į brott. Engin yfirlżsing hefur borist frį rķkisstjórn Nķgerķu um mįliš.

 

Ašgeršarleysi innlendra og alžjóšasamfélagsins sętir mikilli gagnrżni. 

 

Nigeria's Boko Haram Suspected in More Kidnappings/ VOA 

#BringBackOurGirls: the verdict/ TheGuardian 

The Nigerian Schoolgirls Near You, eftir Jacquelina Bhahba/ Project Syndicate 

Boko Haram ręna fleiri stślkum/ Vķsir 

Boko Haram kidnaps more women near Chibok, reports say/ TheGuardian 

UN Official: Nigerian Schoolgirls Face Rape Danger/ ABC 

Protests for kidnapped girls banned in Nigerian capital/ CNN

Intensified search for kidnapped Nigerian girls: AU

50 Days in Captivity, eftir Gordon Brown/ HuffingtonPost

20 Nigerian Women Kidnapped By Suspected Boko Haram Gunmen/ AP

Enn fleiri stślkum ręnt/ DV 

VOA EXCLUSIVE: Boko Haram's Terror Targets Many, Spares Few/ VOA 

Indverskum konum nóg bošiš/ UNRIC 

Neyšarsöfnun UNICEF fyrir börn ķ Sušur-Sśdan 

 

UNICEF į Ķslandi hóf ķ sķšustu viku neyšarsöfnun fyrir börn ķ Sušur-Sśdan og bišlar til almennings um aš leggja söfnuninni liš. Fólki gefst mešal annars kostur į aš senda sms-iš BARN ķ nśmeriš 1900 og gefa žannig 1.900 krónur.

 

Meira en 50 žśsund börn ķ Sušur-Sśdan žjįst af vannęringu og eiga į hęttu aš lįta lķfiš į nęstu vikum og mįnušum fįi žau ekki hjįlp įn tafar. Yfir 740 žśsund börn undir fimm įra aldri eru auk žess ķ mikilli hęttu į aš verša vannęringu aš brįš. Fram kemur į vef UNICEF aš vannęrš börn séu  śtsettari en önnur börn fyrir sżkingum og aš dįnartķšni vegna sjśkdóma į borš viš malarķu og lungnabólgu hafi hękkaš verulega aš undanförnu. Kólerufaraldur sem breišist hratt um landiš geri įstandiš enn viškvęmara.

 

Nįnar

 

Hinsegin flóttamenn til Ķslands

  

Ķsland tekur į nęstunni viš fimm hinsegin flóttamönnum frį žremur Afrķkurķkjum, Sibabve, Śganda og Kamerśn. Fram kemur ķ frétt į Mbl.is aš samkynhneigšir Afrķkumenn žurfi sumir hverjir aš bķša ķ allt aš tvö įr frį žvķ žeir flżja land sitt og žar til śrskuršur liggur fyrir hvort Sameinušu žjóširnar veiti žeim formlega stöšu flóttamanns.  Flóttamennirnir fimm eiga allir sameiginlegt aš hafa flśiš heimaland sitt vegna ofsókna sem žeir hafa sętt vegna kynhneigšar sinnar. Flóttamannanefnd fékk umsóknir fólksins ķ hendur frį Flóttamannastofnun Sameinušu žjóšanna (UNHCR), aš žvķ er fram kemur ķ fréttinni.

 

"Ekki er hęgt aš sękja um stöšu flóttamanns til UNHCR nema hafa yfirgefiš heimaland sitt fyrst. Hinsegin fólk ķ Afrķku sem žaš gerir į žaš margt sameiginlegt aš hafa flśiš ofsóknir ķ eigin landi, jafnvel handtökuskipanir, mśgęsingu į götum śti auk ofbeldis af hįlfu eigin fjölskyldu, įn žess žó aš hafa gert sér grein fyrir žvķ hversu langt ferli vęri framundan til žess aš žaš gęti fengiš aš lifa ķ friši," segir Mbl.is

 

Įkvöršun um móttöku ellefu flóttamanna/ Utanrķkisrįšuneytiš 

Löng og erfiš leiš frį Afrķku til Ķslands/ Mbl.is 

Tekiš viš hinsegin flóttamönnum/ Mbl.is 

  
Įhugavert

The Brussels G7 Summit Declaration/ Consilium
-
Help make sure every child has access to primary education/ GlobalCitizen
Angelique Kidjo speaks out against child marriage in Africa
Angelique Kidjo speaks out against child marriage in Africa
Rich Getting Richer as the Poor Crawl Slowly Out of Poverty, eftir Diana Cariboni/ IPS
-
Assessments: The Art of Measurement of Performance: Lessons from the Medical Profession, eftir TANYA GUPTA /Alžjóšabankablogg
-
#GirlsEdu: The Value of Girls' Education in 2014 and Beyond, eftir Julia Gillard/ Brookings
-
The Crisis in Official Development Assistance (ODA) Statistics: Needed Revamp Would Lift Japan, Lower France, eftir David Rodman/ CGDev
-
Supporting Child Brides in Ethiopia/ GirlsNotBrides
-
More evidence that giving poor people money is a great cure for poverty, eftir DylanMathews/ Vox
-
E-learning: more hype than hope?/ TheGuardian
-
Reaching out: the spread of crowdfunding to the developing world, eftir Nicola Baumann/ NEWInt
3 Reasons Mosquitoes Suck
3 Reasons Mosquitoes Suck
We Are People - Declaration by Civil Society/ Volvermos
Saving Lives through Immunization
Saving Lives through Immunization
Open Letter: Educating Girls - What the World Can and Must Do/ GlobalPartnership
-
Jamie Love's Next Big Idea: Making the WTO into a force for good in Public Health, eftir Duncan Green/ Oxfamblogg
-
Giving 300 Million Kids a Shot/ DailyBeast
-
A bleeding shame: why is menstruation still holding girls back?, eftir Dorah Ekunyu/ TheGuardian
-
Sensational! Bill Gates Funds Skin-Like Condom That Could Actually Make Sex Feel Better/ HuffingtonPost
Next generation condoms at UOW
Next generation condoms at UOW
RWANDA IS TO UGANDA WHAT URUGUAY IS TO ARGENTINA, eftir Francisco Toro/ BoringDevelopment
-
Climate change: what is your message for global leaders?/ TheGuardian
-
A Country Is On The Brink Of Genocide And Very Few Know About It, eftir Eline Gortz/ HuffingtonPost
-
Inequality: Making the Point, eftir Gary Burtless/ Brookings
-
UN Peacekeeping: A Force for the Future, eftir Ameerah Haq/ WorldPost
-
Two years is a short time in politics, in Uganda at least, eftir Frederick Golooba-Mutebi / EastAfrican
-
Open Development Tookit/ OpenToolKit.net
-
Worried about immigration? Try living in a developing country, eftir Jonatan Glennie og David Turton/ TheGuardian
-
Nż vefsķša: Devballs - Exposing the absurdities of the aid industry
-
European Commission targets global poverty/ PraguePost
-
Cuts to foreign aid harm donor nation and recipients alike/ SMH
-
French overseas aid reshuffled after budget cuts/ Euractiv
-
The Age of Violence/ Project-Syndicate
-
Making the Difference with Adolescent Girls/ CampaignForEducation
-
Women on the frontline: female photojournalists' visions of conflict/ TheGuardian
-
'The fundamental conditions for female entrepreneurship are lacking', eftir Eliza Anyangwe/ TheGuardian

Fręšigreinar og skżrslur

-
-
-

-
-

Fréttir og fréttaskżringar

-
-
Central African Repubic: The Limits of Humanitarian Aid
Central African Repubic: The Limits of Humanitarian Aid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
China's aid to Africa  - China Take - Jun 03 ,2014 - BONTV China
China's aid to Africa - China Take - Jun 03 ,2014 - BONTV China
75% of Australians think poverty reduction most important for aid: Lowy Poll/ DevPolicy
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

Minn lķkami - mķn réttindi

 

"Žaš er dįlķtiš skrżtiš aš setja sig inn ķ žennan veruleika sem fólk er aš upplifa. Eins og aš stelpur nišur ķ 10 įra aldur séu aš verša ófrķskar og neyšist til aš giftast einhverjum og jafnvel žeim sem naušgar žeim," segir Įsta Kristjįndóttir ljósmyndari ķ vištali viš DV um ljósmyndaherferš sem hśn vann ķ samstarfi viš Ķslandsdeild Amnesty International. 

 

Herferšin ber yfirskriftina "Minn lķkami, mķn réttindi" og er ętlaš aš vekja athygli landsmanna į kyn- og frjósemisréttindum og brotum į žeim sem fólk kann aš sęta vķša um heim.

 

All­ir eiga rétt į frelsi til įkv­aršana um lķf sitt og lķk­ama. Vķša eru žó marg­ir svipt­ir žess­um sjįlfs­įkvöršun­ar­rétti og sęta refs­ingu fyr­ir aš nżta žann rétt. Žetta er višfangs­efni her­feršar Am­nesty In­ternati­onal og ljós­myndarans Įstu Kristjįns­dótt­ur.

 

Ķslands­deild Am­nesty In­ternati­onal og Įsta Kristjįns­dótt­ir ljós­mynd­ari tóku hönd­um sam­an viš gerš ljós­mynda­sżn­ing­ar­inn­ar "Minn lķk­ami, mķn rétt­indi" sem veršur opnuš ķ dag klukkan 17:00 ķ sżn­ing­ar­saln­um Gym&Tonic į Kex Hostel.

 

Į sżn­ing­unni tślk­ar Įsta žęr til­finn­ing­ar sem fólk upp­lif­ir žegar žaš sęt­ir brot­um į kyn- og frjó­sem­is­rétt­ind­um ž.e. rétt­ind­um sem lśta aš kyn­ferši, lķk­am­an­um, kyn­hneigš og frjó­semi. Ķ hlut­verk­um žolenda eru: Įlfrśn Örn­ólfs­dótt­ir, Andrea Marķn Andrés­dótt­ir, Arn­mund­ur Ernst Backm­an, Bryn­hild­ur Gušjóns­dótt­ir, Danķ­el Įgśst Har­alds­son, Erna Ómars­dótt­ir, Ólaf­ur Darri Ólafs­son, Pįll Óskar Hjįlm­tżs­son, Saga Garšars­dótt­ir og Žór­dķs Elva Žor­valds­dótt­ir.

 

"Ķ Śganda er fólk sett į bak viš lįs og slį fyr­ir žaš eitt aš elska ein­stak­ling af sama kyni. Ķ El Sal­vador er for­takslaust bann viš fóst­ur­eyšing­um jafn­vel žótt lķf konu eša stślku sé ķ hśfi eša žung­un af­leišing naušgun­ar eša sifja­spells. Ķ Bśrkķna Fasó fį kon­ur ekki getnašar­vörn nema meš samžykki maka og ķ Tśn­is neyšast žolend­ur naušgana oft til aš gift­ast kval­ara sķn­um.

 

Allt eru žetta brot į alžjóšlega višur­kennd­um mann­rétt­ind­um sem kall­ast kyn- og frjó­sem­is­rétt­indi en millj­ón­ir sęta slķk­um brot­um į degi hverj­um. Žess vegna żtti  Am­nesty In­ternati­onal her­feršinni, "Minn lķk­ami, mķn rétt­indi", śr vör­ sem bein­ir sjón­um aš žess­um rétt­ind­um okk­ar," seg­ir ķ til­kynn­ingunni.

 

 Frétt Amnesty International

 

 

Ógn jaršvegseyšingar og mikilvęgi sjįlfbęrrar landnżtingar 

 

- eftir Halldóru Traustadóttur skrifstofustżru Landgręšsluskóla Hįskóla Sameinušu žjóšanna

Frį heimsókn Monique Barbut ķ Landgręšsluskólann.

Framkvęmdastżra Eyšurmerkursamnings Sameinušu žjóšanna (UNCCD), Monique Barbut og Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkisrįšherra, vöktu į žvķ athygli ķ grein ķ Fréttablašinu į dögunum aš ein dżrmętasta aušlind jaršarbśa sé frjósamur jaršvegur. Greinina skrifušu žau ķ sameiningu ķ tilefni af heimsókn Monique Barbut til landsins ķ byrjun mįnašarins. Landgręšsluskóli Hįskóla Sameinušu žjóšanna naut žess heišurs aš fį fund meš framkvęmdastżrunni žar sem nemar, starfsmenn og fagrįš skólans sįtu fundinn.

 

Miklir hagsmunir fyrir mannkyniš allt eru tengdir jaršvegi žar sem aš rķflega 90% allrar fęšu byggist į ręktun lands. Jaršvegur gegnir meginhlutverki ķ vatnsmišlun vistkerfa og er žvķ afar mikilvęgur vatnsbśskapi jaršar fyrir utan aš hann bindur kolefni  sem sķfellt meiri žörf er į vegna vaxandi losunar gróšurhśsalofttegunda. Jaršvegs- og landeyšing er grķšarlegt vandamįl alls stašar ķ heiminum og ķ žróunarlöndum kemur hśn verr nišur į ķbśum en ķ žróušum rķkjum žar sem aš stór hluti ķbśa žróunarlanda  byggja afkomu sķna į sjįlfsžurftarbśskap sem og landbśnaši ķ smįum stķl (e. small scale farming).

Barbut meš nemendum Landgręšsluskólans.

 

Eyšimerkursamningurinn er einn žriggja umhverfissamninga sem uršu til į rķkjarįšstefnu Sameinušu žjóšanna um umhverfi og žróun ķ Rķó de Janeiro įriš 1992. Markmiš samningsins er aš vinna gegn landeyšingu og eyšimerkurmyndun, en eyšimerkurmyndun er endapunktur gróšurs- og jaršvegseyšingar ef eyšingin nęr aš verša alger. Landgręšsluskóli HSž tengist samningnum beint meš žeim hętti aš markmiš samningsins eru einnig markmiš skólans, ž.e. nįmiš mišar aš žvķ aš mišla žekkingu į örsökum landeyšingar og eyšimerkumyndunar įsamt žvķ hvernig unniš sé aš sjįlfbęrri nżtingu lands og endurreisn vistkerfa. Žannig bżšur skólinn til sķn starfandi sérfręšingum frį samstarfsstofnunum ķ löndum Afrķku og Miš-Asķu sem vinna į žessu sviši, ķ sex mįnaša nįm til Ķslands.  Margir spyrja hvernig Ķsland geti veriš fyrirmynd žurra landa t.d. į Sahel-svęšinu ķ Afrķku, žar sem ašstęšur eru allt ašrar en gerist į Ķslandi. Žvķ er til aš svara aš landeyšing og eyšimerkurmyndun lśta sömu lögmįlum hvar sem er ķ heiminum og eru oftar en ekki af mannavöldum; afleišing ofbeitar, eyšingu skóga og ofnżtingar lands, og žar fyrir utan eiga loftslagsbreytingar sķfellt stęrri žįtt ķ eyšingunni.

 

Į fundinum meš Monique Barbut kom fram aš fį rķki tengja landeyšingu innan sinna landamęra viš eyšimerkurmyndun vegna žeirrar ķmyndar sem eyšimörk hefur, ž.e. žurr ljós sandur žar sem lķtiš sem ekkert gręr. Engu aš sķšur er eyšimerkurmyndun vķšfemt fyrirbęri sem ekki ašeins er śtbreitt ķ kringum Sahara-eyšimörkina eša į sléttum Miš-Asķu heldur mjög vķša annars stašar, ž.į.m. į Ķslandi. Hér į landi myndast ķ raun eyšimerkur - sem viš köllum yfirleitt aušnir - ķ kjölfar landhnignunar ķ köldu og röku loftslagi og hér er t.d. stęrsta eyšimörk Evrópu.

 

Ķ heimsókn sinni til Ķslands fékk Monique Barbut innsżn ķ vanda landeyšingar į Ķslandi į ferš sinni um Sušurland. Landgręšslustjóri įsamt fleiri sérfręšingum sżndu henni blautar og svartar aušnir Sušurlands en hśn fékk einnig aš kynnast žeim įrangri sem Ķslendingar hafa nįš į sķšustu öld og fram til dagsins ķ dag, žrįtt fyrir grķšarlega eyšingu fyrri alda.  

 

Ķ heimsókninni kom berlega fram aš Ķsland, sem er eitt af žeim rķkjum heims sem er ķ farabroddi ķ aš stöšva landeyšingu og aš endurheimta gróiš land, getur lagt mikiš af mörkum į žessum vettvangi. Nś žegar er framlag Ķslands til žessa mįlaflokks įžreifanlegt ķ rekstri Landgręšsluskóla HSž og į vettvangi Sameinušu žjóšanna er Ķslandleišandi ķ hópi žeirra sem halda į lofti į mikilvęgi landgręšslu og žvķ aš vinna gegn landeyšingu og eyšimerkurmyndun sem einn stofnenda Vinahóps um endurheimt landgęša og barįttuna gegn landhnignun og eyšimerkurmyndun (e. the Group of Friends (GoF) on Desertification, Land Degradation and Drought). Hópurinn var stofnašur fyrir tilstilli Fastanefnda Ķslands og Namibķu ķ New York, įsamt forvera Monique Barbut ķ starfi, ķ september ķ fyrra. Žess mį aš lokum geta aš įrlegur alžjóšlegur barįttudagur gegn eyšimerkurmyndun er 17. jśnķ.

 

facebook
UM HEIMSLJÓS 

Heimsljós - veftķmarit um žróunarmįl er gefiš śt af Žróunarsamvinnustofnun Ķslands. Ritinu er ętlaš aš glęša umręšu um žróunarmįl og gefa įhugasömum kost į aš fylgjast meš žvķ sem hęst ber hverju sinni. Efni veftķmaritsins žarf ekki endilega aš endurspegla stefnu ŽSSĶ.

 

Skrįiš ykkur ķ įskrift į heimasķšunni, www.iceida.is og lįtiš vinsamlegast ašra meš įhuga į žróunarmįlum vita af tilvist veftķmaritsins. Allar įbendingar um efni eru vel žegnar.

 

Žeir sem vilja senda okkur įbendingu um efni eša afskrį sig af netfangalista eru vinsamlegast bešnir um aš senda slķk erindi į netfangiš iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Viš bišjumst velviršingar į žvķ aš geta ekki notaš ķslenskar gęsalappķr ķ vištölum en bandarķskt snišmót Veftķmaritsins leyfir ekki notkun žeirra.

 

Bestu kvešjur, Śtgįfu- og kynningardeild ŽSSĶ

 

ISSN 1670-8105