gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 235. tbl.
21. maÝ 2014

Samstarf ═slands og AfrÝkusambandsins:

┴rlegur fundur um jar­hita- nřtingu Ý Austur-AfrÝku haldinn Ý ReykjavÝk


┴rlegur fundur veitenda ■rˇunara­sto­ar ß svi­i jar­hita Ý Austur-AfrÝku ver­ur haldinn Ý ReykjavÝk Ý byrjun nŠstu viku. Fundurinn er hluti af samstarfi ═slendinga vi­ AfrÝkusambandi­ en fimm fulltr˙ar ■ess munu sŠkja fundinn, m.a. rß­herra orkumßla. Einnig  senda helstu veitendur ■rˇunarsa­sto­ar fulltr˙a ß fundinn, ■ar ß me­al Al■jˇ­abankinn, Evrˇpusambandi­, ■řski ■rˇunarbankinn, afrÝski ■rˇunarbankinn og ■rˇunarsamvinnustofnun Japana, JICA. Flest samstarfsl÷nd Ý AfrÝku senda einnig einn til tvo fulltr˙a ß fundinn, ■.e. KenÝa, E■ݡpÝa, DjÝb˙tÝ, R˙anda, ┌ganda, B˙r˙ndÝ, ErÝtrea og Kˇmoreyjar.

 

A­ s÷gn DavÝ­s Bjarnasonar verkefnastjˇra jar­hitaverkefnis Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands og NorrŠna Ůrˇunarsjˇ­sins (NDF) er ■essi samrß­svettvangur mikilvŠgur ■ar sem gjafarÝki og jar­hital÷nd Ý AfrÝku koma saman og kynna ■a­ starf sem er Ý gangi og sko­a m÷guleg samleg­arßhrif verkefna og samstarf.

 

Tveggja daga nßmskei­ Jar­hitaskˇlans

═ kj÷lfar fundarins ver­ur  haldi­ tveggja daga nßmskei­, sem Jar­hitaskˇli Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna heldur utan um en ■ar ver­ur sÚrstaklega huga­ a­ jar­hitatengdum mßlum sem snerta veitendur ■rˇunara­sto­ar. Nßmskei­i­ er ■vÝ li­ur Ý ■eirri vi­leitni a­ auka ßhuga og ■ekkingu annarra veitenda ■rˇunara­sto­ar ß jar­hita.

 

Fundurinn og nßmskei­i­ er haldi­ Ý tengslum vi­ jar­hitaverkefni ŮSS═ og NorrŠna Ůrˇunarsjˇ­sins (NDF) sem mi­ar a­ ■vÝ a­ a­sto­a l÷nd Ý sigdalnum Ý Austur-AfrÝku vi­ rannsˇknir og mannau­suppbyggingu ß svi­i jar­hitanřtingar me­ ■a­ markmi­ a­ auka m÷guleika ■essara landa til framlei­slu sjßlfbŠrrar orku. Ůess er vŠnst a­ vi­ lok verkefnisins hafi l÷ndin skřra mynd af ■eim m÷guleikum sem til sta­ar eru ß svi­i jar­hita.

 

═slensk jar­hita■ekking Ý lykilhlutverki 

"═slensk jar­hita■ekking gegnir lykilhlutverki Ý verkefninu vi­ grunnrannsˇknir og vi­ tryggja gŠ­i rannsˇknanna en einnig lei­a Ýslenskir sÚrfrŠ­ingar margvÝsleg ■jßlfunarverkefni. ═ lok verkefnisins ver­ur b˙i­ a­ kortleggja ■ß m÷guleika sem fyrir hendi eru Ý hverju landi, skilgreina svŠ­in sem ßlitleg eru fyrir tilraunaboranir, og tryggja a­ vi­komandi ■jˇ­ir b˙i a­ getu og mannau­i til a­ fylgja mßlum eftir ß nŠstu stig, ■.e. til framlei­slu ß raforku e­a beinnar nřtingar jar­hita fyrir til dŠmis ■urrkun matvŠla," segir DavÝ­.

 

Verkefni­ er samstarfsverkefni milli ═slands, Al■jˇ­abankans og NorrŠna ■rˇunarsjˇ­sins en NDF leggur fimm milljˇnir evra til framkvŠmdanna ß mˇti framlagi ═slands a­ s÷mu upphŠ­ yfir fimm ßra tÝmabil.

 

Ëmennta­ar fßtŠkar st˙lkur verst settar:

Menntun lykilatri­i Ý vald-eflingu kvenna og st˙lkna

St˙lkur me­  litla e­a enga menntun eru lÝklegri en betur mennta­ar st˙lkur til a­ giftast ß barnsaldri, ver­a fyrir heimilisofbeldi, b˙a vi­ fßtŠkt, hafa lÝti­ a­ segja um heimilis˙tgj÷ld e­a eigin heilsu, og menntunarskorturinn ska­ar ■Šr sjßlfar, b÷rn ■eirra og samfÚlagi­, segir Ý nřrri skřrslu Al■jˇ­abankans - Voice and Agency: Empowering Women and Girls for Shared Prosperity.

 

═ skřrslunni kemur fram a­ 65% kvenna me­ a­eins grunnskˇlamenntun a­ baki e­a minni menntun giftist ß barnsaldri. ŮŠr hafa lÝti­ a­ segja um fjßrmßl heimilisins og umbera ofbeldi af hßlfu eiginmanns. Ůetta gildi hins vegar a­eins um 5% kvenna sem loki­ hafi framhaldsnßmi.

 

GÝfurleg gagnas÷fnun og m÷rg hundru­ rannsˇknir liggja a­ baki skřrslunni sem varpar nřju ljˇsi ß erfi­a st÷­u kvenna og st˙lkna um allan heim, allt frß faraldri kynbundins ofbeldis til laga og reglna sem mismuna konum frß ■vÝ a­ eiga eignir, vinna, e­a taka ßkvar­anir um eigi­ lÝf.

 

═ ßtjßn l÷ndum af ■eim tuttugu ■ar sem barnahjˇnab÷nd eru algengust voru ˇmennta­ar st˙lkur allt a­ sex sinnum lÝklegri til ■ess a­ giftast ungar bori­ saman vi­ st˙lkur me­ framhaldsmenntun.

 

ŮvÝ sem nŠst ein af hverjum fimm st˙lkum Ý ■rˇunarrÝkjum ver­ur barnshafandi fyrir ßtjßn ßra aldur og algengasta dßnarors÷k ungra st˙lkna ß aldrinum 15-19 ßra eru fylgikvillar ß me­g÷ngu e­a Ý fŠ­ingu - 70 ■˙sund ungar st˙lkur deyja ßrlega af barnsf÷rum e­a ß me­g÷ngu.

Kynningarfundur um skřrsluna me­ Hillary Clinton.
Kynningarfundur um skřrsluna me­ Hillary Clinton.

Jim Young Kim forseti Al■jˇ­abankans segir Ý tilefni af ˙tgßfu skřrslunnar a­ vi­varandi mismunun Ý gar­ kvenna vÝ­s vegar um heiminn standi Ý vegi fyrir ■vÝ a­ ■Šr nřti hŠfileika sÝna til fulls og slÝkt hafi gÝfurlegar aflei­ingar fyrir einstaklinga, fj÷lskyldur, samfÚl÷g og ■jˇ­ir. "Til ■ess a­ bŠta lÝf sitt og ■ar me­ heimsins alls er mikilvŠgt a­ auka m÷guleika kvenna til a­ taka ßkvar­anir og nřta tŠkifŠrin sem bjˇ­ast," sag­i hann. "Ef heimurinn Štlar a­ ˙trřma sßrafßtŠkt og tryggja a­ allir b˙i vi­ velmegun ■ß ver­ur ■a­ ekki gert nema me­ fullri og jafnri ■ßttt÷ku kvenna og karla, st˙lkna og pilta, um heim allan," bŠtti hann vi­.

 

Margfaldast Ý fßtŠkt og fßfrŠ­i

Ůrßtt fyrir miklar framfarir ß m÷rgum svi­um sem var­a lÝf st˙lkna og kvenna er margt ˇgert, segir Ý skřrslunni. Ůar kemur fram a­  konum sÚ vÝ­a mismuna­ og h÷mlur settar ß lÝf ■eirra sem oft feli Ý sÚr brot ß grundvallarmannrÚttindum sem margfaldist Ý fßtŠkt og fßfrŠ­i.

 

Hvarvetna skiptir menntun h÷fu­mßli, segir Ý skřrslunni, betur mennta­ar konur giftast sÝ­ar ß Švinni og eignast fŠrri b÷rn. Skřrsluh÷fundar benda ß a­ lykilatri­i Ý ■essu sambandi sÚ a­ konan hafi bur­i til a­ taka ßkv÷r­un og fylgja henni eftir. Ůetta sjßist me­al annars ß rannsˇknum ß ■vÝ hvers vegna b÷rn mennta­ra mŠ­ra b˙a sÝ­ur vi­ vaxtarh÷mlun en b÷rn ˇmennta­ra mŠ­ra.

 

Skřrslan beinir sjˇnum sÚrstaklega a­ tilteknum lykilsvi­um Ý valdeflingu kvenna. Ůar er fyrst nefnt frelsi undan ofbeldi, ■ß stjˇrnun ß kynheilbrig­i og barneignum, eignarhald og střring jar­nŠ­is og h˙snŠ­is er einn af ■essum lykil■ßttum og ennfremur a­ konur hafi r÷dd og geti gripi­ til a­ger­a.

SamkvŠmisbrellur Hans Rosling
Hans Rosling's Demographic Party Trick #1, with Bill Gates
Fyrsta samkvŠmisbrella Hans Rosling - a­sto­arma­urinn er Bill Gates!
 
Talnag˙r˙inn og barnalŠknirinn Hans Rosling er vŠntanlegur til ═slands Ý september eins og Heimsljˇs hefur greint frß. Rosling heldur erindi Ý ReykjavÝk en hann er afar eftirsˇttur fyrirlesari og hefur vaki­ heimsathygli fyrir nřstßrlega og upplřsandi notkun ß talnag÷gnum um ■rˇunina Ý heiminum, ekki sÝst ß svi­i lř­heilsumßla. Hann hefur nokkrum sinnum sÝ­ustu vikurnar haldi­ fyrirlestra me­ Bill Gates sem sÚst breg­a fyrir me­fylgjandi kvikmyndabroti af samkvŠmisbrellum sŠnska frŠ­imannsins.

VÝsindamenn beina sjˇnum a­ nřburum:
HŠgt a­ bjarga milljˇnum nřbura ß hverju ßri me­ 
litlum tilkostna­i
GÝfurlegur ßrangur hefur nß­st ß sÝ­ustu ßrum eins og sjß mß.

Unnt vŠri a­ bjarga lÝfi ■riggja milljˇna kvenna og kornabarna ß hverju ßri fram til ßrsins 2025 me­ ßrlegri 120 krˇna fjßrfestingu ß hvern Ýb˙a sem nřtt yr­i til a­ bŠta a­stŠ­ur vi­ fŠ­ingar. Um ßtta ■˙sund nřfŠdd b÷rn deyja ß hverjum degi og ÷nnur sj÷ ■˙sund b÷rn fŠ­ast andvana. HŠgt vŠri a­ afstřra flestum ■essara dau­sfalla.

 

Ůetta kemur fram Ý nřrri rannsˇkn sem byggir ß g÷gnum frß 195 ■jˇ­rÝkjum og birtist Ý lŠknaritinu The Lancet Ý gŠr. Skřrslan var unnin af fj÷lda sÚrfrŠ­inga, m.a. frß Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna (UNICEF) og var kynnt Ý h÷fu­st÷­vum stofnunarinnar Ý gŠr.

 

GlŠsilegur ßrangur

GÝfurlegur ßrangur hefur nß­st Ý ■vÝ a­ draga ˙r mŠ­radau­a ß sÝ­ustu ßrum. Milli ßranna 1990 og 2010 fŠkka­i konum sem deyja af barnsf÷rum ˙r 543 ■˙sundum Ý 287 ■˙sund. Vi­lÝka glŠsilegum ßrangri hefur veri­ nß­ hva­ barnadau­a ßhrŠrir. Frß 1990 hefur dßnartÝ­ni barna sem lßtast ß­ur en fimm ßra aldri er nß­ lŠkka­ um 47%.

 

G÷gn sřna hins vegar a­ dßnartÝ­ni nřbura hefur ekki lŠkka­ jafn miki­. ┴ hverju ßri deyja 2,9 milljˇnir nřbura ß fyrsta mßnu­inum, ein milljˇn fyrsta og eina daginn sem ■eir lifa. Nřburadau­i nemur n˙ 44% af ÷llum dau­sf÷llum barna yngri en fimm ßra. G÷gnin sřna a­ jafn m÷rg b÷rn deyja ß fyrstu viku Švinnar eins og ß ÷llu aldursbilinu frß eins ßrs til fj÷gurra ßra. Yr­i ekkert a­ gert til a­ bŠta a­stŠ­ur  og um÷nnun vi­ fŠ­ingar myndu 116 milljˇnir mŠ­ra, nřbura og ˇfŠddra barna deyja ßri­ 2035.

 

Helmingur allra dau­sfalla nřbura ß sÚr sta­ Ý fimm rÝkjum, Indlandi (779,000), NÝgerÝu (276.000), Pakistan (202.400), KÝna (157.000) og Austur-Kongˇ (118.000), segir Ý skřrslunni.

 

Nřburar afskiptir

═ skřrslunni er bent ß a­ ■ˇtt t÷lfrŠ­ilegu upplřsingarnar sÚu skelfilegar bendi ■Šr engu a­ sÝ­ur til margvÝslegra tŠkifŠra til ˙rbˇta. Ljˇst sÚ a­ koma megi Ý veg fyrir m÷rg dau­sf÷ll nřbura me­ einf÷ldum hŠtti, nřburarnir sÚu ekki a­ deyja vegna skorts ß ■ekkingu til a­ bjarga ■eim heldur vegna skorts ß um÷nnun og skorts ß fjßrfestingu. Heimurinn hafi einfaldlega ekki einblÝnt ß mikilvŠgi ■ess a­ bjarga nřfŠddum b÷rnum.

 

═ frÚtt frß UNICEF segir a­ rannsˇknin sem kynnt var Ý gŠr greini einnig frß ■eim a­fer­um sem gefi­ hafa besta raun vi­ a­ bjarga lÝfi nřbura; brjˇstagj÷f, endurlÝfgunartŠkni og "keng˙ru-a­fer­in" fyrir fyrirbura, ■ar sem b÷rnin eru lßtin hvÝla ß bringu mˇ­ur sinnar ■ar sem hitakassar eru ekki tiltŠkir.

"Rannsˇknir hafa sřnt a­ me­ ■vÝ hafa b÷rnin betri stjˇrn ß lÝkamshita, betri ÷ndun og nŠrast betur. Einnig hefur greining og me­h÷ndlun ß sřkingum miki­ a­ segja sem og auki­ fjßrmagn til ■essa mßlaflokks og betri b˙na­ur til um÷nnunar," segir Ý frÚttinni.

 

Ůar segir ennfremur a­ ■au l÷nd sem hafi nß­ mestum ßrangri ß undanf÷rnum ßrum vi­ a­ draga ˙r tÝ­ni ungbarnadau­a hafi beint sjˇnum sÝnum sÚrstaklega a­ allra yngstu b÷rnunum. "═ R˙anda nß­u heilbrig­isyfirv÷ld a­ fŠkka dau­sf÷llum ungbarna um helming frß ßrinu 2000. FßtŠk og millirÝk rÝki eru n˙ a­ nß miklum ßrangri me­ ■vÝ me­al annars a­ ■jßlfa ljˇsmŠ­ur og hj˙krunarfrŠ­inga betur."

 

Every Newborn - greinaknippi frß The Lancet  

New Lancet Series finds counting births and deaths is an indicator of progress towards ending 3 million preventable infant deaths/ UNICEF  

Fatalistic outlook on "invisible" newborn deaths obstructs fight against infant mortality/ Reuters 

MikilvŠgustu klukkustundir Švinnar/ Unicef 

The world we want for every newborn child, eftir Udani Samarasekera og Richard Horton/ The Lancet 

Better care can save 3m babies, mothers per year: study/ Daily Nation

Melinda Gates Pushes to Curb Newborn Deaths/ VOA

Saving 3 Million Babies Is Easier Than You Think/ TIME

'No Excuse' for newborn deaths/ Namibian 

Quality care at birth could save nearly 3 million children - UN-backed study/ UNNewsCentre 

 

LÝfslÝkur jar­arb˙a ß mikilli upplei­ - 6 ßr a­ me­altali ß 20 ßrum:

┴rangur Ý barßttunni vi­ barnadau­a lykillinn a­ auknum lÝfslÝkum

 

LÝfslÝkur Ý fßtŠkustu rÝkjum heims hafa a­ me­altali aukist um nÝu ßr ß sÝ­ustu tveimur ßratugum, fyrst og fremst vegna ■ess a­ tekist hefur a­ draga verulega ˙r barnadau­a. Sumar ■jˇ­ir hafa nß­ enn meiri ßrangri, Ý ßrlegri skřrslu Al■jˇ­aheilbrig­istofnunarinnar um lÝfslÝkur ■jˇ­a kemur fram lÝfslÝkur hjß sex ■jˇ­um hafa ß ßrabilinu 1990 til 2012 aukist um meira en tÝu ßr. Mesti ßrangurinn er hjß LÝberÝu ■ar sem lÝfslÝkurnar hafa aukist um heil tuttugu ßr, ˙r 42 ßrum Ý 62 ßr!

 

A­rar ■jˇ­ir sem stßta af miklum framf÷rum Ý lŠkkun barnadau­a sem skilar sÚr Ý hŠrri t÷lu um lÝfslÝkur eru E■ݡpÝa (45 ßr Ý 64 ßr), MaldÝv eyjar (58 ßr Ý 77 ßr), KambˇdÝa (54 ßr Ý 72 ßr), Austur TÝmor (50 Ý 66 ßr) og R˙anda (48 ßr Ý 65 ßr).

"MeginßstŠ­an fyrir ■vÝ a­ lÝfslÝkur Ý heiminum hafi aukist ■etta miki­ er s˙ sta­reynd a­ fŠrri b÷rn deyja ß­ur en fimm ßra aldri er nß­," sag­i Margaret Chan yfirma­ur WHO Ý yfirlřsingu ■egar skřrslan kom ˙t Ý sÝ­ustu viku.

 

═ ■eim l÷ndum ■ar sem barnadau­i er enn■ß mj÷g ˙tbreiddur eru lÝfslÝkur t÷lfrŠ­ilega e­lilega minnstar. Ůetta gildir um ■jˇ­ir eins og  Angˇla, Mi­-AfrşÝkuşlř­veldşi­, Tsjad, Austur-Kongˇ, Lesˇtˇ, MˇsamşbÝk, NÝgşerşÝu, SÝerra Leone og FÝlaşbeinsşstr÷ndina en lÝfslÝkur ■essara ■jˇ­a er um 55 ßr.

 

A­ me­altali hafa lÝfslÝkur Ý heiminum aukist um sex ßr ß umrŠddu tÝmabili.

LÝfsşlÝkşur Ýslenskra karla eru 81 ßr, ■Šr mestu Ý heiminum en lÝfslÝkur kvenna eru mestar Ý Japan,  87 ßr.

 

Life expectancy rises in poor nations: UN 

┴rsreikningur SOS Barna■orpanna lag­ur fram:

Af 1000 krˇnum fara 874 krˇnur beint til barna

St˙lka Ý SOS ■orpinu Ý Gulu, ┌ganda. Ljˇsm. gunnisal

SOS Barna■orpin ß ═slandi hafa skila­ endursko­u­um ßrsreikningi fyrir ßri­ 2013. Heildar framl÷g og tekjur nßmu tŠpum 384 milljˇnum krˇna og er ■a­ aukning um r˙m 9% frß fyrra ßri.

 

F÷st mßna­arleg framl÷g styrktarforeldra og barna■orpsvina nßmu tŠpum 243 milljˇnum krˇna. Ůau framl÷g fara ˇskipt ˙r landi. 85% ■eirra fara beint Ý framfŠrslu barnanna Ý ■orpunum en 15% fara Ý umsřslu og eftirlit me­ barna■orpunum, s.s. me­ fjßrmßlum ■eirra, ÷ryggismßlum, barnavernd o.fl.

Auk ß­urnefndra 243 milljˇna voru 78,5 milljˇnir sendar e­a teknar frß til annarra verkefna samtakanna. Me­al verkefna mß nefna ney­ara­sto­ ß Filippseyjum og Ý MalÝ, sˇlarorkuvŠ­ingu barna■orps Ý BenÝn og fj÷lskyldueflingu Ý GÝneu Bissß ■ar sem vi­ hjßlpum fßtŠkustu barnafj÷lskyldunum til sjßlfshjßlpar.

 

Opinber framl÷g (frß utanrÝkisrß­uneytinu) nßmu 38,8 milljˇnum krˇna og eru ■au alfari­ eyrnamerkt ßkve­num verkefnum. Ínnur framl÷g og tekjur, t.a.m. framl÷g Skjˇlvina og frjßls framl÷g nßmu um 102 milljˇnum krˇna.

 

Kostna­ur vegna ÷flunar nřrra styrktara­ila og annars marka­s- og kynningarstarfs nam tŠpum 18 milljˇnum (4,7%) og um 30 milljˇnir (7,8%) fˇru Ý řmsan kostna­, t.d. vegna ■jˇnustu vi­ n˙verandi styrktara­ila, rekstur skrifstofu, ■jˇnustugjalda banka o.fl. Samtals nam umsřslukostna­ur samtakanna ■vÝ 12,7%.

 

Afgangur af rekstri SOS Barna■orpanna 2013 var r˙mar 14 milljˇnir krˇna og geta ■eir fjßrmunir veri­ tiltŠkir vegna ˇfyrirsÚ­ra ˙tgjalda me­ mj÷g sk÷mmum fyrirvara, t.d. ■egar upp kemur skyndileg ney­.

 

═ hnotskurn

Af 384 milljˇna krˇna heildarinnkomu samtakanna hÚr ß landi ß ßrinu 2013 fˇru 243 milljˇnir eins og fyrr segir til framfŠrslu barnanna og umsřslu og eftirlits me­ barna■orpunum og 78,5 milljˇnir til annarra verkefna. Samtals nema ■essi framl÷g til verkefna 83,7% af heildarinnkomu ßrsins og er afgangur ßrsins ■ß ekki talinn me­, en hann nam 3,6% af heildarinnkomunni. Kostna­ur ßrsins er ■vÝ 12,7% eins og fyrr segir og af hverju 1.000 krˇna framlagi til SOS Barna■orpanna fara ■vÝ 873 krˇnur til verkefna Ý ■ßgu skjˇlstŠ­inga samtakanna.

 

Nßnar

A­alfundur Barnaheilla - Save the Children ß ═slandi

A­alfundur Barnaheilla - Save the Children ß ═slandi var haldinn ■ri­judaginn 13. maÝ. ═ stjˇrn samtakanna sitja sem fyrr Kolbr˙n Baldursdˇttir, forma­ur, Atli Dagbjartsson, varaforma­ur, MarÝa Sˇlbergsdˇttir, Gu­r˙n Kristinsdˇttir, D÷gg Pßlsdˇttir, Helga Sverrisdˇttir og SigrÝ­ur Olgeirsdˇttir. Varamenn eru Bjarni SnŠbj÷rnsson, ١rarinn Eldjßrn og Gunnar Hrafn Jˇnsson var kj÷rinn nřr varama­ur stjˇrnar. ┴ myndina vantar ١rarin Eldjßrn og Gunnar Hrafn Jˇnsson.

Auki­ jafnrÚtti - aukin hagsŠld

UN Women ß ═slandi, Festa og Samt÷k atvinnulÝfsins bjˇ­a til opinnar rß­stefnu ■ann 27. maÝ nŠstkomandi klukkan 9.00 (skrßning hefst 8.10) um st÷­u og ■rˇun jafnrÚttismßla ß atvinnumarka­i Ý samstarfi vi­ JafnrÚttisstofu undir yfirskriftinni "Auki­ jafnrÚtti - Aukin hagsŠld." 

 

Rß­stefnan ver­ur haldin ß Hˇtel ReykjavÝk Hilton Nordica. Styrktara­ili rß­stefnunnar er Actavis ß ═slandi. 

Fjalla­ ver­ur um mikilvŠgi ■ess a­ fyrirtŠki setji jafnrÚttismßl ß oddinn ˙t frß vi­skiptalegum forsendum og samfÚlagsßbyrg­. RŠtt ver­ur um mikilvŠgi ■ess a­ hafa blanda­ar stjˇrnir og stjˇrnendur Ý fyrirtŠkjum bŠ­i ˙t frß jafnrÚttissjˇnarmi­um og af ■eirri einf÷ldu ßstŠ­u a­ teknar eru betri ßkvar­anir fyrirtŠkjum til heilla. Jafnframt ver­ur rŠtt um JafnrÚttissßttmßla UN Women og UN Global Compact (WEP), stefnu og innlei­ingu. Hluti af a­gangseyri rß­stefnunnar rennur til UN Women Ý ■ßgu valdeflingar kvenna ß atvinnumarka­i.

 

Nßnar

 

 

┴hugavert
 
-
-
-
-
-
-
-
-
-
 
-
-
-
-
 
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
 -
 
FrŠ­igreinar og skřrslur

-
-
-
-
-
-


FrÚttir og frÚttaskřringar

-

South Sudan crisis: famine and genocide threaten to engulf nation/ TheGuardian 

-

How solar energy is transforming lives in Kenya/ DailyNation 

-

More indigenous women and youth standing up for their rights/ UNRadio 

-

Dirty water: The child killer we can stop/ CNN 

-

Featherstone: New British aid package for South Sudan/ Breska rÝkisstjˇrnin 

-

New report reveals Africa's fastest growing cities/ HowWeMadeItInAfrica

-

Fire priser til Norad/ Norad

-

Risavaxin framkvŠmd: KÝnverjar leggja jßrnbrautarteina um fj÷gur l÷nd Ý AfrÝku/ Eyjan

-

Nř kennČing um snÝkjuČdřr Ý afrČÝskČum konČum/ Mbl.is

-

Senegal rape: 11-year-old girl denied abortion gives birth to twin boys/ TheGuardian

-

Exclusive: join Melinda Gates at an event on the rights of women and girls/ TheGuardian

-

The poorest rich country around/ ThisIsAfrica

-

World in a week: African leaders call for LGBT equality/ TheGuardian

The African Economic Outlook 2014
The African Economic Outlook 2014

Forf°lgelse af homoseksuelle i Uganda eksploderer pga. anti-homolov/ U-landsnyt

-

Kenya to trail East Africa in poverty reduction/ DailyNation

-

A sneak peek at UN progress on post-2015/ Devex 

-

┴stralÝa: Less aid, less transparency: the 2014-15 aid budget and the 10% aid cut/ DevPolicyBlog 

-

Report Says Health Workers Are Targets/ VOA 

-

Sweden cuts Red Cross funding. Geneva fears others donors will run/ DevelopmentToday

-

Tanzanian witch doctors arrested over albino killing/ BBC

-

Danskerne giver mindre til u-landsorganisationer/ U-landsnyt

-

Fler katastrofer krńver effektivare arbete/ SIDA

-

World Health Assembly 2014 - 3 things to look out for in Geneva/ Devex

-

Norway pledges $63 mln for South Sudan humanitarian aid/ Reuters

-

Will NCDs gain traction at the World Health Assembly?/ Devex

-

Vaccine development: thinking out of the cold box/ TheGuardian 

 -

Building peace in Africa? Give power to women/ CNN 

 

Fyrir 7% herna­ar˙tgjalda mŠtti nß ■˙saldarmarkmi­unum

SamkvŠmt nřjum t÷lum nema herna­ar˙tgj÷ld Ý heiminum ß hßlfum degi ˙tg÷ldum Sameinu­u ■jˇ­anna ß ßri og fyrir tŠplega tveggja daga vÝgb˙na­ mŠtti borga ßrlega ˙tgj÷ld fri­argŠslunnar. Fyrir 7% ■eirra mŠtti nß ■˙saldarmarkmi­unum um ■rˇun, markmi­um sem sett voru til a­ binda enda ß sßrustu fßtŠktina Ý heiminum. - Ůetta kemur fram Ý nřju frÚttabrÚfi Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu en Ý frÚttabrÚfinu er einnig fjalla­ um fyrri heimstyrj÷ldina og Nor­url÷nd, ┌kraÝnu sem EystrasaltsrÝki n˙tÝmans og StrÝ­smann rˇsanna sem ger­ist bo­beri fri­ar.

 

Ban hvetur til "÷ruggra og skipulegra" fˇlksflutninga 

Ljˇsmynd: IRIN

Ban Ki-moon, framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna hefur hvatt ÷ll rÝki heims til ■ess a­ fylkja li­i um sameiginleg markmi­ til a­ tryggja "reglubundna, ÷rugga og skipulega" fˇlksflutninga Ý heiminum.

 

Ban flutti opnunarrŠ­u ß Heims■ingi Ý Stokkhˇlmi ß d÷gunum um ■rˇun og fˇlksflutninga, en sem kunnugt er leita sÝfellt fleiri til Evrˇpu frß AfrÝku Ý leit a­ betri lÝfsgŠ­um. Margir hafa lßtist ß Mi­jar­arhafi ■egar ■eir hafa freistast til a­ komast til Evrˇpu Ý trßssi vi­ vilja yfirvalda, en frß ■essu greinir ß vef Upplřsingaskrifstofu SŮ fyrir Vestur-Evrˇpu. Ůar segir a­ Ban hafi bent ß a­ sÚrstakur fundur Allsherjar■ings Sameinu­u ■jˇ­anna um al■jˇ­lega fˇlksflutninga (migrations) hafi sagt a­ ■etta mßlefni vŠri "eitt mikilvŠgasta ˙rlausnarefni okkar tÝma".

 

"Hann benti ß ■ß sta­reynd a­ meir en ■ri­ji hver ma­ur Ý heiminum vŠri Ý hˇpi "f÷rufˇlks" sem vŠri ß faraldsfŠti. Hvert einasta samfÚlag gŠti noti­ ßvaxta ■essa ef rÚtt vŠri haldi­ ß spilum og hef­i a­ ÷­rum kosti miklu a­ tapa," segir Ý frÚttinni.

 

"┴ sÝ­sta ßri lag­i Úg fram ßtta li­a ߊtlun um fˇlksflutninga. ╔g hvatti til verndar mannrÚttinda, lŠkkun kostna­ar, upprŠtingu misnotkunar, hjßlp vi­ strandaglˇpa, vitundarvakningu, tillit til f÷rufˇlks Ý ■rˇunarmßlum, ÷flun upplřsinga og eflingu samvinnu," sag­i Ban og bŠtti vi­ a­ ■a­ vŠri mikilvŠgt a­ ÷ll stefnumˇtun tŠki mi­ af grundvallarrÚttindum. "Ůetta ■ř­ir a­ farandverkafˇlk ■arf vernd fyrir mismunun og tryggja ver­ur rÚttindi ■ess fˇlks sem vinnur heimilisst÷rf og vernda konur, karla og b÷rn fyrir misnotkun.

 

Nßnar 

 

Fri­ur og rˇ einkenndu kosningarnar Ý MalavÝ

 

- eftir Gu­mund R˙nar ┴rnason verkefnastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý Lilongve

 

Kosningar Ý MalavÝ/ DW
Kosningar Ý MalavÝ/ DW

Ver­inum Ý hli­inu var kalt ■egar Úg fˇr af sta­ ß hjˇlinu upp ˙r sj÷ Ý morgun. ╔g spur­i hann hvort eitthva­ vŠri a­ frÚtta af kosninga˙rslitum, ■ß sag­i hann: "Joyce Banda tapa­i". Ůegar Úg spur­i hann hvort ■a­ vŠri ÷ruggt og opinbert - nei, en ■a­ eru ˇsta­festar frÚttir. Ůannig hefur ■a­ veri­ undanfarnar vikur. Allir Malavar sem Úg hef spurt ˙t Ý kosningarnar hafa sagt ■a­ sama - Banda tapar! Ůeir hafa aftur ß mˇti ekki veri­ eins sammßla um hver kŠmi til me­ a­ vinna, sumir s÷g­u Peter Mutharika, brˇ­ir Bingu wa Mutharika, sem var forseti ß undan Banda, en lÚst Ý embŠtti vori­ 2012. A­rir hafa nefnt prestinn Lazarus Chakwera og enn a­rir Atupele Muluzi son enn eins fyrrverandi forseta, Bakili Muluzi. Til vi­bˇtar vi­ ■essu fj÷gur - sem flestir hafa veri­ sammßla um a­ sÚu sigurstranglegust - eru 8 a­rir frambjˇ­endur Ý kj÷ri.

  

┴ sama tÝma og ■eir Malavar sem Úg hef spurt ˙t Ý kosningarnar hafa veri­ sammßla um a­ sitjandi forseti kŠmi til me­ a­ falla Ý kosningunum, hafa frÚttaskřrendur, ekki sÝst erlendir, aftur ß mˇti tali­ miklar lÝkur ß a­ Banda fŠri me­ sigur af hˇlmi. Ůeir hafa vÝsa­ til ■ess a­ margt hafi fŠrst til betri vegar frß ■vÝ a­ h˙n tˇk vi­ embŠtti, ■rßtt fyrir erfi­ spillingarmßl (Cashgate) sem hafa sett svip sinn ß malavÝsk stjˇrnmßl undanfarna mßnu­i.

 

Minni hßttar rˇstur

SamkvŠmt frÚttum vir­ast kosningarnar Ý flestum tilvikum hafa fari­ vel og fri­samlega fram. Einhverjir kj÷rsta­ir fengu ranga kj÷rse­la og var­ a­ fresta kosningum ■ar til nřir bŠrust. Ůess eru dŠmi a­ kveikt hafi veri­ Ý kj÷rst÷­um af kjˇsendum sem voru or­nir lei­ir ß a­ bÝ­a eftir a­ r÷­in kŠmi a­ ■eim - e­a a­ bÝ­a eftir rÚttum kj÷rse­lum. Ekkert hefur heyrst um a­ fylkingum sem kepptu um hylli kjˇsenda hafi losti­ saman.

 

Yfirmenn kosningaeftirlits ß vegum Evrˇpusambandsins og Sambands AfrÝkurÝkja hafa ■egar lřst ■vÝ yfir a­ kosningarnar hafi fari­ vel fram og hei­arlega. Sam Nujoma, fyrrum forseti NamibÝu sem fˇr fyrir kosningaeftirliti Sambands AfrÝkurÝkja sag­i: "Til hamingju! Malavar hafa sřnt heiminum a­ kosningarnar voru frjßlsar og hei­arlegar."

 

Kj÷rdagurinn Ý gŠr var rˇlegur Ý h÷fu­borginni. Umfer­in var minni en a­ra virka daga og minnti ß sunnudag, enda var gefi­ frÝ ß m÷rgum vinnust÷­um, ■ˇtt dagurinn hafi ekki veri­ opinber frÝdagur. Ůa­ kom mÚr ■ˇ meira ß ˇvart ■egar Úg hjˇla­i Ý vinnuna Ý morgun, hva­ allt var rˇlegt og fßir ß ferli. Af ■vÝ a­ n˙ stendur yfir ßtaki­ "hjˇla­ Ý vinnuna" ßkva­ Úg a­ lengja lei­ina, taka ß mig krˇk og hjˇla ˙t a­ forsetah÷llinni, ■ˇtt ■a­ sÚ ekki beinlÝnis ß lei­inni Ý vinnuna. Ůar var allt mj÷g rˇlegt, vopnu­u ver­irnir Ý hli­inu heilsu­u mÚr kumpßnlega eins og a­ra daga og ■ar - lÝkt og annars sta­ar - vir­ist fˇlk hafa gˇ­an hemil ß spennunni. ┴nŠgjan me­ a­ ■a­ skuli hafa fari­ fram almennar kosningar og a­ ■vÝ er vir­ist ßn misferlis, vir­ist spennunni var­andi ˙rslitin yfirsterkari.

 

Spß um ˙rslit

Og ■ß a­ ■vÝ sem var tilefni ■essa greinarkorns - spß um ˙rslit. HÚr hefur veri­ fari­ Ý kringum ■essa spurningu - lÝkt og k÷ttur sem fer Ý kringum heitan graut. Einn fj÷lmi­ill hefur gefi­ ■a­ ˙t a­ Peter Mutharika hafi teki­ forystu mi­a­ vi­ ■a­ sem tali­ haf­i veri­ ß ■eim tÝmapunkti, en sag­i um lei­, a­ ■a­ vŠri byggt ß t÷lum frß 635 af 4445 kj÷rst÷­um og ■a­ vŠri ˇvarlegt a­ kve­a upp˙r um ˙rslit ˙tfrß ■vÝ. Muluzi hefur gagnrřnt kj÷rstjˇrn fyrir a­ gefa upp t÷lur ß­ur en kosningu er loki­ ß ÷llum st÷­um, en ■a­ a­ gefa strax upp t÷lur frß hverjum kj÷rsta­, var ein af a­fer­unum til a­ koma Ý veg fyrir misferli vi­ talningu.

 

Kj÷rstjˇrnin hefur 8 daga til a­ lj˙ka talningu og gefa upp endanlega ni­urst÷­u Ý forsetakosningunum, ■ˇtt ekki sÚ gert rß­ fyrir ■vÝ a­ h˙n ■urfi allan ■ann tÝma. Ůa­ er ■ˇ meira undir en einungis ni­ursta­an Ý forsetakosningunum, ■vÝ samhli­a voru ■ingkosningar og fyrstu kosningar til sveitarstjˇrna Ý 14 ßr. Ůa­ mß ■vÝ b˙ast vi­ l÷ngum d÷gum og lausum nŠtursvefni hjß m÷rgum frambjˇ­endum ß nŠstunni. SÚ erfitt a­ spß um ni­urst÷­u forsetakosninganna - ■ß er ˙tiloka­ a­ spß fyrir um ni­urst÷­ur hinna.

 

 

Starfs■jßlfun - ■rjßr st÷­ur logo

 

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands auglřsir eftir ungu hßskˇlafˇlki sem hefur ßhuga ß 4 mßna­a starfs■jßlfun Ý tengslum vi­ verkefni ß svi­i ■rˇunarsamvinnu Ý ■remur samstarfsl÷ndum stofnunarinnar. StarfstÝmi ß vettvangi er frß 16. ßg˙st til 15. desember.

 

HŠfniskr÷fur:

UmsŠkjendur skulu hafa loki­ grunnnßmi Ý hßskˇla (BA, BSc e­a sambŠrilegri grß­u) og ekki vera eldri en 33 ßra. Mj÷g gˇ­ enskukunnßtta er skilyr­i, ■ar ß me­al geta til a­ skrifa gˇ­an texta, gˇ­ t÷lvukunnßtta og undirst÷­u■ekking Ý a­fer­afrŠ­i. Ger­ er krafa um sjßlfstŠ­ vinnubr÷g­, ßbyrg­, ßrei­anleika og lipur­ Ý mannlegum samskiptum. Ůekking ß ■rˇunarmßlum, ■rˇunarstarfi og afrÝskri menningu er ßkjˇsanleg. UmsŠkjendur ver­a a­ hafa ÷kurÚttindi.

 

Verkefni starfsnema Ý MalavÝ:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu og fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. UmsŠkjendur ■urfa a­ hafa vÝ­tŠka ■ekkingu af gagna÷flun og ˙rvinnslu og reynslu af notkun t÷lfrŠ­iforritsins SPSS.

 

Verkefni starfsnema Ý MˇsambÝk:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu og fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. Helstu verkefnin tengjast ■rˇun fiskeldis Ý smßum stÝl, innan verkefnasto­ar Ý fiskimßlum. Hluti starfstÝmans ver­ur Ý h÷fu­borginni Map˙tˇ og hluti ˙t ß landi ■ar sem a­stŠ­ur eru krefjandi. Kunnßtta Ý port˙g÷lsku e­a spŠnsku er nau­synleg.

 

Verkefni fyrir starfsnema Ý ┌ganda:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu og fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. Me­al helstu verkefna er upplřsinga÷flun Ý tengslum vi­ ߊtlanager­, greining og ˙rvinnsla gagna og a­sto­ vi­ undirb˙ning og skipulag, me­al annars ßhersla ß a­ greina efnahagsleg ßhrif fiskmarka­a ß nŠrsamfÚlagi­.

 

Umsˇknir skulu hafa borist skrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands fyrir 30. maÝ nk.

 

Rau­arßrstÝg 27

105 ReykjavÝk

SÝmi: 5458980

Netfang: iceida@iceida.is

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105