gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 232. tbl.
9. aprÝl 2014

 Opinber framl÷g til ■rˇunarmßla Ý heiminum hŠkka ß nř:

Bretar komnir Ý ˙rvals-flokkinn me­ yfir 0,7%

Opinber framl÷g til al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu hafa aldrei Ý s÷gunni veri­ hŠrri en ß sÝ­asta ßri, nßmu 134,8 millj÷r­um BandarÝkjadala sem er 6,1% hŠkkun frß fyrra ßri. Stˇru tÝ­indin Ý nřbirtri skřrslu OECD um framl÷g til ■rˇunarmßla eru ■au a­ Bretar eru komnir Ý hˇp ■eirra ■jˇ­a sem hafa nß­ 0,7% vi­mi­i Sameinu­u ■jˇ­anna og framl÷g ■eirra hŠkka milli ßra um 27,8%. ═slendingar hŠkku­u framl÷gin ßlÝka miki­ ß ßrinu 2013, e­a um 27,4%, en mesta hŠkkunin milli ßra var ß framl÷gum Japana, 36,6%.

 

FßtŠkustu ■jˇ­irnar fß minna

Opinber framl÷g til ■rˇunarmßla lŠkku­u tv÷ ßr ß undan sem skřrist fyrst og fremst af erfi­ri st÷­u Ý rÝkisb˙skap margra ■jˇ­a Ý kj÷lfar kreppunnar en hŠkkun heildarframlaga ß sÝ­asta ßri gefur til kynna a­ vÝ­a er teki­ a­ birta yfir efnahagnum. "Ůa­ gle­ur hjarta mitt a­ sjß rÝkisstjˇrnir hŠkka framl÷g til ■rˇunarmßla ß nřjan leik ■rßtt fyrir ■Šr efnahagslegu ■rengingar sem ■Šr b˙a vi­," segir Angel GurrÝa framkvŠmdastjˇri OECD Ý frÚttatilkynningu. "Hins vegar dregur ßfram ˙r framl÷gum til nokkurra ■eirra ■jˇ­a sem ■urfa mest ß stu­ningi a­ halda og ■a­ er miki­ ßhyggjuefni."

 

HŠkkun ß ■essu ßri?

SamkvŠmt k÷nnun sem ■rˇunarsamvinnunefnd OECD (DAC) hefur gert me­al ■jˇ­a um framl÷g nŠstu ßrin er lÝklegt a­ framl÷gin hŠkki ß yfirstandandi ßri en ver­i sÝ­an svipu­ ß nŠstu ßrum. Hins vegar er lÝka ˙tlit fyrir a­ framl÷g til ■jˇ­a Ý AfrÝku sunnan Sahara sem eru verst ß vegi st÷dd haldi ßfram a­ minnka.

 

═sland undir me­altali

Alls hŠkku­u 17 ■jˇ­ir af ■eim 28 sem eru Ý DAC framl÷gin ß sÝ­asta ßri en 11 ■jˇ­ir lŠkku­u framl÷gin. A­ me­altali nßmu framl÷gin 0,3% af ■jˇ­artekjum og framl÷g ═slands eru undir me­altalinu, 0,26%. NorrŠnu ■jˇ­irnar, Nor­menn, Danir og SvÝar, auk L˙xemborgara og Breta, eru ■Šr fimm ■jˇ­ir sem eru yfir 0,7% vi­mi­inu. Athygli vekur a­ Hollendingar eru Ý fyrsta sinn um margra ßratugaskei­ undir ■essu vi­mi­i, e­a frß ßrinu 1974.

 

Af vestrŠnum ■jˇ­um voru Nor­menn ÷rlßtastir ß ■rˇunarfÚ ß sÝ­asta ßri, hlutfall ■eirra af ■jˇ­artekjum nam 1,07%, en Sameinu­u ArabÝsku furstadŠmin - sem standa utan vi­ OECD - slˇgu ÷llum vi­ og veittu 1,25% af ■jˇ­artekjum til ■rˇunarmßla. Ůar munar langmestu um mikinn stu­ning vi­ Egyptaland.

 

UtanrÝkisrß­herra svarar fyrirspurn um stu­ning vi­ konur og b÷rn:

Lykilatri­i a­ sty­ja vi­ st˙lkur, segir Gunnar Bragi

 

Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra.

"Stu­ningur vi­ konur og b÷rn er ßn efa sß stu­ningur sem hva­ mestu margfeldisßhrifin hefur," sag­i Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra Ý svari vi­ spurningu Íssurar SkarphÚ­inssonar forvera sÝns sem lag­i fram fyrirspurn ß ■ingi um stu­ning vi­ mŠ­ur og b÷rn Ý AfrÝku. 

 

Fram kom Ý svari utanrÝkisrß­herra a­ jafnrÚtti sÚ anna­ tveggja ■verfaglegra mßlefna Ý al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu ═slands og a­ verkefni Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar ═slands tengist m÷rg hver velfer­ mŠ­ra og barna. 

 

Bein skÝrskotun Ý flestum verkefnum 

"Flest ■eirra hafa beina skÝrskotun Ý velfer­ ■essara ■jˇ­fÚlagshˇpa, eins og verkefni ß svi­i mennta-, heilbrig­is- og vatnsmßla," sag­i Gunnar Bragi. Fram kom a­ tˇlf verkefni Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga Ý tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu snertu me­ beinum e­a ˇbeinum hŠtti afkomu mŠ­ra og barna.

 

Gunnar Bragi sag­i a­ ■a­ vŠri lykilatri­i a­ sty­ja vi­ st˙lkur og a­ stu­ningur vi­ konur vŠri ekki a­eins mikilvŠgt ■rˇunarmarkmi­ Ý sjßlfu sÚr heldur styddi ■a­ vi­ efnahags■rˇun. 

 

 

Heilsa og menntun ÷flug vopn Ý barßttunni gegn ˇj÷fnu­i:

Yfirv÷ld hv÷tt til a­ beina fjßrmagni Ý grunn■jˇnustu
Ljˇsmynd frß MˇsambÝk gunnisal

Ůjˇ­ir geta strax tekist ß vi­ ˇj÷fnu­ me­ ■vÝ a­ beina fjßrmagninu til ■eirra sem standa lakast a­ vÝgi - me­ ■vÝ a­ fjßrfesta Ý grunn■jˇnustu eins og heilsu og menntun, segir Ý nřrri skřrslu Oxfam samtakanna sem kom ˙t Ý sÝ­ustu viku og ber yfirskriftina "Unni­ Ý ■ßgu fj÷ldans" (Working for the Many). Fram kemur Ý skřrslunni a­ grunn■jˇnusta eins og heilsa og menntun sÚu ÷flugt vopn Ý barßttunni gegn ˇj÷fnu­i ß heimsvÝsu. Ůeir fjßrmunir nřtist ÷llum Ý samfÚlaginu en ■eim fßtŠkustu best.

 

Skřrsluh÷fundar vÝsa Ý rannsˇkn OECD ■ar sem fram kemur a­ ■eir fßtŠkustu grei­i a­ me­altali 76% tekna sinna eftir skatta Ý opinbera ■jˇnustu. Ni­urskur­ur rÝkisstjˇrna til heilbrig­is- og menntamßla hafi skelfilegar aflei­ingar fyrir pyngju almennings en me­ ■vÝ a­ veita meira fjßrmagni inn Ý grunn■jˇnustuna og draga ˙r ˙tgj÷ldum fˇlksins megi minnka tekjuˇj÷fnu­ um tÝu til tuttugu prˇsent.

 

Fjßrfesta Ý opinberri ■jˇnustu

Oxfam vakti athygli ß ˇj÷fnu­inum Ý heiminum fyrr ß ßrinu Ý skřrslu sem hÚt "Unni­ Ý ■ßgu fßrra" (Working for the Few). "Heimurinn er a­ vakna til vitundar um ■ß skammarlegu sta­reynd a­ rÝkustu 85 einstaklingarnir eiga jafn mikla fjßrmuni og helmingur fßtŠkra Ý heiminum. Ůa­ er kominn tÝmi til a­ vi­urkenna a­ einn einfaldasti hluturinn sem stjˇrnv÷ld geta gert til ■ess a­ aftengja ■essa tÝmasprengju er a­ fjßrfesta meira Ý opinberri ■jˇnustu," segir Winnie Byanyima framkvŠmdastjˇri Oxfam.

 

═ skřrslunni kemur fram a­ ß ßrunum 2008 til 2012 hafi r˙mlega helmingur ■rˇunarrÝkja dregi­ ˙r opinberum ˙tgj÷ldum til menntamßla og tvŠr ■jˇ­ir af hverjum ■remur skßru ni­ur til heilbrig­ismßla. "Ůessi ni­urskur­ur beinir sßrsaukanum a­ ■eim sem ■ola hann minnst," segir Winnie Byanyima.

 

Ekki einkavŠ­a!

Oxfam geldur varhug vi­ ■vÝ a­ einkavŠ­a opinbera ■jˇnustu. Winnie segir a­ rÝkisstjˇrnir ver­i a­ meta gildi ßhrifa gjaldfrjßlsrar opinberrar ■jˇnustu og segja nei vi­ komugj÷ldum, nei vi­ ni­urskur­i og nei vi­ einkavŠ­ingu ■jˇnustunnar sem kŠmi har­ast ni­ur ß fßtŠkasta fˇlkinu. Minnt er ß a­ 800 konur deyi daglega af barnsf÷rum, 795 ■eirra Ý ■rˇunarrÝkjum. Jafnframt er minnt ß a­ ß hverju ßri fari 57 milljˇnir barna ekki Ý skˇla og a­ rannsˇknir sřni a­ lÝkur barns ß a­ fß fj÷gurra ßra menntun minnki um helming ef barni­ er fŠtt inn Ý fßtŠka fj÷lskyldu.

 

"Ůa­ mŠlir enginn gegn ■vÝ a­ rÝkisstjˇrnir ■urfi a­ tryggja fleiri b÷rnum skˇlag÷ngu og a­ fleiri mŠ­ur og b÷rn komist klakklaust gegnum fŠ­ingu," segir Winnie. "Og me­ ■vÝ a­ fjßrfesta meira Ý ■essari opinberu ■jˇnustu geta stjˇrnv÷ld lÝka dregi­ ˙r ˇj÷fnu­i - ■a­ eru engin geimvÝsindi."
 

Mßlami­lun Ý ┌ganda:

Tˇnninn milda­ur gagnvart samkynhneig­um

 
Gle­iganga - me­ ÷­rum formerkjum en vi­ ■ekkjum - var farin vÝ­a Ý ┌ganda ß d÷gunum og forsetanum ■akka­ fyrir l÷gin gegn samkynhneig­um. Ljˇsmynd: BF

Stjˇrnv÷ld Ý ┌ganda hafa sam■ykkt a­ milda lÝtillega afst÷­u sÝna gagnvart samkynhneig­um eftir fundi me­ helstu veitendum ■rˇunara­sto­ar Ý landinu. Ůeir hafa margir hverjir sem kunnugt er dregi­ ˙r fjßrveitingum eftir sta­festingu forsetans ß l÷gum gegn samkynhneig­um fyrr ß ßrinu.

 

Yfirv÷ld tryggja vernd og heilsugŠslu

┴ fundi Ý sÝ­ustu viku nß­ist vÝ­tŠk mßlami­lun milli stjˇrnvalda og fulltr˙a veitenda ■rˇunara­sto­ar sem felur me­al annars Ý sÚr a­ samkynhneig­ir komi til me­ a­ njˇta verndar yfirvalda gegn hugsanlegu a­kasti og ßrßsum auk ■ess sem tryggt er a­ HIV  smita­ir me­al samkynhneig­ra fßi lŠknisfrŠ­ilega me­fer­ eins og a­rir landsmenn ßn mismununar.

 

┴ mˇti heita veitendur ■rˇunara­sto­ar a­ milda a­ger­ir sem bo­a­ar h÷f­u veri­ vi­ lagasetninguna en BandarÝkjamenn, Danir, SvÝar, Hollendingar og Al■jˇ­abankinn h÷f­u ■egar dregi­ ˙r - e­a fryst - framl÷g til ■rˇunarmßla.

 

Vi­rŠ­urnar milli fulltr˙a stjˇrnvalda Ý ┌ganda og fulltr˙a veitenda ■rˇunara­sto­ar fˇru fram Ý Brussel ß sama tÝma og lei­togafundur AfrÝkurÝkja og Evrˇpusambandsins var haldinn.

 

 Nßnar

 

Me­ fyrirgefninguna a­ vopni:

R˙anda minnist fj÷ldamor­-anna fyrir tuttugu ßrum

Confronting Evil: Genocide in Rwanda
Confronting Evil: Genocide in Rwanda
Vikul÷ng ■jˇ­arsorg hˇfst Ý R˙anda ß mßnudaginn en ■ann dag minntist ■jˇ­in ■ess a­ tuttugu ßr voru li­in frß ■jˇ­armor­unum ■ar sem um ßtta hundru­ ■˙sund manns voru drepin ß eitt hundra­ d÷gum. Kyndill sem Paul Kagame forseti R˙anda tendra­i ß mßnudaginn Ý minningarath÷fn Ý h÷fu­borginni, Kigali, mun loga Ý hundra­ daga.  

Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna hÚlt ßvarp Ý minningarath÷fninni og sag­i stofnun sÝna blyg­ast sÝn fyrir a­ hafa ekki afstřrt fj÷ldamor­unum. Fulltr˙ar Frakka voru ekki vi­staddir eftir a­ Paul Kagame hÚlt ■vÝ fram a­ Frakkar hef­u ßtt hlutdeild Ý fj÷ldamor­unum, ■eim hryllilegustu ß sÝ­ari ßrum. Fimmtungur ■jˇ­arinnar var drepinn.

20 Years After the Rwandan Genocide | Journal Reporters
20 Years After the Rwandan Genocide | Journal Reporters

Fyrirgefningin og framfarirnar

Fyrirgefningin er lei­arljˇs R˙andab˙a ß vegfer­inni til betra lÝfs og sßst gl÷ggt Ý kvikmyndabroti Sjˇnvarpsins Ý fyrrakv÷ld ■ar sem kona nokkur, Alice, rŠddi vi­ Emmanual en hann hjˇ annan handlegginn af henni me­ sve­ju og myrti sÝ­an dˇttur hennar. H˙n fyrirgaf honum ■essa ˇlřsanlegu grimmd. H˙n er t˙tsi, hann h˙t˙i.

 

Tuttugu ßrum eftir blˇ­ba­i­ hefur R˙anda skipa­ sÚr ß bekk me­ ■eim ■jˇ­um ■ar sem framfarir hafa veri­ einna mestar ß sÝ­ustu ßrum. R˙anda er til dŠmis ein fßrra ■jˇ­a sem gŠti nß­ ■˙saldarmarkmi­um um heilsu fyrir ßrslok nŠsta ßrs. LÝfslÝkur hafa tv÷faldast ß tuttugu ßrum. Lř­heilsurannsˇkn sem birtist Ý The Lancet sta­festir ■etta.  
 

Fj÷lmi­lar um heim allan hafa fjalla­ um hryllinginn Ý R˙anda sÝ­ustu dagana og birt hafa veri­ kvikmyndabrot sem sřna myndir af fj÷ldamor­unum, flˇttafˇlkinu og grimmdinni, en lÝka sorgarferlinu sem tˇk vi­ ■egar fri­ur komst ß og hvernig ■jˇ­inni tˇkst me­ ˇtr˙legum hŠtti a­ sigrast ß hatri og vonleysi og byggja upp ■jˇ­fÚlag sem er um margt fyrirmynd annarra Ý AfrÝku.

 

Ůa­ stappar nŠrri kraftaverki ß a­eins tuttugu ßrum.

 

Heimsljˇs birtir fßeinar nřjar krŠkjur um R˙anda - og ■ß einst÷ku ■jˇ­ sem ■ar břr.

 

Rwanda: a puzzling tale of growth and political repression - get the data/ TheGuardian 

Rwandan life expectancy doubles in last 20 years, study finds/ TheGuardian 

Rwanda stories: tales of hope emerge from shadow of genocide/ TheGuardian 

To hell and back/ TheEconomist 

Three lessons from Rwanda, eftir Erik Solheim/ GlobalPolicy 

Rwanda timeline: 100 days of genocide/ TheGuardian 

Rwanda 20 years after the genocide/ DW 

Atrocity Prevention Since the Rwandan Genocide/ CFR 

Sunday Linkage: Rwanda at 20 Years/ WhiteOlipHaunt 

Unreconciled Rwanda/ Slate 

GENOCIDE AND JUSTICE: Rwanda 20 years on/ Reuters 

5 Staggering Statistics For Why We Can Never Let A Tragedy Like Rwanda's Happen Ever Again/ TheHuffingtonPost 

Remembering -- and trying to forget -- Rwanda's genocide, 20 years on/ CNN 

After the Rwandan genocide 20 years ago, we said 'Never Again'. Did we mean it?/ TheTelegraph 

Rwanda genocide 20 years on/ AlJazeera 

Children born of rape: forgotten victims of Rwanda's genocide/ DailyNation 

Rwanda: Huge Emotion At Rwanda Genocide Commemoration in Kigali/ AllAfrica 

RWANDA GENOCIDE: MAN AND VICTIM NOW FRIENDS/ AP 

The Rwanda genocide explained in 90 seconds/ BBC 

France pulls out of Rwanda genocide commemorations/ BBC 

 

UNICEF: Nßmskei­ um barnasßttmßlann innan leikskˇlans


SÝ­ar Ý mßnu­inum stendur UNICEF ß ═slandi fyrir nßmskei­inu Barnasßttmßlinn Ý leikskˇlanum.  ┴ nßmskei­inu er kynnt nřtt nßmsefni UNICEF um vinnu me­ Barnasßttmßlann innan leikskˇlans, hvort sem er Ý skipulagi starfsߊtlana, innan starfsmannahˇpsins e­a me­ b÷rnum.

 

┴ heimasÝ­u UNICEF segir a­ ■ßtttakendur ß nßmskei­inu lŠri a­ nota nßmsefni­ og ■jßlfast Ý a­ frŠ­a samstarfsmenn sÝna um notkun ■ess.  ┴hersla er ß a­ kynna hagnřt verkfŠri sem bjˇ­a upp ß lifandi og skemmtilegar samrŠ­ur um rÚttindi barna. "Endanlegt markmi­ nßmsefnisins er gera starfsfˇlk leikskˇla Ý stakk b˙i­ til a­ gera Barnasßttmßlann a­ rau­um ■rŠ­i Ý ÷llu starfi leikskˇlans," segir Ý frÚttinni.

┴ ■essu ßri er aldarfjˇr­ungur li­inn frß ■vÝ Barnasßttmßlinn var fullgiltur ß Allsherjar■ingi Sameinu­u ■jˇ­anna.  Hann var l÷gfestur af Ýslenskum stjˇrnv÷ldum 20. febr˙ar 2013.  

 

NorrŠnu ■jˇ­irnar ofarlega en AfrÝku■jˇ­ir ß botninum

- ═sland Ý 3. sŠti ß lifsgŠ­alista

  

 

┴ d÷gunum var ÷­ru sinni birtur svokalla­ur lÝfgŠ­alisti - Social Progress Index - ■ar sem horft er framhjß hef­bundnum mŠlikv÷r­um hagfrŠ­innar, eins og hagvexti, en ■ess Ý sta­ liti­ til annarra ■ßtta eins og heilsufars, mannrÚttinda, menntunar og tŠkifŠra til velgengni, svo dŠmi sÚu nefnd. Fßtt kemur beinlÝnis ß ˇvart ■egar ■jˇ­ir heims eru mŠldar ˙t frß ■essum forsendum, norrŠnu ■jˇ­irnar eru til dŠmis allar Ý einhverjum af tÝu efstu sŠtunum og ═sland ■eirra efst, n˙mer ■rj˙, og AfrÝku■jˇ­ir ra­ast Ý ÷ll ne­stu sŠtin, Tjad, Mi­afrÝkulř­veldi­, B˙r˙ndi, GÝnea og S˙dan.

LÝfskjaralistinn er settur saman af teymi hagfrŠ­inga undir stjˇrn Michael Porter, prˇfessors Ý hagfrŠ­i vi­ Harvard hßskˇla Ý BandarÝkjunum. Eins og fram kemur ß Eyjunni er Porter ═slendingum a­ gˇ­u kunnur, en hann kom hinga­ til lands Ý nˇvember 2010 og hÚlt fyrirlestur Ý Hßskˇlabݡi.

 

Listinn var fyrst settur saman Ý fyrra og tˇk ■ß a­eins til 50 rÝkja en Ý ßr fˇru undir mŠlikeri­ alls 132 ■jˇ­ir.

 

┴ toppnum trˇnir Nřja Sjßland me­ 88,24 stig af 100 m÷gulegum. Ůar rÚtt fyrir ne­an er Sviss og ═sland er Ý ■ri­ja sŠtinu me­ 88,07 stig.

 

We're Not No. 1! We're Not No. 1!, eftir Nicholas Kristof/ NYT 

New Zealand tops social progress index, world's biggest economies trail/ Reuters 

Apart from Brazil, BRIC bloc lags in social progress index/ OneWorld 

Move over, GDP: How should you measure a country's value? 

 

  
┴hugavert

-
-
"I am a Girl"
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Bill Gates' Testimony Before European Parliament  Health, Education, Development Aid 2011watchdocume
Bill Gates' Testimony Before European Parliament Health, Education, Development Aid 2011watchdocume

-
-
-
-
Vi­tali­: ١ra Arnˇrsdˇttir rŠ­ir vi­ Siddharta Kaul, forseta SOS-barna■orpanna/ RUV
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur

-
-



Vincent Kompany al■jˇ­legur sendiherra SOS

 

"╔g sam■ykki af ÷llu hjarta," tvÝta­i Vincent Komapany Ý morgun (4. aprÝl), en ■ar var hann a­ svara brÚfi frß SOS Barna■orpunum ■ar sem honum var bo­i­ a­ gerast al■jˇ­legur sendiherra SOS Barna■orpanna. Vincent er fyrirli­i Manchester City og belgÝska landsli­sins Ý knattspyrnu. Ůar a­ auki er hann dyggur styrktara­ili SOS Barna■orpanna.

 

Vincent hefur n˙ veri­ sendiherra SOS Barna■orpanna Ý BelgÝu Ý ßtta ßr og hlakkar til a­ takast ß vi­ nřja hlutverki­ sem al■jˇ­legur sendiherra. "Ůa­ er mikill hei­ur a­ fß tŠkifŠri til ■ess a­ vera al■jˇ­legur sendiherra hjß ■essum frßbŠru samt÷kum. SOS er a­ gera svo gˇ­a hluti og gefur b÷rnum Ý ney­ nřtt tŠkifŠri."

 

 

 

FrÚttir og frÚttaskřringar

 

Malawi makes progress after graft scandal/ DailyNation 

-

EU-Africa forum a wake-up call for African leaders/ DailyNation 

-

FrÚttabrÚf Upplřsingaskrifstofu SŮ fyrir Vestur-Evrˇpu/ UNRIC 

-

Global dip in renewable energy investment/ BBC 

-

Senegalese law bans raped 10-year-old from aborting twins/ TheGuardian 

-

NGO-NGO learning: what works?/ IRIN 

-

Jeffrey Sachs Ý heimsˇkn hjß NORAD: Det er fremdeles mulig med bŠrekraftig utvikling (frÚtt/kvikmyndabrot) 

 

Bill Gates: world must step up fight against neglected tropical diseases/ TheGuardian 

 

-

Aid watchdog bites: be more honest and listen to the poor, UK told/ TheGuardian 

-

Y Combinator for the world? How USAID lab plans to fight poverty/ CNet 

-

U.S. Global Development Lab/ USAid 

-

More working women can make countries richer, say Clinton and Lagarde/ Reuters

-

World Heath Day: UN urges countries to prioritize combat against vector-borne diseases/ SŮ

-

More Household Spending plus Increased Investments in Natural Resources and Infrastructure Mean Higher Growth for Africa/ WorldBank

-

┴kŠrt vegna kynfŠralimlestingar Ý fyrsta sinn/Mbl.is

-

Briefing: Punitive aid cuts disrupt healthcare in Uganda/ IRIN

-

Anti-poverty group World Development Movement attacks Government for ploughing ú600m into project warning of 'corporate scramble for Africa'/ ThisIsMoney

-

Africa's Growth Set to Reach 5.2 percent in 2014 With Strong Investment Growth and Household Spending/ Al■jˇ­abankinn

-

Mozambique: Negligence and Speed Kill At Least Three Mozambicans Per Day/ AllAfrica

-

Improving disease control in emergencies/ TheGuardian 

 

Use the foreign aid budget to fund military projects abroad: Ministers want spending on training Afghan police to count towards commitment/ DailyMail 

 

-

Jolie to seek end to sexual violence as war weapon at London summit/ TheGuardian 

-

Rise in Ugandan HIV sufferers buying fake test results/ BBC (myndbrot) 

-

Live Below the Line with The Hunger Project/ THP 

-

Malawi Invites Poll Observers to Monitor May Election/ VOA 

-

DfID in Zambia: Empowering women and girls/ Devex 

-

Eliminating river blindness in Uganda/ AlJazeera 

-

UN to measure women's rights progress over past 20 years/ TheGuardian 

 

MannrÚttindi hinsegin fˇlks Ý AfrÝku


- eftir ١rdÝsi Sigur­ardˇttur sta­gengil framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands

Forseti ┌ganda sta­festi nřveri­, eins og kunnugt er, l÷g sem ganga mun lengra en fyrri refsil÷ggj÷f landsins um samkynhneig­. Nřju l÷gin gera rß­ fyrir a­ dŠma megi fˇlk Ý allt a­ lÝfstÝ­arfangelsi fyrir kynlÝf me­ einstaklingum af sama kyni. Um ■etta hefur ■egar t÷luvert veri­ fjalla­ Ý Ýslenskum fj÷lmi­lum og utanrÝkisrß­herra, lÝkt og rß­amenn margra annarra rÝkja, harma­i ■essa ßkv÷r­un og mˇtmŠlti henni. ┴kv÷r­un um frekari a­ger­ir af ═slands hßlfu liggja ekki fyrir enn sem komi­ er en ┌ganda er mikilvŠgt samstarfsrÝki ═slands ß svi­i ■rˇunarsamvinnu.

 

MannrÚttindi fyrir alla

Eins og fram kemur Ý yfirlřsingu utanrÝkisrß­herra frß 24. febr˙ar sÝ­astli­num brjˇta umrŠdd l÷g gegn mannrÚttindum sem trygg­ eru Ý mannrÚttindayfirlřsingu SŮ, mannrÚttindasßttmßla AfrÝku og Ý sßttmßla SŮ um borgaraleg og stjˇrnmßlaleg rÚttindi, sem ┌ganda hefur fullgilt. Jafnframt er Ýtreka­ a­ ■a­ sÚ skylda stjˇrnvalda a­ standa v÷r­ um mannrÚttindi allra ■egna sinna, samkynhneig­ra jafnt og annarra. ═ n˙gildandi ߊtlun Ýslenskra stjˇrnvalda um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu er ßrÚtta­ a­ gott stjˇrnarfar felur m.a. Ý sÚr a­ hinn almenni borgari geti treyst ß l÷g og reglu og a­ mannrÚttindi sÚu virt. Ůetta vÝsar au­vita­ til allra borgara og ˙tilokun eins hˇps frß almennum mannrÚttindum ß grundvelli Ýmyndar hans e­a einhverra annarra fÚlags- e­a menningarlegra ■ßtta brřtur vissulega gegn ■eirri grunnreglu.

 

MannrÚttindi eru grundv÷llu­ ß hugmyndinni um a­ viss rÚttindi sÚu algild, ■.e.a.s. ■au gilda ˇhß­ ■vÝ hver vi­ erum og hva­ vi­ st÷ndum fyrir. RÚttur til lÝfs, frelsis og ÷ryggis og a­ allir skuli vera jafnir fyrir l÷gum eru grundvallarmannrÚttindi sem ■ř­ir a­ ■au ber a­ hafa Ý hei­ri Ý l÷gs÷gu hva­a rÝkis sem er. Ůß eru mannrÚttindi ˇskiptanleg, j÷fn a­ styrkleika og innbyr­is tengd og rÝki geta ■vÝ ekki vali­ tiltekin mannrÚttindi fram yfir ÷nnur. Íll ■essi atri­i er mikilvŠgt a­ hafa Ý huga ■egar kemur a­ umrŠ­unni um mßlefni hinsegin fˇlks Ý ┌ganda og ÷­rum rÝkjum AfrÝku sem brjˇta ß rÚttindum ■ess hˇps.

 

AfrÝka ßlfa hˇmˇfˇbÝunnar?

┴ ßrinu 2013 gaf Amnesty International ˙t skřrslu um st÷­u mannrÚttinda samkynheig­ra, e­a hinsegin fˇlks (LGBTI[1]), Ý AfrÝku sunnan Sahara. Fram kemur a­ samkynhneig­ er ˇl÷gleg Ý 36 af 54 l÷ndum AfrÝku og a­ Ý l÷ndum eins og MßritanÝu, nor­urhÚru­um NÝgerÝu, og su­urhlutum SˇmalÝu og S˙dan er hßmarksrefsing vi­ henni dau­adˇmur. Eitt ■essara landa, NÝgerÝa, er raunar eitt helsta vi­skiptaland ═slands Ý AfrÝku. Sta­an er ■ˇ ekki svo d÷pur alls sta­ar Ý ßlfunni. Ůess mß geta t.d. a­ ■a­ var AfrÝkurÝki, Su­ur-AfrÝka, sem fyrst allra rÝkja Ý heiminum innleiddi Ý stjˇrnarskrß sÝna, ßri­ 1996, bann gegn mismunun ß grundvelli kynhneig­ar.

 

Fram kemur Ý skřrslu Amnesty International um ßstand mßla Ý AfrÝku sunnan Sahara a­ tilvikum hafi fj÷lga­ ■ar sem fˇlk er ßreitt, ■a­ ˙tiloka­, ■vÝ mismuna­ og ß ■a­ rß­ist vegna ■ess a­ ■a­ er tali­ vera samkynhneigt. Ůetta ß sÚr sta­ bŠ­i Ý l÷ndum ■ar sem samkynhneig­ er ˇl÷gleg en einnig Ý řmsum ÷­rum l÷ndum ■ar sem l÷gregla og rÚttarkerfi­ hafa i­ulega brug­ist hlutverki sÝnu. Tilvist laga sem gerir samkynhneig­ refsiver­a sendir skilabo­ til almennings um a­ mismunun sÚ Ý lagi sem aftur skapar a­stŠ­ur sem vi­urkennir ßreitni, k˙gun og ofbeldi. Allt eru ■etta vel ■ekkt stef ˙r mannkynss÷gunni og er skemmst a­ minnast mismununar og ofbeldis gagnvart gy­ingum, rˇmafˇlki og fleiri hˇpum Ý a­draganda a­ og Ý sÝ­ari heimsstyrj÷ldinni. Ůß eru R˙andamenn einmitt ■essa dagana a­ minnast ■ess a­ 20 ßr eru li­in sÝ­an ■jˇ­armor­in ß t˙tsum ßttu sÚr ■ar sta­.

Ůegar stjˇrnmßlmenn og a­rir rß­amenn beina neikvŠ­ri athygli a­ tilteknum hˇpum, eins og a­ hinsegin fˇlki, getur ■a­ ■jˇna­ ÷­rum tilgangi, ■.e.a.s. a­ lei­a athygli frß raunverulegum efnahags- og fÚlagslegum vandamßlum, til a­ mynda fŠ­uskorti, fßtŠkt og hßu ver­i ß nau­synjum. SlÝka hˇpa mß nefnilega nota sem blˇrab÷ggla til a­ brei­a yfir vandamßl sem annars gŠtu valdi­ ˇ■Šgindum fyrir rß­amenn.

 

Ekki a­eins Ý ┌ganda eru merki um a­ veri­ sÚ a­ her­a t÷kin ß hinsegin fˇlki, hvort sem liti­ er til ßrßsa ß ■a­ e­a innlei­ingar har­ari refsinga og aukins svigr˙ms til refsinga Ý gildandi l÷gum. Su­ur-S˙dan, B˙r˙ndi, LÝberÝa, MßritanÝa, nor­urhÚru­ NÝgerÝu og su­urhÚru­ SˇmalÝu og S˙dan hafa ÷ll hert refsil÷ggj÷f sÝna ß undanf÷rnum ßrum. En til allrar hamingju er lÝka a­ finna dŠmi um l÷nd Ý AfrÝku sem fellt hafa ˙r gildi l÷g sem beinast gegn samkynhneig­um. ═ ■eim hˇpi er fyrrverandi samstarfsland ═slands, GrŠnh÷f­aeyjar. ═ ÷­ru samstarfslandi, MalavÝ, hafa n˙verandi stjˇrnv÷ld lřst ■vÝ yfir a­ beiting refsil÷ggjafar vegna samkynhneig­ar skuli fresta­ - hva­ sem sÝ­ar ver­ur.

 

Hlutverk tr˙arbrag­anna

═ m÷rgum AfrÝkul÷ndum vÝsa stjˇrnv÷ld Ý menninguna og hef­irnar til a­ rÚttlŠta brot ß mannrÚttindum ß ■eim sem ßlitnir eru samkynhneig­ir e­a tilheyra hˇpi hinsegin fˇlks. L÷g sem gera samkynhneig­ refsiver­a eru arfur nřlendutÝmans Ý l÷ndum AfrÝku. Kristni barst til AfrÝku me­ tr˙bo­unum sem Ý m÷rgum tilvikum sßu ekki vir­i innlendrar menningar. Ůessi sta­reynd hefur ■ˇ ekki st÷­va­ lei­toga landanna Ý dag Ý a­ stilla samkynhneig­ upp sem utana­komandi, vestrŠnni og framandi Ý afrÝskri menningu. M÷rg dŠmi ˙r s÷gu AfrÝkulanda vitna ■ˇ um anna­.

 

Tr˙arbr÷g­in hafa veri­ notu­ til a­ rÚttlŠta fordŠmingu ß samkynhneig­ og ß ■a­ bŠ­i vi­ um kristni og Ýslam. Ekki sÝst hafa hinar nřju evangelÝsku kirkjur, sem hafa veri­ a­ stŠkka og styrkjast vÝ­a Ý ßlfunni, veri­ i­nar vi­ a­ brei­a ˙t hatursßrˇ­ur gegn samkynhneig­um en margar ■eirra fß fjßrframl÷g erlendis frß, einkum frß BandarÝkjunum. Hinir kristnu lei­togar hafa ■annig sumir endurspegla­ stjˇrnmßlamennina og nota­ hˇmˇfˇbÝskan mßlflutning til a­ draga athygli frß vandamßlum kirkjunnar og samfÚlagsins og gera hinsegin fˇlk ßbyrgt fyrir sem flestu af ■vÝ sem mi­ur fer. Ekki sÝst er m÷rgum tr˙arlei­togum ■essara s÷fnu­a tamt a­ halda fram sta­hŠfingum um hnignandi si­fer­i. Ůetta ß ■ˇ au­vita­ ekki vi­ um alla kristna lei­toga e­a s÷fnu­i.

 

Ůrˇunarmßl og mannrÚttindi Ý Ýslensku samhengi

BŠ­i lagagrundv÷llur og ÷ll helstu stefnumi­ sem unni­ er eftir Ý Ýslenskri ■rˇunarpˇlitÝk leggur mannrÚttindi til grundvallar starfinu. ═ fyrstu grein laga (121/2008) um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands eru mannrÚttindi talin til meginmarkmi­a. ═ ■ingsßlyktun me­ ┴Štlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands frß 21. mars 2013 er ■vÝ slegi­ f÷stu a­ rÝka ßherslu skuli leggja ß mannrÚttindi og Ý ßŠtluninni er ■essi ßhersla ßrÚttu­. H˙n er ˙tfŠr­ enn frekar Ý JafnrÚttisstefnu ß svi­i ■rˇunarsamvinnu ═slands og Ý fleiri stefnuskj÷lum.

 

═slensk ■rˇunarpˇlitÝk er ■annig Ý grunninn rÚttindami­u­ sem ber me­ sÚr ■ß sřn a­ barßttan gegn fßtŠkt og fyrir bŠttum lÝfskj÷rum haldist h÷nd Ý h÷nd me­ a­ grundvallarmannrÚttindi sÚu trygg­ og a­ gengi­ sÚ ˙t frß ■vÝ a­ rÚttindi og ■rˇun styrki hvert anna­. Vissulega geta veri­ skiptar sko­anir um hvernig rÚtt sÚ fyrir ═sland a­ breg­ast vi­ mannrÚttindabrotum ß al■jˇ­avettvangi og Ý einst÷kum samstarfsl÷ndum. Mßlefni­ er bŠ­i flˇki­ og margsamsett. Miklu skiptir a­ senda skřr skilabo­ um a­ ═sland vi­urkenni ekki mannrÚttindabrot og vinni gegn ■eim hvar sem ■vÝ ver­ur vi­ komi­ en jafnframt ber a­ varast a­ grÝpa til a­ger­a sem gert geta st÷­u ■eirra sem brotin beinast gegn verri en ella. Sß vegur er vandrata­ur og au­veldlega geta skapast innbyr­is mˇtsagnir. En alltaf er mikilvŠgt a­ vera vakandi fyrir mßlefninu og ekki sÝst a­ hlusta ß fulltr˙a ■eirra hˇpa sem fyrir mannrÚttindabrotum ver­a.



[1]Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender and Intersex (LGBTI)

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105