gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
7. ßrg. 228. tbl.
12. mars 2014

FrÚtt um nřju fŠ­ingardeildina Ý Mangochi Ý malavÝsku dagbla­i:

SÚrst÷k gj÷f til kvenna, segir ver­andi mˇ­ir

 

R˙mlega eitt hundra­ milljˇna krˇna (385 milljˇnir kvaka) mŠ­radeild er Ý byggingu Ý Mangochi, ■÷kk sÚ ICEIDA (Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands) sem hefur fjßrmagna­ ■essa n˙tÝmalegu a­st÷­u, segir Ý frÚtt malavÝsku frÚttaveitunnar MANA Ý gŠr.

 

═ frÚttinni segir a­ fŠ­ingardeildin rÝsi ß lˇ­ gamla hÚra­ssj˙krah˙ssins ■ar sem hr÷rlegir starfsamannab˙sta­ir hafi veri­ rifnir. Haft er eftir Ernest Kadzokoya framkvŠmdastjˇra skipulagssvi­s hÚra­sstjˇrnarinanr Ý Mangochi a­ nřja fŠ­ingardeildin muni lÚtta stˇrlega ßlaginu ß sj˙krah˙sinu ■vÝ ■ar sÚ fŠ­ingardeildin Švinlega yfirfull. Kadzokoya segir tÝmasetningu ß byggingu fŠ­ingardeildarinnar afar heppilega ■vÝ h˙n rřmi vel vi­ ßherslur forsetans ß ÷ryggi barnshafandi kvenna og mikilvŠgi ■ess a­ draga bŠ­i ˙r barna- og mŠ­radau­a.

 

"Ůessi frßbŠra og n˙tÝmalega fŠ­ingardeild ver­ur einnig b˙in n˙tÝmalegum tŠkjum sem koma til me­ a­ hjßlpa okkur a­ draga ˙r fylgikvillum sem tengjast ■ungunum og fŠ­ingum ■vÝ konur koma til me­ a­ njˇta ■jˇnustu undir sama ■aki bŠ­i fyrir og eftir fŠ­ingu," er haft eftir Kadzokoya. Hann bŠtti vi­ a­ til ■essa hef­i ÷llum konum Ý hÚra­inu veri­ vÝsa­ ß eina deild, ˇhß­ ■vÝ hvert ßstand ■eirra vŠri, og s˙ deild vŠri bŠ­i lÝtil og Švinlega sneysafull og engan veginn Ý stakk b˙in til ■ess a­ mŠta ÷rt fj÷lgandi barnshafandi konum.

FŠ­ingartÝ­ni Ý Mangochi hÚra­i er ein s˙ hŠsta Ý landinu. Ljˇsmynd: gunnisal

150 r˙m ß nřju deildinni

Hundra­ og fimmtÝu r˙m ver­a ß nřju deildinni og frÚttaveitan hefur eftir Arnold Mndalira talsmanni hÚra­ssj˙krah˙ssins a­ fŠ­ingardeildin sem Ůrˇunarsamvinnustofnun fjßrmagnar muni draga verulega ˙r ÷rtr÷­inni ß sj˙krah˙sinu. "Vi­ hÚr ß hÚra­ssj˙krah˙si Mangochi erum afar ■akklßt ICEIDA fyrir ■ß vinsemd sem okkur er sřnd." Hann bŠtir vi­ a­ nřja mŠ­radeildin sty­ji vel vi­ baki­ ß vi­leitni hÚra­sins til a­ uppfylla heilbrig­ismarkmi­ ■˙saldarmarkmi­anna fyrir ßri­ 2015.

 

═ frÚttinni er einnig rŠtt vi­ Aisha Abdul barnshafandi konu frß Nankumba sem bÝ­ur ß g÷ngum hÚra­ssj˙krah˙ssins eftir a­ fŠ­a. H˙n segir nřju fŠ­ingardeildina vera "sÚrstaka gj÷f til kvenna" og kve­st bÝ­a Ý ˇ■reyju eftir a­ framkvŠmdum lj˙ki ■vÝ deildin muni lÚtta ßlaginu ß fŠ­ingardeildir hÚra­ssj˙krah˙ssins. "╔g held a­ allar konur gle­jist ß sama hßtt og Úg," segir Abdul Ý frÚttinni.

 

Mangochi er eitt ■eirra hÚra­a Ý MalavÝ ■ar sem fŠ­ingartÝ­ni er me­ ■vÝ hŠsta sem ■ekkist. HÚra­i­ telur um eina milljˇn Ýb˙a.  Bla­i­ segir a­ byggingaframkvŠmdum vi­ nřju fŠ­ingardeildina lj˙ki um mitt ßr 2015.

 

K385 million maternity facility under construction in Mangochi/ MANA

Kvikmyndabrot um mŠ­radeildina frß 2012 

 

Nř skřrsla ODI um langvarandi fßtŠkt:

Ëttast a­ enn ver­i milljar­ur Ý sßrafßtŠkt eftir 2030

 

Atvinnuleysi, veikindi, matvŠlaver­, ßt÷k og nßtt˙ruhamfarir - allir ■essir ■Šttir geta dregi­ fˇlk ni­ur fyrir fßtŠkram÷rkin - 1,25 BandarÝkjadali ß dag - og ■a­ getur reynst fˇlki erfitt a­ komast ˙t ˙r sßrafßtŠkt og halda sig ofan vi­ m÷rkin. Ůetta kemur fram Ý nřrri skřrslu um langvarandi fßtŠkt Ý heiminum, ■ri­ju skřrslu ODI - Overseas Development Institute: Third Chronic Poverty Report. Ůar kemur fram a­ allt a­ einn milljar­ur manna sÚ Ý hŠttu a­ b˙a vi­ sßrafßtŠkt ßri­ 2030 nema ■vÝ a­eins a­ stu­ningur ver­i aukinn.

 

Andrew Shepard framkvŠmdastjˇri ODI og a­alh÷fundur skřrslunnar segir a­ fßtŠkt fˇlk geti bŠ­i lent Ý fßtŠkt og lyft sÚr upp ˙r henni en varar vi­ ■vÝ a­ ekki sÚ sjßlfgefi­ a­ ■eir sem hafi nß­ a­ komast af botninum lendi ekki aftur ß sama sta­. Veikindi lei­i til dŠmis oft til verri st÷­u.

 

SßrafßtŠkum Ý heiminum hefur fŠkka­ miki­ ß sÝ­ustu ßratugum, frß 1990 er tali­ a­ fŠkkunin nemi um 700 milljˇnum, en engu a­ sÝ­ur voru 1,2 milljar­ar jar­arb˙a Ý hˇpi sßrafßtŠkra ßri­ 2010. Sherpard varar vi­ ■vÝ a­ ■essi ■rˇun sÚ ekki endilega komin til a­ vera.

 

Hann segir Ý samtali vi­ frÚttaveituna Voice of America a­ me­al sßrafßtŠkra sÚ fˇlk sem sÚ sßrafßtŠkt alla Švina af ßstŠ­um sem erfitt sÚ a­ finna bˇt ß. Til dŠmis fˇlk sem b˙i vi­ mismunun. Sumar ■jˇ­ir hafi marka­ sÚr stefnu til a­ vinna gegn mismunum en ■a­ eigi ekki vi­ allar ■jˇ­ir og framkvŠmd sÚ lÝka ßfßtt.

 

═ skřrslunni eru tilgreindar ■rjßr lei­ir til ■ess a­ nß markmi­um um ˙trřmingu fßtŠktar. ═ fyrsta lagi ■urfi a­ koma einhverskonar ÷ryggisnet var­andi velfer­,  bˇtagrei­slur e­a trygging fyrir atvinnu. ═ ÷­ru lagi miklar fjßrfestingar Ý menntun, ekki sÝst ß grunnskˇla- og framhaldsskˇlastigi. Og Ý ■ri­ja lagi atvinnusk÷pun ■ar sem greidd sÚu lßgmarkslaun.

 

Fram kemur Ý skřrslunni a­ al■jˇ­leg ■rˇunarsamvinna komi til me­ a­ halda ßfram a­ vera afar mikilvŠg Ý lßgtekjurÝkjum "■ˇtt fßir veitendur ■rˇunara­sto­ar hafi sřnt raunverulegan ßhuga ß ■vÝ a­ takast ß vi­ langvarandi fßtŠkt".

 

Einsog og fram hefur komi­ telja řmsir, m.a. Al■jˇ­abankinn, a­ unnt sÚ a­ ˙trřma sßrafßtŠkt fyrir 2030. A­rir hafa efasemdir. Einn ■eirra, Jonathan Tanner hjß ODI, skrifar Ý gŠr grein Ý The Guardian og segir ■a­ markmi­ ˇraunhŠft. Skynsamlegra sÚ a­ berjast gegn ˇj÷fnu­i.

 

Skřrsla MannrÚttindavaktarinnar me­ hvatningu til rÝkisstjˇrnar MalavÝ:

Bindi­ enda ß barna- og nau­ungarhjˇnab÷nd

  

RÝkisstjˇrn MalavÝ Štti a­ leggja sig fram um a­ binda enda ß barna- og nau­ungarhjˇnab÷nd, e­a ella eiga ß hŠttu a­ fßtŠkt aukist, ˇlŠsi aukist og fleiri mŠ­ur deyi af barnsf÷rumm Ý landinu, segir MannrÚttindavaktin Ý nřrri skřrslu sem gefin var ˙t Ý a­draganda Al■jˇ­adags kvenna sÝ­astli­inn laugardag. 

 

Skřrslan ber yfirskriftina "I┤ve Never Experienced Happiness: Child Marriage in Malawi ("╔g hef aldrei upplifa­ hamingju": Barnahjˇnab÷nd Ý MalavÝ) og fjallar um aflei­ingar barnahjˇnabanda, hvernig slÝk hjˇnab÷nd rŠna st˙lkum og konum tŠkifŠrum ß ÷llum svi­um lÝfsins.

 

Fjˇrtßn ßra st˙lka me­ barn sitt Ý fanginu ß heimili systur innar Ý Kanduku ■orpinu Ý Mwanza hÚra­i. H˙n giftist sÝ­astli­i­ haust en eiginma­ur hennar rak hana Ý burtu. Systir hennar, fimmtßn ßra, Ý bakgrunni giftist ■egar h˙n var tˇlf ßra. Bß­ar systurnar kvß­ust hafa gifst til a­ komast ˙t ˙r fßtŠkt. ę 2014 Human Rights Watch

Fram kemur Ý skřrslunni a­ samkvŠmt opinberum t÷lum Ý MalavÝ giftist ÷nnur hver st˙lka Ý MalavÝ fyrir ßtjßn ßra aldur. Sumar st˙lkur eru ■vinga­ar Ý hjˇnab÷nd, jafnvel a­eins nÝu e­a tÝu ßra, segir Ý skřrslunni. Ůar er Joyce Banda forseti, sem tˇk vi­ embŠtti Ý aprÝl 2012, hv÷tt til a­ sty­ja opinberlega frumvarp sem fjallar um hjˇnab÷nd, skilna­i og fj÷lskyldutengsl - svokalla­ hjˇnbandsfrumvarp - en ■ar er a­ finna ßkvŠ­i um nau­synlegar varnir gegn barnabr˙­kaupum. 

 

MargvÝsleg brot ß rÚttindum

A­ mati MannrÚttindavaktarinnar brřtur ■essi si­venja ß rÚttindum st˙lkna ß margvÝslegan hßtt, rÚtti ■eirra til heilbrig­is, menntunar og sjßlfsßkv÷r­unarrÚtti ■eirra, ■.e. a­ ■Šr eigi sjßlfar a­ ßkve­a hvernŠr ■Šr vilja og telja sig rei­ub˙nar til a­ ganga Ý hjˇnaband. Ůß bendir skřrslan ß hŠttur sem barnungar st˙lkur lenda gjarnan Ý ■egar ■Šr giftast ungar og tengist ofbeldi, bŠ­i andlegu og lÝkamlegu, auk kynfer­isofbeldis.

 

Skřrslan er byggt ß Ýtarlegum vi­t÷lum vi­ ßttatÝu st˙lkur og konur Ý sex hÚru­um Ý su­ur- og mi­rÝkjum MalavÝ. Vi­t÷l voru lÝka tekin vi­ fulltr˙a stjˇrnvalda, fulltr˙a sřslumanna, fulltr˙a Ý barnavernd, l÷greglu, kennara, heilbrig­isstarfsfˇlk og a­ra sem sem hafa snertifl÷t vi­ velfer­ barna. 

 

9% ═slendinga heimsforeldrar Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna:

UNICEF ß ═slandi fagnar tÝu ßra afmŠli!

FrÚtt St÷­var 2 um afmŠli­.

Frß ■vÝ a­ landsnefnd UNICEF var stofnu­ hefur fˇlk hÚr ß landi fylkt sÚr ß bak vi­ mßlsta­ ■essara stŠrstu barnahjßlparsamtaka heims, segir Ý frÚtt ß heimasÝ­u UNICEF ß ═slandi Ý tilefni af tÝu ßra afmŠli landsnefndarinnar sÝ­astli­inn f÷studag. Ůar kemur fram a­ samtals hafa yfir tveir milljar­ar krˇna runni­ til hjßlparstarfs fyrir b÷rn ß tÝmabilinu og hefur skipt sk÷pum fyrir mikinn fj÷lda barna um vÝ­a ver÷ld, tryggt ■eim hreint vatn, heilsugŠslu, menntun, nŠringu, vernd gegn ofbeldi og ÷nnur sjßlfs÷g­ rÚttindi.

 

Framl÷gin eru a­ langmestu leyti komin frß heimsforeldrunum, hugsjˇnafˇlki um allt land sem sty­ur barßttu UNICEF Ý hverjum mßnu­i. Fyrsta heimsforeldri­ var skrß­ ßri­ 2004 en Ý dag eru heimsforeldrar fleiri en 22.000 e­a r˙m 9% landsmanna. Heimsforeldrar UNICEF mynda net sem nŠr um alla heimsbygg­ina, berjast fyrir rÚttindum allra barna og gŠta a­ velfer­ ■eirra. Brei­fylking heimsforeldra hÚr ß landi hefur vaki­ athygli hjß UNICEF al■jˇ­lega en framlag heimsforeldra er hlutfallslega hvergi hŠrra en ß ═slandi.

 

Einnig er eftir ■vÝ teki­ a­ UNICEF ß ═slandi hefur safna­ hlutfallslega hŠstum framl÷gum Ý heimi ß me­al allra landsnefnda UNICEF.

 

"Barßttan snřst ■ˇ ekki sÝ­ur um vitund um b÷rn og rÚttindi ■eirra - a­ byggja upp samkennd og skilning ß mßlefnum barna. Íll b÷rn skipta mßli, ÷ll b÷rn eiga rÚtt," segir Stefßn Ingi Stefßnsson, framkvŠmdastjˇri UNICEF ß ═slandi.

 

Sta­a barna breyst miki­

┴ ■eim tÝu ßrum sem UNICEF ß ═slandi hefur starfa­ hefur sta­a barna Ý heiminum breyst miki­. Barnadau­i hefur sem dŠmi lŠkka­ um nŠr ■ri­jung. Alls lßtast 7.000 fŠrri b÷rn ß dag en ger­u fyrir ßratug af ors÷kum sem koma hef­i mßtt Ý veg fyrir. ┴rangurinn Ý glÝmunni vi­ barnadau­a er ekki tilviljun heldur aflei­ing ■rotlausrar barßttu sem UNICEF al■jˇ­lega hefur leitt. Bˇlusetningar vi­ lÝfshŠttulegum sj˙kdˇmum, dreifing moskÝtˇneta, hreint vatn, hreinlŠtisa­sta­a, rÚtt nŠring og markviss frŠ­sla eru allt hlutir sem skipt hafa sk÷pum.

 

"Stˇru spurningarnar sem menn spyrja sig Ý hjßlparstarfi hafa ß ■essum ßratug fari­ ˙r ■vÝ a­ sn˙ast um hvort yfir Ý a­ spyrja: HvenŠr?" bendir Stefßn Ingi Stefßnsson ß. N˙ sÚ til dŠmis ekki spurt hvort okkur takist a­ rß­a ni­url÷gum alnŠmis heldur settar saman vandlega ˙tfŠr­ar ߊtlanir um hvenŠr vi­ nßum kynslˇ­ barna sem er beinlÝnis laus vi­ HIV.

 

Ůa­ sama eigi sem dŠmi vi­ um a­ ˙trřma skŠ­um sj˙kdˇmum ß bor­ vi­ mŠnusˇtt og stÝfkrampa.

 

Nßnar 

Svona hefur UNICEF vari­ framl÷gunum/ DV 

Hli­arvi­bur­ur kvennarß­stefnunnar um menntun st˙lkna:

R˙mlega ■rjßtÝu milljˇnir st˙lkna aldrei stigi­ fŠti inn Ý skˇlastofu

A New Global Power: Girls with Books
A New Global Power: Girls with Books
Einn af hli­arvi­bur­um ß kvennarß­stefnu Sameinu­u ■jˇ­anna sem er nřhafin Ý New York beinir athyglinni a­ menntun st˙lkna ■ar sem ßhersla er l÷g­ ß mikilvŠgi sta­gˇ­rar menntunar fyrir st˙lkur Ý nřjum ■rˇnarmarkmi­um eftir 2015. Eins og kunnugt er hafa ■˙saldarmarkmi­in leitt til ■ess a­ fleiri st˙lkur hafa komist Ý skˇla en engu a­ sÝ­ur hefur 31 milljˇn st˙lkna aldrei stigi­ fŠti inn Ý skˇlastofu og helmingur ■eirra kemur aldrei til me­ a­ fß formlega menntun. Aukinheldur eru 100 milljˇn ungra kvenna Ý lßgtekju- og me­altekjurÝkjum ˇlŠsar og ˇskrifandi.
 

Margoft hefur komi­ fram a­ hlutfallslega hafi aldrei Ý s÷gunni fleiri b÷rn gengi­ Ý skˇla. Me­ ■˙saldarmarkmi­unum var­ gÝfurleg breyting ß skrßningu barna Ý grunnskˇla enda l÷g­ meginßhersla ß innskrßningu nemenda fremur en gŠ­i menntunar til a­ uppfylla markmi­i­ um a­ ÷ll b÷rn njˇti grunnskˇlamenntunar. N˙ hefur komi­ ß daginn, eins og raki­ hefur veri­ Ý Heimsljˇsi ß­ur, a­ alltof m÷rg b÷rn eru Ý skˇla ßn ■ess a­ lŠra.  Ennfremur er ljˇst a­ markmi­ um a­ ÷ll b÷rn njˇti menntunar samkvŠmt markmi­um UNESCO Ý ßtakinu Education For All koma ekki til me­ a­ nßst fyrir ßrslok 2015.

 

Langt Ý land

═ nřrri greiningu Ý ßrsskřrslu Education for All (EFA) - Gender Summary - er undirstriku­ s˙ sta­reynd a­ st˙lkur og ungar konur, einkum frß fßtŠkustu fj÷lskyldunum, fß enn ekki tŠkifŠri til a­ mennta sig. A­ mati greinarh÷funda ■arf a­ koma til sÚrstakt ßtak og  gefa st˙lkum sem sviptar hafa veri­ nßmstŠkifŠrum kost ß menntun. A­ ÷­rum kosti muni ■a­ taka fßtŠkustu rÝkin kynslˇ­ir til a­ uppfylla lßgmarkskr÷funa um grunnmenntun fyrir alla - og ljˇst sÚ a­ Ý sunnanver­i AfrÝku ver­i ■a­ st˙lkur sem sÝ­astar komi til me­ a­ njˇta grunnmenntunar. ═ greiningunni segir a­ rÝkustu drengirnir me­al ■jˇ­anna sunnan Sahara Ý AfrÝku komi til me­ njˇta fullra rÚttinda um grunnmenntun ßri­ 2021 en ■eir fßtŠkustu ekki fyrr en ßri­ 2069. Hins vegar muni fßtŠkar st˙lkur Ý ■essum heimshluta ekki njˇta ■essa rÚttar fyrr en ßri­ 2086.

 

Mennta­ar mŠ­ur, heilbrig­ b÷rn

Me­ ■vÝ a­ mennta st˙lkur er unnt a­ bjarga m÷rgum mannlÝfum. Ůessi sta­reynd hefur lengi veri­ kunn en ef til vill ekki veri­ fŠr­ Ý t÷lur fyrr en nřveri­ ■egar sta­hŠft var a­ um ■a­ bil 2,1 milljˇn barna undir fimm ßra aldri hef­i veri­ bjarga­ ß ßrunum 1990 til 2009 vegna aukinnar menntunar st˙lkna. Sřnt hefur veri­ fram ß a­ me­ menntun batni heilsufar barna, mennta­ar mŠ­ur eru miklu betur upplřstar um sj˙kdˇma og geta gripi­ til a­ger­a sem for­a b÷rnum ■eirra frß ■vÝ a­ veikjast. Mennta­ar mŠ­ur greina veikinda barna sinn fyrr en ˇmennta­ar konur, leita fyrr eftir rß­um og breg­ast almennt fyrr vi­. Rannsˇknir Ý lßgtekjurÝkjum hafa sřnt a­ mŠ­ur sem loki­ hafa grunnnßmi eru 12% lÝklegri til a­ leita til heilsugŠslust÷­va ■egar b÷rn ■eirra sřna merki um ni­urgangspestir, bori­ saman vi­ ˇmennta­ar mŠ­ur.

 

Kynjasam■Štting Ý ■rˇunarstarfi: ┴ rÚttri lei­?

Ínnur mßlstofan Ý r÷­ fj÷gurra mßlstofa um ■rˇunarmßl og ney­ara­sto­, sem Al■jˇ­amßlastofnun stendur fyrir ßsamt utanrÝkisrß­uneytinu og nßmsbraut Ý mannfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands, ver­ur Ý hßdeginu ß morgun Ý stofu 101 Ý Odda og hefur yfirheiti­: Kynjasam■Štting Ý ■rˇunarstarfi: ┴ rÚttri lei­?

 

Erindi­ flytur ١rdÝs Sigur­ardˇttir, sta­gengill framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands en fundarstjˇri er KristÝn Loftsdˇttir, prˇfessor vi­ FÚlags- og mannvÝsindadeild Hßskˇla ═slands. 

  

═ tvo ßratugi hefur kynjasam■Štting veri­ rß­andi a­fer­ vi­ a­ vinna a­ jafnrÚtti Ý ■rˇunarsamvinnu. A­fer­in hlaut brautargengi ß jafnrÚttisrß­stefnu Sameinu­u ■jˇ­anna Ý Peking ßri­ 1995 og breiddist ■a­an hratt ˙t til flestra ■eirra stofnana og samtaka sem starfa a­ ■rˇunarmßlum. A­ m÷rgu leyti safna­i h˙n saman Ý einn farveg barßttu undangenginna ßratuga fyrir breytingum Ý ■ßgu jafnrÚttis Ý ■rˇunarstarfi. ═ erindinu er velt upp spurningum eins og ■essum: hverju hefur kynjasam■Štting skila­ og hvar st÷ndum vi­ n˙ 20 ßrum sÝ­ar?  
 

 

Vi­ erum b÷rn, ekki hermenn!

 

Sameinu­u ■jˇ­irnar fylkja n˙ li­i til h÷fu­s notkunar barna Ý herna­i.

"Ůegar vi­ hjßlpum fyrrverandi barnahermanni a­ yfirstÝga hro­alega reynslu og undirb˙a framtÝ­ina, er ekki a­eins hans lÝf Ý ve­i, heldur erum vi­ a­ binda um sßr heilla ■jˇ­a af v÷ldum h÷rmunga styrjalda," sag­i Anthony Lake, forstjˇri UNICEF, Barnahjßlpar SŮ ■egar hann řtti nřrri herfer­ ˙r v÷r sem ber heiti­ "Vi­ erum b÷rn, ekki hermenn". UNICEF fylkir li­i me­ almannasamt÷kum, al■jˇ­legum og svŠ­isbundnum samt÷kum rÝkja og rÝkisstjˇrnum til ■ess a­ efla vi­leitni til a­ upprŠta ■ßttt÷ku barna Ý herna­i. 

 

Nßnar 

 

 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
Orkumßl: Developing the Developing World Smarter/ ARPA-E
Orkumßl: Developing the Developing World Smarter/ ARPA-E
-
-
-
Bill Nye, Science Guy, Dispels Poverty Myths
Bill Nye, Science Guy, Dispels Poverty Myths

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar og skřrslur

-
-
-
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar
 
-
-
Malnutrition Threatens Displaced Children In Central African Republic
Malnutrition Threatens Displaced Children In Central African Republic
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


 

١runn Helgadˇttir og starfsfˇlk ABC barnahjßlpar Ý KenÝa hafa sta­i­ Ý str÷ngu undanfari­ en byrja­ var ß byggingu skˇla og heimavistar Ý Kariobangi fßtŠkrahverfinu Ý NaÝrˇbÝ Ý KenÝa ß sÝ­asta ßri og er n˙ fyrsti ßfangi byggingarinnar ß lokastigi. Frß ■essu segir Ý frÚtt ß heimsÝ­u ABC barnahjßlpar. 

 

B˙i­ er a­ taka bygginguna a­ hluta til Ý notkun undir menntaskˇla og efstu stig grunnskˇla ■ˇtt řmis frßgangsvinna sÚ eftir. ═ ■essari viku er svo veri­ a­ grafa grunninn a­ minni byggingu vi­ hli­ hinnar ■ar sem ver­ur m.a. eldh˙s og geymslur.

 

Um 500 b÷rn og unglingar stunda nßm ß skˇlalˇ­ ABC barnahjßlpar, řmist Ý nřju byggingunni e­a Ý brß­abirg­a bßrujßrnskennslustofum sem ver­a aflag­ar jafnhar­an og hŠgt ver­ur a­ byggja ofan ß nřju bygginguna.

 

UtanrÝkisrß­uneyti­ lag­i til 17,7 milljˇnir til byggingarinnar en ABC barnahjßlp leggur til a.m.k. 30% mˇtframlag. Til a­ fjßrmagna lokasprett byggingarframkvŠmdanna ver­a seldir 75 m˙rsteinar fyrir 5000 kr. Ý formi tˇnleikapassa sem gildir ß 10 tˇnleika. Tˇnleikarnir ver­a nŠstu ■rjß mßnu­i ß fimmtud÷gum og ver­ur hŠgt er a­ velja um tˇnleikapassa sem gildir ß tˇnleikana sem ver­a kl. 17 e­a kl. 20. Allir tˇnlistarmennirnir gefa vinnu sÝna.

 

HŠgt er a­ kaupa tˇnleikapassana ß skrifstofu ABC Ý SÝ­um˙la 29, Nytjamarka­inum S˙­arvogi 3 og Ý Hakuna Matata og Listami­st÷­inni LÝf fyrir lÝf Laugavegi 103 vi­ Hlemm ■ar sem allir tˇnleikarnir eru haldnir.

 

Fj÷lmargar nřjar a­ger­ir og herfer­ir kynntar ß al■jˇ­legum barßttudegi kvenna


International Women's Day 2014
Al■jˇ­adagur kvenna/ KIVA

Al■jˇ­adagur kvenna sÝ­astli­inn laugardag fˇr sjßlfsagt ekki framhjß neinum og lÝkast til eru fßir al■jˇ­adagar jafn ßberandi Ý heiminum eins og al■jˇ­legi barßttudagur kvenna, 8. mars. Fj÷lm÷rg samt÷k kynntu nřjar a­ger­ir Ý ■ßgu jafnrÚttisbarßttunnar Ý tilefni dagsins og hÚr heima var haldi­ vel heppna­ mßl■ing Ý H÷rpu ß vegum FÚlags kvenna Ý atvinnulÝfinu (FKA) me­ yfirskriftinni "Allir grŠ­a, ßbyrg­ og ßvinningur fyrir fyrirtŠki og samfÚlag". Me­al fyrirlesara var AfsanÚ Bassir-Pour yfirma­ur Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu.

 

Hann fyrir hana

Sameinu­u ■jˇ­irnar hleyptu einmitt af stokkunum herfer­ Ý tilefni al■jˇ­adagsins sem kallast "Hann fyrir hana" og hvetur Ý sÚr hvatningu til karla til a­ rÝsa upp til ■ess a­ efla rÚttindi mŠ­ra ■eirra, systra og dŠtra. EmbŠttismenn samtakanna leggja ßherslu ß a­ ■a­ sÚ ekki nein draumsřn a­ konur njˇti til fullnustu allra mannrÚttinda, heldur sÚ ■a­ skylda okkar allra a­ sjß til ■ess a­ svo ver­i.

 

 "Um allan heim er mismunun Ý gar­ kvenna og st˙lkna landlŠg og sums sta­ar fer ßstandi­ versnandi. En vi­ vitum einnig a­ jafnrÚtti kynjanna stu­lar a­ fram■rˇun Ý ■ßgu allra, karla jafnt sem kvenna," sag­i Ban Ki-moon, framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna Ý New York ■egar herfer­in var kynnt. Myndb÷nd ■ar sem mßlsmetandi karlar skora kynbrŠ­ur sÝna ß hˇlm ver­a sřnd um allan heim. Auk Ban Ki-moon koma fram Ý myndb÷ndunum Nˇbelsver­launahafinn Desmond Tutu og leikarinn Antonio Banderas.

 

Kennsluvefur IDS

FrŠ­astofnunin International Development Studies (IDS) opna­i Ý tilefni dagsins nřja vefsÝ­u um jafnrÚttismßl, valdeflingu kvenna og ■rˇun sem nefnist The Pathways Learning Platform. Vefurinn hefur veri­ sÚrstaklega hanna­ur sem kennslu- og lŠrdˇmsvefur um margvÝslega efnis■Štti sem tengjast valdeflingu kvenna.

 

Sameiginlegt ßtak Gates og Clinton stofnana

Ůß tilkynntu Gates og Clinton stofnanirnar um a­ ■Šr muni sameiginlega eiga frumkvŠ­i a­ samantekt um st÷­u kvenna Ý heiminum en verkefni­ hefur yfirskriftina: No Ceilings: The Full Participation Project. Ůa­ ß rŠtur a­ rekja til frŠgrar rŠ­u Hillary Clinton ß kvennarß­stefnunni Ý Peking ßri­ 1995 ■ar sem fulltr˙ar 189 ■jˇ­a sammŠltust um a­ vinna a­ framgangi jafnrÚttismßla. Verkefni Gates og Clinton stofnananna er a­ kanna me­ hvernig til hefur tekist ß ■eim tŠpu tuttugu ßrum sem li­in eru frß rß­stefnunni Ý KÝna.

 

She Builds

BandarÝska upplřsinga- og frŠ­astofnin Devex hleypti einnig af stokkunum nřju ßtaki ß kvennadaginn sem kallast "She Builds" - en ■a­ snřr a­ nřjum lausnum Ý jafnrÚttismßlum ß fjˇrum svi­um sem tengjast samfÚlagslegi, efnahag, nřsk÷pun og framtÝ­. ═ kynningu segir:  KvenrÚttindi eru mannrÚttindi - valdefling kvenna og st˙lkna er ekki a­eins rÚtta svari­ heldur er ■a­ lÝka skynsamlegt Ý efnhagslegu tilliti. ═ dag sjß konur a­ langmestu leyti um uppeldi barna og vinnu vi­ landb˙na­, engu a­ sÝ­ur fß ■Šr minna greitt en karlar og miklu fŠrri tŠkifŠri til a­ lßta ljˇs sitt skÝna. ١tt konur sÚ helmingur mannkyns eru ■Šr a­eins fimmtungur ■ingmanna.

 

Karlar - taki­ ■ßtt!, eftir Eyglˇ Har­ardˇttur/ FrÚttabla­i­ 

Join our call to Make Women Matter, eftir Claire Morris/ TheImpatientOptimists 

Melinda Gates: The key to empowering women/ CNN 

3 Blind Spots for Gender Equity: Work, Education, and Violence, eftir Jim Kim/ Linkedin 

8 Women Who Already Made The World A Better Place In 2014/ HuffingtonPost 

WOMEN ARE GIRLS FIRST: LET'S TURN IWD ON ITS HEAD/ TheGirlEffect 

Al■jˇ­legur barßttudagur kvenna fyrir fri­i og jafnrÚtti, eftir BryndÝsi Silju Pßlmadˇttur/ VÝsir  

Next stop: gender parity in parliament/ UNRIC 

Data is the key to more progress on gender inequality, eftir Nicola Jones/ ODI 

What does women's empowerment have to do with nutrition?, eftir Mark Van Ameringen/ TheGuardian 

What Girls Want, eftir Kathy Calvin/ Project Syndicate 

5 women's rights that are definitely wrong/ GlobalCitizen 

Men must accept women as equals if development goals are to be achieved, eftir Liz Ford/ TheGuardian 

Rau­i krossinn vinnur a­ velfer­ kvenna/ Rau­ikrossinn 

 

Mat ß framgangi og ßhrifum ■rˇunarverkefna


- eftir Gu­mund R˙nar ┴rnason verkefnastjˇra ŮSS═ Ý MalavÝ

  

  

Ljˇsmynd frß MalvÝ: gunnisal

MikilvŠgi vanda­s undirb˙nings verkefna Ý ■rˇunarsamvinnu ver­ur seint ofmeti­.  Annar ■ßttur - ekki sÝ­ur mikilvŠgur - er v÷ktun verkefna og mat ß ßrangri og ßhrifum ■eirra til lengri tÝma.

 

V÷ktunin felst einkum Ý a­ fylgjast me­ ■vÝ a­ skilgreint vi­fangsefni hafi raunverulega veri­ framkvŠmt, ß ■eim tÝma sem ߊtla­ var og a­ hve miklu marki fjßrhagsߊtlun stˇ­st. HŠgt er a­ taka dŠmi af fyrirhuga­ri byggingu salernis vi­ heilsugŠslust÷­ Ý dreifbřli.  V÷ktunin felst ■ß einkum Ý a­ sannreyna a­ salerni­ hafi veri­ byggt, kostna­ur hafi veri­ innan ߊtlunar og a­ byggingin standist ■Šr gŠ­akr÷fur sem ger­ar eru. HŠgt er a­ taka annars konar dŠmi, af ■jßlfun heilbrig­isstarfsfˇlks. Ůß leitum vi­ upplřsinga um hvort ■jßlfunin hafi fari­ fram, hvort nßmsefni og kennsla hafi veri­ Ý samrŠmi vi­ vŠntingar, hvort ■eir sem nßmskei­i­ var Štla­ hafi veri­ ß sta­num og teki­ ■ßtt og hvort kostna­ur hafi veri­ Ý samrŠmi vi­ ߊtlanir. V÷ktun af ■essu tagi er mj÷g mikilvŠg Ý ÷llum verkefnum ŮSS═, til a­ sannreyna a­ veri­ sÚ a­ framkvŠma ■au verkefni sem eru skilgreind Ý verkefnaskj÷lum og til kostna­areftirlits.

 

Hin hli­in ß peningnum

Hin hli­in ß eftirlitinu er mat ß ßrangri og ßhrifum og er e­li mßls samkvŠmt ÷llu flˇknari. ═ verkefnum ŮSS═ eru skilgreind allnokkur markmi­ og mŠlikvar­ar. Hvernig mŠlum vi­ hvort lÝfsgŠ­i fˇlks Ý Mangochi-hÚra­i hafi batna­ fyrir tilstu­lan verkefnanna? Vitaskuld getur veri­ erfitt a­ fullyr­a um slÝkt - ekki sÝst a­ eitthva­ sÚ tilkomi­ vegna verkefnanna, en ekki vegna einhvers annars. Ůa­ er ■ˇ ekki ˙tiloka­. LÝtum ß nokkur dŠmi:

 

Vi­ getum fylgst me­ mislingatilfellum, kˇleru, ungbarnadau­a, fj÷lda mŠ­ra sem lßtast af barnsf÷rum. Vi­ getum fylgst me­ einkunnum Ý skˇla, brottfalli, falli ß millibekkjaprˇfum, hlutfalli barna ß skˇlaaldri sem sŠkja skˇla (■a­ er ekki skˇlaskylda Ý MalavÝ), fj÷lda ■eirra sem fß inng÷ngu Ý skˇla ß framhaldsstigi eftir 8. bekk grunnskˇla. Vi­ getum fylgst me­ ■vÝ hve m÷rg heimili hafa a­gang a­ hreinu vatni Ý innan vi­ 500 metra fjarlŠg­, svo nokkur dŠmi sÚu til tekin um mŠlikvar­a.

 

MikilvŠgi st÷­umats Ý upphafi

Til a­ ■etta sÚ m÷gulegt, ■urfum vi­ annars vegar a­ hafa haldgˇ­ar upplřsingar um st÷­u mßla ß­ur en verkefni hefst og hins vegar a­gang a­ ßrei­anlegum mŠlitŠkjum og upplřsingum var­andi ■ß ■Štti sem vi­ h÷fum ßkve­i­ fyrirfram a­ sÚu mŠlikvar­ar ß ßrangur vi­komandi verkefnis. ═ sumum tilvikum er um a­ rŠ­a opinberar upplřsingar, en Ý ÷­rum upplřsingar sem vi­ s÷fnum sÚrstaklega ß vettvangi. Til vi­bˇtar getur reynst skynsamleg a­ sannreyna opinberar upplřsingar, ■.e. me­ sjßlfstŠ­um athugunum ß řmsum ■ßttum sem endurspeglast Ý opinberum upplřsingum. Me­ ■vÝ mˇti ver­a mŠlingar ßrei­anlegri ß ■eim breytingum sem verkefni okkar Ý Mangochi kunna a­ lei­a til.

 

Undanfarna mßnu­i hefur starfsfˇlk ŮSS═ Ý MalavÝ unni­ a­ ■vÝ a­ skilgreina og prˇfa a­fer­ir til a­ vakta og meta ■au verkefni sem MangochihÚra­ vinnur a­ Ý samvinnu vi­ ŮSS═. ┌tb˙nir hafa veri­ nokkrir gßtlistar, til a­ nota vi­ v÷ktunina. Ůannig hafa veri­ ■rˇa­ir sÚrstakir gßtlistar vegna bygginga, ■jßlfunar, innkaupa og kostna­areftirlits. Samskonar gßtlistar eru nota­ir hvort sem um er a­ rŠ­a vatnsverkefni, menntaverkefni e­a lř­heilsuverkefni.

 

Starfsfˇlki­ og notendurnir sjßlfir

Ůa­ er hins vegar ekki nˇg a­ safna t÷lum og sko­a dau­a hluti. UmdŠmisskrifstofan Ý MalavÝ leggur mikla ßherslu ß a­ kalla fram vi­horf og sjˇnarmi­ starfsfˇlks hÚra­sins, en ekki sÝ­ur Ýb˙anna sjßlfra - ■eirra sem verkefnin sn˙ast um a­ bŠta lÝfgŠ­i hjß. Unni­ er a­ undirb˙ningi vi­tala og rřnihˇpa me­ starfsfˇlki hÚra­sins ß svi­i verkefnanna, auk Ýb˙anna sjßlfra, me­ ■orpsh÷f­ingjum, skˇlanefndum, mŠ­rahˇpum og fleiri a­ilum. Frß hÚra­inu berast reglulega skřrslur um framgang verkefna, nřtingu fjßrmuna og opinberar t÷lur.

 

Nřlega var loki­ vi­ fjˇrar vi­horfskannanir Ý ■eim 12 skˇlum sem falla undir menntaverkefni MangochihÚra­s og ŮSS═. Ger­ var ein k÷nnun me­al skˇlastjˇrnenda, ÷nnur me­al allra kennaranna, s˙ ■ri­ja me­al ˙rtaks rÝflega 1.000 barna Ý skˇlunum og a­ lokum k÷nnun me­al rÝflega 1.000 foreldra barna ß uppt÷kusvŠ­um ■essara 12 skˇla. Fyrirhuga­ er a­ gera sambŠrilegar kannanir ßrlega, til a­ fylgjast me­ breytingum ß vi­horfum og a­stŠ­um. Til a­ eiga ■ess kost a­ meta ßrangur og ßhrif ■eirra a­gera sem unni­ er a­ Ý samvinnu vi­ ŮSS═, eru ger­ar sams konar kannanir Ý 12 skˇlum sem verkefni ŮSS═ nß ekki til.

 

Fleiri kannanir fyrirhuga­ar

Sams konar kannanir eru Ý undirb˙ningi me­al heilbrig­isstarfsfˇlks - bŠ­i til a­ meta lř­heilsuverkefni og vatnsverkefni, me­al ■eirra nefnda sem hafa me­ a­ gera vatnsbˇl, me­al starfsfˇlks vatnsskrifstofu, heilbrig­isefnda Ý ■orpum, stjˇrnarnefnda heilsugŠslust÷­va og me­al ■eirra tŠplega 900 heilbrig­isfulltr˙a sem eru starfandi Ý hÚra­inu.

┴ undanf÷rnum mßnu­um hefur veri­ ■jßlfa­ur upp hˇpur spyrla Ý Mangochi til a­ safna g÷gnum Ý ■essum k÷nnunum. ┌rvinnsla gagnanna fer sÝ­an fram ß umdŠmisskrifstofunni.

 

Gangi ßform og ߊtlanir eftir, munum vi­ ß lÝftÝma verkefnanna sjßlfra hafa mikilsver­ar upplřsingar um framganginn og ßrangurinn, svo til jafnˇ­um. Ůa­ mun au­velda inngrip - og lagfŠringar gerist slÝks ■÷rf. Ůa­ mun ekki sÝ­ur lÚtta og einfalda mat ß raunverulegum ßhrifum ■essara verkefna ■egar fram lÝ­a stundir.

 

 
Krossfiskakastarinn
- eftir Rakel ┴sgeirsdˇttur ljˇsmˇ­ur Ý Lilongve, MalavÝ

Krossfiskur dagsins, skrifa­i Rakel Ý myndatexta me­ ■esari mynd og birti ß Facebook.

Rakel er Ý MalavÝ ß vegum norsku fri­argŠslunnar og deildar fyrir al■jˇ­lega samvinnu ß Haukeland sj˙krah˙sinu Ý Bergen. H˙n er Ý skiptiprˇgrammi ■ar sem ljˇsmŠ­ur frß Noregi og MalavÝ eru sendar milli ■jˇ­anna til a­ skiptast ß ■ekkingu og reynslu. H˙n kom til Lilongve Ý byrjun nˇvember og heldur aftur til Noregs Ý byrjun maÝ. Rakel vinnur ß fŠ­ingardeild Bwaila sj˙krah˙ssins en ■ar eru um 15 ■˙sund fŠ­ingar ß ßri og h˙n segir a­ ■a­ sÚ ■vÝ Ý nˇgu a­ sn˙ast. "A­stŠ­urnar t÷luvert frßbrug­nar ■vÝ sem vi­ eigum a­ venjast og ■a­ er kveikjan a­ krossfiskas÷gunni. HÚr er oft skortur ß b˙na­i og h˙snŠ­i­ fyrir l÷ngu or­i­ of lÝti­ fyrir starfsemina. Starfsfˇlki­ vinnur miki­ ß lßgum launum sem ■a­ reynir svo a­ bŠta upp me­ yfirvinnu. Menningin er einnig stˇr ■ßttur Ý upplifuninni og hefur veran hÚr gefi­ nřja sřn ß margt."


Vinnan hÚr Ý Malawi getur veri­ mj÷g krefjandi og ■a­ koma stundir ■ar sem mig langar bara a­ gefast upp og fara heim. Finnst Úg ekki geta gert nˇgu miki­ og sta­an vera vonlaus alveg sama hvernig horft er ß hana. Ůß reyni Úg a­ minna mig ß ■essa s÷gu sem Úg heyr­i um krossfiskana ß str÷ndinni:


Gamall ma­ur haf­i ■ann si­ a­ fara Ý morgung÷ngu ß str÷ndinni. Dag einn eftir mikinn storm, sß hann mannveru Ý fjarska sem hreyf­i sig eins og h˙n vŠri a­ dansa. Ůegar hann nßlga­ist sß hann a­ ■etta var ung st˙lka og h˙n var ekki a­ dansa heldur a­ teygja sig ni­ur Ý sandinn, ■ar sem h˙n tˇk upp krossfisk og henda honum ofurvarlega ˙t Ý sjˇinn.


"Unga kona," sag­i hann, "Af hverju ertu a­ henda krossfiskum Ý sjˇinn?"


"Sˇlin er komin upp, ■a­ fjarar ˙t og ef Úg hendi ■eim ekki Ý sjˇinn munu ■eir deyja."


"En unga kona, skilur ■˙ ekki a­ str÷ndin teygir sig marga kÝlˇmetra og h˙n er ■akin krossfiskum? Ůa­ sem ■˙ ert a­ gera er tilgangslaust."


Unga st˙lkan hlusta­i kurteisislega, doka­i vi­ en beyg­i sig sÝ­an ni­ur, tˇk upp annan krossfisk og henti honum ˙t Ý sjˇinn, ˙t yfir ÷ldurnar sem skullu Ý fj÷rubor­inu og sag­i, "Ůa­ hefur tilgang fyrir ■ennan."


Gamli ma­urinn leit rannsakandi ß ungu st˙lkuna og hugsa­i um ■a­ sem h˙n haf­i gert. Innblßsinn af or­um hennar, fˇr hann a­ henda krossfiskum aftur Ý sjˇinn. Fljˇtlega komu fleiri og ÷llum krossfiskunum var bjarga­.

Oft hef Úg heyrt s÷guna ■annig a­ h˙n endar ß "Ůa­ hefur tilgang fyrir ■ennan." Ůa­ er ekki alltaf hŠgt a­ bjarga ÷llum en hver og einn skiptir mßli.

Ef okkur fallast hendur yfir stˇru verkefni ■ß er mikilvŠgt a­ hugsa a­ allt skiptir mßli, lÝka ■a­ litla sem vi­ gerum.

Ůessi saga hefur haldi­ mÚr gangandi hÚr Ý MalavÝ og Úg reyni a­ einbeita mÚr a­ ■eim konum og b÷rnum sem Úg er svo heppin a­ fß a­ sinna en ekki ÷llu ■vÝ sorglega sem hŠgt er a­ sjß allt Ý kringum okkur.

Kn˙s ˙r hitanum
Rakel

 

Greinin birtist ß­ur Ý bloggi Rakelar.

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105