gunnisal
Heimsljs
veftmarit um runarml
7. rg. 222. tbl.
29. janar 2014

Vatnsverkefni Malav undir smsj og fr ga dma:

Lfsgi ba hafa strbatna og framfarir heilsu augljsar

 

Nloki er hri ttekt vatns- og hreinltisverkefni runar-samvinnustofnunar slands Nankumba Malav. "Verkefni st yfir rin 2007-2011 og me v nist verulegur rangur a bta lf og heilsu ba sveitinni, 120 sund manns," segir Stefn Jn Hafstein svisstjri eftirfylgni og rangurs hj runarsamvinnustofnun. A sgn Stefns Jns var llum helstu markmium n.  ttektina geri srfringur Malav, Peter Matipwiri, og teymi me honum.

Smelli myndina til a sj kvikmyndabrot Stefns Jns.
Stefn Jn segir a stafest s a markmiinu um 450 vatnsbl hafi veri n og jlfun heimamanna hafi gengi vel. var sjlfbrnisttur verkefnisins talinn gur.  "hrif eru aus," segir Stefn Jn. "Kleru hefur veri trmt svinu og niurgangspestir hafa minnka um 80% auk ess sem blsttartilvikum hefur fkka um 2/3 v rabili sem verkefni st.  Agangur flks a ruggu vatni hefur fari r 60% 88% ba. Ferir til og fr vatnsblum hafa styst umtalsvert og jafnrttisttur verkefnsins fr ga umsgn."

 

Verkefni kostai heild 3,5 milljnir Bandarkjadollara, ea um 400 milljnir slenskra krna, og fjrhagstlun stst. "etta ir a framlag hvern ba til a n essum hrifum er um 4000 slenskar krnur. Hvert vatnsbl kostar a mealtali innan vi 900.000 krnur og jnar a a mealtali 40-50 heimilum," segir Stefn Jn.

 

Bta arf hreinltisvenjur

ttektinni kemur fram a nokkur atrii urfi frekari athugunar vi. Hreinltisvenjum ba hefur a sgn Stefns Jns ekki veri breytt jafn miklum mli og vonast var til.  

 

"Markmii um a byggja 20 sund kamra var n a 70 hundrashlutum, og hreinltisvenjur heimilum eiga enn nokku land. arf a athuga betur dreifikerfi fyrir varahluti, en n nokkrum rum eftir a verkefni lauk fer s rf a vera brnni en ur. En heild fr verkefni ga umsgn fyrir a n llum helstu markmium, a hafa lagt skerf a mrkum til a n saldarmarkmium Sameinuu janna, lfsgi ba hafi strbatna og framfarir heilsu augljsar.

 

Skrsluna er a finna heild heimasu runarsamvinnustofnunar en myndrna frsgn me helstu niurstum er a finna kvikmyndabrotinu hr a ofan. 

 

Skrsla Aljabankans um atvinnuml ungs flks Afrku:

Brnt a skapa vel launu strf til hagsldar

 

Rmlega helmingur ba sunnanverri Afrku er ungt flk, yngra en 25 ra. hverju ri nsta ratuginn btast 11 milljnir ungmenna vinnumarkainn. v ber brna nausyn til a skapa milljnir btasamra og vel launara starfa til a kynda undir hagvxtinn, draga r ftkt og skapa sameiginlega meiri hagsld Afrku.

 

etta kemur fram spnrri skrslu Aljabankans um atvinnu ungs flks Afrku - Youth Employment in Sub-Saharan Africa. skrslunni kemur fram a sama tma og fjlmargar jir Afrku hafi snt mikinn hagvxt undanfrnum rum hafi ekki dregi jafn miki r ftkt essum heimshluta eins og tla mtti. Ekki sst hafi ungt flk atvinnuleit veri utangars. skrslu Aljabankans segir a hluti skringarinnar s s a margar jir Afrku reii sig a miklu leyti olu, gas og mlma sem vihaldi hum hagvaxtartlum en skapi hins vegar f strf fyrir rt stkkandi  kynsl ungs flks og breyti ess utan litlu um rangur barttunni gegn ftkt.

 

Skrsluhfundar telja raunhft a sp miklum breytingum atvinnuhttum lfunnar og gera v skna a allt a 80 prsent vinnuaflsins haldi fram nstu framt a vinna smblum og hj litlum heimareknum fyrirtkjum.

 

More Productive Jobs for Africa's Youth Vital for the Region's Economic Progress, says New WB Report/ WorldBank 

Decent work for youths: it's not about us vs them, eftir Chukwu-Emeka Chikezie/ TheGuardian

South Africa: Creating Youth Jobs Should Be Key Driving Force At WEF/ AllAfrica

Reducing Youth Unemployment in Sub-Saharan Africa/ PRB 

 

 Smbndur Kena la skort

Tpur helmingur jarinnar undir ftkramrkum

Um a bil helmingur ba Kena br vi ftkt, mlist undir ftkramrkum og arf a reia sig matvlaasto. etta ykir mrgum srkennilegt ljsi ess a engin j austurhluta Afrku br vi rara hagkerfi og framfarir hafa veri miklar mrgum svium um rabil. Tkkneski frimaurinn Dagmar Milerova Praskova segir grein um furyggisml Kena a nsamykktur viskiptasamningur vi Evrpusambandi auki vandann.
 

Dagmar segir grein sinni - Slagur smbnda (Struggling Smallholders) - a sj af hverjum tu Kenabum lifi af landbnai og atvinnugreinin s undirstaa hagkerfisins. ttatu prsent banna bi dreibli og tengist landbnai beint ea beint. Uppskeran er fyrst og fremst h regnvatni sem er ltt reianlegt og afleiingarnar birtast v a flki br oft vi matarskort og arf matvlaasto a halda.

 

IFPRI (Aljleg rannsknarstofnun matvla) fylgist me furyggismlum og segir um Kena a fr 2008 hafi jin glmt vi alvarlegt furyggi sem lsi sr v a str hluti jarinnar hafi ekki mat, hvorki magni n gum. Dagmar segir a arir srfringar telji a allt a tu milljnir ba bi vi essar astur, .e. fjrungur jarinnar.

 

Margvslegar stur eru tilgreindar um stu matvlaryggis, af efnahagslegum, pltskum og umhverfislegum toga. Ftkt er einn tturinn, versveiflur matvlum annar og svo eru nefndir ttir eins og fjrsveltur landbnaur og almennt llegir grunnviir samflaginu. Dagmar bendir a smbndur hafi yfirleitt yfir a ra landskikum sem eru minni en fjrir hektarar. eir hafi lka takmarkaan agang a lnsf, skorti agang a ntmatkni og hafi fullngjandi agang a upplsingum, heilsugslu og menntun. Hn segir a ftkar fjlskyldur Kena urfi a verja 40-60% af tekjum mat.

 

Smvgilegar verhkkanir breyti miklu. Heimsmarkasver nausynjum eins og innfluttu hveiti, hrsgrjnum og mas hafi hrif - og hn nefnir dmi fr 2007 egar matvlaver hkkai skyndilega, hrsgrjn hkkuu veeri um 165%, hveiti um 88% og mas um 59%.

 

Dagmar segir a tvo sustu ratugi hafi opinber stuningur vi landbnainn minnka strlega, hann s n innan vi 5% af fjrlgum en fr hst 10% tunda ratug sustu aldar. Til ess a tryggja matvlaryggi arf a mati Dagmar meal annars a styrkja markai sveitum, laga jvegi og bta veitur. Rkisstjrnin urfi a setja landbna forgang og styja vi baki smbndum.

 

Aljlegt r fjlskyldubskapar

 

v er vi a bta a Sameinuu jirnar hafa kvei a ri 2014 s aljlegt r fjlskyldubskapar - Family farming. Einn og hlfur milljarar manna heiminum hefur atvinnu af fjlskyldubskap, slk bli eru talin vera um 500 milljn talsins og eru helstu matvlaframleiendur heimsins. orri sraftkra, 76%, br strjlsbli og hefur lifibrau sitt af landbnai.

 

Family Farming: Way of Life/ Agricultures

Investing in smallholder agriculture for food security and nutrition/ FAO 

International Year of Family Farming/ FoodTank 

International Year of Family Farming: IFAD's commitment and call for action/ IFAD 

10 reasons why 2014 is the year for family farming, eftir Hanne Knaepen/ ECDPM 

Uganda to promote the year of family farming in 2014/ DailyMonitor 

When will Kenya have enough to feed all its citizens?/ DailyNation

Stop selling off African land - invest in farmers instead/ TheGuardian 

Kenyan local climate fund's success heralds expansion to 29% of nation/ IIED 

 Smbtasjmenn mtvindi Msambk

Fjarar undan veiunum me hverju rinu sem lur

Fr Msambk. Ljsm.: gunnisal

Furyggi Msambk byggir a strum hluta smbtaveium en a fjarar undan veiunum af margvslegum stum. 

 

IRIN frttaveitan nefnir frttaskringu rennt sem stuli a samdrtti essari grein: njar gengar tegundir sjvarfangs, lglegar aferir vi veiar og sast en ekki sst erfileika stjrnvalda vi a breyta langvarandi hum hagvexti atvinnutkifri.

 

greininni er v lst egar margir smbtar, tu metrar a lengd me tta fiskimenn um bor, fara dagrenningu fr strndinni vi Beira og freista ess nu klukkutma samfellt a veia, jafnvel me lgleg net. egar hfn er komi sla dags dugar aflavermti tplega fyrir eldsneyti fimmtn hestafla utanborsmtorinn. Fyrir remur rum komu eir a landi me allt a 150 tonn. egar best ltur nna er landa 90 tonnum.

 

Stofnar ofnttir ea fullnttir

Sagt er fr v a hafnir bta essu svi hafi sstalii sumar fari f nja tegund af rkju, ltilfjrlega og sma. Heimamenn kalla etta regnbogarkju ea "nju tegundina" og hn fst mrkuum fyrir lti f.

Rmlega tv hundru og fimmtu sund Msambkanar eiga lfsviurvri sitt undir fiski, bi ferskum fiski og sjvarfangi - og strf essa flks allskyns fyrirtkjum sem tengjast veii, vinnslu, slu og flutningi fiski er httu, auk ess sem matvlaryggi hundru sunda annarra minnkar me minni veium. 

 

Samkvmt skrslu sem kom t ssumars sasta ri segir a skn afrska fiskistofna komi til me a aukast nstu rum, bi vegna aukinnar eftirspurnar innanlands og utan. Hins vegar su 75% stofnana mist fullnttir ea ofnttir.

 

Me hverju rinu sem lur verur fiskurinn smrri og ess vegna hefur mskvastr netanna veri minnku, segja fiskimennirnir Praia Nova, strsta lndunarstainum Msambk. eir segja fiskveiar ekki lengur batasama atvinnugrein en greinir um sturnar, nefna allt fr loftslagsbreytingum til "chicocota" neta sem ger eru r mosktnetum.

 

Vi strandlengju Msambk sem er 2.700 klmetrar ba um sex af hverjum tu bum Msambk. Um 75% eirra eru sjlfsurftarbndur sem hrkkluust sjlfir, ea foreldrar eirra, niur a strndinni r uppsveitunum tveggja ratuga borgarastyrjld. Jrin sem eir yrkja vi strndina er hins vegar ekki srlega heppileg fyrir fuframleislu, segir grein IRIN frttastofunnar.

 
Njar herslur runarsamvinnu:
Bretar leggja herslu viskiptatkifri
Justin Greening rherra runarmla Bretlandi til hgri myndinni. Ljsmynd: Kauphll Lundna.

 

Bretar hafa kvei a innleia stefnubreytingu runarsamvinnu, bi Afrku og Suvestur-Asu, me minni herslu hefbundin hersluatrii eins og barttu gegn sjkdmum og hungri en auka vgi efnahagslegrar runar og tvfalda framlg v svii. Fram kemur frttum breskra fjlmila a essi herslubreyting s samrmi vi breytta forgangsrun margra annarra ja, meal annars Japan og Bandarkjanna, sem vilji tengja framlg til ftkra ja vi viskiptatkifri. Danir, Kanadamenn og stralir hafa lka frt sig essa tt.

 

Stjrnvld Bandarkjunum hafi tilkynnt um leitogafund me Afrkujum gst og Aljagjaldeyrissjurinn efnir til Afrku-rstefnu ma. 

 

Bresk fyrirtki taka tt

Mrg bresk strfyrirtki leggjast sveif me rkisstjrinni essari nju stefnu, meal annars Sainsbury, Marks og Spencer, Debenhams, Tesco og Asda - og Kauphllinn Lundnum tlar lka a leggja sitt af mrkum.

 

Framlg Breta rinu 2012 nmu um 9 milljrum punda og hafa hkka sustu rum. David Cameron forstisrherra hefur undanskili fjrveitingar til runarsamvinnu fr niurskuri rkistgjldum og samkvmt tlun bresku stjrnarinnar var markmiinu um 0.7% framlg af jartekjum n rinu 2013.

 

Greening: UK will focus on frontier economic development/ Breska rkisstjrnin 

UK to boost aid for business in poor countries to 1.8bn/ TheGuardian 

 

r frttabrfi UNRIC:
Norurlnd gefa spillingu raua spjaldi

 

"Gagnrni runarasto felst ekki sst v a vara vi spillingu og er a ekki a stulausu," segir frttaskringu sem birtist dgunum frttabrfi Upplsingaskrifstofu Sameinuu janna fyrir Vestur-Evrpu. ar er sagt fr v hvernig Svar, Danir og Normenn bregast vi spillingamlum runarstarfi, en frttaskringin hefst essum orum:


"Transparency International eru helstu aljlegu almannasamtk sem berjast gegn spillingu og ekki sst mtugni. au benda  a mikilvgast s a rast a spillingu egar mannarasto er veitt. egar rki glma vi strstk ea nttruhamfarir er erfiara en ella a rekja sl peninga v nausyn krefur a notaar su hefbundnar aferir vi greislur. sama tma kemur etta niur eim sem sst skyldi v a bitnar eim sem standa hllustum fti og a getur skipt skpum um lf ea daua hvort allt f kemst til skila. 

 

Spilling snst ekki aeins um a krnur og aurar lendi rngum vsum, heldur einnig um skort heiarlegum og virkum flagslegum geira lndum sem eiga erfileikum. a er v milgt a berjast gegn spillingu runarplitk og  vileitni til a upprta ftkt og jfnu.Dmi um spillingu eru f egar um norrna runarasto er a ra, en au eru til. Af eim skum hafa mrg Norurlandanna hanna ferli til ess a bi skattgreiendur og iggjendur astoar geti krt spillingu."

 

Nnar

Rstefna um n runarmarkmi me herslu hagsmuni eirra ftkustu

Ljsmynd: UNESCO

Senn lur a beinum samningavirum um n runarmarkmi sem eiga a leysa af hlmi saldarmarkmiin og koma lkast til me a hafa gildistma fr 2015 til 2030. Mikil undirbningsvinna hefur fari fram undir merkjum Sameinuu janna me tttku jarleitoga og fulltra fjlmargra samtaka og stofnana, auk tttku almennings hugmyndavinnu. morgun hfst Wilton Park setrinu Bretlandi rstefna um nju runarmarkmiin - ea sjlfbrnimarkmiin - eins og au eru stundum nefnd. essari tveggja daga rstefnu vera mlefni ftkustu landanna brennidepli, .e janna me lgstar mealtekjur, svokallaar LDC jir ea "Least Developed Countries".

 

Rstefnan er haldin vegum leitogahpsins sem aalframkvmdastjri Sameinuu janna skipai snum tma samvinnu vi IIED (Aljlega stofnun um umhverfi og run) samt eirri stofnun S sem fer me mlefni smeyrunarrkja og landluktra rkja, OHRLLS.

 

rstefnunni koma saman stjrnmlamenn, diplmatar, embttismenn, fulltrar stofnana Sameinuu janna, vsindamenn og fulltrar frjlsra flagasamtaka, eim tilgangi a ra hvernig unnt veri a gta hagsmuna ftkustu rkjanna og setja oddinn komandi samningavirum um n runarmarkmi. adraganda fundarins gaf srfringahpur LDC janna t stuskrslu: Convergence and contention: The Least Developed Countries in post-2015 debates.

  

nnur rstefna um runarmarkmiin fer fram smu daga, .e. nstu tvo daga, New York og ber yfirskriftina: Dialogue: Data and Accountability for the Post-2015 Development Framework.

 

Post-2015 resources round-up/ Post2015 

 

hugavert

#StoptheMyth: 9 More Development Myths that Block Progress for the Poor, eftir Malaka Ghalib/ TheImpatientOptimists
Will saving poor children lead to overpopulation?
Will saving poor children lead to overpopulation?/ Hans Rosling
Can Bill Gates make us all optimists?, eftir Jonathan Pryke/ DevPolicyBlog
-
Why Coal Production Must End, eftir Paul Collier/ GlobalPolicy
-
We're here, we're queer, we're African/ TheGuardian
-
How do we move from getting kids into school to actually educating them? Provocative new book by Lant Pritchett, eftir Duncan Green/ Oxfamblogg
-
'What is there to be coherent about?' eftir Petra Flaum/ NAIForum
-
Focus on Gender: Think small to light up rural Africa, eftir Henrietta Miers/ Reuters
-
Oxfam veldur usla veislunni Davos, eftir Stefn lafsson/ Eyjan
-
Rwanda's health service evolution - podcast transcript/ TheGuardian
-
Why is Corruption Today Less of a Taboo than a Quarter Century Ago?, eftir Augusto Lopes-Claros/ Aljabankablogg
-
DON'T PANIC - The Facts About Population/ HansRoslng-Gapminder
-
Davos Secrets: Swiss Trade Opacity and Illicit Flows from Developing Countries, eftir Alex Cobham/ CGDev
-
At Davos, Income Inequality Should Be Front and Center, eftir Jim Kim/ Linkedin
-
Lessons and Challenges for Global Health in 2014, eftir David L. Heymann/ Chathamhouse
-
Measuring and Monitoring External Development Finance/ OECD-DAC
-
'Schizophrenia - Mandela's Final Caution' eftir Chika Ezeanya/ NAI Forum
-
Burkina Faso's Compaore Needs an Exit Strategy, eftir Lesley Ann Warner/ WPR
-
Paying for Zero: Global Development Finance and the Post-2015 Agenda, eftir Simon Maxwell/ WeForum
-
The refugee challenge, aid allegations, and disability's role in development, eftir Liz Ford/ TheGuardian
-
A social safety-net in each country: a necessary condition for eradicating poverty?, eftir John Langmore/ DevPolicyBlog
-
When It Comes To Learning, Education Systems Matter, eftir Elizabeth King/ Aljabankablogg
-
The myths of foreign aid, eftir Fareed Zakaria/ GlobalPublicSquareBlog (kvikmyndabrot)


Jeffrey Sachs answered questions on Reddit, here are the highlights/ WhyDev
-
LG tackles malaria with air conditioner/ Humanipo
-
Aid Amnesia, eftir William Easterly/ ForeignPolicy
-
Nordic support for reform of fossil fuel subsidies in developing countries/ NordicWay.org
-
Green growth is also a gender issue/ NordicWay.org
-

Soap operas and Sesame Street: examples for the Australia Network?, eftir Ashlee Betteridge/ DevPolicyBlog 

-

Sachs and Gates: optimists and idealists under fire, eftir Lawrence Haddad/ IDS 

-

Skiptidtamarkaur ungmennars UNICEF 

 

Frigreinar og skrslur

-
-
-
-
-
Frttir og frttaskringar
 
-
-
-
-
-
-
UNDP's Year in Review 2013
UNDP's Year in Review 2013
Africa's Next Billion/ Devos

-
-
-
-
-
-
-
Children living near forests may be better nourished
Children living near forests may be better nourished
MOBIL TELEPHONY: Citizen participate via SMS/ D+C
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

Sex sund tku tt brfamaraoni  

 

Aldrei fyrr hafa jafn margir slendingar lagt brfamaraoni Amnesty International li. Um sex sund manns skrifuu undir agerakort til yfirvalda, sendu kvejur til olenda mannrttindabrota ea lju undirskrift sna sms-neti og netkalli. Fjldi undirskrifta og undirritara agerakorta ri 2013 var samanlagt 51.219 sem er trlegur rangur ljsi ess a a er tvfldun fr rinu ur. ar af voru 30.188 undirskriftir agerakort og kvejur.

 

annan tug bkasafna vs vegar um landi lgu brfamaraoni samtakanna li, auk ess sem framrskarandi einstaklingar Akureyri, Egilsstum, safiri, Hfn Hornafiri og Borgarnesi tku tt og skipulgu viburi sem tkust me stakri pri. 

 

Nnar vef Amnesty International 

 

tla a bta menntun Kena

SOS Barnaorpin, Plan International og NetHope tla samvinnu vi yfirvld Kena a bta menntun ungra barna 300 sklum landinu. Einblnt verur a bta menntun yngstu barnanna grunnskla, .e. aldrinum 6-9 ra. Rannsknir sna a grarlega mikilvgt s a menntun barna eim aldri s g og auki lkur eirra a fara frekara nm eftir grunnskla.

 

etta kemur fram frtt vef SOS barnaorpanna. ar segir a mikil rf s essu taki Kena. "Sj af hverjum tu nemendum rija bekk standast ekki lestrarprf. eru 38.5% fullorinna landinu ls og 29.9% ungmenna aldrinum 15-19 ra eru ls. Kennslan er ekki g, a eru allt of margir nemendur hverri sklastofu og mikil rf eru sklaggnum," segir frttinni.

 

Nnar 

 

Verur heimurinn betri? Nmsefni komi hendur slenskra nemenda

 

 

Sastlii haust kom t ntt nmsefni um runarml a frumkvi frjlsra flagasamtaka slandi og runarsamvinnustofnunar slands. Um er a ra dda snska bk fyrir efstu bekki grunnskla og framhaldsskla, sem heitir Verur heimurinn betri? Bkin hefur veri miki notu Svj sustu rum en tgefandinn er UNDP, runartlun Sameinuu janna. 

 

essu nja slenska kennsluefni hefur veri vel teki af slenskum sklum enda mikill skortur nju nmsefni um ennan mlaflokk. tt bkin hafi eingngu veri gefin t rafnt - sj vefinn Komum heiminum lag og vef Nmsgagnastofnunar - hafa sklar lka brugi a r a setja bkina stafrna prentun og Hsklaprent hefur t.d. boi sklum eintk af bkinni vandari tgfu 2400 krnur.

 

Grpum ofan bkin - hr er hluti kafla sem heitir: 

 

Framfarir sem vissir kannski ekki um

 

rtt fyrir allar frttirnar af hamfrum, hungri og eymd, eru lka stigin mrg framfaraspor. Ef vi frttum ekki af eim er mikil htta a vi gerum okkur ranga mynd af heiminum.

 

Vissir a Indnesu er flagsleg og efnahagsleg run tvfalt rari en hn var Svj 20. ld? Ea a Egyptalandi hefur dregi mjg hratt r barnadaua? Ea a til eru lnd ar sem fjldi barna sem hefja sklagngu hefur tvfaldast rfum rum?

Hr er sagt fr nokkrum af eim framfrum sem hafa tt sr sta undanfarin r, oft n ess a eim hafi veri slegi upp frttum.

 

FLK LIFIR LENGUR

Mealvilengd heiminum hefur aukist r 53 rum upphafi sjunda ratugarins upp nrri v 70 r dag, rtt fyrir a vilengd hafi minnka um 30 lndum tunda ratugnum. Vissulega hefur dregi r essari aukningu undanfarna rj ratugi en vilkur heiminum aukast enn um 2-2,5 r hverjum ratug og 25 lndum heims hafa r aukist um 20 r san 1970.

 

Ef liti er runina eftir 1970 sl Maldveyjar ll met. ar er mealvin 33 rum lengri dag en hn var ri 1970. Vetnam hefur mealvin lengst um 27 r fr rinu 1970 egar Vetnamstri st sem hst.

 

Bangladess hefur vilengd aukist um sama rafjlda. ri 1970 barist landi fyrir sjlfsti snu fr Pakistan. var mealvin ekki nema 42 r, en er dag nstum 70 r.

 

Bi Egyptaland og Lba eru hpi eirra 10 landa ar sem mealvin hefur lengst hva mest, en essi tv lnd voru fremst flokki arabska vorinu 2011 ar sem almenningur velti fyrri stjrnum r sessi. Byltingarnar eru vitnisburur um a efnisleg gi eru ekki ng. egar menntunarstig og heilsufar batnar, vill flki einnig taka tt a mta framtina.

 

FLEIRI BRN GANGA SKLA

Aldrei fyrr hafa jafnmargir haft agang a menntun, og 90 prsent - nu af hverjum tu - allra barna heiminum hefja raun sklagngu. Fyrir tu rum san var essi tala 82 prsent. En a ir lka a rm 10 prsent, ea 67 milljnir barna heiminum, hafa enn ekki tkifri til a lra a lesa og skrifa. etta geta bi veri ftlu brn og brn sem ba strs- og takasvum.

Hlutfall barna sem hefja grunnsklagngu hefur aukist hraast Afrku sunnan Sahara, r 58 prsentum ri 1999 76 prsent ri 2009. etta er mjg ngjulegt v a einmitt essu svi eru flest brn n menntunar.

 

A DREGUR R MANNFJLGUN

Me aukinni ekkingu neikvum hrifum mannflksins umhverfi aukast lka hyggjur vegna mannfjlgunar. Hausti 2011 fr fjldi jararba yfir sj milljara marki og margir velta v fyrir sr hvort aulindir jarar ngi.

 

Gu frttirnar eru a hgt hefur mannfjlgun heiminum. Um ri 2050 mun mannfjlgun stvast og sennilega verum vi aldrei 10 milljarar.

 

stan fyrir v a mannfjlgun stvast er a konur munu eignast frri brn. Fjldi barna hverja konu hefur lkka r fimm brnum ri 1960 innan vi 2,5 brn ri 2009. a er algengur misskilningur a halda a h dnartni, t.d. vegna sjkdma ea ftktar, muni draga r mannfjlgun. Af v draga menn rngu lyktun a betri lfskjrum fylgi aukin htta offjlgun mannkyns.

 

Stareyndin er sem betur fer hi gagnsta: Eftir v sem ftkt minnkar, dnartni barna lkkar og flk fr fleiri tkifri, v frri brn fast og v hraar dregur r mannfjlgun.

 

Neyarkall fr Mombasa


- eftir Hermann rn Inglfsson svisstjra alja- og ryggissvis hj utanrkisruneytinu

 

ri er 1995. g er starfsnemi vi runarsamvinnuverkefni strandhruum Kena vegum danskra stjrnvalda. g s me eigin augum afleiingar srrar ftktar. a er reynsla sem breytir sn minni lfi og tilveruna.

 

Mean dvlinni stendur er brotist inn gistihsi ar sem g b samt krustunni og peningaskp staarhaldarans stoli - heilu lagi. Strtkir jfarnir komast brott me skotsilfur hins indverskttaa gistihseiganda. Hann ktist lti enda tr hans rannsknargetu kennsku lgreglunnar engin. Starfsmenn hans grunar reyndar lgguna um a standa sjlf a baki snyrtilega tfrum verknainum.

 

Nmsmaurinn ofan af slandi verur heldur ekki ktur egar gisthseigandinn stendur dyragttinni og tilkynnir me indverskum hreim a htti Eddie Skoller: "Im sorry sir, but your passports and airline tickets have been stolen!" Me skotsilfrinu hvarf allt sem var rammlst hinum trausta peningaskp.

 

HELP! Eftir frbra dvl Mombasa hlakkar unga pari til slandsferar. Jlin nlgast fluga og meiri stemming er fyrir smkkum og laufabraui en kakkalakkastri vi strendur Indlandshafs.

 

N eru g r dr. Hvert skal hringja? j, mmmu auvita - hn jessar sig, hringir um hl utanrkisruneyti Rauarrstg og segir farir sonarins ekki slttar. Henni er vel teki. Kurteis starfsmaurinn segir engan slenskan rismann Kena sem geti gripi til sinna ra - aftur er jessa - en vnlegast s a fastanefnd slands Genf hlutist til um a greia gtu mna.

 

"Permanent Mission of Iceland, gan dag" segir silkimjk og traustvekjandi kvenmansrddin smann. Mr lur strax betur, kynni mig og segist vera nokkrum vanda. "g er staddur Mombasa, vegabrfs- og farmialaus. Geti i hjlpa!" - "JESS" segir hljma rddin - missir rlti taktinn en er sngg a n fyrri yfirvegun. "J, vi getum rugglega bjarga v". Samtali heldur fram og nmsmaurinn leggur skmmu sar, rlegur og sll bragi.

 

Dagurinn er 18. desember 1995. Unga pari stgur um bor flugvl Kenya Airways lei til Kaupmannahafnar. Upp vasann hafa au brakandi hvt papprssnifsi me letrun sem segir etta vera brabirgavegabrf slenska rkisins. Bltt stimpilfar sendirs slands Kaupmannahfn vottar reianleika parsins.

 

"Vegabrfin" hfu borist rfum dgum eftir jfnainn gegnum sendir Danmerkur Narb. slensk vibragsflti. Norrn samvinna. ngur nmsmaur - reynslunni rkari - lei slenska jlaglei.

 

Dvlin Mombasa verur til ess a g breyti um krs mnum starfsferli. a er barttan vi ftkt sem er helsti hvatinn - ekki bli stimpillinn - og vi a hef g unni meira og minna san 1997, sem starfsmaur utanrkisruneytisins.

 

Flugtak. Slttur Austur-Afrku hverfa fjarska. Unga pari hlakkar til a komast norurslir.  Sluglampinn augum eirra vri dempari ef au vissu a framundan er langt feralag me malaruveika krustuna. frunum er svo sannarlega ekki loki. 

 
facebook
UM HEIMSLJS 

Heimsljs - veftmarit um runarml er gefi t af runarsamvinnustofnun slands. Ritinu er tla a gla umru um runarml og gefa hugasmum kost a fylgjast me v sem hst ber hverju sinni. Efni veftmaritsins arf ekki endilega a endurspegla stefnu SS.

 

Skri ykkur skrift heimasunni, www.iceida.is og lti vinsamlegast ara me huga runarmlum vita af tilvist veftmaritsins. Allar bendingar um efni eru vel egnar.

 

eir sem vilja senda okkur bendingu um efni ea afskr sig af netfangalista eru vinsamlegast benir um a senda slk erindi netfangi iceida@iceida.is. Ritstjri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi bijumst velviringar v a geta ekki nota slenskar gsalappr vitlum en bandarskt snimt Veftmaritsins leyfir ekki notkun eirra.

 

Bestu kvejur, tgfu- og kynningardeild SS

 

ISSN 1670-8105