Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 214. tbl.
20. nˇvember 2013

Heimsljˇs heimsŠkir Bugala eyju ß ViktorÝuvatni:

Best var­veitta leyndar- mßli­ Ý fer­amennsku Ý heiminum?

 

ŮvÝ er haldi­ fram a­ Ssese eyjarnar ß ViktorÝuvatni sÚu eitt best var­veitta leyndarmßli­ Ý fer­amennsku Ý heiminum. Ůar er margt a­la­andi fyrir fer­amenn; ve­ursŠld, hvÝtar strendur, pßlmatrÚ og kyrr­ en fer­amenn eru fßir og hˇtelin sem reist hafa veri­ eru langt frß ■vÝ a­ vera fullbˇku­. ┴ stŠrstu eyjunni, Bugala, Ý h÷fu­sta­num Kalangala sem heitir eftir hÚra­inu, blasir sumpart vi­ ■a­ sem vantar: vegir eru vondir, ■jˇnusta takm÷rku­, rafmagnsleysi og ferjusiglingar milli lands og eyja stopular, svo fßtt eitt sÚ nefnt.

 

Ekachelan Esau hÚr­asstjˇri tÝundar ■a­ sem helst skortir ˙ti ß eyjunum Ý me­fylgjandi kvikmyndabroti. Hann segir a­ samg÷ngur, kostna­ur vegna eldsneytiskaupa ß bßta og tengingar milli eyjanna sÚu stˇru ˙rlausnarefnin. Hann talar lÝka um skort ß ÷ryggi fiskimanna, skyndileg ve­rabrig­i ß vatninu, gŠ­amßl Ý fiski og ˇl÷glegar fiskvei­ar. Og ■egar allt kemur til alls snřst lÝfi­ ß eyjunum um fisk - og fßtt anna­.

 

═slendingar hafa lagt hÚra­sstjˇrninni li­ Ý uppbyggingarstarfinu allt frß ßrinu 2006: Ý fiskimßlum, skˇlamßlum og fullor­insfrŠ­slu, Ý heilbrig­ismßlum og n˙ sÝ­ast fer­amßlum, a­ ˇgleymdri sjßlfri stjˇrnsřslunni sem hefur fengi­ gˇ­an stu­ning til a­ takast ß vi­ vandann.

 

Ëst÷­ugleiki einkennir lÝf Ýb˙a ß eyjunum ■vÝ eins og hÚra­sstjˇrinn segir mˇta lÝfshŠttir farandverkamanna tilveruna. Ůeir flytja frß einni verb˙­ til annarrar og elta fiskinn, alnŠmi er ˙tbreitt og til skamms tÝma var menntun ekki ßlitin neitt sÚrlega mikilvŠg. En ═slendingar hafa stutt skˇlastarfi­ ß eyjunum og skˇlastjˇri Kibanga grunnskˇlans er ßnŠg­ur me­ endurbŠtur ß skˇlanum, bŠ­i Ý innra starfi sem ytri umb˙na­i, en sÝ­ast en ekki sÝst er hann ßnŠg­ur me­ a­ nemendur nß sÝfellt betri ßrangri Ý nßminu. 

ŮvÝ mi­ur er skˇlastarfi­ ekki hafi­ ■egar okkur ber a­ gar­i en skˇlastjˇri og kennarar eru komnir til starfa enda a­eins nokkrir dagar ■anga­ til skˇlastofurnar fyllast af b÷rnum.

 

Komi­ me­ til Kalangala og sko­i­ kvikmyndabroti­ sem fylgir ■essari frÚtt.

HŠgt a­ draga ˙r fŠ­ingum me­ fj÷lskylduߊtlunum:

Skortur ß ˙rrŠ­um og upplřsingum lei­ir til ˇtÝmabŠrra ■ungana

Ghana seeks to empower women through family planning/ TheGuardian
Gana: Valdefling kvenna me­ fj÷lskylduߊtlunum/ TheGuardian
Al■jˇ­leg rß­stefna, "Full Access, Full Choice", var haldin Ý Addis Ababa Ý E■ݡpÝu ß d÷gunum en ■ar var l÷g­ ßhersla ß svokalla­ar fj÷lskylduߊtlanir sem skilgreindar eru sem lei­ til a­ a­sto­a einstaklinga og p÷r vi­ a­ skipuleggja barnaeignir, afstřra til dŠmis ˇtÝmabŠrum ■ungunum og hafa rß­ Ý hendi um fj÷lda barna og tÝmann milli fŠ­inga. Ůßtttakendur voru um 3000 og ■ar ß me­al afrÝskir heilbrig­isrß­herrar.

 

S˙ ßkv÷r­un a­ halda rß­stefnuna Ý E■ݡpÝu tengist ßherslu ß fj÷lskylduߊtlanir ■ar Ý landi. Notkun ß getna­arv÷rnum fˇr ˙r 15% ßri­ 2005 Ý 29% ßri­ 2011 auk ■ess sem ߊtla­ er a­ notkunin ver­i komin Ý 60% ßri­ 2015. Gert er rß­ fyrir a­ Ýb˙atala AfrÝku tv÷faldist ß ßrunum fram til ßrsins 2050, fˇlksfj÷lgun Ý  ßlfunni ver­i 1.3 milljar­ur og a­ s˙ fj÷lgun ver­i fyrst og fremst Ý l÷ndunum sunnan Sahara sem eru jafnframt fßtŠkustu l÷ndin Ý ßlfunni. R˙mlega 40% af Ýb˙um AfrÝku eru 15 ßra e­a yngri.

 

Fj÷lskylduߊtlun er a­ mati sÚrfrŠ­inga ein skilvirkasta a­fer­in til a­ draga ˙r fŠ­ingum. Tali­ er a­ um 222 milljˇnir kvenna vilji eignast fŠrri b÷rn. Jafnframt eru leiddar lÝkur a­ ■vÝ a­ 79% ˇtÝmabŠrra ■ungana megi rekja til ■ess a­ konan e­a p÷rin hafa ekki ˙rrŠ­i e­a upplřsingar til a­ střra barneignum. Menntun st˙lkna skiptir mikilu mßli Ý ■essu sambandi ■vÝ st˙lkur Ý nßmi giftast seinna en ■Šr sem eru utan skˇla og eignist b÷rn sÝ­ar ß lÝfslei­inni. Tali­ er a­ unnt sÚ a­ draga ˙r fˇlksfj÷lgun um 15-20% Ý AfrÝkul÷ndum ■ar sem fŠ­ingartÝ­ni er hß me­ ■vÝ a­ seinka giftingaraldri og fresta barnseignum um fimm ßr.

 

Getna­arvarnir eftir fŠ­ingu

┴ rß­stefnunni var m.a. fjalla­ um getna­arvarnir og hvernig eigi a­ fjßrmagna ■Šr. Fram kom a­ fjˇr­ungur kvenna Ý KenÝa hefur ekki a­gang a­ n˙tÝmalegum getna­arv÷rnum. Kvikmyndabrot af Joyce Banda forseta MalavÝ var sřnt ß rß­stefnunni en forsetinn hefur lagt ßherslu ß menntun st˙lkna og lei­ir til a­ koma Ý veg fyrir a­ konur deyi af barnsf÷rum. Banda segir a­ fj÷lskylduߊtlun sÚ ekki einungis heilsutengt mßlefni heldur tengist h˙n lÝka ■rˇun og mannrÚttindum. H˙n segir a­ aukin ■jˇnusta tengd fj÷lskylduߊtlunum sÚ ein ■eirra lei­a sem gŠti leitt til meiri skilvirkni Ý fÚlagslegri og efnahagslegri ■rˇun.

 

Ůß var ß rß­stefnunni kynnt nřtt ˙rrŠ­i til a­ au­velda fˇlki a­ nßlgast og hafa fj÷lskylduߊtlanir Ý huga fyrsta ßri­ eftir barnsbur­. Ůar er l÷g­ ßherslu ß getna­arvarnir fyrir konur fyrstu tˇlf mßnu­ina eftir fŠ­ingu. Markmi­i­ er a­ koma Ý veg fyrir a­ ■Šr ver­i fljˇtlega aftur barnshafandi ■vÝ slÝkt hefur margvÝsleg neikvŠ­ heilsufarsleg ßhrif auk ■ess sem tali­ er a­ unnt sÚ a­ koma Ý veg fyrir 10% ungbarnadau­a ef tv÷ ßr lÝ­a ß milli ■ungana.

 

Ni­urst÷­ur rannsˇkna sřna a­ 95% kvenna Ý heiminum sem eru nřb˙nar a­ eignast b÷rn vilja koma Ý veg fyrir a­ra ■ungun Ý a­ minnsta kosti tv÷ ßr eftir barnsbur­ en ■rßtt fyrir ■a­ nota 65% ekki getna­arvarnir. Til dŠmis nota einungis 19% kvenna Ý E■ݡpÝu sem eiga nřfŠdd b÷rn getna­arvarnir.

 

Family planning and the demographic dividend/ FPConference (pdf)

What We Do: FAMILY PLANNING-STRATEGY OVERVIEW/ GatesFoundation 

Tablets Improve Family Planning Service in Rural Kenya, eftir Diane Fender/ ImpatientOptimists 

Tanzania likely to fall short on its family planning targets/ IRIN 

Ůrˇunarsamvinnuskřrsla OECD vŠntanleg:

Getum vi­ Ý raun og veru ˙trřmt fßtŠkt?

 

Innan vi­ tv÷ ßr eru fram a­ tÝmam÷rkum ■˙saldarmarkmi­anna. Hver er ßrangurinn og hva­ tekur vi­? Ů˙saldarmarkmi­in renna sitt skei­ ß enda Ý ßrslok 2015. Ůjˇ­arlei­togar sam■ykktu markmi­in ß s÷gulegum fundi ßri­ 2000. ŮvÝ ver­ur seint ß mˇti mŠlt a­ margt hefur ßunnist ß ■essum tŠpu fjˇrtßn ßrum sem li­in eru. Fyrsta markmi­inu um a­ fŠkka um helming sßrafßtŠkum er Ý h÷fn, ■.e ■eim sem hafa a­ jafna­i minni tekjur ß dag en 160 krˇnur (1.25 BandarÝkjadal). Enn eru ■ˇ alltof margir undir ■essum m÷rkum, 1,2 milljar­ur manna. En er ■etta tekjuvi­mi­ rÚtti mŠlikvar­inn ß fßtŠkt?

Um ßrangurinn og mŠlistikurnar eru ˇlÝkar sko­anir og OECD Štlar 5. desember nŠstkomandi a­ taka ■essi mßl til umfj÷llunar ß fundi Ý London ■ar sem jafnframt ver­ur kynnt nř ■rˇunarsamvinnuskřrsla (Developing Cooperation Report - DCR) me­ yfirheitinu: Ending Poverty (Endalok fßtŠktar). Ůar koma saman fj÷lmargir fulltr˙ar frŠ­astofnana, rÝkisstjˇrna, ■rˇunarsamvinnustofnana og fleiri a­ila og rŠ­a ßleitnar spurningar um framtÝ­ ■rˇunarsamvinnu, ßrangur og mat. Me­al ■eirra sem flytja erindi eru Sabine Alkire, Jamie Drummond, Homi Kharas, Priyhanthi Fernando og Erik Solheim.

 

Me­ ■vÝ a­ smella ß ■essa krŠkju mß glugga Ý einn kafla skřrslunnar sem fjallar um ■a­ hva­ AfrÝka geti lŠrt af landb˙na­arŠvintřrinu Ý KÝna.

 

Effective development co-operation: an important enabler in a post-2015 global development framework/ OECD 

 

The Next Development Goals: Do we need a Data Revolution or an Accountability Revolution?, eftir Lawrence Haddad/ IDS 

 

Ver­i­ ß umhverfisvŠnum eldstŠ­um of hßtt:

Hef­bundin eldstŠ­i valda dau­sf÷llum og loftslagsbreytingum

 

Skřrsla Al■jˇ­abankans.

┴Štla­ er a­ tŠplega ■rÝr milljar­ar Ýb˙a ■rˇunarrÝkja - nŠstum ■vÝ helmingur mannkyns - noti eldivi­, kol og ta­ til a­ elda mat. Loftmengun innanh˙ss er mesti umhverfisvandinn Ý heiminum og Al■jˇ­abankinn vill a­ gripi­ ver­i til a­ger­a til a­ draga ˙r algengum mengunarv÷ldum svo sem sˇti. Ůessi tegund mengunar er ß me­al ■eirra ■ßtta sem valda loftslagsbreytingum.

 

Mengandi efni myndast Ý nokkrum mŠli vi­ alla brennslu og mß ■ar nefna sˇt og gastegundir svo sem koltvÝoxÝ­ og brennisteinstvÝoxÝ­. Ůß geta veri­ lÝfrŠn mengunar- og eiturefni Ý reyknum. Fˇlk andar reyknum a­ sÚr og ■ß eiga smßar agnir, sem geta innihaldi­ eitthva­ af ■essum efnum, grei­a lei­ ofan Ý lungu og geta valdi­ sj˙kdˇmum eins og krabbameini.

 

Tali­ er a­ um fjˇrar milljˇnir manna deyi ßrlega af ■essum s÷kum. Ůa­ eru fleiri en sem deyja ßrlega af v÷ldum AIDS, berkla og malarÝu.

 

Lengi hefur veri­ tala­ fyrir ■vÝ a­ betrumbŠta eldstŠ­i Ý ■rˇunarrÝkjum en ■ˇtt hugmyndn sÚ einf÷ld er ekki jafn au­velt a­ koma henni Ý framkvŠmd. Ţmsir a­ilar, me­al annars frjßls fÚlagasamt÷k hafa Ý samstarfi vi­ framlei­endur gert svŠ­isbundnar ߊtlanir um innlei­ingu nřrra eldstŠ­a en fyrir marga hefur reynst erfitt a­ fß nŠgilegt fjßrmagn til verkefnisins. 

  

FullvÝst er a­ umhverfisvŠnni eldstŠ­i gŠtu bjarga­ milljˇnum mannslÝfa ß hverju ßri en samkvŠmt skřrslu Al■jˇ­abankans ■yrfti ver­ ■eirra a­ lŠkka verulega til ■ess a­ fßtŠkt fˇlk Ý ■rˇunarrÝkjum geti eignast ■Šr. ═ skřrslu Al■jˇ­abankans kemur einnig fram s˙ krafa a­ ˙rbŠtur ver­i ger­ar um minni mengun af v÷ldum umfer­ar og a­ dregi­ ver­i ˙r neikvŠ­um ßhrifum ˙rgangs og skˇgarelda.

 

Cleaner cookstoves can boost health and slow global warming/ TheGuardian

Uganda Clean Cookstove Project Improves Lives of Farmers/ TreesWaterPeople 

Clean cookstoves can save lives and slow climate change/ RTCC 

Clinton Announces Doubling of Cookstove Distribution, Buoyed by Carbon Markets/ EcoSystemMarketplace 

How Carbon Markets Save Lives And Slash Poverty/ HuffingtonPost

UN agencies and partners say simple actions can curb child pneumonia deaths/ HuffingtonPost

Developing World Pushes for Rescue of U.N. Carbon Credit Fund/ IPS 

Unnt a­ koma Ý veg fyrir flest dau­sf÷ll ungra barna:

Fjˇrar lei­ir til a­ draga ˙r ungbarnadau­a

A Simple Innovation To Save Newborn Lives
Einf÷ld lei­ til a­ bjarga nřburum/ PATH

TŠpleg ■rjßr milljˇnir barna deyja ßrlega ß­ur en ■au ver­a fj÷gurra vikna og ■ri­jungur ■eirra lifir ekki af fyrsta daginn. Ůetta ■ř­ir a­ r˙mlega 2.800 b÷rn deyja sama dag og ■au fŠ­ast. ┴stŠ­an getur veri­ fyrirburafŠ­ing e­a fylgikvillar Ý fŠ­ingu e­a sk÷mmu eftir fŠ­ingu.

 

JoAnn Paradis hjß Save the Children segir Ý grein ß bloggsvŠ­i Healthy Newborn Network a­ al■jˇ­asamfÚlagi­ hafi Ý samvinnu vi­ m.a. stjˇrnv÷ld, sj˙krah˙s, fj÷lskyldur og foreldra sřnt fram ß a­ breytingar sÚu  m÷gulegar. H˙n tilgreinir fjˇrar ßstŠ­ur:

 

1. Ůa­ er vita­ a­ ungb÷rn deyja. Ůa­ er lÝka vita­ a­ ■rjßr ßstŠ­ur valda r˙mlega 80% ■essara dau­sfalla. ═ fyrsta lagi ef vandamßl koma upp Ý fŠ­ingunni svo sem ef barni­ nŠr ekki a­ draga andann fyrstu mÝn˙tuna. ═ ÷­ru lagi eru ■a­ fylgikvillar vegna fyrirburafŠ­inga og Ý ■ri­ja lagi sřkingar sem geta veri­ lÝfshŠttulegar ef barni­ fŠr ekki vi­eigandi me­fer­ strax.

 

2. HŠgt er a­ koma Ý veg fyrir flest ■essara dau­sfalla. Ůekkingin ß ors÷kum barnadau­a hefur veri­ hvatning til sÚrfŠ­inga og stjˇrnvalda til a­ vinna a­ rannsˇknum til a­ takast ß vi­ vandann. Ůess vegna er n˙ vita­ a­ unnt er me­ fyrirhyggju og me­fer­ a­ afstřra meirihluta ungbarnadau­a. HŠgt vŠri a­ koma Ý veg fyrir meira en tvo ■ri­ju ■essara dau­sfalla me­ gˇ­ri heilsugŠslu. ═ ■vÝ sambandi mß nefna a­ ■egar hŠtta er ß fyrirburafŠ­ingu mß gefa tilvonandi mˇ­ur stera til a­ lungu fˇstursins ■roskist hra­ar sem getur komi­ Ý veg fyrir ungbarnadau­a

 

3. B˙i­ er a­ sanna a­ ■etta virkar. Mikil fram■rˇun hefur veri­ Ý sumum l÷ndum var­andi nřburadau­a en dregi­ hefur ˙r ungbarnadau­a um r˙mlega 25% Ý 77 l÷ndum sÝ­astli­inn ßratug. Meira en tylft ■essara landa eru fßtŠk l÷nd ■ar sem nřburadau­i er algengastur.

 

A­ mati JoAnn hafa breytingar ■rßtt fyrir ■etta veri­ of hŠgfara

 

4. TÝminn er n˙na. Vi­ getum ekki be­i­ me­ a­ger­ir til a­ breg­ast vi­ ungburadau­a enda nßlgast tÝmam÷rk ■˙saldarmarkmi­anna. Eins og sta­an er Ý dag nema dau­f÷ll ungbarna 44% af ÷llum dau­sf÷llum barna yngri en fimm ßra. Ůa­ ■arf ■vÝ sÚrstaklega a­ gŠta a­ nřburum.

 

RÝkisstjˇrnir og a­ra sem lßta sig mßli­ var­a eru hvattir til a­ kynna sÚr a­ger­arߊtlun ß vefsvŠ­inu EveryNewborn.org.

 

Accelerating Global Practice of Kangaroo Mother Care/ ImpatientOptimists 

EVERY NEWBORN BRIEF/ EveryNewborn.org 

A Solution for Poor Mothers, When Expensive Hospital Incubators Won't Do, eftir Tom Kelley and David Kelley/ SlateThe Technology Behind Saving Newborns One Picture at a Time/ IQ-Intel

Selling Coca-Cola and Saving Newborn Lives?, eftir Leith Greenslade/ FHI

  

Filippseyjar Ý ney­:
Rau­i krossinn sendir fjßrmagn og sendifulltr˙a til Filippseyja 
 
Rau­i krossinn ß ═slandi hefur ■egar sent 10 milljˇnir krˇna til ney­ara­ger­a vegna hamfaranna ß Filippseyjum. Dreifing hjßlpargagna er Ý fullum gangi en Rau­i krossinn hefur skuldbundi­ sig til a­ a­sto­a um 500.000 manns. Um 660.000 eru talin hafa misst heimili sÝn. Frß ■essu greinir ß heimasÝ­u Rau­a krossins.

Ůar segir ennfremur a­ Orri Gunnarsson verkfrŠ­ingur hafi haldi­ til Filippseyja Ý gŠr ■ar sem hann mun starfa me­ ney­arsveit Al■jˇ­a Rau­a krossins ß Samareyjum. Karl J˙lÝsson hÚlt einnig ß vettvang Ý vikunni, en hann er einn reyndasti ÷ryggisnßlasÚrfrŠ­ingur Al■jˇ­a Rau­a krossins og hefur yfirumsjˇn me­ ÷ryggismßlum Ý ney­ara­ger­um ß Filippseyjum. TÝu Ýslenskir sendifulltr˙ar eru n˙ Ý bi­st÷­u, segir Ý frÚttinni, og hefur Rau­i krossinn ß ═slandi jafnframt veri­ be­inn um a­ ˙tvega starfsfˇlk ß nŠstu vikum fyrir ney­arsveitir sem sinna almennri heilsugŠslu, mŠ­ra- og ungbarnavernd.

Framlag einstaklinga Ý gegnum s÷fnunarsÝma og bankareikninga Rau­a krossins nemur n˙ um 7 milljˇnum krˇna, og eins hefur Rau­a krossinum borist framl÷g frß Icephil, fÚlagi Filippseyinga ß ═slandi. Fˇlk er hvatt til a­ hringja Ý s÷fnunarsÝma Rau­a krossins 904 1500, 904 2500 og 904 5500 og leggja hjßlparstarfinu li­. Ůß bŠtist upphŠ­ sem nemur sÝ­ustu 4 t÷lunum vi­ nŠsta sÝmreikning. Einnig er hŠgt a­ borga me­ kreditkorti ß netinu raudikrossinn.is e­a leggja inn ß reikning 0342-26-0012, kt. 530269-2649. 
 

Danir, Nor­menn og SvÝar Ý efstu sŠtum


 

Ůrjßr norrŠnar ■jˇ­ir, Danir,  Nor­menn og SvÝar, eru Ý efstu sŠtum ß ßrlegum lista - The Commitment to Development Index - ■ar sem metinn er stu­ningur rÝkra ■jˇ­a vi­ fßtŠkar ■jˇ­ir Ý heiminum. Ůa­ er frŠ­astofnunin Center For Global Development sem tekur saman listann sem byggir ß fj÷lm÷rgum ■ßttum eins og ■rˇunarsamvinnu, vi­skiptum, fjßrfestingum og umhverfi.

 


 
UtanrÝkisrß­herra ß fundi me­ formanni DAC

 

  Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra ßtti ß d÷gunum fund me­ Erik Solheim, formanni DAC, ■rˇunarsamvinnunefndar Efnahags- og framfarastofnunarinnar, OECD, Ý Paris. Ůeir rŠddu ßherslur ═slands Ý ■rˇunarsamvinnu, ■ar ß me­al ■ekkingu ═slendinga ß jar­hita og stjˇrnun fiskvei­a og hvernig mŠtti nřta hana Ý ■rˇunarsamvinnu, a­ ■vÝ er fram kemur Ý frÚtt frß utanrÝkisrß­uneytinu. Ůß rŠddu ■eir uppbyggingu eftir efnahagshrun.

 

Gunnar Bragi fˇr yfir stefnur, ßherslur og framtÝ­arsřn ═slendinga Ý ■rˇunar-samvinnumßlum en ═sland var­ a­ili a­ Ůrˇunarsamvinnunefnd OECD Ý mars ß ■essu ßri eftir jßkvŠ­a ˙ttekt nefndarinnar ß ■rˇunarsamvinnu ═slendinga. Rß­herra lag­i ßherslu ß mikilvŠgi samrŠmingar og samhŠfingar ■eirra landa sem taka ■ßtt Ý ■rˇunarsamvinnu og ■ß ekki sÝ­ur hvernig stefnumßlum er fylgt eftir svo a­ ■au komi ■eim sem ß ■urfa a­ halda til gˇ­a.

 

Nßnar 

 

Pˇlland komi­ Ý DAC

 

Pˇlland var­ Ý sÝ­asta mßnu­i fjˇr­a landi­ ß ■essu ßri sem fŠr inng÷ngu Ý DAC, ■rˇunarsamvinnunefnd OECD. ═sland var­ formlega me­limur DAC Ý mars, TÚkkland var teki­ inn Ý maÝ og SlˇvakÝa Ý september. Me­limir DAC eru ■ar me­ or­nir 28.

 

Nßnar 

 

┴hugavert
 
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
New report examines role of ICT in education
New report examines role of ICT in education
-
-
-
-
-
-
-
Delivering Together in 100 seconds
Delivering Together in 100 seconds
-
-
Unreported World Shorts: Afghanistan's Hunted Women | Channel 4
Unreported World Shorts: Afghanistan's Hunted Women | Channel 4
-
-

FrŠ­igreinar

-
-
-
-
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-

The real cost of foreign-aid cuts/ SydneyMorningHerald 

-

Infrastructure development in fragile states: is it worth it?/ TheGuardian 

-

═sland Ý efsta sŠti var­andi st÷­u kvenna Ý umhverfismßlum/ UtanrÝkisrß­uneyti­ 

-

OP-ED: Malawi's Constitution Clear on Gay Rights but Politicians Aren't/ IPS 

-

UN food and health agencies meeting seeks to improve nutrition globally/ UNRadio 

-

Obstacles to return in eastern DRC/ IRIN 

-

Mozambican Police Clash with Opposition/ AllAfrica 

-

Rural Malawi Lights Up with Solar Power/ VOA 

-

Climate change pledges: rich nations face fury over moves to renege/ TheGuardian 

-

Malawi Adopts Expenditure Controls after Donors Freeze Aid/ VOA 

-

Small disasters neglected despite big impact/ IRIN 

-

Justine Greening backs UK aid for Ethiopian Spice Girls/ Express

-

Could entrepreneurship be the silver bullet for youth unemployment?/ TheGuardian

-

 Foreign aid workers and local NGOs - mending the relationship/ IRIN

-

Bill Gates wants Norway's ${esc.dollar}800 bln fund to spend more in Africa, Asia/ Reuters 

-

Are we on the verge of solving climate change?/ TheGuardian 

-

Kenya: Big questions remain unanswered on Westgate massacre/ TheAfricaReport 

-

Malawi Imposes Strict Official Travel Ban/ VOA 

-

Africa: As Global Sea Levels Continue to Rise, 2013 Set to Be Among Warmest On Record - UN/ AllAfrica 

-

3 Lessons for Long-Term Climate Finance/ FreeNewsPos 

-

Worse extreme weather may bring 'permanent emergencies'/ Reuters 

-

Save the oceans from warming/ IRIN 

-

Africa faces sharp rise in climate adaption costs - UNEP/ Reuters 

-

Poland as a venue for UN climate talks? Odd choice, say poor countries/ TheGuardian 

-

EU moves to approve 2014 aid budget, but some spending areas still in limbo/ Devex 

 


═sland tekur sŠti Ý ■rˇunarnefnd Al■jˇ­abanka og AGS 

 

Samrß­sfundur rß­herra kj÷rdŠmis Nor­urlanda og EystrasaltsrÝkja Ý Al■jˇ­abankanum me­ forseta bankans, Dr. Jim Kim, var haldinn Ý sÝ­ustu viku vi­ Blßa lˇni­. Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra sat fundinn fyrir h÷nd ═slands. Al■jˇ­abankinn er me­al helstu samstarfsstofnana ═slands ß svi­i ■rˇunarsamvinnu og ═sland tekur sŠti Ý ■rˇunarnefnd Al■jˇ­abankans og Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins fyrir h÷nd kj÷rdŠmisrÝkjanna ßtta ß nŠsta ßri. 

 

SamkvŠmt frÚtt ß heimasÝ­u utanrÝkisrß­uneytis var ß fundinum me­al annars rŠtt um nřja stefnu bankans um ˙trřmingu sßrafßtŠktar og aukna velmegun fyrir ■ß fßtŠkustu, st÷­u mßla var­andi endurfjßrm÷gnun Al■jˇ­aframfarastofnunarinnar og hlutverk stofnunarinnar vi­ a­ stu­la a­ framgangi ■rˇunarmarkmi­a Al■jˇ­abankans. Ůß var einnig fjalla­ um fyrirhuga­ar breytingar ß atkvŠ­avŠgi, sem mi­a a­ ■vÝ a­ styrkja r÷dd ■rˇunarrÝkja ß vettvangi bankans. Auk ■ess fˇru fram umrŠ­ur um samstarf Al■jˇ­abankans og Sameinu­u Ůjˇ­anna og l÷g­u Nor­url÷ndin ßherslu ß a­ ■a­ ver­i eflt.

 

Nßnar 

 

Miklar vŠntingar um bˇluefni gegn malarÝu

 

Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunin (WHO) gerir rß­ fyrir a­ ßrlega fßi um 219 milljˇn manns malarÝu og a­ um 660 ■˙sund lßti lÝfi­ af v÷ldum sj˙kdˇmsins. Tengja mß 26% fŠkkun dau­sfalla sÝ­asta ßratug vi­ a­ger­ir stofnunarinnar en skilvirkar bˇlusetningar gegn malarÝu gŠtu veri­ mikilvŠg vi­bˇt vi­ n˙verandi a­ger­ir ef hŠgt ver­ur a­ ■rˇa ■Šr ß ßrangursrÝkan hßtt.

SamkvŠmt nřrri ߊtlun sem var kynnt var Ý sÝ­ustu viku er takmarki­ a­ framlei­a bˇluefni sem geti dregi­ ˙r malarÝutilfellum um 75% og lei­i til ˙trřmingar ß sj˙kdˇmnum. 

 

Ůrßtt fyrir alla ■ß fram■rˇun sem or­i­ hefur Ý barßttunni gegn malarÝu og ■rßtt fyrir mikilvŠgar nřjungar svo sem Ý sj˙kdˇmsgreiningum og ■rˇun lyfja ■ß er er enn langt Ý land Ý barßttunni vi­ a­ rß­a ni­url÷gum ■essa skŠ­a og illvÝga sj˙kdˇms.

 

Nßnar 

 

  
ÍrlŠti og or­heldni

 

- eftir Gunnar Salvarsson ˙tgßfu- og kynningarstjˇra hjß Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands 

gunnisal
Erum vi­ a­ gleyma okkar minnsta brˇ­ur? Ljˇsmynd frß ┌ganda: gunnisal

 

Heimurinn er stŠrri en ═sland. Handan vi­ hafi­ eru l÷nd og ■jˇ­ir og enn lengra Ý fjarskanum eru fleiri l÷nd og fleiri ■jˇ­ir en eftir ■vÝ sem vi­ f÷rum lengra ˙t Ý ver÷ldina dofnar mynd okkar af heiminum og fˇlki­ sem břr Ý ■essum fjarlŠgu l÷ndum birtist okkur m÷rgum eins og ß ljˇsmynd ■ar sem gleymst hefur a­ stilla fˇkusinn. ┴ hverju kv÷ldi segir ve­urfrŠ­ingurinn Ý Sjˇnvarpinu okkur frß ■vÝ hvar sˇlin skÝn Ý Evrˇpu og hvernig vi­rar ß BandarÝkjamenn en vi­ heyrum nßnast aldrei af ■urrkum Ý AfrÝku e­a illvi­ri Ý AsÝu nema ■egar ■˙sundir hafa farist Ý fellibyljum e­a ÷­rum nßtt˙ruhamf÷rum. Ůß breg­ur okkur ˇskaplega vi­ a­ sjß umkomulaust fˇlk Ý ney­ og ÷rvŠntingu og vi­ gr÷fum dj˙pt ofan  Ý vasana eftir aurum til a­ rÚtta fram hjßlparh÷nd: allir vilja leggja sitt af m÷rkum og ═slendingar ver­a seint saka­ir um skort ß gjafmildi og ÷rlŠti ■egar ney­in kallar - og ■ß skipta fjarlŠg­ir engu mßli: vi­ getum ekki horft framan Ý grßtbˇlgi­ fˇlk ß sjˇnvarpskjßnum sem hefur misst aleiguna og kannski b÷rnin sÝn og hefur ekki fengi­ matar÷r­u Ý langan tÝma - ßn ■ess a­ tÝna til fßeinar krˇnur og vona heitt og innilega a­ ■Šr lini ■jßningar einhverra sem allra fyrst.

 

Ů÷gul ■jßning

En hva­ me­ ■ß snau­u, sj˙ku, a­framkomnu, sem komast ekki ß sjˇnvarpsskjßinn og hafa ekki or­i­ fyrir skyndilegum hamf÷rum heldur draga fram lÝfi­ daga, vikur, ßr, vi­ langvarandi ÷rbirg­, sßrafßtŠkt og ves÷ld, e­a b˙a vi­ ■urrka mßnu­um saman fjarri su­inu Ý sjˇnvarpsmyndavÚlum og horfa ß b˙peninginn horfalla og vita aldrei hvort ■a­ ver­ur eitthva­ Štilegt a­ bor­a ß morgun. Hva­ me­ ■ß?

 

Fyrir ■essa blßfßtŠku brŠ­ur okkar og systur h÷fum vi­ rÝku ■jˇ­irnar sam■ykkt a­ verja hluta af ■jˇ­artekjum til a­ byggja upp samfÚl÷g ■eirra Ý samrŠmi vi­ stefnu stjˇrnvalda Ý vi­komandi landi og bŠta lÝfskj÷r me­ ■vÝ a­ styrkja grunn■jˇnustu, ekki sÝst menntun, vatn og heilsu: vi­ k÷llum ■etta langhlaup al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu og Ýslensk stjˇrnv÷ld fÚllust ß ■a­ fyrir fjˇrum ßratugum r˙mum a­ verja 0,7% ■jˇ­artekna Ý ■essu skyni. En segja ver­ur ■ß s÷gu eins og h˙n er: vi­ h÷fum aldrei sem ■jˇ­ sta­i­ vi­ ■Šr skuldbindingar, aldrei komist Ý hßlfkvisti vi­ grannrÝki okkar sem hafa af raunsarskap veitt umrŠddu hlutfalli ■jˇ­artekna til ■eirra sem standa h÷llum fŠti Ý henni ver÷ld. Vi­ h÷fum alltaf ■urft a­ nota aurana Ý eitthva­ anna­, ekki haft efni ß ■vÝ a­ hŠkka framl÷gin, alltaf veri­ eftirbßtar annarra ■jˇ­a sem b˙a vi­ svipu­ lÝfskj÷r: lengst af h÷fum vi­ lßti­ duga a­ verja n˙ll komma tveimur prˇsentum til al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu: sj÷ krˇnum af hverjum ■˙sundkalli e­a ■ar um bil, ß sama tÝma og hver Nor­ma­ur, Dani og SvÝi hefur reitt fram fimm sinnum meira, e­a ■rjßtÝu og fimm krˇnur af hverjum ■˙sundkalli. Ůessi ■vers÷gn Ý ■jˇ­arsßlinni er me­ ˇlÝkindum: almenningur ÷rlßtur, stjˇrnv÷ld samansaumu­.

 

Ellefta bo­or­i­

Vi­ h÷fum sem foreldar brřnt fyrir b÷rnum okkar a­ ■a­ eigi a­ standa vi­ lofor­: or­ og efndir eigi a­ fara saman, or­heldni sÚ dygg­ og ˇrj˙fanlegur ■ßttur Ý samskiptum si­a­ra manna - or­ skulu standa; stundum kalla­ ellefta bo­or­i­. Digurbarkaleg fyrirheit um hŠkkun framlaga sem oft hafa heyrst Ý s÷lum Al■ingis ß umli­num ßratugum og sam■ykktir ß sam■ykktir ofan um a­ uppfylla si­fer­ilegar og pˇlÝtÝskar skyldur sem ■jˇ­ Ý samfÚlagi ■jˇ­anna hafa ■egar ß hˇlminn er komi­ Švinlega reynst ßn innistŠ­u: stjˇrnv÷ld ß hverjum tÝma hafa guggna­ ß ■vÝ a­ standa vi­ skuldbindingar, standa vi­ gefin lofor­, standa vi­ or­ sÝn. Ůarna er komin ÷nnur ■vers÷gn og ßleitin: hvernig getum vi­ sem foreldrar brřnt or­heldni fyrir b÷rnum okkar ■egar stjˇrnv÷ld sam■ykkja eitt Ý dag og standa ekki vi­ ■a­ daginn eftir?

 

Satt best a­ segja tr˙­i Úg ■vÝ ■egar ■ingsßlyktunartillaga um ■rˇunarsamvinnuߊtlun var sam■ykkt ß ■ingi sÝ­astli­i­ vor, me­ ÷llum greiddum atkvŠ­um nema einu, a­ n˙ vŠru runnir upp nřir tÝmir: samsta­an var einst÷k og bjart yfir ■ingheimi ■egar kj÷rnir fulltr˙ar ■jˇ­arinnar, bŠ­i ■ingmenn stjˇrnar og stjˇrnarandst÷­u, luku upp einum munni um a­ ═slandi muni leggja lˇ­ sitt ß vogarskßlar barßttunnar gegn fßtŠkt og fyrir bŠttum lÝfskj÷rum Ý fßtŠkustu hlutum heims. ═ till÷gunni var m÷rku­ s˙ stefna a­ ═sland muni ß nŠstu ßrum skipa sÚr Ý hˇp ■eirra rÝkja sem leggja meira en sem nemur n˙ll komma sj÷ prˇsentum af ■jˇ­artekjum til ■rˇunarsamvinnu. Jß, rausnarlegt var ■a­ og fyrirheitin f÷gur, stighŠkkandi framl÷g allt til ßrsins 2019 ■egar stˇra markinu yr­i nß­: 0,7%. En ■a­ ßtti a­ byrja smßtt, taka hŠnuskref fyrsta ßri­, gott og blessa­, hŠkka framl÷gin milli ßranna 2013 og 2014 um 0,02%, ˙r 0.26% Ý 0,28% - setja tŠplega ßtta krˇnur en ekki sj÷ af hverjum ■˙sundkalli Ý ■rˇunarsamvinnu. Svo komu fjßrl÷gin. Og viti menn: nři tÝminn var ekki runnin upp, jafnvel vi­ ■etta smßrŠ­i var ekki hŠgt a­ standa. Ůa­ er aldrei rÚtti tÝminn.

 

MÚr ver­ur hugsa­ til umdŠmisstjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý NamibÝu eftir hruni­ hÚr heima; hann var me­ tilb˙inn samning Ý h÷ndunum um a­ sty­ja vi­ baki­ ß fßtŠkasta fˇlkinu Ý heiminum eins og San ■jˇ­flokknum er stundum lřst, en fÚkk ■au skilabo­ a­ heiman a­ samningurinn vŠri ˙r s÷gunni: hann fÚkk ■a­ verkefni a­ hitta og horfa framan Ý fulltr˙a ■eirra sem ekkert eiga og segja skřrt og skorinort: ═sland er ekki afl÷gufŠrt. 

 

 ┴­ur birt Ý Sjˇnmßli/ RUV

MikilvŠgi kynjagreiningar 


- eftir Hj÷rdÝsi Gu­mundsdˇttur starfsnema Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý MˇsambÝk

 

Myndir frß nßmskei­inu. Ljˇsm. Jonatanas Bila.

 

┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga.  

 

 

═ sÝ­ustu viku komu AnnadÝs GrÚta R˙dˇlfsdˇttir og Hildur Fjˇla Antonsdˇttir frß JafnrÚttisskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna Ý heimsˇkn til okkar Ý Map˙tˇ. Hinga­ lß lei­ ■eirra til a­ halda tveggja daga nßmskei­ um kynjagreiningu Ý ■rˇunarsamvinnu. Nßmskei­i­ sßtu nßnast allir starfsmenn umdŠmis-skrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands hÚr Ý landi auk samstarfsa­ila stofnunarinnar innan sjßvar˙tvegsrß­uneytisins og menntamßlarß­uneytisins Ý MˇsambÝk, og tveggja verkefnisstjˇra frß finnska sendirß­inu.

 

Vi­ undirb˙ning verkefna er mikilvŠgt a­ rřna Ý alla verkferla Ý gegnum kynjagleraugun. JafnrÚtti kynjanna er barßttumßl sem brřnt er a­ sigra og getur a­koma ■rˇunarsamvinnustofnanna lagt sitt af m÷rkum til a­ jafna tŠkifŠri kvenna og karla ß vettvangi. Hinar řmsu kynjagreiningaa­fer­ir leitast vi­ a­ jafna ßvinning kynjanna ß ■rˇunarsamvinnuverkefnum. AnnadÝs og Hildur Fjˇla gßfu okkur dřrmŠta kynningu ß vi­urkenndum a­fer­um sem unnt er a­ nota vi­ slÝkar greiningar og fengum vi­ jafnframt tŠkifŠri til a­ ■jßlfa fŠrni okkar ß notkun ■eirra.

 

Konur og karlar hafa a­ jafna­i ˇlÝkum skyldum a­ gegna, hvort sem innan fj÷lskyldunnar e­a ß starfsvettvangi. Ůegar unni­ er a­ undirb˙ningi ■rˇunarsamvinnuverkefna er hŠgur vandi a­ yfirsjßst ˇlÝkar ■arfir kynjanna. Mß ■ar sem dŠmi nefna verkefni Ý sjßvar˙tvegi, en ■ar er hi­ hef­bundna hlutverk karla sem vei­imenn sřnilegra auk ■ess sem karlmenn eru einnig lÝklegri til a­ hafa eignarhald og eftirlit me­ au­lindum hafsins.

 

Me­ ■vÝ a­ skjalfesta hlutfall kvenna af ßvinningi ■rˇunarsamvinnuverkefna er unnt a­ leitast vi­ jafna ˙t leikinn me­ skipul÷g­um hŠtti. SlÝkur ßvinningur getur veri­ Ý formi menntunnar ■ar sem tryggt er a­ ßkve­inn fj÷ldi af bß­um kynjum hljˇti styrkveitingu, sem Ý kj÷lfari­ gŠti broti­ upp hi­ hef­bundna mynstur og auki­ ■ar me­ a­gang kvenna a­ st÷­ugri og ßbyrg­arfyllri st÷­ugildum. A­ rřna Ý ˇlÝkar a­stŠ­ur kynjanna Ý gegnum kynjagleraugun beinir einnig ljˇsinu a­ sÝ­ur sřnilegum en ■ˇ mikilvŠgum ■÷rfum. ═ dŠmi sjßvar˙tvegsins gŠtu ■Šr til dŠmis veri­ hreinlŠtis- og salernisa­sta­a og barnagŠsla vi­ fiskvinnslust÷­varnar, ■ar sem konur starfa Ý meirihluta. Undir handlei­slu greiningartŠkjanna getum vi­ ■vÝ lŠrt a­ skilja og eygja ˇlÝka hornsteina samfÚlagsins og hlusta eftir r÷ddum sem sÝ­ur heyrast.        

 

Allir sem sßtu nßmskei­i­ voru sammßla um nau­syn efnistakanna og a­ afraksturinn Štti eftir a­ skila sÚr me­ jßkvŠ­um hŠtti Ý komandi verkefni, auka fagmennsku okkar Ý starfi og bŠta lÝfskj÷r beggja kynja Ý MˇsambÝk.          

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105