Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 213. tbl.
13. nˇvember 2013

Ekki ÷rvŠnta - sannleikurinn um mannfj÷lda:

Fimm sta­reyndir um breyttan og betri heim

Hans Rosling's Yardstick of Wealth - Don't Panic - The Truth About Population - BBC Two
Hans Rosling's Yardstick of Wealth - Don't Panic - The Truth About Population - BBC2

 

M÷rgum er ˇkunnugt um ■Šr gÝfurlegu framfarir sem flestar ■jˇ­ir hafa upplifa­ ß sÝ­ustu ßratugum - e­a ef til vill hafa fj÷lmi­lar ekki greint frß ■eim. En me­ eftirfarandi sta­reyndum geta allir breytt sjˇnarhorni sÝnu ß heiminn. - Eitthva­ ß ■essa lei­ hˇf Hans Rosling ■ßtt sinn ß BBC ß d÷gunum sem kalla­ist: Don┤t Panic - The Truth About Population (Ekki ÷rvŠnta - sannleikurinn um mannfj÷lda).

 

Hans Rosling er heimskunnur og eftirsˇttur fyrirlesari, sŠnskur lŠknir og prˇfessor Ý heilbrig­ismßlum, stofnandi Gapminder, "ma­urinn sem fŠr t÷lfrŠ­ina til a­ syngja!" eins og The Telegraph sag­i Ý fyrirs÷gn Ý vikunni.

 

Fyrsta sta­reynd: s˙ hra­a mannfj÷lgun Ý heiminum sem einkenndi sÝ­ustu ÷ld er a­ st÷­vast. Rosling segir a­ ■a­ sÚ a­ mestu leyti ˇs÷g­ saga a­ jafnt og ■Útt sÚ a­ draga ˙r fj÷lgun mannkyns. Fyrir fimmtÝu ßrum hafi konur Ý heiminum a­ jafna­i ßtt um fimm b÷rn. S˙ tala sÚ n˙ komin ni­ur Ý 2.5 b÷rn - og t÷lurnar sÚu enn ß ni­urlei­. Hann ■akkar ■essa ■rˇun aukinni menntun kvenna, a­gengi a­ getna­arv÷rnum og fˇsturey­ingum, auk ■ess sem fleiri b÷rn lifi n˙ e­a ß­ur.

 

Ínnur sta­reynd: Ekki lengur hŠgt a­ tala um ■rˇu­ l÷nd og ■rˇunarrÝki. Rosling segir a­ fyrir hßlfri ÷ld hafi veri­ hŠgt a­ skipta heiminum Ý tvennt, ■rˇu­ l÷nd og ■rˇunarrÝki. Ůau hafi veri­ ˇlÝk um flest. Annar rÝkjahˇpurinn hafi veri­ rÝkur og hinn fßtŠkur, Ý ÷­rum hˇpnum hafi veri­ litlar fj÷lskyldur, Ý hinum stˇrar. ═ ÷­rum hˇpnum voru lÝfslÝkurnar miklar, Ý hinum litlar. Milli ■essara tveggja hˇpa voru nßnast engar ■jˇ­ir, segir Rosling. N˙ lÝtur heimurinn allt ÷­ruvÝsi ˙t: flestar ■jˇ­ir Ý mi­junni.

 

Ůri­ja sta­reynd: Fˇlk er heilsuhraustara. Fyrir hßlfri ÷ld voru lÝfslÝkur a­ me­altali Ý heiminum 60 ßr. ŮŠr eru n˙na 70 ßr. Rosling segir a­ flestar ■jˇ­ir heims hafi bŠtt heilsufar umfram efnahag ß sÝ­ustu ßratugum. Hann nefnir sÚrstaklega a­ auknar lÝfslÝkur megi rekja til ■ess a­ dregi­ hefur stˇrlega ˙r barnadau­a. ١ deyi sj÷ milljˇnir barna ß­ur en fimm ßra aldri er nß­, af ■eim 135 milljˇnum barna sem fŠ­ast ßr hvert.

 

Fjˇr­a sta­reynd: St˙lkur fß betri menntun. Mestu breytingarnar Ý lÝfi st˙lkna og ungra kvenna er lÝkast til aukin menntun, segir Rosling. Hann bendir ß a­ ß heimsvÝsu hafi karlmenn ß aldrinum 25-34 ßra veri­ a­ jafna­i um ßtta ßr Ý skˇla, konur ß sama aldri a­eins skemur, e­a sj÷ ßr. Af ■eim 60 milljˇnum barna Ý heiminum sem sŠkja ekki grunnskˇla eru langflest utan skˇla vegna sßrafßtŠktar - fj÷lskyldan ■arf ß ■eim a­ halda Ý vinnu.

 

Fimmta sta­reynd: Endalok sßrafßtŠktar er Ý sjˇnmßli. SßrafßtŠkt er skilgreind sem tekjur undir 1.25 dollurum ß dag - 150 krˇnum Ýslenskum. ═ veruleikanum ■ř­ir ■etta a­ fj÷lskyldan hefur enga vissu fyrir ■vÝ hvort nˇg ver­i a­ bor­a ß morgun, segir Rosling. B÷rnin ■urfa a­ vinna Ý sta­ ■ess a­ sŠkja skˇla, ■au deyja ˙r lŠknanlegum sj˙kdˇmum eins og lungnabˇlgu, ni­urgangspestum og malarÝu. Og fyrir konurnar ■ř­ir sßrafßtŠkt a­ barneiginum er ekki střrt og a­ b÷rnin ver­a sex e­a fleiri. Hann bendir ß t÷lur Al■jˇ­abankans sem sřna a­ sßrafßtŠkir Ý heiminum voru tveir milljar­ar ßri­ 1980 en rÚtt li­lega milljar­ur Ý dag. "١tt margir Ý heiminum b˙i enn vi­ mj÷g lßgar tekjur eru sex milljar­ar af sj÷ fyrir ofan m÷rk sßrafßtŠktar," segir Rosling og bŠtir vi­ a­ ■a­ sÚ markver­ breyting. LÝkur bendi til ■ess a­ sÝ­asti milljar­urinn lyfti sÚr upp ˙r fßtŠktinni ß nŠstu ßratugum.

 

Hans Rosling: How much do you know about the world? 

Stats superstar Hans Rosling sizes up the planet and says 'Don't Panic'/ BBC 

Global data: the importance of perspective, eftir Mark Smith/ OpenLearn 

 

Skype-fundur nemenda milli heimsßlfa:

Upphaf a­ langtÝmasambandi milli ═slands og GambÝu

 

 

═ sÝ­ustu viku ßttu nemendur Ý Melaskˇla og nemendur Ý GambÝu samverustund yfir neti­ me­ a­sto­ Skype  og sv÷lu­u forvitni sinni um ˇlÝka heima. Heimsljˇs leit Ý heimsˇkn Ý Melaskˇla og fylgdist me­ samskiptunum eins og sjß mß ß kvikmyndabrotinu hÚr a­ ofan.  Fyrst var Štlunin a­ nß saman upp˙r klukkan tÝu um morguninn en ■ß var netsambandi­ ekki nˇgu gott og ■vÝ ßkve­i­ a­ reyna aftur klukkustund sÝ­ar.

 

B÷rnin Ý bß­um bekkjunum h÷f­u undirb˙i­ sig vel fyrir ■essi samskipti milli heimsßlfanna og sent spurningar sÝn ß milli um land og ■jˇ­. ┴ bla­i sem margir Ý bekknum hafa Ý h÷ndunum eru um ■rjßtÝu spurningar. Upp˙r klukkan ellefu er komi­ ß samband og bekkurinn Ý GambÝu birtist ß tjaldinu, myndgŠ­in eru ■okkaleg en hljˇ­i­ misgott. Og svo standa Ýslensku krakkarnir upp hver ß fŠtur ÷­rum og bera fram spurningar; hversu stˇrt er landi­ ykkar?; hvenŠr fengu­ ■i­ sjßlfstŠ­i?; hafi­ ■i­ sÚ­ snjˇ?; hva­an fßi­ ■i­ drykkjarvatn?; hvenŠr eignast konur sitt fyrsta barn? og hvernig hljˇmar ■jˇ­s÷ngurinn ykkar?

 

Ůegar gambÝsku krakkarnir eru b˙nir a­ syngja ■jˇ­s÷nginn er ljˇst a­ Ýslensku krakkarnir ■urfa a­ svara Ý s÷mu mynt. ═slenski ■jˇ­s÷ngurinn er ekki au­veldasta lagi­ Ý s÷ngbˇkinni og ma­ur veltir fyrir sÚr hvort tˇlf ßra b÷rn komist Ý gegnum ■a­ verkefni a­ syngja ■jˇ­s÷nginn - en ßhyggjurnar eru ˇ■arfar.

 

Krakkarnir hafa lŠrt margt um GambÝu, bŠ­i ß undirb˙ningstÝmanum og ß ■essum morgni, ■au vita a­ landi­ er lÝti­ a­ flatarmßli, r˙mlega fj÷gur ■˙sund ferkÝlˇmetrar, ■jˇ­in fÚkk sjßlfstŠ­i frß Bretum ßri­ 1965, Ýb˙arnir eru innan vi­ tvŠr milljˇnir, flestir m˙hame­str˙ar, en kannski kemur mest ß ˇvart a­ nemendurnir Ý bekknum eru ß mismunandi aldri, frß tˇlf til sautjßn ßra, allt eftir ■vÝ hvenŠr skˇlagangan hˇfst. Bekkurinn er Bakoteh, skammt frß h÷fu­borg GambÝu, Banjul, en SOS rekur fj÷lm÷rg  barna■orp Ý AfrÝku, ■ar af tv÷ Ý GambÝu. Og eftir velheppna­an Skypefund er ßkve­i­ a­ auka samskiptin og halda annan sambŠrilegan fund ß­ur en langt um lÝ­ur.

 

Ůetta er upphaf a­ langtÝmasambandi.

 

Utana­komandi a­stŠ­ur hafa ßhrif ß brottfall ˙r skˇla:

ŮurrkatÝ­ - og st˙lkunum er haldi­ heima vi­ vinnu

 

HagfrŠ­ingar telja mikilvŠgt a­ draga ˙r kynjamisrÚtti Ý menntun til a­ stu­la a­ ■rˇun. Ůeir telja a­ ■rˇunarrÝki sem mennta ekki st˙lkur takmarki hagv÷xt ■vÝ slÝkt sÚ sˇun ß mannau­i. Eitt af undirmarkmi­um ■˙saldarmarkmi­anna er a­ ˙trřma kynjamun Ý menntun fyrir ßri­ 2015 og ■jˇ­ir eins og KÝna, Bangladess og IndˇnesÝa eru lÝklegar til a­ nß ■vÝ marki - en AfrÝku■jˇ­ir ekki. Frß ■essu greinir Ý The Economists ■ar sem fram kemur a­ fyrir hverja 100 drengi sem voru ß skˇlabekk Ý framhaldsskˇlum Ý ßlfunni voru a­eins 82 st˙lkur. Verja ■arf meiri fjßrmunum Ý menntun st˙lkna og Ý greininni segir a­ stofnanir Sameinu­u ■jˇ­anna styrki st˙lkur til nßms Ý fimmtßn rÝkjum i sunnanver­ri AfrÝku, auk ■ess sem frjßls fÚlagasamt÷k hafi Ý vaxandi mŠli auki­ stu­ning vi­ menntun st˙lkna.

 

Hins vegar er slÝkur fjßrstu­ningur einn og sÚr engin trygging fyrir ■vÝ a­ kynjamunurinn hverfi ■vÝ eins og Martina Bj÷rkman-Nyqvist bendir ß Ý nřrri rannsˇkn hafa utana­komandi a­stŠ­ur ßhrif ß skˇlag÷ngu st˙lkna. H˙n bar saman t÷lur um mŠtingu barna Ý sveitaskˇlum Ý ┌ganda yfir 24 ßra tÝmabil vi­ g÷gn um ˙rkomu og komst a­ raun um a­ ß ■urrkatÝmabilum drˇ miklu meira ˙r skˇlasˇkn st˙lkna en pilta. Ůetta mynstur var­ meira ßberandi eftir a­ skˇlagj÷ld voru afnumin Ý rÝkisskˇlum ┌ganda ßri­ 1997. Rannsˇkn Martinu lei­ir Ý ljˇs a­ jafnvel ■egar ˙rkoma minnkar lÝtilshßttar, um 15%, lei­ir s˙ breyting til ■ess a­ skˇlasˇkn st˙lkna Ý sj÷unda bekk dregst saman um 5% en hefur engin ßhrif ß skˇlasˇkn pilta. Nßmsßrangurinn er Ý samrŠmi vi­ mŠtingarnar, st˙lkurnar sem komu ekki Ý skˇlann ß ■urrkatÝmanum, stˇ­u sig mun verr en strßkarnir vi­ lok grunnskˇlans.

 

Af hverju stelpurnar?

En afhverju sŠkja st˙lkur sÝ­ur skˇla en piltar ß ■urrkatÝma? ═ grein Economists segir a­ 80% vinnuaflsins Ý ┌ganda sÚu smßbŠndur. Afkoma ■eirra Ý b˙skapnum sÚ hß­ rigningu og ■egar skortur er ß henni minnki uppskeran og ■ar af lei­andi tekjurnar. Vi­ ■Šr a­stŠ­ur er st˙lkum haldi­ heima til stu­nings fj÷lskyldunni - foreldrarnir reyna ■ß afla tekna me­ ÷­rum hŠtti - og st˙lkunum er fali­ a­ vinna řmiss konar heimilisst÷rf Ý skamman tÝma. Strßkarnir halda hins vegar ßfram nßmi ■vÝ menntun nřtist ■eim betur en st˙lkum ß vinnumarka­num, a­ ■vÝ er segir Ý greininni.

 

Martina kemst a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ til ■ess a­ halda st˙lkum Ý skˇla gŠtu ■rˇunarsamvinnustofnanir ■urft a­ leggja ßherslu ß a­ger­ir a­ auka tekjur heimila ß erfi­leikatÝmum. Margoft hefur komi­ fram a­ ■a­ er ■jˇ­fÚlagslega mj÷g hagkvŠmt a­ st˙lkum haldi ßfram nßmi eftir grunnskˇla auk ■ess sem sem unglingsst˙lkur Ý nßmi eru heilsuhraustari, eignast b÷rn sÝ­ar ß Švinni og er sÝ­ur ■r÷ngva­ Ý hjˇnab÷nd ß barnsaldri. 

 

The Economist nefnir t÷lur frß Gana ■ar sem dregi­ hefur verulega ˙r barnadau­a ß sÝ­ustu ßratugum en ßrangrinum er a­ hßlfu leyti skrifa­ur ß framfarir Ý menntun st˙lkna. "Ef ■˙ kennir pilti menntar­u einstakling," segir afrÝskur mßlshßttur, "en ef ■˙ kennir st˙lku menntar­u heila ■jˇ­."

Hins vegar vantar mßlsmßtt sem segir til um hvernig koma eigi st˙lku Ý skˇla og halda henni ■ar, segir The Economists.

 


Skrifa­ undir fri­arsamkomulag Ý Austur-Kongˇ

Uppgj÷f M3 tryggir ■ˇ tŠpast varanlegan fri­ 

Stjˇrnv÷ld Ý Austur-Kongˇ og lei­togar skŠruli­asamtakanna M23 skrifu­u ß mßnudag undir fri­arsamkomulag Ý Kampala, h÷fu­borg ┌ganda. Ůar me­ var bundinn endi ß tuttugu mßna­a ßt÷k og liti­ er ß fri­arsamkomulagi­ sem mikilvŠgt skref Ý ■ß ßtt a­ koma ß varanlegum fri­i Ý ■essum heimshluta.

 

M23 skŠruli­arnir tilkynntu um viku ß­ur a­ uppreisn ■eirra vŠri ß enda en um 1500 skŠruli­ar gßfu sig ■ß ß vald hernum Ý ┌ganda. Stutt er sÝ­an sveitir stjˇrnarhersins og Sameinu­u ■jˇ­anna nß­u ß vald sitt ÷llum bŠkist÷­vum uppreisnarmanna Ý M23-skŠruli­ahreyfingunni Ý hÚra­inu Nor­ur-KÝv˙. M23 skŠruli­arnir eru einungis einn af m÷rgum vopnu­um uppreisnarhˇpum Ý landinu og ■vÝ eru enn skŠrur Ý landinu.

 

Fyrrverandi uppreisnarmenn ˙r r÷­um T˙tsa stofnu­u M23-skŠruli­ahreyfinguna en M23 vÝsar Ý 23. mars 2009 fri­arsamkomulagi­ sem batt enda ß fyrri uppreisn T˙tsa Ý Austur-Kongˇ. ┴stŠ­urnar fyrir uppreisnum tengjast ■jˇ­armor­unum Ý R˙anda ■ar sem Hutu-hermenn og li­sveitir ˙r r÷­um ˇbreyttra borgara tˇku af lÝfi um 800.000 manns, einkum t˙tsa. Ůjˇ­armor­in Ý R˙anda sß­u frŠjum endurtekinnar spennu og ßgreinings.

 

M23 uppreisnarmennirnir gripu til vopna en ■eir s÷ku­u rÝkisstjˇrn Joseph Kabila forseta um a­ standa ekki vi­ fri­arsamkomulagi­ frß 2009 m.a. me­ ■vÝ tryggja ekki vernd TutsÝ-flˇttamanna og Kˇngˇb˙a sem tala mßl R˙andamanna.

 

Ůrßtt fyrir fri­arsamkomulagi­ telja margir a­ lÝtil von sÚ um varnalegan fri­ ß svŠ­i ■ar sem ßt÷k hafa rÝkt Ý tvo ßratugi me­ ■eim aflei­ingum a­ milljˇnir hafa lßti­ lÝfi­ og margir b˙a vi­ sßra fßtŠkt ■rßtt fyrir a­ Ý landinu sÚ a­ finna miki­ af nßtt˙ruau­Šfum eins og gulli og dem÷ntum.

 

Fulltr˙ar Sameinu­u ■jˇ­anna, BandarÝkjanna og fleiri ■jˇ­a hafa lengi saka­ stjˇrnv÷ld Ý R˙anda um a­ sty­ja M23 me­ vopnasendingum auk ■ess sem tali­ er a­ ┌ganda hafi veitt skŠruli­unum a­sto­. FrÚttaskřrendur telja m÷gulegt a­ dregi­ hafi ˙r ■eim stu­ningi ß sÝ­ustu misserum vegna al■jˇ­legs ■rřstings.

 

Nau­ganir eru faraldur Ý AfrÝku:

Karlar dregnir inn Ý umrŠ­u um ofbeldisglŠpi gegn konum

Joan Adams' story - Helping victims of sexual violence in South Africa
Saga Joan Adams - stu­ningur vi­ fˇrnarl÷mb kynfer­isofbeldis Ý S-AfrÝku.

Liti­ er ß nau­ganir sem faraldur Ý AfrÝku, jafnvel me­al ■jˇ­a sem b˙a vi­ ■rˇa­ rÚttarkerfi eins og Su­ur-AfrÝku. Ůar var tilkynnt um 64 ■˙sund nau­ganir ß sÝ­asta ßri en ßliti­ er a­ ■Šr sÚu Ý raun um 500 ■˙sund. ═ Su­ur-AfrÝku er konu nau­ga­ ß nÝtjßn sek˙ndna fresti. Fyrir nokkrum ßrum kom fram Ý k÷nnun a­ fjˇr­i hver karlma­ur haf­i einhverntÝma nau­ga­.  

 

FrÚttaveitan Voice of America hefur Ý nokkrum frÚttaskřringum a­ undanf÷rnu fjalla­ um nau­ganir Ý AfrÝku og segir a­ liti­ hafi veri­ ß kynbundi­ ofbeldi Ý alltof langan tÝma sem mßlefni kvenna. N˙ sÚ hins vegar fari­ a­ draga karla inn i umrŠ­una og vinna a­ a­ger­aߊtlunum ■ar sem Štlunin er a­ draga ˙r ■essum ofbeldisglŠpum me­ ■ßttt÷ku karla.

Saga Pauls, 33 ßra gamals LÝberÝumanns sem hlaut 10 ßra dˇm fyrir nau­gun, er dŠmi um hvernig stjˇrnv÷ld Ý ßlfunni reyna a­ koma Ý veg fyrir nau­ganir. Hann nau­ga­i 11 ßra gamalli st˙lku, vi­urkenndi verkna­inn og fŠr n˙ rß­gj÷f ß vegum hins opinbera sem Štlu­ eru kynfer­isafbrota-m÷nnum. Hann ver meirihluta dagsins Ý a­ lŠra atri­i, sem gagnast honum Ý lÝfsbarßttunni, sem hann vonast til a­ komi Ý veg fyrir a­ hann falli ekki Ý s÷mu gryfju ■egar hann hlřtur frelsi.

 

"╔g er nau­gari," er haft eftir Paul Ý frÚtt Voice of America. "╔g hef seti­ inni Ý tv÷ ßr og mÚr hefur tekist a­ bŠta lÝf mitt Ý fangelsinu. ╔g hef t.d. lŠrt dřrarŠktun og sßpuger­ ■annig a­ mÚr lÝ­ur mun betur. ╔g mun losna einn daginn og ver­a gˇ­ur ■egn."

 

Nau­ganir og a­rir kynfer­isglŠpir voru sÚrstaklega algengir ß me­an ß l÷ngu borgarastrÝ­i stˇ­ ■ar Ý landi og hefur ßstandi­ ekki batna­. Hi­ opinbera hefur lagt ßherslu ß a­ a­sto­a konur sem eru fˇrnarl÷mb kynfer­isofbeldis auk ■ess sem vi­leitni hefur veri­ ger­ til a­ nß til ■eirra karla sem lÝklegastar eru til a­ fremja kynfer­isglŠpi sem og ■ß sem sitja inni. Ůetta ß sÚr sta­ Ý ßlfunni allri.

 

Herfer­in hefur skila­ ßrangri og mß benda ß ■ß sta­reynd a­ karlar komu nřlega saman Ý NaÝrˇbÝ og mˇtmŠltu og kr÷f­ust rÚttlŠtis til handa unglingsst˙lku sem var nau­ga­ en ■eim seku var sleppt eftir a­ hafa slegi­ gras. Sß slßttur var eina refsingin. Fjalla­ var um ■a­ mßl Ý sÝ­asta t÷lubla­i Heimsljˇss.

 

Haft er eftir einum ■eirra karla sem tˇku ■ßtt Ý mˇtmŠlunum a­ ■egar hann hafi veri­ a­ alast upp hafi hann haga­ sÚr eins og "dŠmiger­ur afrÝskur karl" sem hafi bori­ litla vir­ingu fyrir konum. Afsta­a hans til kvenna breyttist ■egar hann eigna­ist sÝ­ar dˇttur.

 

Frß ßtta d÷gum til lÝfstÝ­arfangelsis

═ AfrÝku sunnan Sahara eru engin l÷g sem segja til um ■a­ a­ ˇl÷glegt sÚ a­ ma­ur ney­i eiginkonu sÝna til samrŠ­is. ═ ■remur l÷ndum a­ minnsta kosti mega konur ekki kŠra eiginmenn sÝna fyrir nau­gun. Vi­leitni til a­ lÝta ß nau­gun af ■essu tagi sem glŠp hefur veri­ umdeild. ═ l÷ndum Ý AfrÝku sunnan Sahara hefur veri­ fari­ a­ lÝta ß nau­ganir af ■essu tagi sem glŠp frß ■vÝ 1980 ■egar rß­stefna ß vegum Sameinu­u ■jˇ­anna um ˙trřmingu ß hvers kyns mismunun gegn konum vi­urkenndi ■Šr sem kynbundi­ ofbeldi.

 

Su­ur-AfrÝka var einna fyrst landanna og fjarlŠg­i l÷ggjafinn ßri­ 1993 ßkvŠ­i sem veitti eiginm÷nnum ■ß undan■ßgu a­ ekki var hŠgt a­ kŠra ■ß fyrir nau­gun ß eiginkonum sÝnum. SÝ­an hafa tŠplega 20 ÷nnur l÷nd Ý AfrÝku gert svipa­.

 

Eiginmenn eru undan■egnir refsingu Ý NÝgerÝu, E■ݡpÝu og KenÝa. SamkvŠmt l÷gum Ý ■essum l÷ndum eiga nau­ganir sÚr eing÷ngu sta­ utan hjˇnabands. Ekki er minnst ß ■etta Ý hegningarl÷gum Ý Senegal.

FÚlag kvenkyns l÷gfrŠ­inga Ý Senegal rekur hjßlparst÷­ Ý Dakar ■ar sem ■jˇnustan er gjaldfrjßls og hefur l÷gfrŠ­ingur ■ar veri­ me­ skjˇlstŠ­inga sem sˇtt hafa um skilna­ frß eiginm÷nnum sÝnum Ý kj÷lfar nau­gana.

Erfitt er a­ gera sÚr grein fyrir fj÷lda nau­gana ■ar sem ekki er til skrß um slÝkt auk ■ess sem Ý l÷ndum ■ar sem slÝkt ofbeldi er tali­ vera glŠpur ■ß lÝta raunverulega fßir ß ■a­ sem glŠp.

 

Refsing fyrir nau­gun af ■essu tagi er misj÷fn Ý ■eim l÷ndum ■ar sem sett hafa veri­ l÷g var­andi nau­gun Ý hjˇnabandi. Ůar mß nefna sektir og fangelsisvist, allt frß ßtta d÷gum Ý B˙r˙ndÝ til lÝfstÝ­arfangelsis Ý Zimbabwe. Hins vegar segja ■eir sem berjast fyrir ■essu mßlefni a­ ekki sÚ fari­ eftir ■essari kr÷fu um fangelsisvist auk ■ess sem fßar konur stÝga fram og enn fŠrri fara Ý mßl.

 

Working with Men to Stop Rape in Africa/ VOA 

In Africa, Criminalizing Marital Rape Remains Controversial/ VOA 

 
HŠkkun hefur ■egar veri­ dregin til baka

Mikil umrŠ­a hefur veri­ sÝ­ustu dagana um ■rˇunarsamvinnu ═slendinga eftir a­ hagrŠ­ingarhˇpur rÝkisstjˇrnarinnar lag­ til a­ framl÷g til ■rˇunarmßla ver­i endursko­u­ og nřleg hŠkkun dregin til baka. ═ frÚttum R┌V hefur komi­ fram hjß utanrÝkisrß­herra a­ rÝkisstjˇrnin hafi n˙ ■egar dregi­ til baka ■ß hŠkkun sem fyrirhuga­ var a­ veita til ■rˇunara­sto­ar. Heimsljˇs vÝsar Ý krŠkjum hÚr fyrir ne­an Ý nokkur dŠmi um ■ß umrŠ­u sem veri­ hefur um mßli­.

 

Lifandi ═slendingur, eftir Inga Frey Vilhßlmsson/ lei­ari Ý DV 

-

RÝkri ■jˇ­ ber skylda a­ hjßlpa ■eim ÷rsnau­ustu/ VÝsir 

-

HŠkkun til ■rˇunara­sto­ar dregin til baka/ RUV 

-

Vilja a­ ■rˇunara­sto­ ver­i endursko­u­/ DV 

-

Jˇhanna Štla­i lÝka a­ skera ni­ur ■rˇunara­sto­- Íssur hˇta­i stjˇrnarslitum/ DV

-

Ůrˇunara­sto­ en ekki NATO, eftir Agnar Kristjßn Ůorsteinsson/ DVBlogg

-

Ůrˇunarhjßlp ═slendinga er ■jˇ­arsk÷mm, eftir Ëmar Ragnarsson/ ËmarRagnarsson

-

LÝtilmennska, eftir ┴rna M˙la Jˇnsson/ Pressublogg 

 

Au­ur til gˇ­ra verka

 

Au­mennirnir gˇ­hj÷rtu­u e­a fÝlantrˇpar eins og ■eir kallast uppß enska tungu gefa f˙lgur fjßr til ■rˇunarmßla ß hverju ßri, miklu meiri peninga en flestir halda, e­a 50 milljar­a BandarÝkjadala sem nemur 35% af ÷llum opinberum framl÷gum til ■rˇunarmßla Ý heiminum. 

 

Ůessir mannvinir rekja hugmyndafrŠ­ina um a­ gefa au­ sinn til gˇ­ra verka til Andrew Carnegies sem var voldugur i­nj÷fur og kapÝtalisti ß sinni tÝ­. En eitthva­ ger­ist Ý lÝfi hans ßri­ 1889 ■vÝ ■a­ ßr hˇf hann a­ ˙tdeilda au­num og til var­ fleyg setning h÷f­ eftir honum sem hefur lifa­ allar g÷tur sÝ­an: Sß sem deyr rÝkur, deyr me­ sk÷mm."

Global Philanthropy Forum Featured on American Airlines

TŠpum hundra­ ßrum sÝ­ar birtist annar au­křfingur sem haf­i komist a­ s÷mu ni­urst÷­u og vildi deila upps÷fnu­u fÚ til a­ gera heiminn betri: t÷lvumˇg˙llinn Bill Gates. Hann hefur fengi­ fleiri moldrÝka einstaklinga Ý li­ me­ sÚr og  hefur kappsamlega unni­ a­ ■vÝ a­ fß au­křfinga til ■ess a­ skuldbinda sig til ■ess a­ verja hßlfum au­i sÝnum til gˇ­ger­armßla. 

 

SamkvŠmt frÚtt Ý sŠnska tÝmaritinu Om Vńrlden hafa r˙mlega eitt hundra­ au­křfingar skrifa­ undir slÝkan samning undir formerkjum samtakanna Global Philanthropy Group.

 

Nßnar 

 

┴hugavert
 
-
-
-
Saving the lives of children under five through supply chain innovations
Saving the lives of children under five through supply chain innovations
Heart of darkness: The psychology of an aid worker, eftir Brendan Rigby/ WhyDev
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar

-
-
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


Fi­rildaf÷gnu­ur UN Women ß morgun! 
Fˇrnarl÷mbum ˙tsk˙fa­ ˙r samfÚlaginu - vi­tal Kastljˇss vi­ MargrÚti Rˇsu Jochumsdˇttur.
 

Anna­ kv÷ld, 14. nˇvember, stendur UN Women fyrir Fi­rildaf÷gnu­i Ý H÷rpu ■ar sem gla­st ver­ur yfir yfir ßrangrinum sem nß­st hefur Ý jafnrÚttismßlum Ý heiminum, "kraftinum sem myndast ■egar konur brjˇta sta­almyndir og hef­ir og vi­ Štlum a­ krefjast ■ess a­ mannrÚttindi kvenna og st˙lkna sÚu virt," eins og segir ß heimasÝ­u samtakanna.

 

Kv÷ldi­ er tileinka­ ■olendum sřrußrßsa en vi­ fßum ˇgleymanlegt tŠkifŠri a­ kynnast indverskum konum sem lifa­ hafa af slÝkar ßrßsir.

 

Fi­rildaf÷gnu­ur UN Women ver­ur Švintřralegt kv÷ld. Helsta listafˇlk ═slands leggur samt÷kunum li­ og bř­ur ykkur upp ß magna­a upplifun.

 

*Dansarar ═slenska dansflokksins sřna verk

*lands■ekktar leikkonur ver­a me­ ˇgleymanlegan gj÷rning

*SigrÝ­ur Thorlacius og H÷gni Egilsson syngja falleg l÷g saman

*Dj Natalie┬ 

*ËvŠnt uppßkoma Ý lok kv÷lds

 

Kynnar kv÷ldsins eru Ůˇra Arnˇrsdˇttir og Vilhelm Anton Jˇnsson

 

 

Upplřsingar um sřrußrßsir/ UNWomen 

 

Mikill ßhugi ß starfi Rau­a krossins ß ßtakasvŠ­um
Erindi Pascale Meige Wagner hjß Rau­a krossinum.
Erindi Pascale Meige Wagner hjß Rau­a krossinum.

Fullt var ˙t ˙r dyrum ß fyrirlestri Rau­a krossins um kynbundi­ ofbeldi ß ßtakasvŠ­um sem haldinn var fyrir sk÷mmu. Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra flutti ßvarp ■ar sem hann rŠddi um mikilvŠgt hlutverk Rau­a krossins jafnt ß ßtakasvŠ­um og Ý nßtt˙ruhamf÷rum, hvort sem vŠri ß al■jˇ­avÝsu e­a Ý heimabygg­, Ý ■eim tŠplega 200 l÷ndum sem Rau­i krossinn starfar Ý.

Pascale Meige Wagner, a­sto­arframkvŠmda-stjˇri hjßlparsvi­s Al■jˇ­a Rau­a krossins, lřsti starfsemi Rau­a krossins ß ßtakasvŠ­um og sÚrstaklega hvernig reynt vŠri a­ vinna gegn ■vÝ a­ kynfer­islegu ofbeldi sÚ beitt ß ßtakasvŠ­um. 
 
Pascale sag­i a­ ekki vŠri hŠgt a­ sŠtta sig vi­ a­ kynbundi­ ofbeldi, nau­ganir og a­rar kynfer­islegar ßrßsir vŠru fylgifiskar vopna­ra ßtaka. Vinna yr­i markvisst gegn ■vÝ, jafnt me­ frŠ­slu sem sakfellingu ■ar sem um brot ß al■jˇ­legum mann˙­arl÷gum vŠri a­ rŠ­a.
 
HŠgt er a­ hlř­a ß erindi Pascale me­ ■vÝ a­ smella ß myndina hÚr a­ ofan.
 
 
Styrkir til meistara- og doktorsnßms

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands auglřsir til umsˇknar styrki til meistara- og doktorsnßms ß starfssvi­i stofnunarinnar.  A­ ■essu sinni ver­a veittir 3 styrkir.

 

Hlutverk rannsˇknarstyrkja Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands (ŮSS═) er a­ stu­la a­ uppbyggingu ■ekkingar um ■rˇunarmßl ß ═slandi me­ ■vÝ styrkja Ýslenska nemendur Ý meistara- og doktorsnßmi vi­ hßskˇla til rannsˇknarverkefna er snerta starfssvi­ stofnunarinnar. Rannsˇknaverkefni skal nema a­ minnsta kosti 30 einingum af nßminu og einkum tengjast ■rˇunarsamvinnu ß eftirt÷ldum svi­um:

 

  • Au­linda- og umhverfismßlum
  • Heilbrig­ismßlum
  • Menntamßlum
  • FÚlags- og jafnrÚttismßlum
  • Stefnu og straumum Ý ■rˇunarsamvinnu

 

Reikna­ er me­ a­ vi­komandi ■urfi a­ kynna sÚr a­stŠ­ur Ý ■vÝ landi sem rannsˇknin mi­ar a­ og fylga reglum ■ess um rannsˇknarleyfi. Lag­ar skulu fram upplřsingar um samstarfsa­ila Ý vi­komandi landi.

 

═ umsˇkn skal gera grein fyrir st÷­u ■ekkingar (hßmark 500 or­), markmi­i rannsˇknar og ßvinning af henni (hßmark 200 or­), a­fer­afrŠ­i (hßmark 300 or­) og tÝma- og kostna­arߊtlun, ßsamt upplřsingum lei­beinanda og vi­ hva­a hßskˇla rannsˇkn ver­ur unnin.

 

Rannsˇknastyrkirnir nema a­ hßmarki 500.000 kr.

 

Umsˇknir skal senda inn til Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý rafrŠnu formi ß netfang: iceida@iceida.is Umsˇknarfrestur er til 30. nˇvember 2013.

 

Nßnari upplřsingar fßst hjß Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands, Rau­arßrstÝg 27, ReykjavÝk, s. 545 8980.

 


Safna­ vegna ney­arinnar ß Filippseyjum

 - Rau­i krossinn, UNICEF, Barnaheill, Hjßlparstarf kirkjunnar og SOS kalla eftir stu­ningi ═slendinga
Mikil ney­ ß Filippseyjum. Ljˇsmynd: Jason Gutierrez/IRIN

Tali­ er a­ tv÷ ■˙sund manns hafi lßti­ lÝfi­ ■egar ofurfellibylurinn Haiyan skall ß ß Filippseyjum Ý sÝ­ustu viku. Margra er enn sakna­ og ß ■ri­ja ■˙sund eru slasa­ir. Fellibylurinn er sß kr÷ftugasti sem mŠlst hefur og ey­ileggingunni er lÝkt vi­ vi­ ßstandi­ Ý IndˇnesÝu eftir jar­skjßlftann sem orsaka­i flˇ­bylgju ßri­ 2004. DŠmi eru um a­ strandbŠir hafi ■urrkast ˙t, m÷rg hundru­ ■˙sund manns glÝma vi­ matarskort, skortur er ß hreinu drykkjarvatni, samg÷ngukerfi­ lama­ist og ringulrei­ hefur veri­ mikil. ÍrvŠnting fˇlks er einnig mikil og hefur veri­ brotist inn Ý verslanir og heimili.

 

Sameinu­u ■jˇ­irnar gera rß­ fyrir a­ r˙mlega 11,3 milljˇnir landsmanna hafi or­i­ fyrir beinum ßhrifum af hamf÷runum og heimilislausir skipta tugum ■˙sunda. Ekki hefur gengi­ nˇgu vel a­ vinna a­ hjßlparstarfi ■ar sem margir vegir hafa fari­ Ý sundur, vÝ­a er rafmagnslaust auk ■ess sem skemmdir hafa or­i­ ß flugv÷llum.

 

A­ mati Sameinu­u ■jˇ­anna ■arf 301 milljˇn BandarÝkjadala, e­a yfir 30 milljar­a krˇna, Ý tengslum vi­ hjßlparstarfi­ Ý landinu en tali­ er a­ 2,5 milljˇnir manna ■urfi ß matvŠlaa­sto­ a­ halda. M÷rg rÝki hafa sent hjßlparg÷gn og hjßlparstarfsmenn til landsins.

 

Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra hefur ßkve­i­ a­ stjˇrnv÷ld veiti 12,3 milljˇnum krˇna til ney­ara­sto­ar og mun a­sto­in ver­a veitt me­ millig÷ngu MatvŠlaߊtlunar Sameinu­u ■jˇ­anna.

 

Rau­i kross ═slands hefur hafi­ s÷fnunarßtak til handa fˇrnarl÷mbum fellibylsins auk ■ess a­ a­sto­a Filippseyinga hÚr ß landi sem sakna Šttingja sinna ß hamfarasvŠ­inu. Ůß er bent ß ß heimasÝ­u Rau­a krossins, a­ vi­b˙i­ sÚ a­ fˇlk, sem enn hefur ekki nß­ sambandi vi­ Šttingja og vini ß ska­asvŠ­unum, hafi ßhyggjur og sÚ undir miklu ßlagi og getur ■a­ ß heimasÝ­unni nßlgast bŠkling um ßfallahjßlp Rau­a krossins ß ensku.

 

Gert er rß­ fyrir a­ meira en fjˇrar milljˇnir barna ß Filippseyjum eigi um sßrt a­ binda Ý kj÷lfar fellibylsins. UNICEF ß ═slandi hefur hafi­ ney­ars÷fnun fyrir b÷rn ß Filippseyjum. ┴ heimasÝ­u samtakanna, kemur fram a­ forgangsatri­i sÚ a­ tryggja a­gengi barna a­ hreinu vatni, nŠringu, hreinlŠtisa­st÷­u, koma Ý veg fyrir smitsj˙kdˇma og koma b÷rnum Ý skjˇl.

 

Barnaheill hefur einnig hafi­ ney­ars÷fnun vegna fellibylsins og ß heimasÝ­u samtakanna, barnaheill.is, er haft eftir framkvŠmdastjˇra ■eirra a­ skˇlaganga barna ß Filippseyjum sÚ st÷­vu­ tÝmabundi­ ■ar sem ■˙sundir skˇla hafa ey­ilagst, skemmst e­a gegni n˙ hlutverki ney­arskřla.

 

SOS Barna■orpin eru lÝka undir ■a­ b˙in a­ taka vi­ ■eim b÷rnum sem misst hafa foreldra sÝna Ý hamf÷runum. HŠgt er a­ styrkja eitt ßkve­i­ barn Ý SOS Barna■orpi ß Filippseyjum. Ůß er einnig hŠgt a­ gerast barna■orpsvinur ■ar sem eitt ßkve­i­ barna■orp er styrkt. Einnig er hŠgt a­ gefa frjßlst framlag sem nota­ ver­ur ß Filippseyjum inn ß reiknisn˙meri­ 334-26-52075 kt.5002892529. 

 

Hjßlparstarf kirkjunnar hefur ennfremur opna­ s÷fnunarreikning til styrktar ney­arhjßlpinni: 0334-26-886 kt.: 450670-0499. 

 

Ney­ara­sto­ Rau­a krossins Ý kapp vi­ tÝmann / Rau­ikrossinn 

Hver einasta mÝn˙ta skiptir mßli/ UNICEF (Barnahjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna) 

ÍrvŠnting ß Filippseyjum - ney­ars÷fnun

SOS a­sto­ar ß Filippseyjum 

Versti fellibylur s÷gunnar hefur skelfilegar aflei­ingar ß Filippseyjum / Hjßlparstarf kirkjunnar 

 

Landb˙na­ur og fŠ­u÷ryggi

 

- eftir MargÚti Einarsdˇttur svi­sstjˇra verkefnaundirb˙nings hjß Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands 

AfrÝskir bŠndur hafa veri­ utanveltu og ja­arhˇpur fram til ■essa, segir MargrÚt Einarsdˇttir Ý grein sinni. Ljˇsmynd frß MalavÝ: gunnisal.

 

Segja mß a­ fyrsta ■˙saldarmarkmi­inu hafi veri­ nß­ ■ar sem helmingi fŠrri lif­u vi­ sßrafßtŠkt ßri­ 2010 bori­ saman vi­ ßri­ 1990, en ■eim fŠkka­i um 700 milljˇnir. ١ er ekki ÷ll sagan s÷g­. ═ AfrÝku sunnan Sahara břr nŠstum helmingur Ýb˙anna enn vi­ mikla fßtŠkt. ═ l÷ndunum ß ■essu svŠ­i me­ nokkrum undantekningum ■ˇ, hefur fßtŠkum fj÷lga­. ┴ri­ 1990 voru 290 milljˇnir manna Ý l÷ndunum sunnan Shara taldir lifa vi­ sßrafßtŠkt en 2010 var talan komin upp Ý 414 milljˇnir (The MDG report 2013).

 

FßtŠkt Ý sveitahÚru­um AfrÝku sunnan Sahara

Flest l÷ndin Ý AfrÝku sunnan Sahara ey­imerkurinnar eru landb˙na­arl÷nd ■ar sem sjßlfs■urftarb˙skapur er rÝkjandi. A­ me­altali b˙a 65 % Ýb˙anna til sveita ■ar sem fßtŠktin er mest.

 

Ůa­ er mat řmissa frŠ­imanna sem vinna a­ rannsˇknum ß svi­i landb˙na­ar Ý AfrÝku, a­ afrÝskir bŠndur hafi veri­ utanveltu og ja­arhˇpur fram til ■essa. Ůeir hafi ekki fengi­ ■ann stu­ning stjˇrnvalda sem ■arf til a­ ■rˇa landb˙na­ af stigi sjßlfs■urftar. Stefnum÷rkun og a­ger­ir Ý landb˙na­armßlum hafa ekki beinst nˇg a­ ■vÝ a­ ■rˇa greinina til hagsŠldar fyrir smßbŠndur. Nefna mß řmsar a­ger­ir sem nau­synlegt er a­ hrinda Ý framkvŠmd, ef einhver breyting ß a­ ver­a. Ůa­ ■arf a­ veita bŠndum a­gang a­ fjßrmagni, auka ■ekkingu ■eirra og a­sto­a ■ß vi­ a­ tŠknivŠ­a b˙skapinn. Lagning vega er einnig brřnt mßlefni, svo au­velda megi flutning ß framlei­slunni ß marka­i.

 

Allar breytingarnar segja sÚrfrŠ­ingarnir ■urfa a­ vera Ý samvinnu vi­ bŠndur og sveitasamfÚl÷g, eigi ■Šr a­ heppnast og bera ßrangur. SamkvŠmt rannsˇknum hefur v÷xtur Ý landb˙na­i dregi­ a­ me­altali meira ˙r fßtŠkt en v÷xtur Ý ÷­rum geirum.

 

Samkeppnin um land og au­lindir Ý leit a­ ˇdřrri orku og rŠktarlandi fer sÝvaxandi.

Eftirspurn eftir landb˙na­arv÷rum er alltaf a­ aukast ß heimsvÝsu. Einnig eru al■jˇ­leg fyrirtŠki og einkaa­ilar ß h÷ttunum eftir au­lindum eins og landi, jar­efnum, orku og vatni. Erlendir fjßrfestar kaupa land og framlei­a matvŠli til ˙tflutnings ß marka­i utan AfrÝku.

 

Eftirspurnin kemur ekki eing÷ngu frß innlendum a­ilum heldur frß l÷ndum utan ßlfunnar ekki sÝst ■eim l÷ndum sem ß sÝ­ustu ßrum hafa nß­ miklum ßrangri ß efnahagssvi­inu og tekist a­ lyfta fj÷lda fˇlks upp ˙r sßrri fßtŠkt (KÝna og BrasilÝa) Ůessi vaxandi ßhugi ß afrÝsku rŠktarlandi hefur sett sjˇnarhorni­ ß a­ minnsta kosti tvŠr nßlganir um hvernig efla megi landb˙na­inn Ý ßlfunni:

1) I­na­arframlei­sla til ˙tflutnings. Ůa­ getur veri­ rŠktun ß hrÝsgrjˇnum sem flutt eru til KÝna, rŠktun ß pl÷ntum sem nřttar eru til a­ framlei­a grŠna orku e­a eldneyti ß bÝla sem flutt er ˙t til řmissa sta­a Ý hinum vestrŠna heimi. HÚr ■arf a­ gŠta ■ess a­ hagna­urinn af starfseminni e­a hluti hagna­arins ver­i eftir Ý landinu sem leigir e­a hefur selt land til erlendra a­ila.

2) Efla smßbŠndur, tŠknivŠ­a framlei­sluna og tryggja fŠ­u÷ryggi heima fyrir og sjßlfbŠrni Ý greininni.

Fyrra sjˇnarhorni­, fjßrfestingar Ý i­nvŠddum landb˙na­i sem skapar atvinnum÷guleika og tryggir erlendan gjaldeyri er s˙ lei­ sem stjˇrnv÷ld Ý m÷rgum AfrÝkurÝkjum hafa lagt ßherslu ß. Ůessu fylgja řmis vandamßl og er hag bŠndasamfÚlaganna oft fˇrna­ fyrir a­ra hagsmuni sem hvorki leysa vandamßl fßtŠktar nÚ tryggja fŠ­u÷ryggi, alla vega ekki til skamms tÝma.

 

Eitt af ■vÝ er eignarhald ß landi og rÚtturinn til landsins. ═ sumum rÝkjum AfrÝku er ■a­ rÝki­ sem ß allt land og getur ˙thluta­ ■vÝ, einnig hafa ■orpsh÷f­ingjar Ý m÷rgum l÷ndum ßlfunnar rÚtt til a­ ˙thluta landi og hafa ■vÝ yfirumsjˇn me­ eignarhaldinu. Inn Ý ■etta kerfi koma svo rÚttindi Štta e­a samtaka sem einnig hafa rÚttindi til landsins e­a afnotarÚtt af ■vÝ. Ůegar land er keypt, e­a rÝki­/h÷f­ingjar taka ■a­ eignarnßmi til a­ selja ÷­rum, fß bŠndurnir bŠtur, sem oft eru lÝtilsvir­i ef ■eir fß ■ß nokku­. Ůannig stu­lar eignarnßm e­a sala ß landi oft a­ enn meiri fßtŠkt hjß ■eim hˇpi fˇlks sem hefur b˙i­ ■ar fyrir.

 

Anna­ vandamßl sem hÚr mß nefna er a­ landb˙na­arverkamenn sem rß­a sig til vinnu ß i­nvŠddum b˙g÷r­um hafa oft lßg laun og lÝti­ ÷ryggi sem Ý raun hefur einkennt s÷gu margra stˇrbřla Ý AfrÝku langt aftur Ý aldir. Einnig fŠkkar st÷rfum vi­ i­nvŠ­inguna.

 

FramtÝ­ landb˙na­ar og framtÝ­ fßtŠks sveitafˇlks Ý sunnanver­ri AfrÝku veltur ß ■eim breytingum sem n˙ eiga sÚr sta­. Stefnum÷rkun stjˇrnvalda Ý mßflokknum er mikilvŠg, sem og lagasetning um au­lindanřtingu og eignarhald ß landi ■ar sem hagsmunir hinna fßtŠku og fŠ­u÷ryggi eru h÷f­ a­ lei­arljˇsi. Forsenda ■ess a­ hŠgt sÚ a­ draga ˙r fßtŠkt er hagv÷xtur, en ■a­ er ekki nˇg. Hann ■arf a­ skila sÚr til allra landsmanna Ý auknum tŠkifŠrum, tekjum og bŠttri ■jˇnustu, a­eins ■annig ver­ur ■˙saldarmarkmi­unum nß­ (inclusive growth, UNDP).

 

 

Heimildir:
Cheru; Fantu and Renu Modi (2013): Agricltural Development and Food security in Africa, London/New York, The Nordic Africa Institute
HeimasÝ­ur sko­a­ar 12. nˇvember 2013:
Beyene, Atakilte: Policy Note 3, 2013: Costly not to consider local resistance
UN: The Millennium development Goals Report 2013

 

Hva­ er svona merkilegt vi­ ■a­?  


- eftir DrÝfu Gu­mundsdˇttur starfsnema Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý MalavÝ

 

MalavÝskur veruleiki. Ljˇsmyndir: gunnisal

 

┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rÝr starfsnemar sem lÝkt og undanfarin ßr hafa fallist ß bei­ni Heimsljˇss um pistlaskrif ■ann tÝma sem ■eir dvelja Ý samstarfsl÷ndum ═slendinga.  

 

 

╔g sat ß bekk undir trÚ Ý Mangochi hÚra­i og skeytti engu um karlmennina sem řmist hvÝldu sig Ý skugganum undir MangˇtrÚnu vi­ hli­ mÚr e­a voru a­ selja eitthva­. ╔g tˇk ekki einu sinni eftir ■eim svo gagntekin var Úg af konunum sem ßttu lei­ hjß me­ heljarstˇra trjßdrumba, ˇgnarstˇrar tuglÝtra vatnsf÷tur og m÷rg kÝlˇ af allskyns afur­um eins og maÝs, hveiti, nsima, kart÷flum og kolum Ý mismunandi Ýlßtum af ÷llum stŠr­um og ger­um, allt ■etta bßru ■Šr ß h÷f­i sÚr. Margar hverjar einnig me­ litlu krÝlin sÝn ß bakinu. Jß, me­ litlu krÝlin sÝn ß bakinu, hugsa­i Úg, me­ litlu krÝlin ß bakinu gera ■Šr allt. Tengsl mˇ­ur og barns hljˇta a­ vera ofbo­slega sterk verandi svona nßin, bundin maga vi­ bak fyrstu ßr lÝfsins. Ëtr˙legt hvernig b÷rnin geta sofi­ vŠrt sama hva­ mŠ­urnar eru a­ bralla, jafnvel ■ˇtt ■Šr sÚu a­ sˇpa, sk˙ra og skr˙bba, elda og malla. Jß, Úg haf­i meira a­ segja sÚ­ fullt af konum vera a­ vinna akrana me­ afkvŠmin reyr­ vi­ hrygginn. Jß, merkis konur hugsa­i Úg. Konur. Konur? Jß, bara konur. Hvar eru karlmennirnir eiginlega?

 

Sem sn÷ggvast runnu sjß÷ldrin a­ mangˇtrÚnu. Hm. JŠja, matarhlÚi­ b˙i­. ╔g ßkva­ a­ r÷lta aftur upp ß skrifstofu og spyrja malavÝskan kollega minn ˙t Ý ■etta.   

 

Hva­ er svona merkilegt vi­ ■a­ a­ vera karlma­ur? - spur­i Úg Ý anda S÷lku V÷lku - hva­ gera ■eir eiginlega? Af hverju hjßlpa ■eir ekki til?  J˙, ■a­ er bara břsna merkilegt, sem slÝkir eru malavÝskir karlmenn vÝst miklir hugsu­ir og sjß um mikilvŠgari st÷rfin, axla ßbyrg­ og hafa viti­ fyrir fj÷lskyldunni. Taka vi­ peningunum. Karlmennirnir vinna. Vinna fyrir tekjunum, fß laun, ■ess vegna rß­a ■eir ß heimilinu. Konurnar hafa ekkert a­ gera - ef Úg hef­i ekkert a­ gera, segir hann um lei­ og a­sto­arkonan ß skrifstofunni kemur upp stigann me­ ■rjßtÝu lÝtra vatnsf÷tu ß hausnum, (■a­ var nefnilega vatnslaust), - ■ß mundi Úg au­vita­ hjßlpa til. ŮŠr kunna nßtt˙rulega ekkert a­ fara me­ peninga. N˙ ef ■Šr hef­u vinnu, ynnu sÚr inn fyrir eigin tekjum ■ß myndu ■Šr kannski lŠra inn ß ■ß. En ■a­ er erfitt a­ fß vinnu sjß­u til. - Hva­ um sameiginlegar tekjur? - Ekkert svar. Bara einlŠgur hlßtur.

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105