|
|
 |
Heimsljós
veftímarit um þróunarmál
|
|
6. árg. 204. tbl.
|
19. júní 2013
|
|
Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra á samráðsfundi með afrískum og norrænum ráðherrum:
Ísland lætur ekki sitt eftir liggja í baráttunni við fátækt og ójöfnuð á alþjóðavísu
 | |
Ljósmynd frá Malaví: gunnisal.
|
Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra sótti um síðustu helgi árlegan samráðsfund utanríkisráðherra Norðurlandanna og Afríkuríkja sem haldinn var í bænum Hämeenlinna í Finnlandi. Ellefu Afríkuríki taka þátt í samráðinu; Benín, Botsvana, Gana, Lesótó, Malí, Mósambík, Nígeríu, Sambíu, Senegal, Suður-Afríka og Tansanía.
Samkvæmt frétt utanríkisráðuneytis voru umfjöllunarefni fundarins norræna velferðarmódelið á tímum efnahagsþrenginga, leiðir til að tryggja hagvöxt með jöfnuð að leiðarljósi og hvernig stuðla megi að friðarhorfum þar sem ófriður ríkir í Afríku. "Norrænt samstarf er hornsteinn utanríkisstefnu Íslands og sagði utanríkisráðherra afar ánægjulegt að fyrsti fundur sinn í hópi norrænnu ráðherranna hafi verið með fulltrúum Afríkuríkja. Þrátt fyrir margar áskoranir berist nú góðar fregnir frá Afríku. Efnahagsleg og félagsleg þróun, lýðræði og mannréttindi hafi styrkst á síðustu árum og ný tækifæri til samstarfs milli Norðurlanda og ríkja álfunnar fari vaxandi," segir í fréttinni.
Í máli sínu lagði utanríkisráðherra meðal annars áherslu á hversu brýnt er að skapa hagvöxt á nýjan leik og forðast mannauðsflótta í efnahagsþrengingum og sagði hann íslensk stjórnvöld bregðist nú við slíkum áskorunum í upphafi nýs kjörtímabils. "Ráðherra sagði jákvæða efnahagsþróun og bætt lífskjör í Afríkuríkjum vera mikið fagnaðarefni og að Ísland láti ekki sitt eftir liggja í baráttunni við fátækt og ójöfnuð á alþjóðavísu," segir í frétt ráðuneytisins.
Á fundinum fóru fram umræður um mannréttindamál og kynjajafnrétti og sagði ráðherra sérstaklega gagnlegt að umræða um réttindi samkynhneigðra hafi verið opin og hreinskiptin. Áhersla Norðurlandanna á réttindi hinsegin fólks, opna umræðu, skilning og umburðarlyndi hafi komist skilmerkilega til skila.
Þetta er tólfti samráðsfundurinn af þessum toga en sá fyrsti var haldinn árið 2001 að frumkvæði Önnu Lindh, þáverandi utanríkisráðherra Svíþjóðar. Tilgangur fundanna er að skapa vettvang til að ræða með óformlegum hætti utanríkispólitísk málefni, áskoranir á sviði stjórnmálanna og eiga skoðanaskipti um álitamál sem eru efst á baugi á alþjóðavettvangi hverju sinni. Fundirnir eru haldnir til skiptis í einu Norðurlandanna og í Afríkuriki.
Nánar
|
Stöðnun í menntamálum þróunarríkja:
Tæplega sextíu milljónir barna ekki í skóla og brottfall óbreytt í heilan áratug
 | |
57 milljónir barna ekki í skóla
|
Ný gögn um skólagöngu barna í þróunarríkjum sýna stöðnun eftir mikið framfaraskeið á síðustu árum. Meginskýringin er sögð vera minni framlög til menntamála. Framlagsríki í Evrópu hafa vegna efnahagsþrenginga dregið úr stuðningi við þróunarsamvinnu en framlög á alþjóðavísu lækkuðu á síðsta ári í fyrsta sinn frá árinu 2002. Framlög til menntunar lækkuðu um 6% milli áranna, sex af tíu stærstu veitendum til málaflokksins drógu úr stuðningi.
Að mati UNESCO, menningar- og vísindastofnunar Sameinuðu þjóðanna, endurspegla gögnin nauðsyn þess að takast á við tvo mikilvæga þætti í menntun, annars vegar að koma öllum börnun á skólabekk og hins vegar að tryggja að þau nái tilskilinni þekkingu og færni til að verða fullgildir þáttakendur í alþjóðlegu samfélagi.
Irina Bokova framkvæmdastjóri UNESCO segir að tímamót séu í menntamálum, alþjóðasamfélagið verði að horfa til þess að ekki sé nóg að koma börnum í skóla heldur verði að tryggja að skólinn veiti þeim raunverulegt nám í undirstöðuþekkingu.
Samkvæmt nýju skýrslunni frá Hagstofu UNESCO (UIS) og samtakanna Menntun fyrir alla (EFA) voru 57 milljónir barna utan skóla árið 2011, aðeins tveimur milljónum færri en árið áður. Langflest börn utan skóla eru í Afríku sunnan Sahara, eða rúmlega helmingur barnanna. Í þessum heimshluta hefur eitt af hverjum fimm börnum á grunnskólaaldri ýmist aldrei stigið fæti inn í skóla eða hrakist brott áður fyrir lok grunnskólanáms.
Skýrslan sýnir að brottfall nemenda hefur ekki minnkað að neinu marki. Af þeim 137 milljónum barna sem hefja nám í grunnskóla er líklegt að 34 milljónir barna hverfi frá námi áður en þau ljúka síðasta skólaárinu. Það þýðir um 25% brottfall sem er sama hlutfall og árið 2000.
UNESCO vekur athygli á því að auk niðurskurðar í framlögum til menntamála sé fjármagninu ekki beint til þeirra heimshluta eða þjóða þar sem þörfin er brýnust. Bent er á framlög Bandaríkjamanna sem lækkuðu um 9% milli ára til fátækustu ríkjanna.
"Nú er ekki rétti tíminn fyrir framlagsríkin að hætta," segir Irina Bokova.
"Þvert á móti: til að ná til þessara barna verða veitendur þróunaraðstoðar að standa við skuldbindingar sínar frá því í upphafi aldarinnar þannig að ekkert barn sé utan skóla vegna skorts á fjármagni."
Því er við að bæta að í skýrslu UNESCO um bekkjarstærðir kemur fram að í Malaví voru að meðaltali 94 nemendur í bekk á grunnskólastigi árið 2011.
|
|
Fólksfjölgun langmest í Afríku á þessari öld:
Um miðja öldina verður þriðja hvert barn sem fæðist afrískt
 | |
Mannfjöldaþróun og loftslagsbreytingar - Hans Rosling útskýrir.
|
Mannfjöldaspár gera nú ráð fyrir því að íbúafjöldi jarðarinnar verði 11 milljarðar árið 2100, tæpum milljarði fleiri en fyrri spáð bentu til. Íbúar Afríku verða fjórum sinnum fleiri en þeir eru í dag og fólksfjölgunin verður mest í fátækum ríkjum. Vísindamenn höfðu reiknað með að draga myndi fyrr úr fólksfjölgun í Afríku en raunin er. Afrískar konar eiga enn að jafnaði 5.2 börn. Um miðja öldina verður þriðja hvert barn sem fæðist í heiminum afrískt. Þá verður Nígería fjölmennari en Bandaríkin.
Í öðrum heimshlutum en Afríku verða engar stórvægilegar breytingar í mannfjöldaþróun. Í Evrópu sjá vísindamenn fram á lítilsháttar fækkun íbúa og í öðrum heimshlutum verður lítilsháttar fjölgun, fyrst og fremst vegna þess að lífslíkur aukast.
Samkvæmt nýju mannfjöldaspánni verður Indland fjölmennasta ríki veraldar árið 2028 en það ár verða Indverjar fleiri en Kínverjar gangi spáin eftir, alls 1.45 milljarðar.
Daily Mail í Bretlandi bendir á að umræða um mannfjölda hafi þokað fyrir öðrum brýnni málefnum á síðustu árum, ekki síst fátækt í heiminum og loftslagsbreytingum. Í ljósi nýlegrar hungursneyðar Sahel svæðinu og afleiðinga loftslagsbreytinga í álfunni sé ástæða til að óttast matvælaskort en þó ef til vill miklu fremur vatnsskort.
Í fréttinni segir að fjölgunin í Afríku skýrist af því að ungt fólk sé þar hlutfallslega flest. Á listanum yfir tíu þjóðir með lægstan meðaldur séu tíu Afríkuþjóðir, hæsta hlutfallið í Níger þar sem 48.9% íbúanna eru yngri en fjórtán ára. Úganda og Malí fylgi fast á eftir.
Nigeria expected to have larger population than US by 2050/ TheGuardian
A global population of 10 billion is nothing to worry about, eftir Danny Dorling/ TheGuardian
Population 10 Billion by Danny Dorling - review, eftir John Kampfer/ TheGuardian
Major Populations in 2100/ Guardian
|
|
Rýnt í aðstæður ungs fólks:
Staða stúlkna og ungra kvenna frá fátækum heimilum í sveitum erfiðust
 | |
Ung móðir í Malaví. Ljósmynd: gunnisal
|
Enginn þjóðfélags-hópur í heiminum býr við meiri óvissu en börn og unglingar eftir að þúsaldar-markmiðin verða úr sögunni í árslok 2015. Spár eru misvísandi um það hvers konar heim ungamennin koma til með að erfa og hvernig þau eru sjálf í stakk búin til þess að takast á við veröldina. Bandarísk rannsóknastofnun um mannafjölda (PRF) hefur með stuðningi Þróunarsamvinnu-stofnunar Bandaríkjanna (USAID) hefur rýnt í aldurshópinn 10-24 ára í heiminum og gefið út tölfræðirit með margvíslegum upplýsingum um stöðu ungmenna: World´s Youth 2013 Data Sheet.
Tölfræðigögnin sýna að ungt fólk býr almennt við betri heilsu og meiri menntun nú en áður. Hins vegar búa ungmenni í fátækum ríkjum við ýmiss konar hindranir, félagslegar, heilsufarslegar og efnahagslegar sem koma til með að gera þeim og samfélögum þeirra erfitt fyrir. Þetta á ekki síst við um stúlkur og ungar konur.
Ef gripið er ofan í þessa talnasúpu sést tildæmis að víða í heiminum eru ungar stúlkur á aldrinum 15 til 19 ára þegar barnshafandi eða hafa eignast barn. Þetta er algengast í sveitum fátækra landa þar sem tíðkast að stúlkur gangi barnungar í hjónaband eða eru beittar þrýstingi hvað barneignir áhrærir. Í Simbabwe, Senegal og Kólumbíu, hefur rúmlega ein af hverjum fimm unglingsstúlkum eignast barn.
Táningsstúlkur frá fátækustu heimilunum er líklegri en aðrar stúlkur að verða barnshafandi. Í sömu löndum og fyrr voru nefnd, auk Perú, hefur rúmlega fjórðungur stúlkna frá 20% fátækustu heimilunum eignast barn á aldrinum 15-19 ára. Og munurinn, t.d. í Perú, á stúlkum frá fátæktustu heimilunum og þeim efnuðustu er sláandi: sex sinnum fleiri fátækar stúlkur verða barnshafandi á unglingsárum.
 | |
Loveness, 14 ára móðir.
|
Í þessu samhengi er vert að vekja athygli á frábærum vef samtakanna Child Not Brides þar sem nýverið hafa verið birtar upplýsingar um það hvar barnahjónabönd eru algengust. Þar eru Níger og Tjsad í efstu - en verstu - sætum heimslistans en öll þrjú samstarfsríki Íslendinga í tvíhliða þróunarsamvinnu eru ofarlega á listanum, Mósambík í 7. sæti, Malaví í 10. sæti og Úganda í 15. sæti. Hægt er að skoða ýmiss konar upplýsingar, frásagnir, myndbönd, tölfræðigögn og samstarfsaðila, í hverju landi og vænn sjóður fróðleiks um Malaví er þegar kominn á vefinnn, m.a. stuttmyndin sem vísað er til hér að ofan sem segir sögu fjórtán ára móður, Loveness.
|
|
|
Gefur okkur tækifæri til að leggja meira af mörkum á þessum vettvangi
- segir utanríkisráðherra í Sjónvarpsviðtali
Sameinuðu þjóðirnar vilja útrýma sárafátækt í heiminum fyrir árið 2030. Þetta markmið fellur almennt vel að áherslum Íslands í þróunarsamvinnu, að mati utanríkisráðherra. Þannig hljóðaði upphaf Sjónvarpsfréttar um nýliðna helgi þar sem fjallað var um skýrslu leiðtogahóps um ný þróunarmarkmið, m.a. atvinnusköpun.
Gunnar Bragi Sveinsson, utanríkisráðherra segir Íslendinga geta lagt hönd á plóg: "Það er alveg ljóst að þar getum við lagt hönd á plóginn, til dæmis þegar kemur að sjávarútvegi og orkunýtingu svo dæmi séu tekin. Þannig að ég held að við getum tekið því fagnandi að þessar áherslur séu þarna og gefur það okkur tækifæri til að leggja meira af mörkum á þessum vettvangi en við höfum þegar gert."
Gunnar segir í frétt RÚV nýja ríkisstjórn ætla að halda óbreyttri stefnu í þróunarmálum og því verði ekki hætt við að auka framlög til málaflokksins: "Við höfum lengi stefnt að því að auka við okkur í þróunaraðstoðinni en að sjálfsögðu þurfum við alltaf að taka tillit til aðstæðna hérna heima fyrir. Enn sem komið er er ekkert annað inni í myndinni en að standa við þetta."
|
|
G8 fundurinn samþykkir aðgerðir gegn skattaskjólum
|
|
|
New food security alliance is timely for Malawi's path out of poverty, eftir Joyce Banda/ TheGuardian
-
Norway's New Aid Policy, eftir Inge Tvedten/ NAI Forum
-
10 Least Corrupt African Countries/ AllAfrica
-
Flöskur og dósir breytast í vatnstank og geit á leikskólanum Mýri/ Hjálparstarf kirkunnar
-
Who are the Final 20 and Why do we Need to Reach Them?, eftir Allen Willcox/ ImpatientOptimists
-
Clean, Fed & Nurtured, eftir Hannah Woodburn/ ImpatientOptimists
-
The campaign to end hunger must focus on violence against women, eftir Sarah Degnan Kambou / TheGuardian
-
In Guinea we want our resource wealth to work for all the people, eftir Alpha Condé forseta Gíneu/ TheGuardian
-
Ugandan Comic 'Chameleon' Keeps South Africa Laughing/ VOANews
-
HJÓLA KRINGUM LANDIÐ TIL STYRKTAR BARNAHEILLUM
-
G8 should squeeze the rich to pay for family planning, eftir Baroness Jenny Tonge/ Devex
-
Extra Food Means Nothing to Stunted Kids With Bad Water: Health/ Bloomberg
-
Malala raises her hand for girls!/ PlanInternational
-
Uganda: Museveni's 10,000 Days in Power, eftir Maria Burnett/ Mannréttindavaktin
-
Þróunaraðstoð ber engan árangur að sögn Hannesar/ DV
-
THE GIRL DECLARATION/ TheGirlEffect
|
|
|
|
Knattspyrnuhetja í Úganda og Vestmannaeyjum
 | | Uganda - Angola 2-1 (15.6.2013) |
Tony Mawejje, leikmaður ÍBV, hefur bæði verið í sviðsljósinu og á skotskónum síðustu dagana. Hann skoraði í gærkvöldi eina mark ÍBV á útivelli í jafnteflisleik við Val. Í síðustu viku var hann aðra vikuna í röð hetja landsliðs Úganda og tryggði liðinu sigur á Angóla með marki í blálokin. Helgina þar á undan skoraði hann eina markið í sigurleik gegn Líberíu í Kampala og hefur komið úgandska landsliðinu í vænlega stöðu í undankeppni HM.
-
-
|
|
Fréttir og fréttaskýringar
|
|
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
|
|
|
|
Hús úr húsi á Gaza
Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, UNICEF, er á vettvangi í yfir 190 löndum og hefur að leiðarljósi þá bjargföstu trú að öll heimsins börn eigi rétt á heilsugæslu, menntun, jafnrétti og vernd. Fjöldi Íslendinga hefur unnið á vegum UNICEF, þar á meðal Margrét Rögn Hafsteinsdóttir á Gaza. Margrét er hjúkrunarfræðingur og vann í tvö ár hjá UNICEF í Palestínu. Staða hennar var kostuð af Íslensku friðargæslunni. Meirihluta tímans bjó hún á Gaza.
Nú er Margrét flutt heim og á dögunum heimsótti skrifstofu UNICEF á Laugaveginum. Hún sagði frá helstu ógnum sem steðja að börnum og mæðrum á Gaza og þeim verkefnum sem hún hefur unnið að undanfarin tvö ár.
|
|
|
|
Tuttugu tonn af fötum
Metþátttaka var í fatasöfnunarátaki Rauða krossins að vorlagi og félagið þakkar á heimasíðu sinni öllum þeim fjölda sem hlýddi kalli og gaf föt til góðra verka. Alls söfnuðust um 20 tonn í gámana sem settir voru við sundstaði á höfuðborgarsvæðinu sem er um tvöfalt meira en safnaðist í átakinu á síðasta ári.
|
|
SOS Barnaþorpin leita að upplýsingafulltrúa
SOS Barnaþorpin á Íslandi óska eftir að ráða upplýsingafulltrúa. Hlutverk hans er að koma á framfæri við landsmenn því starfi sem samtökin vinna á meðal munaðarlausra og yfirgefinna barna í fátækari ríkjum heims og þeim árangri sem af því hlýst.
|
|
|
|
Baráttan gegn þurrkasvæðum
Eyðimerkurmyndun er einn stærsti umhverfisvandi nútímans. Hún hefur í för með sér margþætt vandamál og alvarlegar afleiðingar á líffræðilega fjölbreytni, umhverfisöryggi, útrýmingu fátæktar, félags- og efnahagslegan stöðugleika og sjáfbæra þróun um heim allan.
Þannig hljóðar upphaf fréttar á vef Upplýsingaskrifstofu Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu sem birtist 17. júní, á alþjóðadegi SÞ gegn eyðimerkurmyndun og þurrkum.
"Með eyðimerkurmyndun er átt við viðvarandi niðurbort á vistkerfum lands sem bæði orsakast af mannavöldum t.d. vegna ofbeitar búfénaðar, ofnýtingar á landi eða vegna ílla skipulagðra áveitukerfa. Loftslagsbreytingar auka einnig eyðimerkurmyndun með tíðari þurrkum, flóðum og ofsaveðrum. Allt kjöraðstæður sem flýta fyrir niðurbroti lands. Það er sérstakt áhyggjuefni að þáttur loftlagsbreytinga til framtíðar gerir vandann stærri, flóknari og útbreiddari," segir í fréttinni.
Fram kemur að um milljarður manna búi á þurrkasvæðum og að skílaboðin séu skýr: "Berjumst gegn þurrkum framtíðar" eða "Don´t let our future dry up" og hefjum tafarlausar aðgerðir gegn vatnsskorti, eyðimerkurmyndun og þurrkum.
Nánar
|
|
|
|
Afmælistónleikar ABC
Nú er afmælismánuður ABC barnahjálpar rúmlega hálfnaður og hefur verið tónlistarveisla á hverjum degi með algjörlega frábærum tónlistarmönnum. Allir tónleikarnir eru haldnir í Líf fyrir líf, Laugavegi 103 við Hlemm og hefjast upp úr kl.16. Það er heitt á könnunni og aðgangur ókeypis.
Dagskrá vikunnar er sem hér segir:
Miðvikudag 19. júní Magga Stína
Fimmtudag 20. juní Egill Ólafsson
Föstudag 21. júní Óskar Einarsson og Gospeltónar
Laugardag 22. júní Eiki Einars
Síðasta vikan verður svo:
Mánudag 24. júní Páll Rósinkrans
Þriðjudag 25. júní Regína Ósk
Miðvikudag 26. júní Sigríður Thorlacius
Fimmtudag 27. júní Íris Lind Verudóttir og Emil Björnsson
Föstudag 28. júní Jógvan Hansen
Laugardag 29. júní Lay Low
Ekki missa af þessari frábæru tónlistarveislu sem er boðið upp á í tilefni 25 ára af afmæli ABC barnahjálpar.
|
|
|
|
|
|
Metfjöldi flóttamanna í eigin heimalandi - tæplega 30 milljónir árið 2012
 | | Flóttamannabúðir í Jemen. Ljósmynd. IRIN |
Líkt og undanfarin 32 ár var Afghanistan helsta upprunaland flóttamanna árið 2012. Að meðaltali kemur fjórði hver flóttamaður frá Afghanistan og 95 prósent þeirra eru í Pakistan eða Íran. Þrátt fyrir hægari straum flóttamanna frá Sómalíu, þar sem átök hafa einnig dregist á langinn, komu næstflestir flóttamenn þaðan á árinu 2012. Írakar voru þriðji stærsti hópur flóttamanna (746,700) og Sýrlendingar því næst (471,400).
Ekki hafa fleiri verið á vergangi í eigin heimalandi í yfir tvo áratugi en voru árið 2012, eða 28,8 milljónir. Þar af eru 17,7 milljónir sem njóta aðstoðar Flóttamannastofnunarinnar. Aðstoð Flóttamannastofnunarinnar við fólk á flótta innan eigin heimalands er háð frumkvæði og ósk stjórnvalda í hverju landi fyrir sig. Veruleg fjölgun í þessum hópi flóttamanna varð á árinu 2012 bæði í Austur- Kongó og Sýrlandi.
Þetta kemur meðal annars fram í skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna, UNHCR, sem kom út í dag. Þar segir að á árinu 2012 hafi verið fleiri flóttamenn eða fólk á vergangi í heimalandi sínu en nokkurn tíma síðan 1994. Neyðarástandið í Sýrlandi er nú stór áhrifaþáttur að baki auknum fólksflótta á alþjóðavísu. Global Trends skýrsla Flóttamannastofnunar SÞ, sem kemur út árlega, fjallar um fólksflótta sem átti sér stað á árinu 2012 og byggir á gögnum frá ríkisstjórnum, frjálsum félagasamtökum og Flóttamannastofnuninni. Í skýrslunni kemur fram að í lok árs 2012 hafi 45,1 milljón manns verið á flótta í heiminum, samanborið við 42,5 milljónir í árslok 2011. Þar af voru 15,4 milljónir flóttamanna, 937,000 hælisleitendur[ii], og 28,8 milljónir sem voru á vergangi innan landamæra eigin heimalands.
Stríðsátök eru enn sem fyrr meginorsök þess að fólk leggur á flótta. 55 prósent allra skráðra flóttamanna í skýrslu Flóttamannastofnunarinnar koma frá fimm stríðshrjáðum löndum, Afghanistan, Sómalíu, Írak, Sýrlandi og Súdan. Í skýrslunni er jafnframt fjallað um stóraukinn fólksflótta í Malí, í Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó, og frá Súdan inn í Suður-Súdan og Eþíópíu.
"Þetta eru verulega ógnvekjandi tölur. Þær endurspegla gríðarlega þjáningu fólks og þá erfiðleika sem alþjóðasamfélagið stendur frammi fyrir í viðleitni sinni til að koma í veg fyrir og leysa stríðsátök," segir Antonio Guterres, Flóttamannafulltrúi Sameinuðu þjóðanna og æðsti yfirmaður Flóttamannastofnunarinnar.
Þær upplýsingar sem koma fram í skýrslunni varpa ljósi á óhugnanlega þróun sem á sér stað, m.a. tíðni þess að fólk neyðist til að leggja á flótta. Á árinu 2012 neyddust 7,6 milljónir manna til að flýja heimili sín, 1,1 milljón sem flóttamenn og 6,5 milljónir hröktust á vergang innan eigin landamæra. Það samsvarar nýjum flóttamanni eða manneskju á vergangi innan eigin landamæra á 4,1 sekúndu fresti.
Jafnframt má sjá skýran mun á ríkum og fátækum löndum þegar kemur að móttöku flóttamanna. Af þeim 10,5 milljónum flóttamanna sem falla undir umboð Flóttamannastofnunarinnar (4,9 milljónir palestínskra flóttamanna heyra undir systurstofnun okkar, Palestínuflóttamannaaðstoð Sameinuðu þjóðanna, UNRWA) er um helmingur í löndum sem hafa verga landsframleiðslu undir 5000 bandaríkjadollara á íbúa. Þróunarríki hýsa í dag 81 prósent flóttamanna í heiminum, samanborið við 70 prósent fyrir áratug síðan. 46 prósent allra flóttamanna eru börn undir 18 ára aldri. Ennfremur var lagður fram metfjöldi umsókna, 21,300, á árinu 2012 frá börnum sem voru án fylgdar eða aðskilin frá foreldrum sínum. Það er mesti fjöldi slíkra umsókna sem Flóttamannastofnuninni hefur nokkurn tíma borist.
Fjöldi fólks sem er á flótta á hverju ári samanstendur af fjölda nýrra flóttamanna og viðvarandi óleystum tilfellum fólks á flótta, að frádregnum þeim flóttamönnum sem hafa fengið úrlausn sinna mála, ýmist með því að snúa aftur til heimalands síns eða gerast varanlegir ríkisborgarar annars lands. Starf Flóttamannastofnunarinnar miðar að því að veita fólki stuðning og tafarlausa hagnýta aðstoð. Árið 2012 fengu 2,7 milljónir manns úrlausn sinna mála, þar af 526,000 flóttamenn og 2,1 milljón manns [i] sem voru á vergangi innan eigin landamæra. Af þeim sem fengu úrlausn sinna mála voru 74,800 manns sem settust að í þriðja landi fyrir atbeina Flóttamannastofnunarinnar.
Lítil breyting var frá árinu 2011 á því hvaða ríki taka við flestum flóttamönnum. Pakistan tók enn sem fyrr á móti fleiri flóttamönnum en nokkuð annað ríki (1,6 milljón). Því næst komu Íran (868,200) og Þýskaland (589,700).
Global Trends skýrsla Flóttamannastofnunarinnar er leiðandi upplýsingaveita um stöðu flóttafólks í heiminum. Stofnunin birtir frekari tölfræðilegar upplýsingar árlega í svokölluðum tölfræðilegum árbókum, Statistical Yearbooks og í skýrslum um hæliumsóknir í iðnríkjunum.
|
|
|
|
Fjölmenning og einsleitni samfélaga
Úganda fjölmenningarlegasta þjóð heims
Hvergi í heiminum er að finna íbúa þar sem þjóðarbrotin eru fleiri en í Afríkuríkinu Úganda en fæst eru þjóðarbrotin í Suður-Kóreru. Ísland er í hópi þeirra þjóða sem flokkast undir einsleit samfélög, eins og sjá má á heimskortinu.
Þetta kemur fram í rannsókn sem unnin hefur verið af vísindamönnum í Harvard háskólanum í Bandaríkjunum. Rannsóknin hefur staðið yfir í ellefu ár og á þeim tíma hafa vísindamenn skilgreint 650 mismunandi þjóðarbrot í 190 þjóðríkjum. Af heimsálfunum er einleitnin mest í Evrópu en fjölmenningin mest í Afríku.
Samkvæmt frétt Daily Mail í Bretlandi koma niðurstöðurnar á óvart því almælt hafi verið að fjölmenningarlegustu samfélögin séu á Vesturlöndum. Rannsóknin leiddi hins vegar í ljós að Afríkuríki eru heimkynni flestra þjóðarbrota þar sem Úganda trónir á toppnum með rúmlega 40 mismunandi þjóðarbrot, m.a. Baganda, Iteso, Basoga og Banyankore, sem hvert og eitt á eigið móðurmál, menningu og siði.
|
|
|
|
Er straumur á Afríku?
- eftir Vilhjálm Wiium umdæmisstjóra Þróunarsamvinnustofnunar Íslands í Malaví
 | |
Álfan í skugganum - smellið á myndina til að sjá hana stærri/ ONE
|
Í Afríku er erfitt að nálgast rafmagn. Ef þú ert einn af þeim heppnu, sem hefur aðgang, þá kostar hann hvítuna úr augunum og að auki getur þú ekki treyst því að rafmagnið sé til staðar þegar þú þarft á því að halda. Í landinu sem ég bý í, Malaví, er áætlað að milli sex og sjö prósent íbúa hafi aðgang að rafmagni. Sem sagt, 93-94 prósent hafa ekki aðgang. Og við sem aðganginn höfum þurfum oft að sætta okkur við rafmagnsleysi. Ekki síst á matmálstímum. Sagt er að best sé að búa í hverfinu þar sem forsetahöllin er. Þar fer rafmagnið sjaldan af. Segir sagan. Ég er tiltölulega heppinn því rétt hjá mér er vatnsveita Lílongve-borgar. Orkuveita borgarinnar reynir að halda rafmagni á henni og ég nýt góðs af því.Erfitt er að ofmeta áhrif rafmagnsleysis á framgang fátæktar. (Framgangur er neikvætt orð í þessu samhengi). Því þar sem ekkert rafmagn er, þar er erfitt að stunda heimanámið - það er jú ekkert ljós. Fæst lyf þola mikinn hita, en heislugæslustöðvar geta ekki haldið lyfjum við rétt hitastig vegna skorts á rafmagni. Áhrif á fyrirtækjarekstur er margslunginn, t.d. er auðvelt að skilja að án rafmagns verða vinnustundir færri en ella. Endalaust er hægt að telja upp slæm áhrif rafmagnsleysis.
Ef trúa má staðreyndasíðum CIA (CIA Factbook) geta Íslendingar framleitt 2,5 gígavött af rafmagni á ári. Afríka sem heild getur í dag framleitt 28 gígavött. Ríflega 11 sinnum meira en við. En, setjum þetta í einhvers konar samhengi. Íslendingar eru 320 þúsund, sirkabát. Einhvers staðar hef ég heyrt þeirri tölu fleygt fram að íbúar Afríku séu ríflega milljarður. Þrjúþúsund sinnum fleiri en Íslendingar. Þrjúþúsund sinnum fleiri íbúar, en 11 sinnum meira rafmagn. Hm, kann varla góðri lukku að stýra. Enda er áætlað að 600 milljónir Afríkubúa hafi ekki aðgang að rafmagni.
Um helmingur Afríkuríkja stendur frammi fyrir kreppu, rafmagnskreppu. Sárast við þá staðreynd er líklega að í Afríku er gnægð möguleika til orkuframleiðslu. Tiltölulegra sjálfbærra og umhverfisvænna möguleika. Sólarorka, vatnsafl, vindorka og jarðvarmi er allt til staðar í Afríku. En, hingað til hefur gengið ferlega illa að nýta þessa möguleika. Borgarastríð, venjuleg stríð og ósamkomulag af hvers konar tagi hefur staðið í vegi framþróunar. Einræði, spilling og ég veit ekki hvað og hvað. Einhvern veginn hefur svo margt farið aflaga.
En, við megum ekki endalaust vorkenna vesalings Afríku. Margt er í gangi og ýmislegt bendir til að betri tímar séu framundan. Í Suður Afríku, t.d., er í gangi verkefni að nýta vind- og sólarorku til að framleiða 8 gígavött af rafmagni árið 2030. Það er slatti. Þegar er búið að skrifa undir samninga sem munu skaffa 2,5 gígavött af þessum átta. Það er bara framleiðsla Íslands. Annað verkefni er komið af stað í Mósambík. Þar á að ná vatnsorku, sem nemur 1,5 gígavatti, úr Sambesi ánni. Mósambíkanar vilja selja hluta af þessu rafmagni til nágranna sinna í S-Afríku. Fleiri samvinnuverkefni eru í gangi. Eþíópía og Djíbútí eru að semja um að vatnsaflsvirkjun hinna fyrrnefndu sjái þeim síðarnefndu fyrir 60 prósentum af orkuþörf sinni. Eþíópía er einnig að semja við Keníu um rafmagnssölu frá eþíópískum vatnsaflsvirkjunum.
Svo má ekki gleyma risamöguleikunum í Austur Kongó. Þar rennur hin gríðaröfluga Kongó-á, en hún er næstlengsta á í Afríku. Í henni eru Ingu-fossarnir, en í þeim eru tvær virkjanir, Inga 1 og Inga 2, sem saman geta framleitt 1,7 gígavött. Framleiðslan er reyndar mun minni. Stefnt er að því að bygging Ingu þriðju hefjist á næsta ári og um 5 gígavött verði framleidd þar frá og með 2017. Síðan er það hún Stóra-Inga, en áætlað er að hún geti gefið af sér 39 gígavött! Aðeins. Menn dreymir um að hún Stóra-Inga geti orðið staðreynd á næstu 10 til 15 árum.
En, ekki má þó gleyma að Ingu-fossarnir eru í Austur-Kongó, þar sem stjórnleysi og anarkismi ríkir í stórum hluta landsins. Það dregur aðeins úr væntingum okkar sem fylgjumst með úr fjarlægð. Því miður.
Engu að síður. Margt er að gerast í rafmagnsmálum í Afríku. Margt meira gæti gerst og verður spennandi að fylgjast með þróun næstu tveggja áratuga eða svo.
Skyldu meira en 90% af Malövum enn þurfa að lifa án rafmagns eftir 10 ár?
|
|
|
 |
UM HEIMSLJÓS
Heimsljós - veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ. Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar. Þeir sem vilja senda okkur ábendingu um efni eða afskrá sig af netfangalista eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is . Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra. Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ
| | ISSN 1670-8105 |
|
|
