gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 203. tbl.
12. j˙nÝ 2013
Lokaverkefni Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý NÝkaragva:

JßkvŠ­ar ni­urst÷­ur ˙ttektar ß jar­hitaverkefni 

 

geo

Yfirgripsmikil loka˙ttekt ß jar­hitaverkefni ŮSS═ Ý NÝkaragva skilar jßkvŠ­um ums÷gnum rß­gjafa.  ═ skřrslu segir a­ verkefni­ hafi veri­ "mj÷g ßrangursrÝkt" hva­ var­ar alla megin■Štti. Ůetta kemur fram Ý grein Stefßns Jˇns Hafstein svi­sstjˇra ßrangursmats og eftirfylgni ß a­alskrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ß ÷­rum sta­ Ý Heimsljˇsi.

 

"Megintilgangur verkefnisins sem hˇfst formlega ßri­ 2008 og lauk sÝ­la 2012 var a­ byggja upp ■ekkingu og getu hjß stjˇrnv÷ldum Ý NÝkaragva til a­ skjˇta sto­um undir jar­hitavinnslu og orku÷flun Ý ■ßgu landsins. Ůau Halldˇra Hreggvi­sdˇttir og Stefßn Arnˇrsson verkfrŠ­ingar ger­u ˇhß­a ˙ttekt og telja ljˇst a­ framfarir hafi or­i­ miklar Ý ■essum efnum ß verkefnistÝmanum, ßhrif sÚu jßkvŠ­ og vel gŠtt a­ umhverfis- og kynjasjˇnarmi­um. Hins vegar hafi verkefnistÝminn veri­ of stuttur til a­ byggja upp varanlega getu Ý landinu og mŠlt er me­ ■vÝ a­ NÝkaragva sŠki sÚr frekari stu­ning til a­ sŠkja enn fram Ý jar­hitanřtingu," segir Stefßn Jˇn Ý greininni.  

 

VannŠring ors÷k 45% dau­sfalla allra barna yngri en 5 ßra:

Al■jˇ­leg barßttuherfer­ gegn barnadau­a - ßhersla ß nŠringu 

Hungur og vannŠring: Hva­ vitum vi­?
Hungur og vannŠring: Hva­ vitum vi­?

Fj÷lmargir ■jˇ­arlei­togar, forsetar og forsŠtisrß­herrar, ßsamt vi­skiptaj÷frum og fulltr˙um gˇ­ger­arsamtaka, skrifu­u um sÝ­ustu helgi Ý Lund˙num undir samning sem felur Ý sÚr fyrirheit um nŠringarrÝkari fŠ­u fyrir b÷rn og barnshafandi konur. Fjßrskuldbingar sem h÷f­u fengist fyrir undirritun nßmu r˙mlega fjˇrum millj÷r­um bandarÝskra dala sem eiga a­ grei­ast ß tÝmabilinu frß j˙nÝ 2013 til ßrsins 2020. ┴ sama tÝma og undirritunin fˇr fram var gerningur Ý Hyde Park ■ar sem a­ger­asinnar l÷g­u blˇmateppi sem tßkn fyrir ÷ll ■au b÷rn sem dßi­ hafa ß hverju ßri vegna vannŠringar, ekki vegna hungurs, heldur fylgikvilla vanŠrringar eins og ni­urgangspestum, lungnabˇlgu, malarÝu e­a mislinga. LÝkurnar ß ■vÝ a­ kornabarn deyi tv÷faldast ef ■a­ fŠr ekki nŠgilega nŠringarrÝkt fŠ­i.

 

Nřjar upplřsingar

GlŠnř ritr÷­ Ý lŠknatÝmaritinu Lancet um ßhrif vannŠringar ß heilsu barna hefur vaki­ mikla athygli. Ůar eru alvarlegar aflei­ingar vannŠringar sag­ar vera miklu meiri en ß­ur var tali­. VÝsindamenn hafa komist a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ 45% barnadau­a eigi rŠtur a­ rekja til vannŠringar. Ůa­ eru hvorki meira en minna en 3,1 milljˇn dau­sf÷ll barna yngri en fimm ßra ß ßri, e­a sex hundru­ ■˙sund fleiri en ß­ur var tali­. Ůß er ˇtaldar ˇafturkrŠfar aflei­ingar vannŠringar Ý frumbernsku ß bŠ­i lÝkamlegan og andlegan ■roska.

 

"Vi­ vitum a­ ■egar barn er alvarlega vannŠrt fer ■roskaferli­ ˙r skor­um. ١tt alvarlega vannŠrt barn fßi nŠringarrÝka fŠ­u bj÷rgum vi­ lÝfi ■ess en ekki andlegum ■roska," er haft eftir Sally Grantham-McGregor hjß Stofnun um heilsu barna - The Institute of Child Health.

 

Fimm ßr eru li­in frß ■vÝ vÝsindamenn birtu Ý Lancet ni­urst÷­u sambŠrilegra rannsˇkna og gˇ­u frÚttirnar eru ■Šr a­ b÷rn sem b˙a vi­ skertan ■roska - lÝkamlega - eru fŠrri n˙ en ■ß. B÷rnum ■ar sem lÝkamsv÷xturinn st÷­vast vegna vannŠringar hefur fŠkka­ jafnt og ■Útt ß sÝ­ustu tveimur ßratugum, ˙r 253 milljˇnum ßri­ 1990 ni­ur Ý 167 milljˇnir ßri­ 2010. ┴rangurinn ß ■essu svi­i er mestur Ý AsÝu. ═ AfrÝku hefur hlutfalli­ minnka­ ß sama tÝmabili en fˇlksfj÷lgunin Ý ßlfunni lei­ir til ■ess a­ t÷lurnar hafa Ý raun hŠkka­.

 

Hva­ ■arf a­ gera?

═ ritr÷­inni Ý Lancet kemur fram a­ ß sÝ­ustu ßrum hafi ■ekking ß ■vÝ hvernig unnt sÚ a­ vinna bug ß vannŠringu aukist jafnt og ■Útt og vÝsindamennirnir ganga n˙ lengra en ß­ur me­ ■vÝ a­ birta lista yfir tÝu atri­i bygg­ ß vÝsindalegum r÷kum sem beita mß til varnar vannŠringu barna og barshafandi kvenna. Yr­u fari­ eftir ■essum atri­um mŠtti bjarga upp undir milljˇnum mannslÝfum ß ßri - kostna­urinn vi­ slÝlkar a­ger­ir er talinn nema 9.6 millj÷r­um dala e­a einum hundra­asta hluta ■ess sem fer Ý herna­arbr÷lt ß ßri. 

 

A jaw dropping, head spinning statistic, eftiri Molly Kinder/ ONE 

 

Food for thought/ TheEconomist 

 

 London hunger summit yields $4bn commitment on child malnutrition/ TheGuardian 

 

INTERVIEW-Malnutrition condemns millions to stunted lives -UNICEF 

Malnutrition identified as root cause of 3.1 million deaths among children/ TheGuardian 

 

Nigeria, Benin and Malawi join New Alliance for Food Security and Nutrition/ Breska rÝkisstjˇrnin 

 

ú2 billion pledged to prevent millions of deaths from malnutrition/ IDS 

 

How can the G8 solve hunger?, eftir Ian Scoones/ IDS 

 

UK Hunger Summit - Push To End Child Malnutrition/ WFP 

 

ONE's reaction to Nutrition to Growth/ ONE

 

Extra funds to end malnutrition pledged before pre-G8 summit/ TheGuardian

How lack of food security is failing a starving world, eftir Alex Renton/ TheGuardian

 

Bill Gates: UK leading the way in tackling world hunger/ TheGuardian 

 

G8 urged to act on hunger after 45,000 gather in London's Hyde Park/ TheGuardian 

 

UN high-level panel: do the recommendations on hunger fall short?, eftir Jose Luis Vivero/ TheGuardian 

 

WFP/UNFPA launch new partnership to improve nutrition for pregnant and breastfeeding women/ UN 

 

Support growing for helping children to get the nutrition they need/ IrishTimes 

 

'Nutrition for Growth': mainly good news, eftir Steve Wiggins/ ODI 

 

Hˇpur sÚrfrŠ­inga undir forystu Jeffrey D. Sachs:

A­ger­arߊtlun fyrir sjßlfbŠra ■rˇun kynnt Ý nřrri skřrslu

 

SDGSameinu­u ■jˇ­irnar hafa Ý undirb˙ningi fyrir nř ■rˇunarmarkmi­ sem taka eiga vi­ af ■˙saldarmarkmi­unum eftir ßri­ 2015 sett ß laggirnar řmiss konar vinnuhˇpa, me­al annars hˇp sÚrfrŠ­inga sem birti ß d÷gunum a­ger­arߊtlun fyrir sjßlfbŠra ■rˇun ß tÝmabilinu 2015 til 2030 Ý samnefndri skřrslu -  An Action Agenda for Sustainable Development. 

 

Ůetta sÚrfrŠ­ingateymi - The Sustaintable Development Solutions Network (SDSN) - er skipa­ vÝsindam÷nnum, tŠknifrŠ­ingum, vi­skiptafrŠ­ingum og ■rˇunarfrŠ­ingum frß rÝkum ■jˇ­um og snau­um og hefur starfa­ sÝ­ustu misserin undir forystu hagfrŠ­ingsins heimskunna, Jeffrey D. Sachs.

 

═ a­ger­arߊtluninni eru tilgreind tÝu sjßlfbŠr ■rˇunarmarkmi­ Ý ■eim fjˇrum meginvÝddum sem flokkast undir sjßlfbŠra ■rˇun en ■Šr eru: hagv÷xtur og upprŠting fßtŠktar, fÚlagsleg a­l÷gun, sjßlfbŠrni Ý umhverfismßlum og vanda­ir stjˇrnarhŠttir.

 

┴hersluatri­in tÝu eru ■essi:

 

  • UpprŠta fßtŠkt og hungur
  • Tryggja ■roska og hagsŠld fyrir alla ßn umhverfisspjalla
  • Tryggja menntun allra barna og unglinga
  • Tryggja jafnrÚtti og draga ˙r ˇj÷fnu­i
  • Gˇ­ heilsa og vellÝ­an allra aldurshˇpa
  • Auka landb˙na­arframlei­slu ß umhverfisvŠnan sjßlfbŠran hßtt til a­ tryggja fŠ­u÷ryggi og hagsŠld Ý strjßlbřli
  • Auka framlei­slu Ý borgum og umhverfisvŠna sjßlfbŠrni ■eirra
  • Draga ˙r ßhrifum loftslagsbreytinga af mannav÷ldum me­ sjßlfbŠrri orku
  • Vernda vistkerfi og tryggja trausta stjˇrnun nßtt˙ruau­linda
  • BŠta stjˇrnarhŠtti og samrŠma vi­skiptahŠtti a­ ÷llum markmi­unum

 

A­ mati fulltr˙a SDSN geta ■essi tÝu forgangsatri­i mynda­ grundv÷ll a­ sjßlfbŠrum ■rˇunarmarkmi­um fram til 2030.


Nßnar 

GrŠnn v÷xtur Ý ÷ndvegi:

Eina lei­in til a­ halda uppi hagvexti og ■rˇun til framtÝ­ar

 

OECD ┴ sÝ­ustu ßrum hefur hugtaki­ grŠnn hagv÷xtur veri­ ßberandi Ý or­rŠ­unni um ■rˇunarmßl. Efnahags- og framfarastofnun Evrˇpu (OECD) gaf ˙t ß d÷gunum frŠ­irit um grŠnan hagv÷xt sem heitir "Putting Green Growth at the Heart of Development". ═ bˇkinni er hugtaki­ ˙tskřrt og hvers vegna ■÷rf sÚ ß grŠnum hagvexti ßsamt r÷kstu­ningi fyrir mikilvŠgi ■ess a­ efla grŠnan hagv÷xt til a­ tryggja sjßlfbŠrari framtÝ­ Ý ■rˇunarrÝkjunum. Fj÷lm÷rg dŠmi frß 37 l÷ndunum um grŠnan hagv÷xt eru dregin fram Ý dagsljˇsi­ og sta­hŠft a­ vaxandi ßhugi sÚ Ý ■rˇunarrÝkjunum fyrir slÝkum vexti. Einnig er svara­ ßleitnum spurningum sem brenna ß stjˇrnv÷ldum Ý ■rˇunarrÝkjum.

 

═ bˇkinni er ennfremur sta­hŠft a­ grŠnn hagv÷xtur sÚ Ý raun eina lei­in til a­ halda uppi hagvexti og ■rˇun til lengri tÝma ■rˇunarrÝkjunum. Bent er ß a­ ■rˇunarrÝkin komi til me­ a­ grei­a ■a­ hßu ver­i mistakist ■eim a­ breg­ast vi­ aflei­ingum loftslagsbreytinga ß umhverfi­ ■vÝ ■au sÚu hß­ari nßtt˙ruau­lindum en a­rar ■jˇ­ir.

 

H÷fundar bˇkarinnar segja a­ stˇra ßskorunin sem heimurinn standi frammi fyrir sÚ a­ tryggja orku, mat og vatn fyrir nÝu milljar­a jar­arb˙a ßri­ 2050 en jafnframt a­ tryggja a­ ■eir b˙i vi­ hreint og heilsusamlegt umhverfi.

┴rangur af ■rˇunarstarfi sÝ­ustu ßra - mestu framfarir Ý s÷gunni!

Development Progress - exploring what works and why

Vaxandi ˇj÷fnu­ur, aukin ßhrif loftslagsbreytinga, ßframhaldandi vannŠring og hungur. Ůessar ßskoranir eru raunverulegar, ■Šr eru al■jˇ­legar, og ■Šr bitna mest ß ■eim fßtŠkustu Ý heiminum. FrÚttir af ■essum ˇleystu vandamßlum eiga grei­ari lei­ a­ fj÷lmi­lum en gˇ­u frÚttirnar af ßrangri. Kaupmßttur hefur tv÷faldast, lÝfslÝkur hafa aukist, fßtŠkum fŠkkar - framfarir hafa gerst hra­ar ß sÝ­ustu ßrum en nokkur dŠmi eru um ß­ur Ý s÷gu mannkyns. ═ ■essari hreyfimynd sem breska frŠ­asetri­ ODI - Overseas Development Institute - er me­ myndrŠnum hŠtti sřndur ßrangur af ■rˇunarstarfi, hva­ hefur tekist best og hvers vegna.

Tˇnlistarmenn tro­a upp Ý a­draganda G8 fundarins

EC 

Elvis Costello, U2, Will.i.am og Green Day eru me­al ■eirra tˇnlistarmanna og hljˇmsveita sem slß tˇninn Ý barßttunni gegn fßtŠkt um helgina Ý a­draganda lei­togafundar helstu stˇrvelda heims, G8 fundarins sem hefst ß mßnudag Ý nŠstu viku Ý Loch Erne Ý Belfast ß Nor­ur-═rlandi. Tˇnleikarnir - sem ver­a Ý beinni ˙tsendingu ß Netinu - eru skipulag­ir af ONE samt÷kunum og kallast: agit8. SamkvŠmt frÚtt The Guardians krefjast tˇnlistarmennirnir a­ger­a gegn hungri og spillingu og ß efnisskrßnni ver­a klassÝskir mˇtmŠlas÷ngvar. Til ßtaka hefur komi­ Ý London sÝ­asta sˇlarhringinn vegna lei­togafundarins milli mˇtmŠlenda og l÷greglu og tŠplega sextÝu hafa veri­ handteknir. Miklar ÷ryggisrß­stafanir eru eins og vŠnta mß ß Nor­ur-═rlandi.

 

Nßnar 

-

A good start, but G8 must try harder on accountability/ Devex 

-

ODI On... The G8 at Lough Erne/ ODI 

 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


Al■jˇ­legur barßttudagur gegn barna■rŠlkun

R˙mlega tÝu milljˇnir barna eru Ý barna■rŠlkun ß heimilum utan fj÷lskyldunnar. ═ nřrri skřrslu Al■jˇ­avinnumßlastofnunarinnar - ILO - segir a­ b÷rnin sÚu ekkert anna­ en heimilis■rŠlar. Al■jˇ­legur barßttudagur gegn barna■rŠlkun er Ý dag, 12. j˙nÝ. Fram kemur Ý skřrslunni um ■rŠldˇm barna ß einkaheimilum a­ ■rj˙ af hverjum fjˇrum b÷rnum sÚu st˙lkub÷rn, langflest ß aldrinum sex til fjˇrtßn ßra e­a 6.5 milljˇnir. A­ mati ILO eru b÷rn Ý barna■rŠlkun ß einkaheimilum um 5% allra vinnandi ungmenna Ý heiminum.

 

Millions of "nowhere children" entrapped in labour across Asia - World Vision calls for urgent action/ Reuters 

-

Over 10 million children 'work in slave-like conditions'/ BBC 

 

FrŠ­igreinar

-
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Female genital cutting
Female genital cutting
-
-
-
-


Bˇkarkafli - ekki  bˇkin ÷ll

  

A­ gefnu tilefni skal ßrÚtta­ a­ Ý pistli mÝnum um nßmsefni um ■rˇunar-samvinnu Ý skˇlum Ý sÝ­ustu viku eiga allar umsagnirnar vi­ um einn tiltekinn kafla bˇkarinnar - RÝkar ■jˇ­ir og snau­ar - ■ann tÝunda um ■rˇunarsamvinnu, en ekki bˇkina Ý heild. ╔g bi­ ■vÝ h÷fundinn, Hannes ═. Ëlafsson, velvir­ingar ß ■vÝ a­ hafa ekki me­ nŠgilega skřrum hŠtti tilgreint ■a­ Ý pistlinum. -

Gsal

 

JßkvŠ­ar ni­urst÷­ur ˙tttektar ß jar­hitaverkefni ŮSS═ Ý NÝkaragva

- eftir Stefßn Jˇn Hafstein svi­sstjˇri ßrangursmats og eftirfylgni hjß ŮSS═


gunnisal
Miklar framfarir ß verkefnistÝmanum og ßhrifin jßkvŠ­. Myndin er frß Hellishei­i. Ljˇsmynd: gunnisal

Yfirgripsmikil loka˙ttekt ß jar­hitaverkefni ŮSS═ Ý NÝkaragva skilar jßkvŠ­um ums÷gnum rß­gjafa. ═ skřrslu  segir a­ verkefni­ hafi veri­ "mj÷g ßrangursrÝkt" hva­ var­ar alla megin■Štti. Megintilgangur verkefnisins sem hˇfst formlega ßri­ 2008 og lauk sÝ­la 2012 var a­ byggja upp ■ekkingu og getu hjß stjˇrnv÷ldum Ý NÝgaragva til a­ skjˇta sto­um undir jar­hitavinnslu og orku÷flun Ý ■ßgu landsins. Ůau Halldˇra Hreggvi­sdˇttir og Stefßn Arnˇrsson verkfrŠ­ingar ger­u ˇhß­a ˙ttekt og telja ljˇst a­ framfarir hafi or­i­ miklar Ý ■essum efnum ß verkefnistÝmanum, ßhrif sÚu jßkvŠ­ og vel gŠtt a­ umhverfis- og kynjasjˇnarmi­um. Hins vegar hafi verkefnistÝminn veri­ of stuttur til a­ byggja upp varanlega getu Ý landinu og mŠlt er me­ ■vÝ a­ NÝkaragva sŠki sÚr frekari stu­ning til a­ sŠkja enn fram Ý jar­hitanřtingu. 

 

┴rangri nß­

═ kaflanum um ni­urst÷­ur rß­gjafanna segir a­ verkefni­ hafi almennt veri­ "mj÷g ßrangursrÝkt" og ■a­ megi ■akka gˇ­um undirb˙ningi ŮSS═ og yfirvalda Ý NÝkaragva. Samstarf hafi Ý meginatri­um gengi­ vel. Íllum helstu verk■ßttum sem fyrirhuga­ir voru hafi veri­ loki­ ß fullnŠgjandi hßtt. Hins vegar sÚ ■÷rf ß frekari ■jßlfun og nßnara mati ß m÷guleikum NÝgaragva til a­ virkja jar­hita. 

 

Tali­ er a­ landi­ b˙i yfir talsver­um m÷guleikum ß ■essu svi­i og ■vÝ var rß­ist Ý ■etta ■jßlfunar- og stofnanauppbyggingarverkefni. Ůa­ beindist einkum a­ rß­uneyti orku og nßmumßla, og umhverfisrß­uneyti NÝgaragva. SÚrfrŠ­ingar beggja rß­uneyta ßsamt ÷­rum opinberum starfsm÷nnum fengu ■jßlfun og rß­uneytin efld til a­ takast ß vi­ verkefni tengd jar­hita. ═SOR sß a­ stˇrum hluta um ■jßlfunar■ßtt verkefnisins.

 

Fjßrhagsߊtlun stˇ­st

ŮSS═ lag­i verkefninu til tŠplega 3.6 milljˇnir dollara og framlag NÝgaragva er meti­ ß um 1.5 milljˇnir dollara.  Fjßrhagsߊtlun stˇ­st. Skřrsluna mß lesa Ý heild ß vefsÝ­u ŮSS═. 

 

ŮSS═ ■akkar ■eim Halldˇru og Stefßni fyrir vel unna og  Ýtarlega skřrslu sem varpar skřru ljˇsi ß verkefni­ og gang ■ess.

 

facebook
UM HEIMSLJËS 

Heimsljˇs - veftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105