"Everyone wants a healthy baby" Malawi

Í skýrslunni er ein blaðsíða fyrir hvert land þar sem árangurinn á þessu sviði er metinn út frá ellefu þáttum. Fyrir okkur Íslendinga, sem höfum kostað kapps um að efla lýðheilsu í Malaví á undanförnum árum, er ánægjulegt að sjá að á listanum yfir barnadauða er Malaví með 10. besta árangurinn og þann 11. besta þegar kemur að mæðradauða. Í myndbandinu hér að ofan er rætt við unga ljósmóður í Malaví.

Skýrslan er ein af mörgum sem koma út í tilefni af stórri ráðstefnu  - Women Deliver - sem haldin er í Kuala Lumpur í Malasíu og hófst í gær.

 

EU High Level Conference on Education and Development

Ef öll börn í lágtekjuríkjum kynnu að lesa myndi draga úr fátækt sem nemur tólf prósentum. Þetta er til marks um mikilvægi menntunar fyrir þróun og var undirstrikað á ráðstefnu um mennntun sem Evrópusambandið hélt á dögunum með yfirskriftinni: Frá áskorunum til tækifæra. Þar kom fram að menntun er lykilatriði bæði hvað varðar innri vöxt samfélaga og við að draga úr fátækt. Reiknað hefur verið út að í lágtekjuríkjum auki hvert skólaár tekjur viðkomandi einstaklings um tíu prósent og meira ef um stúlkur er að ræða.

 

Framfarir

Á ráðstefnunni kom fram að gífurlegar framfarir hafa orðið í menntamálum þróunarríkja frá síðustu aldamótum. Bæði þúsaldarmarkmiðið um grunnmenntun fyrir öll börn og alþjóðaátakið EFA (Education for All) hafa stuðlað að viðhorfsbreytingum til menntunar í fátækustu löndunum. Samkvæmt tölum frá 2010 voru 81% barna í þróunarríkjum á skólabekk borið saman við 59% árið 1999. Hins vegar hefur þessi þróun verið ólík frá einu landi til annars. Einnig kom fram að á síðustu árum hefur hægt á þessari þróun,  sérstaklega í óstöðugum ríkjum þar sem átök geisa en 42% barna utan skóla búa í löndum þar sem sem slíkt ástand ríkir. Kynjamunurinn í menntun hefur nánast horfið á grunnskólastigi en þegar kemur að framhaldsnámi er munurinn mikill því aðeins ein af hverjum fimm stúlkum heldur áfram námi að loknu skyldunámi.

 

Gæðaskortur áhyggjuefni

Ónóg gæði menntunar er mikið áhyggjuefni í mörgum löndum og fram kom á ráðstefnunni að mörg börn hætti námi án þess að hafa tileiknað sér grunnfærni í lestri og reikningi. Upplýst var að aðeins 60% barna í lágtekjuríkjum ljúki tilskyldu grunnnámi og nefnt var að árið 2010 hafi rúmlega 120 milljónir ungmenna - á aldrinum 15 til 24 ára - verið að heita má ólæs. Bent var á að gæði náms eigi þó ekki að takmarkast við lestrar- og reikningskunnáttu heldur einnig að ná yfir mismunandi þarfir nemenda og ýmiss konar gildi eins og jafnræði, kynjajafnrétti og virðingu fyrir mannréttindum.

   

 Nánar

Child Marriage: South Sudan -Mannréttindavaktin

"Við höfum engin önnur bjargráð en dæturnar. Þær eru auður okkar. Hvernig ætti ég annars að geta keypt mér kýr," spyr Jacob Deng, sextugur faðir frá Jonglei héraði í Suður-Súdan. Viðhorf Dengs eru útbreidd á þessum slóðum þar sem barnahjónabörn eru viðurkennd og njóta stuðnings í mörgum samfélögum, segir í fréttaskýringu IPS fréttaveitunnar. Meginskýringin felst í því að dæturnar eru uppspretta auðs því fjölskylda stúlkunnar fær frá brúðgumanum brúðarverð við giftingu. Samkvæmt tölum frá því ráðuneyti sem fer með málefni barna og kynjajafnréttis í Suður-Súdan eru 45% stúlkna á aldrinum fimmtán til nítján ára í hjónabandi og þess eru dæmi að tólf ára stúlkur giftist og flytji að heiman.

 

Lögum ekki framfylgt

Lög um réttindi barna frá árinu 2008 kveða á um giftingaraldur og samkvæmt þeim er miðað við átján ár, að viðlagðri refsingu allt að sjö árum í fangelsi ef út af er brugðið. Ráðherrann viðurkennir þó í fréttinni að ákvæðinu sé ekki framfylgt og því barnabrúðkaup hluti af hefðbundnum siðum í mörgum samfélögum. "Þegar stúlka kemst á kynþroskaaldur er hún orðin kona," segir faðirinn Deng og bætir við að svo lengi sem einhver sé reiðubúinn að greiða mörg kýrverð fyrir dóttur hans þá sé hann tilbúinn að samþykkja bónorðið.

 

Annar faðir, Biel Gatmai, segir í fréttinni að hann sé hlynntur barnahjónaböndum vegna þess að hann óttist að dætur hans verði barnshafandi utan hjónabands - og að slíkt ástand stúlku sé í menningarlegu tilliti álitið viðbjóður.

 

"Það er betra fyrir stúlku að giftast á unga aldri en að halda henni í foreldrahúsum og uppgötva að hún gengur með barni. Fæðist fyrsta barn hennar utan hjónabands mun sá sem kvænist henni síðar aðeins greiða fáein kýrverð," segir Gatmai.

 

Veik staða kvenna

Suður-Súdan varð sem kunnugt er sjálfstætt ríki fyrir tæpum tveimur árum. Meðal þjóðarinnar hefur farið fram mikil umræða um nýja stjórnarskrá,  í ferli þar sem m.a. haldnar hafa verið málstofur og námskeið víðs vegar um landið og kallað hefur verið eftir viðhorfum íbúanna til margvíslegra málaefna, m.a. hefur fólki orðið tíðrætt um barnahjónabönd. Salva Kiir forseti landsins skipaði í fyrra stjórnarskrárnefnd og drög að nýrri stjórnarskrá eiga að liggja fyrir í desember á næsta ári.

 

Staða kvenna og stúlkna í Suður-Súdan er að mati Sameinuðu þjóðanna afar veik. Í borgarastyrjöldinni við Súdan, sem stóð yfir í rúma tvo áratugi, voru þær fórnarlömb verstu mannréttindabrota eins og nauðgana og brottnáms. Talið er að tvær milljónir manna hafi verið myrt í átökunum og fjórar milljónir hrökklast á vergang áður en friðarsamningar voru gerðir árið 2005 sem lauk með skiptingu landsins í tvö ríki.

 

Nánar 

-

"Ég var meðal annars að skoða breytingar sem orðið hafa á lífskjörum fólks þar á 30 árum, þær eru undraverðar. Ég var þar við mannfræðirann-sóknir 1984. Þá voru eyjarnar eitt fátækasta ríki heims. Þar var eymd, vannærð börn og vonleysi. Nú, þrjátíu árum seinna, sá ég sælleg börn, iðandi atvinnulíf og fullt af konum í vinnu. Miklu máli skipti að árið 1991 komst virkt fjölflokkalýðræði á í landinu þannig að kjósendur geta skipt um stjórnvöld ef þeim býður svo við að horfa. Vandi margra Afríkuríkja er að þar eru gömlu frelsishreyfingarnar enn við völd og þurfa ekki að óttast kjósendur.  Einnig var efnahagskerfi eyjanna opnað og erlendri fjárfestingu hleypt inn í landið. Ríkið er með þeim fremstu í Afríku í dag í efnahags- og stjórnmálalegri þróun og mikilvæg fyrirmynd í þessum heimshluta."