Einkageirinn - fullgildur samstarfsaðili í þróunarsamvinnnu? Vilhjálmur Wiium í Malaví fjallar um einkageirann og þróunarsamvinnu. Ljósmynd frá Malaví: gunnisal.

Síðasta áratuginn eða svo hefur þeirri skoðun vaxið fiskur um hrygg að aðkoma einkageirans að þróunarsamvinnu og þróun fátækra landa sé ekki aðeins æskileg heldur nauðsynleg. Að án aðkomu einkageirans munu markmið alþjóðasamfélagsins um bætt lífskjör ekki nást. Má segja að ráðstefna sem haldin var í Monterrey árið 2002, en á henni var rætt um fjármögnun þróunarverkefna Sameinuðu þjóðanna, hafi markað tímamót í umræðu um einkageirann og mikilvægi hans í þróunarmálum. Þar litu menn til einkageirans mun meir en áður hafði verið gert á alþjóðafundum af þessu tagi. Árið 2005 stóð í hinni árlegu heimsþróunarskýrslu Alþjóðabankans að einkafyrirtæki væru í raun hjarta þróunar. Að leit einkageirans að hagnaði, hvort sem um er að ræða sölufólk sem gengur milli þorpa í Afríku, sjálfsþurftarbændur, staðbundin framleiðslufyrirtæki eða alþjóðleg stórfyrirtæki - leiði af sér fjárfestingar í nýjum og endurbættum hugmyndum, sem styrkja undirstöður hagvaxtar og velmegunar.

Horft í auknum mæli til einkageirans

Hugmyndir sem þessar hafa leitt til þess að þróunarsamvinnustofnanir, bæði tvíhlilða og marghliða, hafa horft í auknum mæli til einkageirans og varpað fram hugmyndum og tillögum hvernig megi virkja það afl sem í honum býr. Þróunarsamvinnunefnd Efnahags- og framfarastofnunarinnar beindi árið 2006 þeim tilmælum til gjafaríkja að þar sem einkageirinn sé undirstaða hagvaxtar og framþróunar þá ættu gjafaríki að leita leiða til að einkageirinn verði ekki einungis hluti áætlana til stuðnings þróunarlöndum heldur þungamiðja þeirra verkefna sem framkvæma eigi.

Á fundi Sameinuðu þjóðanna um framgang þúsaldarmarkmiðanna, sem haldin var í september 2010, þá lögðu tíu þróunarsamvinnustofnanir fram yfirlýsingu þar sem stóð m.a. að frekar en að líta á einkageirann sem uppsprettu fjármagns þá myndu þessar stofnanir líta á einkageirann sem fullgildan samstarfsaðila og leitað yrði eftir formlegu samstarfi við fyrirtæki af ýmsum stærðum, bæði alþjóðlegum og staðbundnum.

Bandlag við einkageirann

Dæmi um þetta er tiltölulega nýhafið verkefni G-8 hópsins um bandalag við einkageirann til að bæta fæðu- og næringaröryggi meðal fátæks fólks, en þar leggja þróunarsamvinnustofnanir fram fé í samvinnu við fyrirtæki í landbúnaðarframleiðslu með það markmið að draga 50 milljónir manna úr fátækt og veita því fæðu- og næringaröryggi.

Að sjálfsögðu er aukin aðkoma einkageirans að þróunarmálum engin töfralausn. Víða um heim ríkir tortryggni gagnvart einkageiranum og sú tortryggni hefur ekki minnkað í kjölfar fjármálavandamála undanfarinna ára. Einnig er engin trygging fyrir því að hagvöxtur og uppbygging einkageirans skili sér í bættum lífsskilyrðum fátæks fólks. Engu að síður hafa augu þeirra sem vinna að þróunarsamvinnu opnast betur og betur fyrir mikilvægi einkageirans í daglegu lífi fátæks fólks. Ýmsum staðreyndum verður ekki horft framhjá. Stærsti hluti fátæks fólks lifir og hrærist í einkageiranum. Í löndum þar sem verg landsframleiðsla er undir 500 bandaríkjadölum á mann, þá sjá ör- og smáfyrirtæki meira en 75% mannaflans fyrir atvinnu. U.þ.b. 63% af útgjöldum til heilbrigðismála í fátækum löndum fer til einkafyrirtækja, en þetta er tvöfalt á við aðildarríki Efnahags- og framfarastofnunarinnar. Gríðarmikið af markaðsvandamálum plaga fólk í fátækum löndum, s.s. gríðarlegur ójöfnuður, markaðsbrestir af ýmsum toga og slitróttar markaðskeðjur. En þessi vandamál eru einmitt tækifæri fyrir einkafyrirtæki til að næla sér í hagnað, en í leiðinni bæta aðstæður fátæks fólks.

Af þessu má sjá að heildstæð nálgun í þróunarsamvinnu þarf að líta til einkageirans í auknum mæli. Samstarf milli ríkisstjórna ríkra landa og fátækra dugar ekki til.

UNICEF tekur ákvörðun um ráðningu, en ráðið verður til eins árs, frá og með 1. júní 2013, með möguleika á framlengingu. Sérfræðingarnir eru starfsmenn UNICEF og launakjör skv. reglum stofnunarinnar. Staðan heyrir undir sérfræðing UNICEF í menntamálum í Malaví með aðsetur í Lílongve. Verksviðið snýr að aðstoð við áætlanagerð, framkvæmd og eftirfylgni menntaverkefna, auk upplýsingaöflunar og greiningar á gögnum um menntun í landinu.

Kröfur til umsækjenda:

* Meistaragráða í mennta- eða félagsvísindum eða öðrum tengdum fræðum er skilyrði.

* A.m.k. tveggja ára starfsreynsla á sviði menntamála.

* Almenn þekking á verkefnastjórnun og rannsóknum, eftirfylgni og úttekt verkefna og almennum

stjórnsýslustörfum.

* Mjög góð enskukunnátta. Kunnátta í einu öðru opinberu tungumáli Sameinuðu þjóðanna er kostur.

* Umsækjendur skulu vera undir 34 ára aldri.

* Frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum, aðlögunarhæfni og hæfni í mannlegum samskiptum.

* Almenn þekking á starfsemi Sameinuðu þjóðanna.

Umsóknarfrestur er til og með 15. apríl nk. Umsókn og ferilskrá á ensku ásamt prófskírteinum og einkunnum skal senda utanríkisráðuneytinu á tölvupósti til jpo@mfa.is. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu hefur verið tekin.

Nánari upplýsingar veita Svanhvít Aðalsteinsdóttir og Þórarinna Söebech í utanríkisráðuneytinu í síma 545 9900.

Konur jafnt og karlar eru hvattar til að sækja um framangreint starf.