GEO
gunnisal
Heimsljˇs
veftÝmarit um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 190. tbl.
6. mars 2013

LÝfskjaraskřrsla SŮ vŠntanleg Ý nŠstu viku:

Su­ri­ rÝs up: Framfarir Ý fj÷lbreyttum heimi 

gunnisal
Ljˇsmynd frß ┌ganda: gunnisal

 

LÝfskjaraskřrsla Sameinu­u ■jˇ­anna kemur ˙t Ý nŠstu viku og ber yfirskriftina - Su­ri­ rÝs upp: Framfarir Ý fj÷lbreyttum heimi. Eins og titillinn ber me­ sÚr er sjˇnum beint a­ rÝkjum ß su­urhveli jar­ar ■ar sem grÝ­arlegar lÝfskjarabreytingar hafa or­i­ ß sÝ­ustu ßruatugum. Íflug rÝki rÝsa upp Ý su­rinu og skřrsluh÷fundar velta fyrir sÚr ßhrifum ■eirra breytinga ß ■rˇun heimsins. Skřrslan ver­ur opinberu­ Ý MexÝkˇborg 14. mars a­ vi­st÷ddum Enrique Pe˝a Nieto forseta MexÝkˇ og Helen Clark framkvŠmdastjˇra UNDP - Ůrˇunarߊtlunar Sameinu­u ■jˇ­anna.

 

Anna­ stŠrsta hagkerfi­ Ý KÝna

Til marks um breytingarnar Ý su­rinu er bent ß a­ KÝna hafi n˙ ■egar teki­ fram ˙r Japan og stßti n˙ a­ ÷­ru stŠrsta hagkerfi heims. Ůar hafi jafnframt hundru­ milljˇna manna veri­ lyft upp ˙r fßtŠkt. Miklar breytingar hafi or­i­ ß Indlandi ■ar sem sk÷punarkraftur frumkv÷­la sÚ a­ umbreyta framtÝ­armynd ■jˇ­arinnar og einnig er nefnt a­ Ý BrasilÝu hafi lÝfskj÷r stˇrlega batna­ me­ auknum al■jˇ­legum samskiptum og ßrangursrÝkum a­ger­um gegn fßtŠkt sem sÚu til eftirbreytni fyrir a­rar ■jˇ­ir.

 

Framfarir umfram vŠntingar

═ greiningu ß framf÷rum me­al ■jˇ­a ß su­urhveli eru miklu fleiri nefndar til s÷gu, m.a. Tyrkland, MexÝkˇ, TŠland, Su­ur-AfrÝka og IndˇnesÝu, allt ■jˇ­ir sem fara me­ me­ sÝfellt stŠrra hlutverk ß al■jˇ­avettvangi. ═ LÝfskjaraskřrslunni er greining ß r˙mlega fj÷rutÝu ■rˇunarrÝkjum ■ar sem framfarir hafa or­i­ umfram vŠntingar ß sÝ­ustu ßratugum, sÚrstaklega ■ˇ sÝ­asta ßratuginn. ═ skřrslunni er fari­ ofan Ý saumana ß ors÷kum og aflei­ingum ■essa ßrangurs og ■eim ßskorunum sem vi­ blasa hjß ■jˇ­unum ß nŠstu ßratugum. H÷fundarnir benda ß a­ hver og ein ■essara ■jˇ­a hafi sÝna einst÷ku s÷gu og hafi vali­ sÚr mismunandi brautir ß lei­ til ■rˇunar. Engu a­ sÝ­ur deili ■Úr mikilvŠgum einkennum og glÝmi vi­ m÷rg keimlÝk vi­fangsefni.

 

Nßnar 

Tony Blair tekur til varna fyrir ■rˇunarsamvinnu

Ni­ursta­a Gleneagle fundarins bergmßlar um alla AfrÝku

gunnisal
Ljˇsmynd frß Kampala Ý ┌ganda: gunnisal

Tony Blair fyrrverandi forsŠtisrß­herra Breta skrifar grein Ý The Observer um sÝ­ustu helgi. Ůar tekur kr÷ftuglega til varna fyrir framl÷g til ■rˇunarsamvinnu og veitir David Cameron forsŠtisrß­herra stu­ning Ý barßttu hans fyrir ■vÝ a­ rÝkisstjˇrnin standi vi­ fyrirheit sÝn um framl÷g. Bretar ver­a Ý gestgjafahlutverki ß lei­togafundi G8 rÝkjanna sem haldinn ver­ur ß Nor­ur-═rlandi Ý sumar og Blair rifjar upp sÝ­asta fund lei­toganna Ý Bretlandi - Gleneagles fundinn ßri­ 2005 - ■ar sem sjˇnum var einkum beint a­ AfrÝku.

 

Blair segir a­ jßkvŠ­ ni­ursta­a ■ess fundar bergmßli enn um gervalla AfrÝku: s˙ ßkv÷r­un a­ tv÷falda framl÷g til ■rˇunarmßla og lÚtta skuldum hafi ■rˇunarrÝkjum hafi umbylt ßlfunni.

 

Hrˇsar Cameron 

"S˙ sta­reynd a­ fˇlk er enn a­ tala um Gleaneagles ßtta ßrum eftir fundinn sřnir a­ ■a­ var rÚtt af okkur a­ sřna metna­, a­ breyta umrŠ­unni. Au­vita­ hefur umrŠ­an um ■rˇunarmßl har­na­ frß ■eim tÝma Ý ljˇsi ■ess a­ fjßrveitingar eru takmarka­ar vegna fjßrmßlakreppunnar Ý Evrˇpu. En ■a­ ver­ur a­ segja Bretum til hrˇss og rÝkisstjˇrn David Camerons a­ jafnvel Ý ■essum a­stŠ­um hafa ■eir haldi­ uppi stu­ningi vi­ AfrÝku og ■rˇunarmßl," skrifar Tony Blair.

 

LÝklegt er tali­ a­ nokkur G8 rÝkjanna falli frß sam■ykktum um stu­ning vi­ ■rˇunara­sto­ og Ý Bretlandi heyrast raddir ■ingmanna sem heimta ni­urskur­ ß framl÷gum. Samsteypustjˇrnin sem n˙ situr Ý Bretlandi, stjˇrn ═haldsflokksins og Frjßlslynda flokksins, hefur tala­ fyrir ■vÝ a­ Bretar nßi 0.7% vi­mi­i Sameinu­u ■jˇ­anna ßri­ 2015 en stjˇrnin hefur enn ekki lagt fram frumvarp til a­ l÷gfesta ■ann ßsetning.

 

Mikill ßrangur

Blair skrifar: "╔g vil svara ■eim sem hafa efasemdir um ■rˇunarsamvinnu - ■eir sem telja a­ h˙n komi ekki a­ gagni e­a sÚ umvafin spillingu. LÝtum ß sta­reyndirnar. ŮrˇunarfÚ frß Bretlandi hefur ß sÝ­ustu tveimur ßrum komi­ fimm miljˇnum barna Ý grunnskˇla og sex milljˇnir manna ß ney­arsvŠ­um hafa fengi­ a­gang a­ matvŠlum." Hann bŠtir vi­ a­ myndin af sveltandi afrÝsku barni gefi ranga mynd af ßlfunni. "┴ Vesturl÷ndum erum vi­ a­ berjast vi­ a­ nß hagvexti upp Ý eins stafa t÷lu ß sama tÝma og AfrÝku■jˇ­ir eru nŠr ■vÝ a­ vera me­ tveggja stafa t÷lu. ═ AfrÝku er hagv÷xtur einna hŠstur Ý heiminum. Ůa­ mß a­ einhverju leyti rekja til samkomulagsins Ý Gleneagles."

 

Justin Forsyth framkvŠmdastjˇri Save The Children tekur undir me­ Tony Blair og segir a­ ß nŠstu ßratugum ver­i unnt a­ sjß fyrir endann ß barnadau­a vegna vannŠringar og ni­urgangspesta. "Ůa­ hefur aldrei ß­ur veri­ m÷guleiki. Og ■a­ er a­ hluta til vegna Gleneagles. Vi­ ver­um a­ byggja ß ■eirri sam■ykkt. Ůa­ vŠri mikil sk÷mm ef ■jˇ­arlei­togar guggni ß ■vÝ.

 





Stjˇrnmßlaskřrendur ˇttast ßt÷k ver­i kosi­ ß nř

Enn be­i­ ˙rslita Ý kosningunum Ý KenÝa

 

  

Tafir hafa or­i­ ß talningu atkvŠ­a Ý forseta-, ■ing- og sveitastjˇrnarkosnunum Ý KenÝa vegna bilana Ý rafrŠnu kosningakerfi og kj÷rstjˇrn hefur be­i­ almenning a­ sřna bi­lund. Uhuru Kenyatta hefur samkvŠmt sÝ­ustu t÷lum fengi­ 53% atkvŠ­a Ý forsetakosningunum en helsti andstŠ­ingur hans, Raila Odinga, er me­ stu­ning 42% kjˇsenda. Ver­i ni­ursta­an ■essi ■arf ekki a­ kjˇsa aftur en stjˇrnmßlaskřrendur ˇttast a­ Ý annarri umfer­ forsetakosninga kunni a­ koma ß nř til blˇ­ugra ßtaka lÝkt og ger­ist Ý kosningunum fyrir fimm ßrum. Kenytta ß yfir h÷f­i sÚr ßkŠru Al■jˇ­aglŠpadˇmstˇlsins Ý Haag vegna ˇeir­anna eftir sÝ­ustu kosningar en ■ß lÚtu alls um ellefu hundru­ manns lÝfi­.

Kynning ß ■rˇunarpˇlÝtÝk

Norski ■rˇunarmßlarß­herrann ß yfirrei­ um landi­

NORAD
Ůrˇunarh˙si­ Ý mi­borg Oslˇar - frŠ­slusetur fyrir skˇlanemendur um ■rˇunarmßl. Ljˇsmynd: NORAD

 

Heikki Holmňs rß­herra ■rˇunarmßla Ý Noregi fer senn Ý yfirrei­ um landi­ til ■ess a­ tala um stefnu norskra stjˇrnvalda Ý ■rˇunarmßlum. ═ fer­inni er Štlunin er rŠ­a ßleitnar spurningar eins og ■Šr hva­ felist Ý norskri ■rˇunarpˇlÝtÝk, hva­a hagsmunir og gildi liggi til grundvallar stefnunni Ý ■rˇunarmßlum, hva­a skyldur Noregur hefur gagnvart stu­ningi vi­ fßtŠkasta fˇlki­ Ý heiminum, og hva­a gildi hafi j÷fnu­ur, jafnrÚtti og a­gengi a­ orku fyrir ■rˇun samfÚlaga.

 

Eins ßrs verkefni

Kynningarherfer­ rß­herrans er sÚrstakt verkefni til eins ßrs, sett ß laggirnar Ý ■vÝ skyni a­ ÷rva ßhuga og umrŠ­u um stefnu Nor­manna Ý ■rˇunarmßlum. Fram kemur Ý Bistandsaktuelt a­ 900 ■˙sundum norskra krˇna sÚ vari­ til verkefnisins ß ßrinu - e­a tŠplega 20 milljˇnum Ýslenskra krˇna.

 

Fram kemur Ý frÚttinni a­ frjßls fÚlagasamt÷k fßi ˙r opinberum sjˇ­um ßrlega r˙mlega 90 milljˇnir norskra krˇna - e­a tŠplega 200 milljˇnir Ýslenskra krˇna - til a­ halda ß lofti umrŠ­u um ■rˇunarmßl. Aukin heldur rekur NORAD svokalla­ "Ůrˇunarh˙s" Ý mi­borg Oslˇar ■ar sem skˇlanemendum gefst kostur a­ fß innsřn inn Ý ■rˇunarmßl, gefi­ er ˙t tÝmariti­ Bistandsaktuelt sem fjallar um ■rˇunarmßl, og utanrÝkisrß­uneyti­ er me­ umrŠ­uvettvang um mßlaflokkinn sem kallast Refleks.

  

┴Štlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands l÷g­ fram:

Fimm samstarfsrÝki ═slendinga Ý ■rˇunarsamvinnu

gunnisal

 

═ ■ingsßlyktunartill÷gu a­ nřrri ߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands sem Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra tala­i fyrir Ý sÝ­ustu viku ß Al■ingi eru tilgreind fimm samstarfsrÝki ═slendinga Ý ■rˇunarmßlum, Afganistan, MalavÝ, MˇsambÝk, PalestÝna og ┌ganda.  ═ kafla sem er heiti­ "L÷nd og svŠ­asamstarf" er ger­ fyrir fyrir samstarfs■jˇ­unum me­ eftirfarandi hŠtti:

 

"┴hersla ver­ur l÷g­ ß a­sto­ vi­ ■au rÝki og landsvŠ­i ■ar sem fßtŠkt og ney­ er hva­ mest. Afganistan, MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda eru ÷ll Ý hˇpi fßtŠkustu ■rˇunarrÝkjanna og mikil ■÷rf er ß efnahagslegri og fÚlagslegri a­sto­ Ý PalestÝnu. A­stŠ­ur Ý ÷llum ■essum l÷ndum eru erfi­ar, en af ˇlÝkum toga og eru sum ■eirra Ý hˇpi ˇst÷­ugra rÝkja.

═ MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda rÝkir meiri st÷­ugleiki Ý efnahags- og stjˇrnmßlum en Ý Afganistan og Ý PalestÝnu ■ar sem framvinda endurreisnar og uppbyggingar litast af erfi­u ßstandi ß svi­i ÷ryggismßla og pˇlitÝskum ßt÷kum.

 

AfrÝkurÝkin ■rj˙

A­sto­ vi­ AfrÝkurÝkin ■rj˙ byggist ß ■eim grunni a­ ■÷rfin fyrir a­sto­ er mikil og ŮSS═ hefur langa reynslu Ý ■eim ÷llum. Ůar sem ßstand Ý ■essum l÷ndum er nokku­ tryggt getur samvinna vi­ ■au byggst ß langtÝmaߊtlunum sem eru unnar og framkvŠmdar Ý samstarfi vi­ stjˇrnv÷ld ■eirra. Ger­ hefur veri­ sÚrst÷k samstarfsߊtlun fyrir MalavÝ ■ar sem a­sto­ ═slands grundvallast ß ßherslum og ■÷rfum MalavÝ eins og fram kemur Ý ■rˇunarߊtlunum landsins. Unni­ er a­ sams konar ߊtlun fyrir MˇsambÝk og ┌ganda. 

 

═ framkvŠmd ■rˇunarstarfs ver­ur stu­st vi­ heimildir ■rˇunarsamvinnulaga sem gera ŮSS═ fŠrt a­ koma a­ vi­fangsefnum sÝnum me­ ■eim a­fer­um sem best henta hverju sinni, svo sem me­ ■ßttt÷ku Ý verkefnasto­um (e. programmes) og sam- og k÷rfufjßrm÷gnun Ý samstarfi vi­ a­ra veitendur a­sto­ar. RÝk ßhersla ver­ur l÷g­ ß a­ fylgja vi­urkenndu verklagi Ý al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu. Vi­ val ß vi­fangsefnum ver­ur l÷g­ ßhersla ß a­ grundv÷llur ßrangurs og sjßlfbŠrni verkefna er samßbyrg­ og gagnkvŠm geta samstarfsrÝkjanna til a­ veita og taka vi­ a­sto­. 

 

StrÝ­shrjß­u rÝkin tv÷

Gagnvart Afganistan og PalestÝnu munu ߊtlanir gera rß­ fyrir breyttum ■÷rfum eftir ■vÝ sem ßstandi­ ■rˇast. ═ ■essum l÷ndum hafa Ýslensk stjˇrnv÷ld ekki st÷­uga vi­veru. Fyrir viki­ fer a­sto­in fram Ý samstarfi vi­ ■Šr al■jˇ­astofnanir og fÚlagasamt÷k sem ■ar starfa, annars vegar me­ framl÷gum til sjˇ­a e­a einstakra verkefna sem unnin eru ß ■eirra vegum, hins vegar me­ st÷rfum Ýslenskra sÚrfrŠ­inga ß vettvangi. Ger­ hefur veri­ a­ger­aߊtlun fyrir PalestÝnu sem framfylgt ver­ur ß tÝmabilinu. ┴Štlunin byggist m.a. ß ßlyktun Al■ingis frß 29. nˇvember um vi­urkenningu Ýslenskra stjˇrnvalda ß PalestÝnu sem sjßlfstŠ­u og fullvalda rÝki. ┴hersla ß ofangreind l÷nd ˙tilokar ekki a­ sinnt ver­i verkefnum gagnvart ÷­rum rÝkjum. Ůßtttaka Ý starfi rÝkjahˇpa getur t.d. veri­ mikilvŠg framgangi verkefna ß ■eim ßherslusvi­um sem ═sland sty­ur. Me­ ■a­ Ý huga tekur ŮSS═ ■ßtt Ý svŠ­asamstarfi ß sÝnum ßherslusvi­um, einkum Ý AfrÝku sunnan Sahara. SÚrstaklega ver­a mˇta­ar ßherslur og vi­mi­ um ■ßttt÷ku Ý svŠ­asamstarfi og marghli­a samstarfi Ý fiskimßlum og stefnu um svŠ­asamstarf Ý jar­hitamßlum framfylgt. Meginßherslur Ý samstarfi vi­ rÝkin fimm eru settar fram Ý eftirfarandi yfirliti.

 

Endursko­un og greining

SÝbreytilegar a­stŠ­ur kalla ß reglubundna endursko­un Ý ■eim l÷ndum sem ■egar er unni­ Ý. Meginmarkmi­i­ er a­ sem best samsv÷run sÚ milli ■arfa Ý samstarfsl÷ndum og styrkleika ═slands. Gert er rß­ fyrir a­ ger­ ver­i greining ß n˙verandi og m÷gulegum samstarfsl÷ndum sem liggi fyrir vi­ nŠstu endursko­un ■rˇunarsamvinnuߊtlunar."

  

Jar­hitamßl rŠdd ß fundi utanrÝkisrß­herra og framkvŠmdastjˇra Al■jˇ­abankans

utn
Ljˇsmynd: UTN

  

Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra ßtti Ý gŠr fund me­ Sri Mulyani Indrawati framkvŠmdastjˇra Al■jˇ­abankans. H˙n er fyrrverandi fjßrmßlarß­herra IndˇnesÝu og hefur veri­ framkvŠmdastjˇri bankans frß ■vÝ Ý j˙nÝ 2010. Jar­hitamßl Ý AfrÝku voru helsta umrŠ­uefni ■eirra ß fundinum eins og fram kemur i frÚtt ß vef rß­uneytisins. Ůetta er Ý fyrsta sinn sem framkvŠmdastjˇri Al■jˇ­abankans heimsŠkir ═sland, en Sri Mulyani Indrawati flutti Ý morgun ßvarp ß al■jˇ­legri jar­hitarß­stefnu Ý H÷rpu. 

 

Nßnar

-

Nřr 500 milljˇn dollara jar­varmasjˇ­ur/ Mbl.is 

 

LÝf og menning Ý L˙anda

- fyrirlestur hjß MannfrŠ­ingafÚlaginu

 

MannfrŠ­ifÚlagi­ bř­ur til fyrirlestrar ■ri­judaginn 12. mars kl. 20 Ý ReykjavÝkurAkademÝunni, Hringbraut 121, 4. hŠ­. Ůß mun PÚtur Waldorff, PhD nemi Ý mannfrŠ­i vi­ McGill University, flytja erindi­ LÝf og menning Ý L˙anda, h÷fu­borg Angˇla, eftir strÝ­.

 

"Eftir a­ 27 ßra langri borgarastyrj÷ld lauk ßri­ 2002 Ý hinu olÝurÝka Angˇla, hefur ■etta fyrrum strÝ­shrjß­a rÝki veri­ me­ einn mesta hagv÷xt heims. Grˇ­inn af ■essum gˇ­ŠristÝmum hefur hins vegar safnast ß hendur fßrra ˙tvaldra og ekki skila­ sÚr sem skyldi til hins almenna borgara.

 

L˙anda, h÷fu­borg Angˇla, var upphaflega bygg­ af port˙g÷lskum nřlenduherrum fyrir um 350 000 manns, en Ý dag b˙a um 6 milljˇnir manna Ý borginni. ┴stŠ­an fyrir ■essari gÝfurlegu borgarvŠ­ingu var s˙ a­ borgin var ein af fßum st÷­um Ý landinu sem var tilt÷lulega ÷ruggur ß me­an a­ ß strÝ­inu stˇ­. Ůetta var­ til ■ess a­ fˇlk fluttist Ý miklum mŠli Ý borgina, sem er einnig vagga hins angˇlska hagkerfis, bŠ­i hins opinbera og hins svokalla­a svarta hagkerfis, og bř­ur ■vÝ upp ß řmis tŠkifŠri sem ekki er a­ finna Ý sveitum landsins. 


N˙ er ■a­ or­i­ svo a­ yfirv÷ld vilja ■rˇa og byggja upp hi­ nřja Angˇla eftir strÝ­, me­ nřrri stjˇrnarskrß, nřjum l÷gum og gÝfurlegri uppbyggingu ß innvi­um landsins sem og nřjum vi­skipta- og lßnasamningum vi­ KÝna, BrasilÝu og Port˙gal. Hluti af ■rˇunarߊtluninni er a­ endurbyggja fßtŠkrahverfin, sem 80% borgarb˙a b˙a Ý, Ý nřrri og ■rˇa­ri mynd. Notu­ hafa veri­ nř l÷g sem hafa gert rÝki­ a­ eiganda allra ˇskrß­ra landareigna til ■ess a­ flytja fˇlk ß brott og ry­ja ni­ur h˙sum. En meirihluti borgarb˙a břr ß landi sem skilgreint er sem ˇformlegt og ˇskrß­. Fˇlk er flutt ney­arflutningum ˙t ß ja­ar borgarinnar, enn lengra frß grunn■jˇnustu, skˇlum, heilbrig­is■jˇnustu og m÷rku­um sem sjß meirihluta borgarb˙a fyrir lÝfsvi­urvŠri. 

 

Fyrirlesturinn fjallar um samfÚlag og lÝf L˙andab˙a eftir strÝ­ og hvernig fˇlk bjargar sÚr ■egar a­ opinbera kerfi­ er ekki til sta­ar til ■ess a­ bjˇ­a upp ß lausnir, t.d. vi­ veitingu grunn■jˇnustu ß bor­ vi­ vatn og rafmagn."

 

 

 

┴hugavert

-
-
-
-

PRESS FREEDOM INDEX 2013/ Reporters Without Borders 

-

Are women the secret weapon in the battle for food security?, eftir Les Roopanarine/ The Guardian 

-

Defence of Aid to the Afgan Government, eftir Justin Sandefur/ CGD 

-

'50 years of Development Planning in Africa:' eftir Carlos Lopes/ NAIForum 

-

The Present Development Debate and Beyond/ UNU-WIDER 

-

In Defence of Aid and 0.7%, eftir Amy Dodd/ HuffingtonPost 

-

BETTER WORLD CAMPAIGN - INDEX OF PUBLIC OPINION ON INTERNATIONAL ISSUES AND THE UNITED NATIONS/ BetterWorldCampaign 

-

2013 Global MDG Conference - Making the MDGs Work/ UNDP 

-

9 Kids Who Beat Hunger/ WFP 

-

The Case for Localizing Aid Stories/ AViewFromTheCave 

-

When the fragile speak: can they help to build a new vision for development?, eftir Ricardo Santos/ IDS

-

Understanding resilience/ IRIN

-

Ulighed er vor tids st°rste trussel, eftir Ingeborg Overby Gaarde/ U-Landsnyt

-

Obesity worldwide: the map of the world's weight/ TheGurdian

-

Burkina Faso stages Africa's film festival with a conscience/ TheGuardian

 

THE CUT (Trailer) english subtitles
THE CUT (Trailer) english subtitles
-

7 photos that reveal what families eat in one week/ OxfamAmerica 

-

Universal Health Coverage: A Movement Gains Steam, eftir Nicole Klingen/ Al■jˇ­abankablogg 

-

Vefriti­ Wider Angle - febr˙ar 2013/ UNU-Wider 

-

Three Global Priorities for Women and Girls, eftir Jim Young Kim/ HuffingtonPost 

Think EQUAL for Women and Girls
Think EQUAL for Women and Girls

-

The Post-2015 "golden thread" must weave in a global strand, eftir Jusharma/ Jusharmablogg 

-

What Makes a Person Good? We Asked Teens from Around the World/ Al■jˇ­abankablogg

-

CSIS report: Refocus aid on private sector/ Devex 

-

Er ulighed eller ligegyldighed problemet?, eftir Uffe Torm/ U-landsnyt 

-

Kina og Indias nye roller i Afrika/ Bistandsaktuelt 

-

Can Obama bend it like Bono?. eftir Andy Sumner 

 

FrŠ­igreinar


FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Sendiherra afhendir tr˙na­arbrÚf Ý MˇsambÝk
 
MarÝa Erla Marelsdˇttir sendiherra afhenti 14. febr˙ar sÝ­astli­inn Armando Guebuza, forseta MˇsambÝk, tr˙na­arbrÚf sitt sem sendiherra ═slands gagnvart MˇsambÝk me­ a­setur Ý ReykjavÝk.

Samstarf ═slands og MˇsambÝk ß svi­i ■rˇunarsamvinnu hefur vara­ Ý r˙man ßratug, en ■ar var fyrsta sendirß­ ═slands Ý AfrÝku opna­ ßri­ 2001. ═ samtali forseta og sendiherra eftir ath÷fnina ■akka­i forseti ═slendingum samvinnuna og stu­ning sÝ­astli­inna ßra sem hef­i reynst ■jˇ­inni dřrmŠtur. 
 
 
 
Valdefling kvenna eflir barßttu gegn hungri

"A­ deila v÷ldum me­ konum er Ý rauninni a­ stytta sÚr lei­ Ý barßttunni gegn hungri og vannŠringu," sag­i Olivier De Schutter, erindreki Sameinu­u ■jˇ­anna um rÚttinn til fŠ­u ■egar hann kynnti MannrÚttindarß­i samtakanna Ý Genf skřrslu sÝna ß d÷gunum. Hann hvatti rÝkisstjˇrnir heims til a­ laga ߊtlanir til a­ tryggja fŠ­u ÷ryggi me­ ■a­ Ý hug a­ takast ß vi­ menningarlegar hindranir og endursko­a hlutverkaskiptingu ß milli kvenna og karla.
 

Grunnskˇlanßm Ý ┌ganda og stu­ningur ═slendinga Ý Kalangala

- eftir ┴rna Helgason verkefnastjˇra Ý ┌ganda

 

 

gunnisal
Skˇlast˙lka Ý Kalangala. Ljˇsmynd: gunnisal.

 

Ni­urst÷­ur samrŠmdra prˇfa Ý grunn- og framhaldsskˇlum Ý ┌ganda liggja fyrir Ý febr˙ar ß hverju ßri og eru ■ß birtar opinberlega. Mikill ßhugi rÝkir um ni­urst÷­urnar og umrŠ­ur og vangaveltur um skˇlamßl nŠr heltaka ■jˇ­ina. Dagbl÷­ eru full af umfj÷llun um skˇlamßl frß ÷llum hugsanlegum sjˇnarhornum, langir listar yfir ßrangur einstaklinga og einstakra skˇla eru birtir og allskonar s÷gur sag­ar frß skˇlastarfi lÝ­andi ßrs. Mest er ■etta ß jßkvŠ­u  nˇtunum me­ skemmtilegum frßs÷gnum ˙r mannlÝfinu, en um lei­ eru veikleikarnir Ý skˇlakerfinu Ý ┌ganda dregnir fram Ý dagsljˇsi­.

 

Grunnskˇlamenntun fyrir alla 

"Grunnmenntun fyrir alla" hefur veri­ ß stefnuskrß stjˇrnvalda Ý ┌ganda frß ■vÝ a­ forseti landsins, Yoweri Museveni, bo­a­i ßri­ 1997 a­ ÷ll b÷rn ß aldrinu sj÷ til fjˇrtßn ßra Šttu rÚtt ß ˇkeypis grunnskˇlamenntun Ý sj÷ ßr og var ┌ganda me­al fyrstu rÝkja Ý AfrÝku sunnan Sahara a­ taka upp slÝkt kerfi. ═ upphafi var reyndar mi­a­ vi­ a­ ■essi rÚttur nŠ­i a­eins til fj÷gurra barna Ý hverri fj÷lskyldu, en ■Šr takmarkanir voru aflag­ar fljˇtlega eftir innlei­ingu. Og vi­br÷g­ ■jˇ­arinna lÚtu ekki ß sÚr standa ■vÝ fj÷ldi skrß­ra nemenda Ý grunnskˇlum jˇkst strax um 73% ß milli ßra, ˙r 3.1 milljˇnum barna ßri­ 1996 Ý 5.3 milljˇnir barna ßri­ 1997.

 

En or­in tˇm dug­u skammt til a­ standa undir ■essum ßformum, og stjˇrnv÷ld Ý ┌ganda gripu til margvÝslegra a­ger­a til a­ mŠta ■essari aukningu innan grunnskˇlakerfisins. Me­al ■ess sem ■urfti a­ gera var a­ styrkja innvi­ina, byggja nřja skˇla, stŠkka skˇla sem fyrir voru Ý landinu, fj÷lga kennurum og auka ˙tgßfu ß kennslubˇkum og ÷­rum nau­synlegum nßmsg÷gnum. Til a­ standa straum af kostna­i vi­ nřja grunnskˇlakerfi­ var hlutdeild menntunar ß fjßrl÷gum rÝkisins aukin verulega ˙r 13.7% ßri­ 1990 Ý 24.7% ßri­ 1998, auk ■ess sem gjafa■jˇ­irnar studdu ßtaki­. Sem dŠmi um ■ensluna sem ßtti sÚr sta­ ß ■essum tÝma mß nefna a­ ß ßrabilinu 1996 til 2003 voru bygg­ir r˙mlega 5000 nřir grunnskˇlar Ý ┌ganda sem var um 60% aukning, og fj÷ldi grunnskˇlakennara Ý landinu jˇkst ˙r um 80.000 Ý 145.000,sem er nŠr 80% fj÷lgun.

 

┴ratuginn fyrir innlei­ingu grunnmenntunar fyrir alla, 1986 - 1997, var a­eins um 40% barna ß grunnskˇlaaldri Ý ┌ganda skrß­ Ý skˇla. Eftir 1997 ur­u strax miklar breytingar ■ar ß, og um tÝma gßfu talningar til kynna 124% skrßningu, sem kom til af ■vÝ a­ mikill fj÷ldi einstaklinga sem ekki h÷f­u fengi­ tŠkifŠri til a­ stunda grunnskˇlanßm ß sÝnum tÝma, skrß­u sig einnig Ý skˇla og hˇfu nßm. A­ ■essu leyti  var ßrangurinn afar gˇ­ur og samkvŠmt nřlegum t÷lum frß ßrinu 2011 voru 97.2% st˙lkna og 96.3% drengja skrß­ Ý skˇla e­a Ý 96.7% allra barna ß grunnskˇlaaldri Ý ┌ganda.

 

Brottfall og nßmslei­i

Margt bendir til ■ess a­ hin mikla ■ensla grunnskˇlakerfisins hafi komi­ ni­ur ß gŠ­um menntunar sem bo­i­ er upp ß. Ůeir mŠlikvar­ar sem almennt eru nota­ir til a­ mŠla gŠ­i menntunar versnu­u verulega strax eftir breytingarnar og sumir hafa ekki batna­ ß ■eim 15 ßrum sem li­in eru. Mß ■ar t.d. nefna fj÷lda nemenda ß hvern kennara, sem er n˙ 1:54, skortur ß gˇ­um kennurum m.a. vegna lßgra launa. og s˙ sta­reynd a­ ß hverjum skˇladegi mŠta 25-50% af kennurum ekki til kennslu. Sem dŠmi um ■etta mß nefna a­ af 2.2 milljˇnum barna Ý ßrganginum sem hˇf grunnskˇlanßm ßri­ 1997 voru einungis 490.000 sem luku grunnskˇlaprˇfi ßri­ 2003 e­a  a­eins um fjˇr­ungur. Hlutfall ■eirra sem lj˙ka sj÷ ßra grunnskˇlanßmi hefur hŠkka­ jafnt og ■Útt sÝ­an og er n˙ um 64%. Ůa­ er samt ˇßsŠttanlega lßgt hlutfall. Ein meginßstŠ­a fyrir ■essu mikla brottfalli er talinn vera nßmslei­i, sem ekki ■arf a­ koma ß ˇvart ■ar sem a­stŠ­ur til a­ stunda nßm eru vÝ­ast hvar slŠmar, erfitt a­ komast Ý tŠri vi­ kennslubŠkur og kennarar eru ßhugalausir e­a einfaldlega ekki til sta­ar Ý skˇlunum. En auk mikils brottfalls benda t÷lur til ■ess a­ a­eins um 50% af b÷rnum Ý sj÷tta og nŠstsÝ­asta bekk grunnskˇla sÚu or­in lŠs og skrifandi.

 

Af framans÷g­u er ljˇst a­ ■a­ vÝ­a pottur brotinn Ý grunnskˇlamßlum Ý ┌ganda ■rßtt fyrir einbeittan vilja stjˇrnvalda til a­ auka a­gengi a­ grunnmenntun. En ■ess ber a­ gŠta, a­ ■rßtt fyrir allt hefur mikill ßrangur nß­st ß li­num ßrum, og ßstandi­ stefnir st÷­ugt Ý betra horf.

 

ŮSS═ hefur um ßrabil stutt hÚra­s■rˇunarߊtlun Kalangala hÚra­s me­ ■a­ a­ markmi­i a­ draga ˙r fßtŠkt og stu­la a­ sjßlfbŠri og jafnrŠ­i Ý efnahags- og fÚlagslegri uppbyggingu Ý hÚra­inu. Stu­ningur ŮSS═ Vi­ framkvŠmd hÚra­s■rˇunarߊtlunarinnar beinist me­al annars a­ grunnskˇlamenntun Ý hÚra­inu.

 

Stu­ningur ŮSS═ Ý Kalangala

Ben Twikizire er fÚlagsfrŠ­ingur a­ mennt og starfar n˙ sem sÚrfrŠ­ingur vi­ eftirlit me­ framkvŠmd og ßrangri verkefna ŮSS═ Ý ┌ganda. Ben var um ßrabil starfsma­ur hÚra­stjˇrnarinnar Ý Kalangala og um tÝma a­sto­arsveitarstjˇri, og ■ekkir ■vÝ innvi­i Kalangala hÚra­s og st÷­u mßla ■ar betur en margur. ╔g forvitna­ist um ■a­ hjß Ben hvernig skˇlarnir Ý Kalangala hef­u sta­i­ sig Ý nřafst÷­num samrŠmdum prˇfum Ý samanbur­i vi­ skˇla Ý ÷­rum landshlutum, og hvort hann teldi a­ stu­ningur ŮSS═ vi­ grunnskˇlamenntun Ý hÚra­inu ß undanf÷rnum ßrum hef­i skila­ sÚr me­ einhverjum mŠlanlegum hŠtti.

 

"Fram undir 2006 var ßrangur ˙r samrŠmdu prˇfunum (PLE) fyrir KalangalahÚra­ ßvallt frekar slakur Ý samanbur­i vi­ landsme­altali­ og olli ■etta hÚra­syfirv÷ldum og foreldrum miklum ßhyggjum. ┴ ■essu hefur or­i­ mikil breyting og er KalangalahÚra­ n˙ n˙mer 38 Ý r÷­inni af 135 hÚru­um ß listanum yfir (bestan) ßrangur ß samrŠmdum prˇfum 2012. Ůa­ er samdˇma ßlit ■eirra sem best ■ekkja til a­ ■essi gˇ­i ßrangur sÚ ekki sÝst a­ ■akka hÚra­s■rˇunarverkefninu Ý Kalangala og stu­ningi ŮSS═ vi­ framkvŠmd ■ess."

 

Sem dŠmi um breytingarnar sem or­i­ hafa ß sÝ­ustu ßrum nefnir Ben a­ hlutfall barna sem nß­u grunnskˇlaprˇfi Ý Kalangala og ßunnu sÚr ■ar me­ rÚtt ß a­ fara Ý framhaldsskˇla var 71% ßri­ 2005 en 87,1% ßri­ 2012. A­ sama skapi hefur hlutfall nemenda, sem ßvinna sÚr rÚtt ß fullum skˇlastyrk frß stjˇrnv÷ldum me­ gˇ­um nßmsßrangri aukist ˙r 54% ßri­ 2005 Ý 78% ßri­ 2012 og hlutfall nemenda sem nß ßgŠtiseinkunn og ßvinna sÚr rÚtt til a­ keppa um plßss Ý bestu framhaldsskˇlum landsins fˇr ˙r 4.2% ßri­ 2005 Ý 11.8% ßri­ 2008. 

 

A­ sÝ­ustu mß nefna, a­ fall ß grunnskˇlaprˇfi Ý Kalangala hÚra­i hefur fari­ ˙r 10.3% ßri­ 2005 Ý 5.5% ßri­ 2012. 

┴rangurinn Ý Kalangala er ßnŠgjulegur, bŠ­i fyrir hÚra­sb˙a og fyrir ŮSS═, og hvatning til a­ halda ßfram ß svipa­ri braut. Fyrir utan byggingu ■riggja heimavista til a­ auka a­gengi barna a­ nßmi, hefur stu­ningur ŮSS═ fyrst og fremst mi­a­ a­ ■vÝ bŠta nßmsumhverfi­ fyrir bŠ­i nemendur og kennara. Mß ■ar nefna margvÝslega ■jßlfun fyrir kennara, ■jßlfun fyrir skˇlastjˇrnir, a­sto­ vi­ a­ stofna og skipuleggja starfsemi foreldrafÚlaga, styrking ß ßrangureftirliti innan skˇlanna, ˙tvegun kennslubˇka og annarra kennslugagna og sÝ­ast en ekki sÝst stu­ningur vi­ skipulagt Ý■rˇtta-, tˇnlistar- og leiklistarnßm nemenda. Sß ■ßttur vill oft ver­a ˙tundan Ý fjßrsveltum skˇlum, en er mj÷g mikilvŠgur til a­ glŠ­a ßhuga nemenda ß nßminu. Allt ■etta hefur stu­la­ a­ ■vÝ a­ gera skˇlana a­ ßhugaver­ari vettvang fyrir bŠ­i kennara og nemendur og ßrangurinn lŠtur ekki ß sÚr standa.

 

Me­ ■essa gˇ­u reynslu Ý farteskinu getur ŮSS═ huga­ a­ ■vÝ a­ sty­ja vi­ grunnskˇlanßmi­ me­ svipu­um hŠtti Ý fleiri hÚru­um landsins. 

 

 

facebook
UM VEFT═MARITIđ

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105