UNwomen
gunnisal
VeftÝmarit
um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 187. tbl.
13. febr˙ar 2013

Nř ߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands:

Framl÷gin ver­i 0.42% af ■jˇ­artekjum ßri­ 2016
├-ssur
Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra.

 

SamkvŠmt nřrri ߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands sem l÷g­ hefur veri­ fram ß Al■ingi hŠkka framl÷g til ■rˇunarmßla ß nŠstu ßrum Ý samrŠmi vi­ fyrri sam■ykkt ■ingsins frß vorinu 2011. Ůß var ■verpˇlÝtÝsk samsta­a ß ■ingi um a­ nß vi­mi­un Sameinu­u ■jˇ­anna um 0.7% af ■jˇ­artekjum ß ßrinu 2019. SamkvŠmt l÷gum um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands ß a­ leggja fram ߊtlun Ý mßlaflokknum ß tveggja ßra fresti. ═ ■essari annarri ߊtlun sem gildir fyrir ßrin 2013 til 2016 er gert rß­ fyrir a­ framl÷g hŠkki ˙r 0.26% af ■jˇ­artekjum ß ■essu ßri Ý 0.28% ß nŠsta ßri. ┴ ßrinu 2015 er gert rß­ fyrir 0,35% og 0,42% ßri­ 2016.

 

Eins og kunnugt er hafa framl÷g norrŠnu rÝkjanna um ßratugaskei­ veri­ hŠrri en vi­mi­ Sameinu­u ■jˇ­anna, en auk Noregs, SvÝ■jˇ­ar og Danmerkur hafa Hollendingar og L˙xemborgarar veri­ yfir ■essum m÷rkum. Bretar stefna a­ ■vÝ a­ ver­a Ý ■essum hˇpi innan tÝ­ar og innan Evrˇpusambandsins hefur veri­ m÷rku­ s˙ stefna a­ nß 0.7% markinu ß ßrinu 2015. Hlutur frjßlsra fÚlagasamtaka Ý framl÷gum hŠkkar ß nŠstu tveimur ßrum ˙r 6% Ý 8%.

 

═ nřju ■rˇunarsamvinnuߊtluninni sem Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra lag­i fram ß ■ingi Ý vikubyrjun er markmi­ ═slendinga me­ al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu a­ leggja Ýslensk lˇ­ ß vogarskßlar barßttunnar gegn fßtŠkt og fyrir bŠttum lÝfskj÷rum Ý fßtŠkustu hlutum heims. Me­ virkri ■ßttt÷ku ß ■essu svi­i leitist ═sland vi­ a­ uppfylla pˇlitÝskar og si­fer­islegar skyldur sÝnar sem ßbyrg ■jˇ­ Ý samfÚlagi ■jˇ­anna. Al■jˇ­leg ■rˇunarsamvinna sÚ ein af meginsto­um Ýslenskrar utanrÝkisstefnu.


"Slegi­ er f÷stu a­ barßtta gegn fßtŠkt, fÚlagslegu ranglŠti, misskiptingu lÝfsgŠ­a og hungri Ý heiminum sÚ ßfram ■ungami­ja Ý stefnu ═slands ß svi­i al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu. Jafnframt ver­i l÷g­ rÝk ßhersla ß mannrÚttindi, jafnrÚtti kynjanna, rÚttindi barna, fri­ og ÷ryggi. Leitast ver­i vi­ a­ tryggja innbyr­is samrŠmi Ý utanrÝkisstefnu ═slands me­ tilliti til hnattrŠnna efnahags-, umhverfis- og ÷ryggismßla," segir Ý ßŠtluninni.

 

Tillaga til ■ingsßlyktunar um ߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands 2013-2016. 

 

┌tgj÷ld til ■rˇunarmßla tv÷faldast ß nŠstu fjˇrum ßrum/ Eyjan 

 

═sland eykur framl÷g til ■rˇunara­sto­ar/ TÝminn 

 

 

 Hver er stefna stjˇrnmßlaflokkanna Ý ■rˇunarmßlum?

Samfylkingin vill sam■Štta mannrÚttindamßl og ■rˇunarsamvinnu

gunnisal Samfylkingin sam■ykkti ß nřafst÷­num landsfundi Ýtarlega ßlyktun  ■ar sem segir a­ flokkurinn telji a­ vinna eigi af metna­i a­ ■rˇunar- og mannrÚttindamßlum. ═ landsfundarßlyktun Framsˇknarflokksins frß nřli­inni helgi er hins vegar ekki a­ finna aukateki­ or­ um ■rˇunarmßl og samkvŠmt dr÷gum a­ ßlyktunum sem birt hafa veri­ Ý a­draganda landsfundar SjßlfstŠ­isflokksins sÝ­ar Ý mßnu­inum er ekki a­ finna hugt÷kin ■rˇunarmßl e­a ■rˇunarsamvinna. Einu tilvÝsunina Ý ■rˇunarrÝki er finna Ý setningunni: "SjßlfstŠ­isflokkurinn telur a­ stefna beri a­ ■vÝ ß heimsvÝsu a­ draga ˙r vi­skiptahindrunum ß v÷rur frß fßtŠkustu rÝkjum heims til ■ess a­ stu­la a­ aukinni hagsŠld ■essara rÝkja."

 

Fyrir landsfundi Vinstrihreyfingarinnar - grŠns frambo­s sem haldinn ver­ur um a­ra helgi liggur fyrir tillaga frß stjˇrn ungli­ahreyfingar flokksins ■ar sem fram kemur vilji til a­ "auka hlut ■rˇunara­sto­ar Ý fjßrl÷gum rÝkisins. Fundurinn telur mikilvŠgt a­ ═sland verji a­ minnsta kosti 1% af ˙tgj÷ldum sÝnum Ý ■rˇunara­sto­ lÝkt og hin Nor­url÷ndin." ┴ fundi stjˇrnar Bjartrar framtÝ­ar sÝ­astli­i­ haust er a­ finna eina setningu sem tengist ■essum mßlaflokki, svohjˇ­andi: "═slendingar leggi sitt af m÷rkum til fri­ar Ý heiminum me­ ■ßttt÷ku Ý ■rˇunarsamvinnu, hjßlparstarfi og fri­arumleitunum, en taki ekki ■ßtt Ý herna­i. 

 

Sam■Štting mannrÚttindamßla og ■rˇunarsamvinnu

┴ landsfundi Samfylkingarinnar 2. febr˙ar sÝ­astli­inn var Ýtarleg ßlyktun sam■ykkt um mannrÚttindamßl og ■rˇunarsamvinnu ■ar sem fram kemur a­ flokkurinn leggur ßherslu ß a­ ═sland vinni a­ mannrÚttindamßlum ß al■jˇ­legum vettvangi sem mßlsvari mann˙­ar, jafnrÚttis og lř­rŠ­is. "═sland ß a­ mˇtmŠla hvers kyns mannrÚttindabrotum, til dŠmis vegna kynfer­is, kynhneig­ar, kyn■ßttar, sko­ana e­a tr˙ar. ═slendingum ber a­ taka ■ßtt Ý ■vÝ al■jˇ­lega verkefni a­ draga ˙r hungri, fßtŠkt og barnadau­a, hjßlpa hinum fßtŠkustu til sjßlfshjßlpar og stu­la a­ sjßlfbŠrri ■rˇun, ekki sÝst Ý sjßvar˙tvegi og ß svi­i endurnřjanlegrar orku. Menntun og heilbrig­ismßl eru einnig mikilvŠgur hluti ■rˇunarsamvinnu. Tr˙ver­ugleiki ═slands byggir ß virkri ■ßttt÷ku og a­ framl÷g til ■rˇunarsamvinnu nßi vi­mi­um SŮ um 0,7% af ■jˇ­arframlei­slu."

 

Samfylkingin vill forgangsra­a vinnu og fjßrmagni til barßttunnar gegn fßtŠkt og mansali sem og auknum mannrÚttindum barna, kvenna og samkynhneig­ra. Ůau nřmŠli eru Ý ßlyktun flokksins a­ sam■Štta eigi mannrÚttindamßl og ■rˇunarsamvinnu og flokkurinn telur a­ efla ■urfi starf innlendra stofnana og fÚlagasamtaka ß ■essum svi­um ß al■jˇ­avettvangi.

 

Ennfremur segir Ý ßlyktun flokksins: "MikilvŠgt er a­ hafa Ý huga a­ eitt stŠrsta hagsmunamßl ■rˇunarlanda er bŠtt a­gengi a­ m÷rku­um Vesturlanda. Ůrˇunarsamvinnu ver­a a­ fylgja a­ger­ir til a­ au­velda ■rˇunarl÷ndum ■ßttt÷ku Ý al■jˇ­avi­skiptum, sÚr Ý lagi me­ afnßmi tolla og tŠknilegra hindrana."

 

Vilja 1% af ■jˇ­artekjum til ■rˇunarmßla

Stjˇrn Ungra vinstri grŠnna segir Ý till÷gunni sem liggur fyrir landsfundi hreyfingarinnar sÝ­ar Ý mßnu­inum a­ ═sland eigi ekki a­ vera ß pari vi­ ■Šr ■jˇ­ir sem vi­ mi­um okkur vi­ ■egar kemur a­ ■vÝ a­ sty­ja vi­ ■rˇunarrÝki - "═sland ß a­ vera Ý forystu," segir ■ar. Ůß eru nefnd dŠmi um a­sto­ sem ═sland vinnur a­ og tilgreind lŠknisa­sto­ vi­ barnshafandi konur, ungbarnaeftirlit og a­sto­ vi­ menntun. "HÚr er um a­ rŠ­a ■Štti sem vi­ ═slendingar njˇtum og teljum sjßlfs÷g­ mannrÚttindi og er ■a­ skylda okkar sem si­mennta­rar ■jˇ­ar a­ sty­ja vi­ slÝkt Ý ÷­rum l÷ndum."

  

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ Framsˇknarflokkurinn sam■ykkti eftirfarandi ßlyktunum ■rˇunarmßl ß landsfundi 2011: "Si­fer­islegar og pˇlitÝskar skyldur leggja okkur ß her­ar sem ßbyrgri ■jˇ­ Ý samfÚlagi ■jˇ­anna a­ taka myndarlega ■ßtt Ý al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu Ý barßttunni gegn fßtŠkt. Lykillinn a­ starfi ═slendinga Ý ■rˇunarmßlum ß a­ vera sß a­ hjßlpa fˇlki Ý ■rˇunarrÝkjunum til sjßlfsbjargar. Stefna ber a­ ■vÝ a­ ═slendingar auki opinber framl÷g ß nŠstu ßrum og verji 0,7% af vergum ■jˇ­artekjum til ■rˇunarmßla eigi sÝ­ar en ßri­ 2018. Leggja ber h÷fu­ßherslu ß ßrangur og sjßlfbŠra ■rˇun Ý al■jˇ­legri ■rˇunarsamvinnu. Verkefni ═slendinga taki ßvallt mi­ af ■˙saldarmarkmi­um Sameinu­u ■jˇ­anna. Stu­la ber a­ frŠ­slu og vitundarvakningu me­al Ýslensku ■jˇ­arinnar um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu."

 

┌rkoma Ý AfrÝku:

R˙mlega ■rj˙ ■˙sund Ýb˙ar Mangochi ß hrakhˇlum vegna flˇ­a og hÝrast Ý skˇlastofum

LS

 

"Mangochi er eitt hÚra­anna Ý MalavÝ sem hefur or­i­ illa ˙ti Ý miklum rigningum a­ undanf÷rnu," segir Levi Soko verkefnisfulltr˙i Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý Mangochi. Hann segir a­ opinberir a­ilar, almannavarnir og forsetaskrifstofan, hafi gefi­ ˙t a­ 3.177 fj÷lskyldur hafi ■urft a­ yfirgefa heimili sÝn vegna flˇ­anna. "M÷rg h˙s og kamrar hafa ey­ilagst Ý flˇ­unum," segir Levi, " og ■Šr fj÷lskyldur hafa leita­ skjˇls Ý skˇlum og kirkjum." Levi rŠddi vi­ Austin Mangani einn ■eirra sem lent hafa Ý ■essum hremmingum og hann lřsti ■vÝ sem ger­ist.

 

LS
Austin Mangani og fj÷lskylda hans misstu heimili sitt Ý flˇ­unum. Ljˇsmyndir: Levi Soko.

"Ůetta var um hßnˇtt. ╔g vakna­i vi­ hljˇ­ sem lÝktist ■vÝ eins og einhver vŠri a­ banka ß hur­ina hjß mÚr. ╔g fˇr ß fŠtur til a­ sjß hver ■etta vŠri. Ůegar Úg opna­i dyrnar fossa­i vatnsflaumurinn ˇ­ar inn Ý h˙si­ og nß­i mÚr Ý hnÚ ß innan vi­ einni mÝn˙tu. Vi­ gl÷tu­um eldh˙sßh÷ldum okkar, mat, ■rettßn hŠnsnum og talsver­um peningum (um 1500 kr. Ýslenskum). N˙na ney­ist Úg til a­ hafast vi­ Ý ■essari kennslustofu me­ einginkonu minni og b÷rnum."

 

Levi segir a­ a­ ßtta fj÷lskyldur, um fj÷rutÝu manns, deili einni kennslustofu. Nemendum hefur veri­ viki­ burt me­an ■etta ßstand varir til a­ skapa a­sŠt­ur fyrir fˇrnarl÷mb flˇ­anna. "Skˇlastarf hefur fari­ ˙r skor­um ß flestum st÷­um ß flˇ­asvŠ­unum," segir Levi.

 

═ Mangochi hÚra­i hafa a­ s÷gn Levi sveitirnar sem liggja nŠst MalavÝvatni, Shire ßnni og Malombe vatninu or­i­ verst ˙ti. ═ T/A Nankumba hreppnum ■ar sem ═slendingar voru a­ st÷rfum Ý yfir tvo ßratugi, eru flest fˇrnarl÷mb flˇ­anna. "Ůa­ er reikna­ me­ a­ tilfellum malarÝu og ni­urgangspesta fj÷lgi vegna flˇ­anna," segir hann.

Levi telur a­ a­stŠ­urnar ß flˇ­asvŠ­unum ver­i prˇfsteinn ß vatns- og hreinlŠtisverkefni­ sem Ůrˇunarsamvinnustofnun vann me­ heimam÷nnum Ý hreppnum ß ßrunum 2007 til 2011. Ůß voru reist 450 vatnsbˇl, bŠ­i borholur og brunnar, auk ■ess sem bygg­ir voru fj÷lmargir kamrar. A­ s÷gn Levi mß Štla a­ vatnstengdir sj˙kdˇmir ver­i verulega fŠrri Ý ■essum hreppi en t.d. Ý Chimwala, ■ar sem ßstandi­ Ý vatns- og hreinlŠtismßlum er miklu lakara.

 

Levi segir a­ rÝkisstjˇrnin hafi brug­ist vi­ flˇ­unum me­ hjßlparg÷gnum eins og matvŠlum, moskÝtˇnetum, teppum og tj÷ldum, auk lyfja vi­ malarÝu og ni­urgangspestum. Einnig hafa 240 fj÷lskyldur af 3177 fengi­ maÝfrŠ sem farin eru ■roskast til a­ planta ß nřjanleik ■egar dregur ˙r ˙rkomunni.

 

A­ s÷gn Levi skapar dreifing hjßlpargagna spennu Ý samfÚlaginu ■vÝ allir vilja komast yfir g÷gnin, bŠ­i ■eir sem hafa or­i­ fyrir b˙sifjum vegna flˇ­a og hinir sem ekkert hafa misst. Allir koma Ý bi­r÷­ina eftir ˙thlutun hjßlpargagna og Levi segir a­ ■ess sÚu dŠmi a­ menn hafi Ý hˇtunum vi­ fˇrnarl÷mbin sem rÝsa upp sÚr til varnar. A­ mati Levi var skilgreining ß ■vÝ hverjir hef­u or­i­ fyrir ska­a vegna flˇ­anna illa unnin og undirliggjandi mat unni­ af ˇfaglŠr­u fˇlki Ý hÚr­a­inu, jafnvel fˇlki sem haf­i sÚ­ ß eftir kamri e­a klˇsetti en ney­ara­sto­in ßtti eing÷ngu a­ nß til ■eirra sem h÷f­u misst heimili sÝn.

 

Ůri­ja hver kona ver­ur fyrir ofbeldi vegna kynfer­is:

Bo­a­ til alheimsbyltingar Ý H÷rpu ß morgun

One Billion Rising (Short Film)

 ┴ morgun, 14. febr˙ar, efnir Ýslensk landsnefnd UN Women til "alheimsbyltingar" Ý H÷rpu klukkan 12:15 undir yfirskriftinni: "Milljar­ur rÝs upp: UpprŠtum ofbeldi gegn konum og st˙lkum!" UN Women segir a­ ■ri­ja hver kona ver­i fyrir ofbeldi ß lÝfslei­inni vegna kynfer­is og a­ einn milljar­ur kvenna og st˙lkna hafi ■egar upplifa­ kynbudni­ ofbeldi.

 

"Ůann 14. febr˙ar getur ■˙ teki­ ■ßtt Ý alheimsbyltingu ■egar einn milljar­ur kvenna, karla og barna munu dansa um allan heim til a­ sřna ■essum konum og st˙lkum stu­ning og krefjast ■ess a­ kynbundi­ ofbeldi heyri s÷gunni til. Vi­ ß ═slandi erum kannski ekki stˇr hluti af milljar­i en vi­ getum lßti­ fyrir okkur fara. T÷kum ■ßtt Ý ■vÝ a­ lßta j÷r­ina hristast undan samtakamŠtti okkar.

 

Yfirlřsing frß samt÷kunum:

 

Vi­ neitum a­ b˙a Ý heimi ■ar sem:

  • Nau­gunarmenning er normi­
  • Ůar sem konum er kennt a­ hafa varann ß sÚr ■egar ■Šr eru einar ˙ti
  • Ůar sem ungar st˙lkur eru ■vinga­ar og seldar Ý hjˇnab÷nd
  • Ůar sem konur eru ˙tsk˙fa­ar ˙r samfÚlaginu ef broti­ er ß ■eim kynfer­islega
  • Ůar sem konur eru myrtar ef ■Šr eru taldar hafa kasta­ rřr­ ß hei­ur fj÷lskyldunnar
  • Ůar sem konum er refsa­ fyrir a­ kŠra kynfer­isbrot
  • Ůar sem refsileysi rÝkir ■egar konur eru ni­urlŠg­ar Ý netheimum

Sřnum samst÷­um, d÷nsum af gle­i og krafti fyrir  mannrÚttindum kvenna, fyrir heimi ■ar sem konur og st˙lkur ■urfa ekki a­ lÝ­a ofbeldi vegna kyns sÝns."

 

Girls going wild in red light district

═ frÚtt um vi­bur­inn ß DV ß d÷gunum var vakin sÚrst÷k athygli ß ■essu myndbandi, "en ■a­ hefur gengi­ eins og eldur um sinu ß internetinu sÝ­an ■a­ birtist fyrst Ý aprÝl ß sÝ­asta ßri. Myndbandi­ hefur sterkan bo­skap og er mikilvŠgt a­ horfa ß ■a­ til enda. Al■jˇ­astofnanir telja a­ yfir 27 milljˇn ■olenda mansals sÚu Ý heiminum Ý dag. Myndbandi­ hefur veri­ spila­ r˙mlega milljˇn sinnum ß Youtube og vaki­ mikla athygli fyrir kraftmikinn bo­skap," sag­i Ý frÚttinni.

 
  
Hva­ tekur vi­ eftir 2015?
Ů˙sundir koma a­ stefnu-mˇtun - vilji til a­ hlusta ß r÷dd ■eirra fßtŠku

 

Hva­ vi­ tekur ■egar tÝmam÷rkum ■˙saldarmarkmi­anna er nß­ Ý ßrslok 2015 er eitt helsta vi­fangsefni ■eirra tug■˙sunda manna og kvenna sem lßta sig heiminn var­a og fj÷lmargar stofnanir, samt÷k og rÝkisstjˇrnir hafa ß sÝ­ustu misserum hvatt til ÷flugrar umrŠ­u um nř ■˙saldarmarkmi­. Ţmsar hugmyndir hafa veri­ vi­ra­ir en fram kom Ý mßli fulltr˙a FÚlags Samein­u ■jˇ­anna ß kynnngarfundi Ý utanrÝkisrß­uneytinu Ý sÝ­ustu viku og ■rennt komi helst til greina. ═ fyrsta lagi a­ halda ■˙saldarmarkmi­unum ˇbreyttum, jafnvel a­ bŠta vi­ fimm til tÝu ßrum, e­a hafa engin tÝmam÷rk. ═ ÷­ru lagi a­ setja nř undirmarkmi­ og mŠlikvar­a vi­ n˙verandi mrkmi­, me­ e­a ßn tÝmalÝnu. Og Ý ■ri­ja lag a­ kynna algj÷rlega nř markmi­, t.d. a­ sjˇ­a saman n˙verandi markmi­ vi­ nř.

 

 

R÷dd fßtŠkra ver­ur a­ heyrast

Rau­i ■rß­urinn Ý allri ■essari umrŠ­u er ■ˇ sß a­ r÷dd ■eirra fßtŠku ver­i a­ heyrast, a­ ßhrifalausa og valdlausa fˇlki­ sem břr vi­ mestu ÷rbirg­ Ý heiminum ver­i a­ fß r÷dd og hlusta ver­i ß hugmyndir ■eirra. Breska rÝkisstjˇrnin sty­ur t.d. slÝkt ßtak sem leitt er af IDS (Institude of Development Studies) Ý samstarfi vi­ samt÷kin Beyond 2015 me­ ■ßttt÷ku fj÷lmargra annarra samtaka.  ┴taki­ kallast "The Participate Initiative" og hefur ■a­ meginmarkmi­ a­ afla hßgŠ­a gagna um ■ann veruleika sem fßtŠkir b˙a vi­, koma sjˇnarmi­um ■eirra ß framfŠri Ý hugmyndasafni­ fyrir nř ■˙saldarmarmi­ og tryggja a­ till÷gurnar nßi inn Ý ßkvar­anaferli­. Johanna Wheeler lřsir tilgangnum betur Ý me­fylgjandi myndbandi.

 

Eins og fram kom Ý VeftÝmaritinu Ý sÝ­ustu viku hÚlt HLP hˇpurinn (High Level Panel) ■ri­ja fund sinn Ý LÝberÝu fyrir sk÷mmu en sß hˇpur 27 valinkunnra manna og kvenna me­ David Cameron forsŠtisrß­herra Breta, Ellen Johnson Sirleaf forseta LÝberÝu og Susilo Bambang Yudhoyono forseta IndˇnesÝu Ý forsvari ß a­ skila lokaskřrslu Ý maÝ ß ■essu ßri. Lokafrestur til a­ skila hugmyndum til hˇpsins er Ý nŠsta mßnu­i og umrŠ­uhˇpar eru starfandi.

 

Hva­ geta ═slendingar lagt af m÷rkum?

Fulltr˙ar FÚlags Sameinu­u ■jˇ­anna v÷rpu­u fram ■essari spurningu ß fundinum Ý utanrÝkisrß­uneytinu Ý sÝ­ustu viku og spur­i t.d. rß­uneyti­ a­ ■vi hvar m÷guleiki vŠri ß formlegri ■ßttt÷ku. Sjßlft Štlar fÚlagi­ a­ hvetja til umrŠ­u ß vef vÚlagsins og efna til mßl■ings um markmi­in og ■rˇun ■eirra. 

 

Setting out a framework for the post-2015 framework..., eftir Thea Shahrokh/ Participate.org 

Participate: Knowledge from the margins for post-2015/ IDS 

Welcome to the Water Resources Sub-Consultation Week 5 /WorldWeWant2015 

Post-2015: can we talk about migration?/ ODI 

A post-2015 jobs goal: 500 million new paid jobs by 2030/ Devex 

What do people want a post-2015 agenda to do for them?, eftir Claire Melamed/ Global Dashboard 

Gender, violence and the post-2015 framework, eftir Caroline Harper/ ODI 

One thousand days of action for the MDGs, eftir Selim Jahan/ UNDP

A Guide to the Post-2015 Debates, eftir John McArthur/ Brookings 

 

Gagnlegar vefsÝ­ur:

www.worldwewant2015.org  

www.sustainabledevelopment.un.org  

www.un.org/futurewewant  

www.myworld2015.org  

 

 

Vatn mikilvŠgasti ■ßttur al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu

gunnsal   

Vatn er mikilvŠgasti einstaki ■ßttur al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu. Ůetta kom fram Ý mßli hßttsetts embŠttismanns Sameinu­u ■jˇ­anna ß mßnudag ■egar Al■jˇ­aßri samvinnu um notkun vatns var formlega řtt ˙r v÷r vi­ ath÷fn Ý h÷fu­st÷­vum UNESCO Ý ParÝs.

 

Vefur upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu fjallar um mßli­ og ■ar segir:

 

"Vatn er ekki a­eins eitt margra vi­fangsefna, heldur ■ungami­jan Ý al■jˇ­legri samvinnu," sag­i Irina Bokova, forstjˇri UNESC, Mennta-, menningar og vÝsindastofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna. 
Ůßtttakendur Ý ath÷fninni voru me­al annars hßttsettir embŠttismenn Sameinu­u ■jˇ­anna og rß­herrar auk ■ess sem leikin voru ßv÷rp framkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna og forseta KenÝa og MongˇlÝu. 
FrummŠlendur l÷g­u ßherslu ß mi­lŠgt hlutverki vatns Ý  a­ tryggja sjßlfbŠra ■rˇun, heilsugŠslu, draga ˙r fßtŠkt og vinna bug ß ska­legum ßhrifum loftslagsbreytinga. 
"Meira en 780 milljˇnir manna hafa enn ekki a­gang a­ fullnŠgjandi neysluvatni og tveir og hßlfur milljar­ur manna hefur ekki fullnŠgjandi heinlŠtisa­st÷­u, "sag­i Michel Jarraud, oddviti UN Water sem hvatti til aukinnar samvinnu ß ■essu svi­i. Hann benti ß a­ 40% nßtt˙ruhamfara tengdust vatni, hvort heldur sem er ■urrkar e­a flˇ­. Hann lřsti stu­ningi vi­ vi­leitni UNESCO "sem mi­ar a­ ■vÝ a­ nota diplˇmatÝskar a­fer­ir til a­ koma ß samskiptum og samvinnu Ý ■ßgu fri­samari heims." 
 

Allsherjar■ing Sameinu­u ■jˇ­anna sam■ykkti ßri­ 2010 a­ ■a­ vŠru mannrÚttindi a­ hafa a­gang a­ vatni og sam■ykkt var a­ ßri­ 2013 vŠri al■jˇ­legt ßr samvinnu um nřtingu vatns. Tajikistan ßtti frumkvŠ­i a­ sam■ykktinni en UNESCO var falin forysta Ý mßlinu.  

 

Nßnar 

 

 

IceMUN rß­stefna um helgina

 

ICEMUN IceMUN rß­stefnan ver­ur haldin helgina 15-17 febr˙ar 2013 Ý h˙snŠ­i Hßskˇlans Ý ReykjavÝk.

IceMUN rß­stefnan mun Ý ßr, eins og fyrri ßr, vera samlÝking af Íryggisrß­i Sameinu­u Ůjˇ­anna (UNSC) og mun mßlefni­ ■etta ßri­ vera ßstandi­ Ý MalÝ.

Skrßning er n˙ hafin og teki­ er vi­ ■eim Ý gegnum t÷lvupˇst, ß mun@mun.is, vinsamlegast lßti­ fylgja: nafn, ■jˇ­erni, aldur, t÷lvupˇstfang, sÝman˙mer, ˇskir um land og upplřsingar um MUN reynslu ykkar (ef einhver).

 

Nßnar 

 

┴hugavert

-
-
Hans Rosling: The River of Myths
Hans Rosling: The River of Myths
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-



FrŠ­igreinar

-
-
-
-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


Konur sem ganga menntaveginn vir­a ekki karla - fyrirlestur dr. M÷rtu Einarsdˇttur

 

Konur sem ganga menntaveginn vir­a ekki karla." Menntun giftra kvenna Ý MˇsambÝk sem ˇgn vi­ hef­bundnum hlutverkum kynjanna. - Ůetta er yfirskrift ß svok÷llu­u hßdegisrabbi sem fram fer

 f÷studaginn 15. febr˙ar Ý fyrirlestrasal Ůjˇ­minjasafnsins, kl. 12.00-13.00 ß vegum rannsˇknarstofu Ý kvenna- og kynjafrŠ­um.

 

Ůß flytur Marta Einarsdˇttir, doktor Ý menntavÝsindum erindi sem

 byggir ß etnˇgrafÝskri rannsˇkn frß femÝnÝsku sjˇnarhorni og fjallar um flˇkin tengsl ß milli kyngervis og kynhlutverka kvenna Ý MˇsambÝk og m÷guleikum ■eirra til menntunar. Sjˇnum er beint a­ konum sem hŠttu nßmi Ý barnaskˇla vegna ■ess a­ ■Šr giftu sig og/e­a ur­u ˇfrÝskar og hvernig ■Šr mŠttu andst÷­u frß m÷kum sÝnum ■egar ■Šr ßkvß­u a­ fara aftur Ý nßm. Sko­a­ ver­ur hvernig sumir karlar t˙lka aukna menntun og atvinnu■ßttt÷ku kvenna sem ˇgnun vi­ karlmennskuÝmyndina og ■eirra kynhlutverk sem ,,fyrirvinna" og ,,h˙sbˇndi". Ůessi andsta­a birtist ß mismunandi hßtt, frß ˙rt÷lum upp Ý andlegt og lÝkamlegt ofbeldi. 

 

Fyrirlesturinn er haldinn Ý samstarfi vi­ Ůjˇ­minjasafn ═slands. 

 

 

Nßnar 

 

 

 

Ljˇsi varpa­ ß spillingu

  

NRK

Norska sjˇnvarpi­ hefur veri­ a­ sřna ■Štti sem kallast "Den gode viljen" (A­ vilja vel) en tilgangur ■ßttager­arinnar er a­ varpa ljˇsi ß spillingu og ■rˇunara­sto­. N˙ hefur komi­ Ý ljˇs a­ hˇpurinn frß NRK sem vann ■Šttinum haf­i me­fer­is til NamibÝu se­lab˙nt Ý bandarÝskum d÷lum til ■ess a­ leysa vandamßl ef slÝk sta­a kŠmi upp!

 

Nßnar 

 

SOS barna■orpin: 
Vi­horf til kvenna a­ breytast

sos
Ishita Kaul

Nau­ganir og hˇpnau­ganir ß Indlandi hafa veri­ til umfj÷llunar um allan heim a­ undanf÷rnu. Eldri b÷rnin okkar og starfsfˇlk ß Indlandi hafa ekki fari­ varhluta af ■eirri umrŠ­u. Ishita Kaul er 26 ßra g÷mul dˇttir al■jˇ­aforseta SOS Barna■orpanna Siddharta Kaul. H˙n hefur mj÷g lßti­ sig var­a rÚttindi kvenna ß Indlandi.

Ishita segir a­ flestar st˙lkur Ý DelÝ, ef ekki alls sta­ar ß Indlandi, fylgi ßkve­num reglum, jafnvel ˇme­vita­

.

 "Kvenfˇlk hagar sÚr ß mj÷g ßkve­inn hßtt ß almenningsst÷­um og reynir a­ lßta sem minnst fara fyrir sÚr. Skřringin ß ■vÝ er s˙ a­ almennt er tali­ a­ kvenfˇlk eigi ekki a­ vera ß almenningsst÷­um."

Ůetta er ■ˇ a­ breytast a­ s÷gn Ishitu: "Ă, fleiri st˙lkur klßra grunnmenntun, fara Ý hßskˇla, fß vinnu, afla sÚr tekna og ■ess vegna eru konur sřnilegri ß g÷tum ˙ti en ß­ur var. ŮŠr gŠta sÝn ■ˇ ß ■vÝ a­ vera ekki of seint ß fer­inni. ŮŠr gera sÚr grein fyrir ■vÝ a­ ■Šr ■urfa sjßlfar a­ gŠta sÝn ■vÝ enginn annar gerir ■a­ fyrir ■Šr. Og ■egar stˇr hluti ■jˇ­ar hugsar ■annig ■ß er augljˇslega eitthva­ miki­ a­."

 

Nßnar ß vef SOS

 


Skßkdrottning ˙r fßtŠkrahverfi Ý Kampala

Skßkin - ekki bara leikur


 

"Skßkin hefur breytt lÝfi mÝnu", segir Phiona Mutesi, sextßn ßra st˙lka, sem situr Ý dauflřstu herbergi Ý ni­urnÝddu ˙thverfi Kampala, h÷fu­borgar ┌ganda, og hugsar nŠsta leik. "┴­ur ßtti Úg enga von en n˙ ß Úg von - Úg get or­i­ lŠknir og stˇrmeistari." Ůannig hˇfst ■řdd frÚtt Ý Morgunbla­inu Ý sÝ­ustu viku frß frÚttaveitunni AFP en fj÷lmi­lar Ý heiminum hafi margir hverjir dregi­ fram s÷gu ungu skßkdrottningarinnar frß Kamala eins og sjß mß ß krŠkjum hÚr fyrir ne­an, frß BBC, CNN og fleirum.

 

"Mutesi lif­i ß­ur Ý sßrri fßtŠkt frß ■vÝ a­ fa­ir hennar dˇ ˙r alnŠmi ■egar h˙n var ■riggja ßra en h˙n hefur brotist ˙t ˙r fßtŠktarbaslinu ß g÷tunum og leikur n˙ skßk ß al■jˇ­legum mˇtum, allt frß S˙dan til SÝberÝu. H˙n var­ fyrst skßkkvenna Ý ┌ganda til a­ fß meira en 2.200 Elo-stig. KvikmyndafyrirtŠki­ Disney hefur keypt rÚttinn til a­ gera kvikmynd sem byggist ß s÷gu hennar," segir Ý Morgunbla­inu.

 

Og ennfremur:

"Mutesi var nÝu ßra ■egar h˙n kynntist skßkinni fyrir tilviljun vegna ■ess a­ h˙n var sv÷ng. H˙n fˇr ■ß me­ brˇ­ur sÝnum Ý skßkkl˙bb til a­ fß hafragraut sem bo­i­ var upp ß ßn endurgjalds. "Ůß fˇr Úg a­ velta ■vÝ fyrir mÚr hva­ skßk vŠri og byrja­i a­ tefla," segir h˙n. Fljˇtlega kom Ý ljˇs a­ Mutesi var gŠdd skßkhŠfileikum og h˙n tˇk a­ mßta hvern andstŠ­inginn ß fŠtur ÷­rum, oft eldri skßkmenn. H˙n var valin Ý landsli­ unglinga Ý ┌ganda og tefldi ß ËlympÝuskßkmˇtunum ß ßrunum 2010 og 2012.

 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ fleiri st˙lkur ˙r svipu­u umhverfi hafa nřveri­ nß­ langt Ý skßk. Ůrjßr st˙lkur frß PalestÝnu aldar upp Ý flˇttamannab˙­um ur­u fyrir skemmstu Ý efstu sŠtum ß al■jˇ­legu mˇti. ŮŠr lŠr­u a­ tefla hjß UNRWA.

 

SlŠm sta­a fatla­s fˇlks Ý MalavÝ:

Nř l÷g bo­a breytta tÝma

- eftir Gu­mund R˙nar ┴rnason verkefnastjˇra Ý MalavÝ

 

 

GRA

Eitt af ■vÝ fj÷lmarga sem hefur vaki­ sÚrstaka athygli mÝna hÚr Ý MalavÝ, er a­ fj÷ldi betlara ß g÷tum ˙ti er ekki nßndar nŠrri eins mikill og sums sta­ar annars sta­ar Ý heiminum, svo sem vÝ­a ß Indlandi og jafnvel Ý sumum borgum BandarÝkjanna. ╔g hef velt fyrir mÚr skřringum ß ■essu. Eitt er ■ˇ vÝst, a­ skřringanna er ekki a­ leita Ý ■vÝ a­ fßtŠkt fˇlk Ý MalavÝ sÚ betur statt fjßrhagslega.

Anna­ sem Ý ■essu sambandi hefur sÚrstaklega vaki­ athygli mÝna, er a­ meirihluti ■eirra einstaklinga sem betla ß g÷tuhornum og fj÷lf÷rnum st÷­um Ý Lilongwe, er fatla­ fˇlk, Ý flestum tilvikum hreyfihamla­ - Ý hjˇlastˇl e­a me­ hŠkjur. SÚr˙tb˙nir hjˇlastˇlar, n.k. ■rÝhjˇl, eru ekki ˇalgeng sjˇn Ý Lilongwe. Ůeir eru afar hugvitsamlega ˙tb˙nir, kn˙nir ßfram af handafli, me­ einskonar sveif sem svipar til fˇtstigs ß rei­hjˇli og me­ ke­ju˙tb˙na­i frß ■essari sveif sem knřr ßfram hjˇlin. Ůetta gagnast ■ˇ vitaskuld a­eins ■eim sem hafa mßtt Ý handleggjum. ١tt ■etta sÚ hugvitsamlega ˙tb˙i­, mß gera rß­ fyrir ■vÝ a­ ■a­ sÚ allnokkurt lÝkamleg erfi­i a­ knřja ßfram hjˇlastˇl af ■essu tagi. Um lei­ og ma­ur getur ekki anna­ en dß­st a­ ■vÝ fˇlki sem fer­ast svona ß milli sta­a, ■rßtt fyrir f÷tlun sÝna, veltir ma­ur fyrir sÚr: Hva­ me­ hina? Hva­ me­ ■ß, sem vegna f÷tlunar sinnar e­a fßtŠktar, geta ekki nřtt sÚr slÝkan farkost?

 

Ůeir eru a­ ÷llum lÝkindum einangra­ir heima Ý ■orpunum, ■ar sem samfÚlagi­ sÚr ■eim fyrir allra brřnustu nau­synjum, en lÝti­ meira. Ůeir njˇta ekki sjßlfsag­ra mannrÚttinda og eru ekki virkir ■ßtttakendur Ý samfÚlaginu.

 

Nř l÷g um mßlefni fatla­s fˇlks

N˙ hafa samt÷k fatla­s fˇlks Ý MalavÝ og ■a­ rß­uneyti sem hefur me­ a­ gera ■ennan mßlaflokk og mßlefni aldra­ra, teki­ h÷ndum saman til a­ tryggja a­ horft ver­i til ■arfa fˇlks me­ f÷tlun Ý ■rˇun MalavÝ Ý framtÝ­inni. ═ ■vÝ sambandi er sÚrstaklega liti­ til m÷guleika ß ■ßttt÷ku fatla­s fˇlks Ý ■rˇunarverkefnum. SamkvŠmt l÷gum ber a­ tryggja m÷guleika fˇlks me­ f÷tlun til ■ßttt÷ku Ý samfÚlaginu og ■rˇun ■ess, en ■a­ er hyldj˙p gjß milli bˇkstafs laganna og ■ess veruleika sem fatla­ fˇlk břr vi­.

 

L÷gin gera t.d. rß­ fyrir ■vÝ a­ b÷rn me­ f÷tlun geti sˇtt skˇla, en ■a­ er ekki gert rß­ fyrir ■÷rfum ■eirra Ý skˇlanum, me­ sÚr■jßlfu­u starfsli­i e­a kennslug÷gnum. Nemandinn getur ■vÝ sˇtt skˇla a­ nafninu til, en hann er ˙tiloka­ur frß raunverulegu nßmi.

 

Fyrri l÷g um mßlefni fatla­s fˇlks voru sett ßri­ 1971 og voru Ý gildi ˇbreytt, ■ar til sl. sumar, a­ sett voru nř l÷g. G÷mlu l÷gin, sem giltu Ý r˙m 40 ßr, voru gamaldags og bygg­u ß ÷lmusuhugsun, en litu ekki ß mßlefni fatla­s fˇlks ˙t frß sjˇnarhˇli mannrÚttinda. Frumvarp til nřrra laga, sem voru sam■ykkt Ý maÝ sl haf­i veri­ tilb˙i­ Ý 8 ßr, ßn ■ess a­ vera afgreitt af ■inginu, einkum vegna ßhugaleysis stjˇrnvalda. Nřju l÷gin lÝta ß mßlefni fatla­s fˇlks ˙t frß mannrÚttindasjˇnarmi­i og a­ ■au "vandamßl" sem tengjast f÷tlun, sÚu til komin vegna hindrana umhverfisins, fordˇma og tßlma stofnanalegs e­lis, sem komi Ý veg fyrir e­lilega ■ßttt÷ku og virkni fatla­ra einstaklinga. Nřju l÷gin eiga a­ tryggja rÚtt til a­gangs a­ heilbrig­iskerfi, menntun og ■jßlfun, fÚlagslÝfi, menningu, Ý■rˇttum og af■reyingu, atvinnu, stjˇrnmßlum og h˙snŠ­i, svo dŠmi sÚu tekin - auk a­gangs a­ almennum svŠ­um og opinberum byggingum. MalavÝ hefur sta­fest samning Sameinu­u ■jˇ­anna um mßlefni fatla­s fˇlks, en nřju l÷gin taka a­ miklu leyti mi­ af honum.

  

Verkefni­ er Šri­. SamkvŠmt heimildum njˇta 98% barna me­ f÷tlun ekki grunnmenntunar. FŠstar byggingar eru a­gengilegar hreyfih÷mlu­um og fˇlk me­ ge­raskanir er anna­ hvort loka­ inni, e­a lßti­ afskiptalaust me­ ÷llu.

 

Grunnmenntaverkefni­ Ý Mangochi

═ grunnmenntaverkefninu sem umdŠmisskrifstofan Ý MalavÝ er a­ vinna a­, ßsamt hÚra­syfirv÷ldum Ý Mangochi, er gert rß­ fyrir sÚrst÷kum inngripum til a­ ry­ja ˙r vegi hindrunum Ý vegi barna me­ f÷tlun til a­ sŠkja skˇla. Ůar er me­al annars horft til a­st÷­u, kennslugagna og hjßlpartŠkja, auk ■jßlfunar starfsfˇlks. Ůa­ ver­ur frˇ­legt a­ fylgjast me­ ■vÝ hvernig ■essum ■Štti verkefnisins vindur fram. ═ ■eim skˇlum sem gert er rß­ fyrir a­ verkefni­ nßi til, er ekki gert rß­ fyrir kostna­ars÷mum a­ger­um, en ■Šr eiga ■ˇ a­ geta gerbreytt lÝfi fatla­ra barna ß uppt÷kusvŠ­i vi­komandi skˇla. Jafnvel mß b˙ast vi­ ■vÝ a­ glÝman vi­ vi­horf og fordˇma ver­i ekki sÝ­ur sn˙in en framkvŠmdin sjßlf. Og vÝst er a­ ■essi litli hluti verkefnis okkar Ý nokkrum grunnskˇlum mun ekki umbylta a­stŠ­um fatla­s fˇlks Ý Malawi. Hann gŠti ■ˇ, ef vel tekst til, or­i­ fyrirmynd a­ vÝ­tŠkari a­ger­um Ý malavÝskum grunnskˇlum.

 

Ůetta er ■ˇ ekki fyrsta verkefni ŮSS═ ■ar sem sjˇnum er beint sÚrstaklega a­ mßlefnum fatla­s fˇlks. Skemmst er a­ minnast samstarfsverkefnis Samskiptami­st÷­var heyrnalausra og heyrnarskertra og Ůrˇunarsamvinnustofnunar - Tßknin tala - Ý NamibÝu fyrir nokkrum misserum.

 

Einhvers sta­ar ver­ur a­ byrja

Nřju l÷gin um mßlefni fˇlks me­ f÷tlun Ý MalavÝ eru vissulega mikil framf÷r, en hafa takmarka­ gildi nema ■eim fylgi ßsetningur um a­ ■eim ver­i fylgt eftir me­ a­ger­um. ŮvÝ ver­ur vÝst seint haldi­ fram, a­ MalawÝ sÚ samfÚlag ßn a­greiningar, en or­ eru til alls fyrst.

 

 

Auglřst eftir verkefnastjˇra Ý MˇsambÝk

AUG
Sjß nßnar ß heimasÝ­u ŮSS═, www.iceida.is

facebook
UM VEFT═MARITIđ

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105