HK
gunnisal
VeftÝmarit
um ■rˇunarmßl
6. ßrg. 186. tbl.
6. febr˙ar 2013

 Styttist Ý tÝmam÷rk ■˙saldarmarkmi­anna Ý ßrslok 2015:

Er skynsamlegast a­ framlengja ■au ˇbreytt?

 

 

Innn ■rigga ßra er komi­ a­ tÝmam÷rkum ■˙saldarmarkmi­anna ßtta sem ■jˇ­arlei­togar heims sam■ykktu ßri­ 2000 og eiga a­ bŠta lÝfskj÷r fˇlks Ý fßtŠkum l÷ndum ß řmsum svi­um fyrir ßrslok 2015. Fyrir l÷ngu er ljˇst a­ ÷llum markmi­unum ver­ur ekki nß­ ß­ur en tÝmafresturinn rennur ˙t en nokkur ■eirra komast ÷rugglega Ý h÷fn, m.a. fyrsta markmi­i­ um fŠkkun sßrafßtŠkra og markmi­i­ um aukinn a­gang a­ vatni. SamkvŠmt sÝ­astu skřrslu um framgang ■˙saldarmarkmi­anna frß Sameinu­u ■jˇ­unum er ßrangurinn misjafn, Ý sumum heimshlutum og jafnvel l÷ndum hafa m÷rg markmi­anna nß­st me­an a­rir heimshlutar og l÷nd sitja eftir og sjß litlar breytingar til framfara.

 

Ůri­ji fundurinn Ý LÝberÝu

UmrŠ­ur um ■a­ hva­ eigi a­ taka vi­ eftir 2015 eru miklar og sÚrst÷k nefnd sem framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna skipa­i til a­ gera till÷gur a­ framhaldinu hÚlt ■ri­ja fund sinn Ý sÝ­ustu viku Ý LÝberÝu.  Ůessi hˇpur - svokalla­ur UN High Level Panel - haf­i ß­ur haldi­ fundi Ý New York og London - og heldur nŠsta fund ß Bali. Fyrir hˇpnum fara David Cameron forsŠtisrß­herra Breta, Ellen Johnson Sirleaf forseti LÝberÝu og Susilo Mambang Yudhoyono forseti IndˇnesÝu. Hˇpurinn skila­i framvinduskřrslu til Sameinu­u ■jˇ­anna 22. jan˙ar sÝ­astli­inn.

 

┴ a­ gera vi­ ■a­ sem ekki er bila­?

┴ fundinum Ý MonrovÝu, h÷fu­borg LÝberÝu, tˇk hˇpurinn me­al annars ß mˇti fulltr˙um frjßlsra fÚlagasamtaka og hlusta­i ß till÷gur ■eirra um ■a­ hva­ gera skuli eftir 2015. Bill Gates var einn ■eirra sem kom fyrir nefndina og lag­i einfaldlega til a­ framlengja Štti tÝmarfresti n˙verandi ■˙saldarmarkmi­a. Hann bŠtti vi­ m÷rg markmi­ sem hafa veri­ nefnd sem hugsanleg nř ■˙saldarmarkmi­ hafi ekki einrˇma stu­ning og ekki sÚ lÝklegt til ßrangurs a­ bŠta vi­ m÷rgum nřjum markmi­um sem ÷r­ugt ver­i a­ mŠla. "Af hverju gera vi­ eitthva­ sem ekki er bila­," sag­i hann Ý ßrlegu brÚfi sÝnu sem birt var Ý sÝ­ustu viku - The Annual Letter from Bill Gates.

 

Mj÷g ßhugaver­ og mikil umrŠ­a fer n˙ fram um heim allan um framtÝ­ ■˙saldarmarkmi­anna og VeftÝmariti­ hefur teki­ saman allmargar krŠkjur ß greinar og pistla um vi­horf fˇlks og samtaka um mßli­, svo og frÚttir af fundinum Ý MonrˇvÝu.

 

UN goals must aim to eradicate extreme poverty, says David Cameron/ TheGuardian 

 

UN panel 'going for gold' to devise new targets for development/ The Guardian

 

From Bill Gates, a warning on post-MDGs/ Devex 

 

UN poverty panel meets in Liberia to debate world goals as deadline looms/ TheGuardian 

 

From MDGs to SDGs: aspirations, evidence and diversity in setting global goals/ StepCentre 

 

Beginner's Guide: UN High Level Panel on Post-2015 Development/ Generation Development 

 

Forget post-2015 development goals - a global new deal is what's needed, eftir Richard Kozul-Wright andJayati Ghosh/ The Guardian 

 

Gender equality 'central' to all other development, say women's groups, eftir Liz Ford/ TheGuardian 

 

The Open and Rocky Road Post-2015. Eftir George Gao/ IPS 

 

Achieving Greater Post-2015 Results through an Open Design Process, Monitoring System and Data Portals/ Zunia 

 

Goals in a Post-2015 Development Framework: Options and Strategic Choices, eftir David Steven/ Center on International Cooperation 

 

Breaking Point: The post-2015 MDG agenda/ CommonwealthFoundation 

 

MDGs: No Room For World┤s Older People/ HelpAge 

 

Skřrsla: Post-2015 Development Agenda: Goals, Targets and Indicators/ CIGI 

 

 

GrŠn ■rˇunarsamvinna

Umhverfismßlum Ý ■rˇunarsamvinnu best sinnt af SvÝum

 

New World Bank Strategy Makes Green Essential Part of Growth
New World Bank Strategy Makes Green Essential Part of Growth

Af norrŠnu ■jˇ­unum - a­ ═slandi undanskildu - verja SvÝar hlutfallslega mestu ■rˇunarfÚ til umhverfismßla samkvŠmt nřrri t÷lfrŠ­i˙ttekt OECD ß svokalla­ri grŠnni ■rˇunarsamvinnu. G÷gnin sem ■essar ni­urst÷­ur byggja ß eru frß ßrunum 2009 til 2010 og taka til verkefna■ßtta Ý ■rˇunarsamvinnu ■ar sem umhverfismßl eru rÝkjandi e­a mikilvŠg.

 

Ni­urst÷­urnar sřna a­ SvÝar verja frß 14% til 90%  til umhverfismßla Ý framl÷gum til tÝu stŠrstu samstarfs■jˇ­anna og ■Šr ■jˇ­ir sem fß hŠstu framl÷gin eru MˇsambÝk og TansanÝa.  Almennt segir OECD a­ dreifing fjßr til umhverfismßla sÚ břsna j÷fn og til marks um a­ umhverfismßlin sÚu ■verlŠgt mßlefni Ý sŠnskri ■rˇunarsamvinnu.

Finnar eru n˙mer tv÷ ß ■essum lista og verja til umhverfismßla bŠ­i ßrin um 40% af framl÷gum, mest til E■ݡpÝu og KenÝa ■ar sem ßtta af hverjum tÝu evrum renna til mßlaflokksins. Fimm af stŠrstu samstarfs■jˇ­um Finna ß ■essu svi­i eru Ý AsÝu, m.a. Nepal, VÝetnam og KÝna.

 

Umhverfismßl eru ■verlŠg mßlefni Ý danskri ■rˇunarsamvinnu. TansanÝa sem fŠr nŠsthŠstu framl÷gin frß D÷num fŠr hins vegar a­eins 4% af ■rˇunarfÚ til umhverfismßla og ■vÝ nß Danir a­eins Ý ■ri­ja sŠti ß ■essum "grŠna" lista. KenÝa og ┌ganda eru stŠrstu vi­takendur Dana ß ■essu svi­i.

 

Nor­menn eru ne­stir ß listanum og ■ar blasir vi­ ˇlÝk mynd mi­a­ vi­ hin l÷ndin og a­ mati OECD er ljˇst a­ umhverfismßl eru ekki ■verlŠgt mßlefni hjß Nor­m÷nnum. Ţmist eru verkefni a­ ÷llu leyti umhverfisvŠn e­a a­ ekkert fÚ er sÚrstaklega eyrnamerkt umhverfinu. Af minn stŠrstu vi­takendum ■rˇunarfjßr frß Noregi fß umhverfismßlin innan vi­ tÝunda hluta framlaganna.  Mßlefni skˇga eru stˇr hluti af norskri ■rˇunarsamvinnu og ■Šr samstarfs■jˇ­ir eru nßnast me­ ÷ll framl÷gin bundin umhverfismßlum, 100% Ý Gyuana og 97% Ý BrasilÝu. Umhverfismßlin eru lÝka Ý brennidepli Ý framl÷gum til KÝna og E■ݡpÝu.

 

SamkvŠmt verklagi al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu ═slands eru umhverfismßl ■verlŠgt mßlefni - ßsamt jafnrÚtti - en nřlega kom ˙t Lei­arljˇs Ý umhverfismßlum frß Ůrˇunaramvinnustofnun ═slands, eins og fram hefur komi­ Ý VeftÝmaritinu. Ůar kemur fram a­ ŮSS═  byggir  lei­arljˇs sÝn Ý umhverfismßlum  ß tveimur meginsjˇnarmi­um. Annars vegar a­ allt ■a­ sem stofnunin tekur a­ sÚr og ber ßbyrg­ ß sÚ gert Ý sem bestri sßtt vi­ umhverfi­ og hins vegar a­ ■a­ sem gert er til a­ bŠta hag fßtŠks fˇlks mi­ist vi­ a­ ekki sÚ gengi­ ˇ■arflega ß tŠkifŠri og umhverfisgŠ­i komandi kynslˇ­a.  Hins vegar liggja ekki fyrir ˙teikningar um hlutfall framlaga til umhverfismßla til samanbur­ar vi­ rannsˇkn OECD.

 

Aid to Environment at a Glance/ OECD 

 

 

Spekilekinn hefur tvŠr hli­ar:

Heimgrei­slur hafa aldrei veri­ hŠrri en Ý fyrra

 

gunnisal
Ljˇsmynd: gunnisal

Tali­ er a­ 215 milljˇnir manna lifi utan heimalands, ■rj˙ prˇsent jar­arb˙a. Af einst÷kum heimsßlfum hafa flestir fari­ burt frß fˇsturj÷r­inni Ý AfrÝku og haldi­ ˙t Ý heim til nßms og starfa. ١tt missir AfrÝku sÚ mikill Ý spekileka (braindrain) hafa burtfluttir engu a­ sÝ­ur haft mj÷g gˇ­ ßhrif Ý ßlfunni.

 

Vi­ h÷fum sjßlfsagt ÷ll heyrt af innflytjendum sem leggja hluta af launum sÝnum til hli­ar og senda heim til Šttingja og vina nokkrum sinnum ß ßri, jafnvel mßna­arlega.  Ůegar allar ■essar heimgrei­slur (remittance) eru lag­ar saman kemur ß daginn a­ fjßrhŠ­in er dßlaglegur skildingur e­a ■refalt hŠrri en allt opinbert ■rˇunarfÚ til ■rˇunarrÝkjanna. SamkvŠmt nřjum t÷lum Al■jˇ­abankans hafa heimgrei­slurnar ■refaldast ß einum ßratug. Aukningin skřrist fyrst og fremst af ■vÝ a­ fˇlki frß ■rˇunarrÝkjum sem flust hefur b˙ferlum til annarra landa og fengi­ atvinnu hefur fj÷lga­ gÝfurlega ß ■essum tÝu ßrum. Heimgrei­slurnar hafa aldrei Ý s÷gunni veri­ hŠrri en Ý fyrra, ßri­ 2012, ■egar ■Šr nßmu 530 millj÷r­um bandarÝskra dala.

 

Breska dagbla­i­ The Guardian segir Ý frÚtt a­ ■essar heimgrei­slur hafi um ßratugaskei­ veri­ lÝtt ßberandi hluti af efnahagskerfi heimsins ■ar sem fßir hirtu um a­ telja saman ■essa smßaura sem ˙tlendingar voru a­ senda heim anna­ veifi­. Svo kemur allt Ý einu ß daginn me­ einfaldri samlagningu a­ ■etta eru miklir peningar, heildarfjßrhŠ­in dyg­i til a­ nß 22. sŠti yfir stŠrstu hagkerfin, sem er meira en hagkerfi ═ran og ArgentÝnu. Og svo er augljˇst a­ heimgeri­slurnar eru vantaldar,  skrß­ar grei­slur nß ekki til allra ■eirra peningasendinga sem fara ß milli rÝkra ■jˇ­a og snau­ra og VeftÝmariti­ kanna­i ■a­ fyrir nokkrum ßrum hÚr ß landi og fÚkk ■au sv÷r a­ engin skrßning fer fram hÚr ß landi, hvorki var­andi upphŠ­ir nÚ vi­t÷kurÝki. Se­labankinn fer eftir almennum reglum Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins ■ar sem ekki er fari­ fram ß greiningu ß millifŠrslum.

 

Are Remittances Africa's Lifeline?/ FrÚttaskřringar AllAfrica 

 

Remittances: how much money do migrants send home? - interactive/ The Guardian 

 

Immigrants Could See Lower Remittance Fees With New British Start-Up/ UsNews 

 

Africa's most expensive remittance destinations/ TheAfricaReport

 

Africa: Diaspora Media - Africa's Missing Link With Its Diaspora

  
Al■jˇ­legur dagur gegn umskur­i kvenna:
"╔g sß hnÝfinn og vissi.."
FGM

 

═ dag, 6. febr˙ar, er al■jˇ­legur dagur gegn limlestingum ß kynfŠrum kvenna. ┴ vef upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir Vestur-Evrˇpu er eftirfarandi frÚtt:

 

"╔g sß hnÝfinn og vissi hva­ myndi gerast. ╔g hrˇpa­i en fann engin or­," sag­i Kady, st˙lka frß Burkina Faso, ■egar h˙n lřsti umskur­inum Ý vi­tali vi­ IRIN frÚttastofuna. Oft er st˙lkum ekki sagt frß ■vÝ hva­ sÚ Ý a­sigi til a­ tryggja a­ ■Šr hlaupist ekki ß brott. KynfŠra umskur­ur kvenna er stunda­ur Ý m÷rgum AfrÝkurÝkjum auk nokkura rÝkja Ý AsÝu og Mi­-Austurl÷ndum. Al■jˇ­legur dagur gegn umskur­i kvenna er haldinn 6. febr˙ar ß hverju ßri Ý ■vÝ skyni a­ beina kastljˇsinu a­ ■essu mßli.

 

It's time to end female genital mutilation - Amnesty International
It's time to end female genital mutilation - Amnesty International

Fjˇrar ˙tgßfur eru af umskur­i kvenna en s˙ grˇfasta felur Ý sÚr a­ ÷ll ytri kynfŠri konunnar eru numin ß brott. SamkvŠmt hef­inni er ■etta gert me­ hnÝf e­a oddhv÷ssu bla­i og sÝ­an sauma­ fyrir me­ ■yrnum e­a nßl. Engri svŠfingu er beitt og lÝtt e­a ekki sˇtthreinsa­. Oftast er a­ger­in framkvŠmd af einstaklingi sem nřtur sÚrstakrar vir­ingar Ý samfÚlaginu og er vi­staddur barnsfŠ­ingar.

 

Dr Rosemary Mburu, kvensj˙kdˇmalŠknir Ý KenÝa telur a­ um 15% allra umskorinna st˙lkna blŠ­i ˙t e­a deyi af v÷ldum sřkinga. Hins vegar eru 18% umskur­a n˙ framkvŠmdir ß heilbrig­isstofnunum og fer slÝkt Ý v÷xt. Ů÷kk sÚ vitundarvakningu Ý kj÷lfar herfer­a Sameinu­u ■jˇ­anna og frjßlsra fÚlagasamtaka hefur ßrangur ■ˇ nß­st vi­ a­ vinna gegn umskur­i.

 

Margar kvikmyndir hafa veri­ ger­ar um ■etta efni en s˙ frŠgasta er ef til vill MoolaadÚ eftir leikstjˇrann Ousmane SembŔne, frß Senegal. 

Tali­ er a­ 140 milljˇnir kvenna Ý heiminum sÚu umskornar og eru 3 milljˇnir st˙lkna Ý hŠttu ß hverju ßri. Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin, WHO, beinir sjˇnum sÝnum sÚrstaklega Ý ßr a­ ■Štti heilbrig­isstarfsfˇlks Ý ■vÝ a­ umskera st˙lkur og hvernig l÷g­ er blessun yfir ■ennan si­ og hann festur Ý sessi me­ ■vÝ mˇti. 

Taki­ ■ßtt Ý Google+ Hangout  Ý dag, 6. febr˙ar, me­ UNFPA, UNICEF og ÷­rum sÚrfrŠ­ingum.

 

-
-
-

Ů˙sundir ß hrakhˇlum Ý MˇsambÝk og MalavÝ vegna flˇ­a

MOZ   

Miklar rigningar Ý sunnanver­ri AfrÝku hafa leitt til ■ess a­ ■˙sundir Ýb˙a Ý tveimur samstarfsl÷ndum okkar ═slendinga eru ß hrakhˇlum vegna flˇ­a. ═ MˇsambÝk er tali­ r˙mlega 90 manns hafi farist Ý vatnav÷xtum en mannskŠ­rari flˇ­ hafa ekki veri­ Ý landinu um ßrabil. Um 200 ■˙sund manns hafa misst heimili sÝn. ═ MalavÝ er ßstandi­ litlu skßrra en ■ˇ hafa flˇ­in ekki or­i­ neinum a­ fj÷rtjˇni svo vita­ sÚ. Hins vegar er flosnar fˇlk upp af heimilum sÝnum, m.a. Ý Mangochi hÚra­inu ■ar sem starfsvettvangur Ůrˇunarsamvinnustofnunar er. UNICEF telur a­ r˙mlega 30 ■˙sund manns hafi ■urft a­ yfirgefa heimili sÝn, auk ■ess sem jar­ir hafa spillst og skˇlar or­i­ fyrir skemmdum. 

 

FrÚttir frß MˇsmabÝk/ AIM 

 

UNICEF scales up support to Malawi's Flood 

 

Victims as rains persist/ UNICEF

 

Red Cross Launches Appeal for Mozambique Flood Victims/ VOANews 


 

Mikil hŠkkun framlaga til vatns- og hreinlŠtismßla

gunnisal  

┴ sÝ­asta ßratug var­ veruleg aukning ß al■jˇ­legum framl÷gum til vatns- og hreinlŠtismßla Ý ■rˇunarrÝkjunum. SamkvŠmt nřjum g÷gnum OECD var­ aukning um 5% a­ me­altali frß ßrinu 2001.  ┴ ßrinu 2009-10 nßmu heildarframl÷gin 8.3 millj÷r­um dala e­a 7% heildarframlaga til tiltekinna geira, mest til ■eirra heimshluta ■ar sem vatns- og hreinlŠtismßlum eru Ý mestum ˇlestri, ■jˇ­ir Ý sunnanver­ri AfrÝku fengu 26% fjßrins og Mi­-AsÝu ■jˇ­ir 21%.

 

Nßnar

 

┴hugavert

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

FrŠ­igreinar

-

FrÚttir og frÚttaskřringar

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


Malala stofnar sjˇ­

RUV Malala Yousafzai er a­ nß sÚr eftir tvŠr skur­a­ger­ir ß h÷f­i eftir skotßrßs Talibana ß hana Ý oktˇber Ý Pakistan. H˙n veitti ß d÷gunum fyrsta sjˇnvarpsvi­tali­ og tilkynnti ■ß a­ h˙n hef­i stofna­ sÚrstakan sjˇ­ - Malala Fund - Ý ■vÝ skyni a­ hvetja til menntunar st˙lkna og valdeflingar ■eirra. Bakhjarlar sjˇ­sins eru samt÷kin Vital Voices, Stofnun Sameinu­u ■jˇ­anna og Girl Up. Fram hefur komi­ Ý frÚttum a­ Malala hefur formlega veri­ tilnefnd til fri­arver­launa Nˇbels Ý ßr.

 

FrÚtt RUV 

 

Malala Yousafzai Is Grateful for Her 'Second Life,' Creates Malala Fund for Girls' Education/ ABC 

 

Honoring Malala┤s Vision/ VitalVoices 

 

Support the Malala Fund/ VitalVoices 

 

FatÝmusjˇ­urinn styrkir ney­ars÷fnun

 

┴ mßnudag afhentu fulltr˙ar FatÝmusjˇ­sins UNICEF ß ═slandi tveggja milljˇn krˇna framlag Ý ney­ars÷fnun UNICEFfyrir sřrlensk b÷rn ß flˇtta. Fram kemur ß heimasÝ­u UNICEF a­ stu­ningnum ver­i bŠ­i vari­ Ý verkefni innan Sřrlands og Ý flˇttamannab˙­um sem komi­ hefur veri­ upp Ý nßgrannarÝkjunum - Tyrklandi, LÝbanon, JˇrdanÝu og ═rak - ■anga­ sem mestur straumur sřrlenskra flˇttamanna hefur legi­. "Meirihluta flˇttafˇlksins eru b÷rn og a­stŠ­ur eru afar erfi­ar, ßt÷kin hafa aukist og har­ur veturinn gekk Ý gar­ ß svŠ­inu. Flˇttamennirnir hafast vi­ Ý tj÷ldum og hafa oft ekki anna­ en ■unnar dřnur og teppi til a­ sofa me­ yfir nˇttina ■egar hitinn fer oftar en ekki ni­ur fyrir frostmark," segir Ý frÚttinni.

 

UNICEF lŠtur til sÝn taka ß svŠ­inu og sinnir me­al annars verkefnum ß svi­i barnaverndar, heilsugŠslu og a­ ˙tvega flˇttafˇlki hreint vatn. Samt÷kin leggja auk ■ess ßherslu ß a­ gera b÷rnum kleift a­ halda menntun sinni ßfram ■ar sem fastur punktur Ý tilverunni, eins og skˇlaganga, skiptir sk÷pum fyrir b÷rnin ß ■essum erfi­u tÝmum.

 

Nßnar 

 

Ingvar Birgir lŠtur af st÷rfum hjß Jar­hitaskˇlanum

IGF Auglřst hefur veri­ eftir nřjum forst÷­umanni Jar­hitaskˇla Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna sem hefur veri­ starfrŠktur Ý ReykjavÝk frß ßrinu 1979. Ingvar Birgir Fri­leifsson hefur veitt skˇlanum forst÷­u frß upphafi en tilkynnti fyrir sk÷mmu a­ hann myndi lßta af st÷rfum. SamkvŠmt auglřsingu frß Orskustofnun eru helstu verkefni forst÷­umannsins a­ skipuleggja og střra rekstri Jar­hitaskˇlans Ý samrß­i vi­ orkumßlastjˇra og nßmsrß­ skˇlans.

 

┴rlega koma um og yfir 30 raunvÝsindamenn og verkfrŠ­ingar frß ■rˇunarl÷ndunum til 6 mßna­a sÚrhŠf­s nßms Ý jar­hitafrŠ­um og ß annan tug eru Ý meistara- og doktorsnßmi Ý samvinnu vi­ Hßskˇla ═slands. Auk ■ess heldur skˇlinn ßrleg nßmskei­ Ý AfrÝku og Mi­-AmerÝku. Jar­hitaskˇlinn er rekinn sem sjßlfstŠ­ eining innan Orkustofnunar. Fastir starfsmenn eru sex, en a­ auki kemur a­ kennslu fj÷ldi sÚrfrŠ­inga frß rannsˇknastofnunum, hßskˇlum, verkfrŠ­istofum og veitustofnunum.

 


Litast um Ý Monkey Bay

┴ fßum st÷­um ß jar­arkringlunni eru ═slendingar 
jafn vel kynntir og Ý ■orpinu sem kennt er vi­ Apaflˇa Ý MalavÝ. ┴ ■essum slˇ­um studdi Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands vi­ uppbyggingu fßtŠks fiskimannasamfÚlags Ý r˙mlega tuttugu ßr fyrir Ýslenskt ■rˇunarfÚ, reisti svŠ­asj˙krah˙s me­ nřrri fŠ­ingardeild og skur­stofu, umbylti vatns- og hreinlŠtismßlum, stˇrbŠtti menntun barna og fullor­inna og reisti menningarmi­st÷­, svo fßtt eitt sÚ tali­. ═ me­fylgjandi kvikmyndabroti er litast um Ý Monkey Bay sem hefur vaxi­ ÷rt ß sÝ­ustu ßrum, fari­ ß marka­inn Ý mi­jum bŠnum og teki­ h˙s ß ■orpsh÷f­ingjanum, James Laini.

 

 

AfrÝkukeppnin Ý knattspyrnu - anna­ og meira en knattspyrna

- eftir Jˇnas Haraldsson sÚrfrŠ­ing ß skrifstofu ŮSS═

 

 

═ Su­ur-AfrÝku fer n˙ fram AfrÝkukeppnin Ý knattspyrnu. ١ margir hafi eflaust ekki heyrt af henni ß­ur er h˙n eldri en Evrˇpumˇti­ Ý s÷mu Ý■rˇtt og ß sÚr um margt ßhugaver­a s÷gu. Fyrsta AfrÝkukeppnin var til a­ mynda haldin ßri­ 1957 og tˇku ■ß a­eins ■rj˙ li­ ■ßtt - Egyptaland, S˙dan og E■ݡpÝa. Egyptaland bar ■ß sigur ˙r břtum og hefur sÝ­an unni­ keppnina sex sinnum til vi­bˇtar. Ůrßtt fyrir a­ vera sigursŠlasta li­ hennar nß­i Egyptaland ekki a­ komast Ý keppnina sÝ­ustu tv÷ skipti. ═ sÝ­ustu keppni vann SambÝa sinn fyrsta AfrÝkutitil en ■etta ßri­ ver­a krřndir nřir meistarar. AfrÝkukeppnin snřst ■ˇ ekki a­eins um knattspyrnu.

 

 

Landsli­in sameiningartßkn

Knattspyrnusamband AfrÝku var stofna­ ßri­ 1957 og voru stofna­ilarnir fjˇrir talsins - ■au ■rj˙ li­ sem tˇku ■ßtt Ý fyrstu keppninni og Su­ur-AfrÝka. A­skilna­arrÝkinu var sÝ­an meinu­ ■ßtttaka ■ar sem ■a­ kraf­ist ■ess a­ senda li­ eing÷ngu skipa­ hvÝtum leikm÷nnum og fÚkk ■vÝ ekki a­ taka ■ßtt Ý keppninni fyrr en 1996.

 

═ flestum nřlendurÝkjunum haf­i knattspyrnan fengi­ a­ vaxa og dafna ßn mikilla afskipta nřlenduyfirvalda, ÷fugt vi­ stjˇrnmßla÷flin. ═ TansanÝu stofna­i ■vÝ hˇpur sjßlfstŠ­issinna knattspyrnufÚlag til ■ess eins a­ geta haldi­ fundi ßn ■ess a­ eiga ß hŠttu a­ vera handteknir. Ůß tˇku n÷fn, b˙ningar og merki fÚlaga oft ß tÝ­um upp tßkn ■jˇ­ernishyggju. AlsÝrskt knattspyrnufÚlag stofna­ ß tÝmum franskra yfirrß­a Ý landinu tˇk sÚr til a­ mynda nafn sem vÝsa­i til fŠ­ingarhßtÝ­ar M˙hame­s og annar litur fÚlagsins var grŠnn, sem er eitt einkenna ═slam. Ůegar nřlendurnar fengu sÝ­ar sjßlfstŠ­i ur­u knattspyrnuli­in oft sameiningartßknin sem ßttu a­ sřna helstu einkenni og styrkleika ■jˇ­anna. Augljˇsast er ■etta Ý nafngiftum landsli­a ■eirra en ÷ll bera ■au sÚrst÷k n÷fn - Li­ AlsÝr er kalla­ Ey­imerkurrefirnir, Egypta Faraˇarnir, SambÝu Koparbyssuk˙lurnar, FÝlabeinsstrandarinnar FÝlarnir og svo mŠtti lengi ßfram telja.

 

AlsÝr og Frakkland

┴ri­ 1958 h÷f­u uppreisnarmenn barist fyrir sjßlfstŠ­i AlsÝr Ý fj÷gur ßr. Franska landsli­i­ var vi­ ■a­ a­ fara ß heimsmeistaramˇti­ og voru tveir AlsÝringar kalla­ir Ý li­i­ - besti varnarma­ur fr÷nsku deildarinnar og einn besti sˇknarma­ur hennar. Ůeir struku hins vegar kv÷ldi­ ß­ur, fˇru til Sviss og ■a­an til T˙nis ■ar sem ■eir, ßsamt fleiri alsÝrskum leikm÷nnum ˙r fr÷nsku deildinni, tˇku upp mßlsta­ uppreisnarmanna og stofnu­u alsÝrska landsli­i­ Ý knattspyrnu. Frakkar komu Ý veg fyrir a­ild ■ess a­ Al■jˇ­aknattspyrnusambandinu en ■a­ skipti litlu mßli ■vÝ nŠstu fj÷gur ßrin fer­a­ist li­i­ um heiminn sem landsli­ AlsÝr Ý knattspyrnu. Ůa­ var­ ■vÝ fljˇtt a­ fulltr˙um AlsÝringa ß erlendri grund og vakti mikla athygli ß sjßlfstŠ­isbarßttunni, sem landi­ vann svo fjˇrum ßrum seinna. Ůess mß geta a­ ßri­ 1958 tˇku Frakkar ß mˇti BrasilÝu Ý undan˙rslitunum heimsmeistaramˇtsins. ═ seinni hßlfleik leiksins skora­i 17 ßra sˇknarma­ur BrasilÝu ■rj˙ m÷rk og trygg­i ■eim sigur 5 - 2. Margir fullyr­a hins vegar a­ ef besti varnarma­ur fr÷nsku deildarinnar hef­i spila­ leikinn hef­i umrŠddur PelÚ aldrei skora­ ■rennuna og Frakkar lÝklegast or­i­ heimsmeistarar Ý sta­ BrasilÝu.

 

Upphaflega ßttu AfrÝkurÝkin ekki ÷ruggt sŠti ß heimsmeistaramˇtinu heldur var­ s˙ AfrÝku■jˇ­ sem vann undankeppnina a­ fara Ý umspil vi­ evrˇpskt e­a asÝskt landsli­. Kwame Nkrumah, forseti Gana, var fylgjandi svokalla­ri AfrÝkustefnu (e. Pan-Africanism), sem gekk ˙t ß a­ saman myndu rÝkin nß langt - samvinna vŠri lei­in fram ß vi­ og a­eins ■annig gŠtu ■au komist ß sinn rÚttmŠta stall. ═ mˇtmŠlaskyni vi­ fyrirkomulag heimsmeistaramˇtsins sannfŠr­i Nkrumah AfrÝkurÝkin um a­ sni­ganga ■a­. Ůa­ var­ sÝ­an til ■ess a­ ßri­ 1970 var AfrÝku tryggt eitt sŠti Ý lokakeppni heimsmeistaramˇtsins sem Marokkˇ sÝ­an nß­i. ┴ nŠsta heimsmeistaramˇti sem fram fer Ý BrasilÝu ßri­ 2014 mun AfrÝka eiga fimm sŠti.

 

Anna­ og meira en knattspyrna

Fyrri borgarastyrj÷ld FÝlabeinsstrandarinnar hˇfst ßri­ 2002. Ůremur ßrum seinna trygg­u FÝlarnir sÚr svo ■ßttt÷kurÚtt ß heimsmeistaramˇtinu Ý Ůřskalandi 2006 me­ 3 - 1 sigri ß S˙dan. Didier Drogba, leikma­ur FÝlanna, ßkva­ ■ß Ý beinni sjˇnvarps˙tsendingu a­ leik loknum, a­ fallast ß knÚ sÚr og bi­ja strÝ­andi fylkingar a­ leggja ni­ur vopn sÝn. Innan vi­ viku sÝ­ar var­ honum a­ ˇsk sinni. ═ kj÷lfari­ lag­i Drogba til a­ vi­ureign FÝlanna og Madagascar Ý undankeppni AfrÝkukeppninnar ßri­ 2007 fŠri fram Ý h÷fu­vÝgi uppreisnarmanna, borginni Bouake Ý nor­urhluta landsins. Aftur var­ honum a­ ˇsk sinni og leikurinn fˇr fram a­ vi­st÷ddum lei­togum og herm÷nnum beggja fylkinga en ■etta var Ý fyrsta sinn Ý fimm ßr sem ■Šr mŠttust utan vÝgvallarins. Stuttu seinna var svo skrifa­ undir formlegt fri­arsamkomulag, sem entist Ý r˙m ■rj˙ ßr.

A­ ofangreindu mß sjß a­ AfrÝkukeppnin snřst um miklu meira en bara knattspyrnu. H˙n snřst lÝka um jafnrŠ­i ˇhß­ tr˙ e­a litarhŠtti og rÚtt AfrÝkurÝkja til ■ess a­ taka ■ßtt Ý al■jˇ­legu samstarfi ß jafnrÚttisgrundvelli. Li­in hafa lÝka or­i­ hlutgervingar ■jˇ­anna og geta ■vÝ haft mikil ßhrif ß vi­horf fˇlks og tilfinningar - og jafnvel ßtt ■ßtt Ý ■vÝ a­ binda endi ß borgarastyrjaldir.

 

Undan˙rslit Ý kv÷ld og ˙rslitaleikurinn ß sunnudag

N˙ eru a­eins fj÷gur li­ eftir Ý keppninni og takast ■au ß Ý dag og Ý kv÷ld. Sv÷rtu stj÷rnurnar (Gana), Ofur-ernirnir (NÝgerÝa), Stˇ­hestarnir (B˙rkÝna Fasˇ) og Ernirnir (MalÝ) munu keppa um a­ komast Ý ˙rslitaleikinn sunnudaginn 10. febr˙ar nŠstkomandi. ╔g hvet ■vÝ alla til ■ess a­ fylgjast me­ ■eim leikjum sem eftir eru og kynnast keppninni, sem er svo sannarlega um meira en bara knattspyrnu. 

 

HŠgt er a­ horfa ß leikina ß Eurosport og fylgjast me­ umfj÷llun um ■ß ß FacebooksÝ­u ßhugamannafÚlagsins um AfrÝkukeppnina Ý fˇtbolta.

 

 

 

Auglřst eftir verkefnastjˇra Ý MˇsambÝk

AUG
Sjß nßnar ß heimasÝ­u ŮSS═, www.iceida.is

facebook
UM VEFT═MARITIđ

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-8105