gunnisal
logo  
VeftÝmarit um 
■rˇunarmßl
gunnsal
5. ßrg. 177. tbl.21. nˇvember 2012

Tilraunaverkefni Ý MalavÝ um skˇlamßltÝ­ir ˙r heimabygg­ a­ brasilÝskri fyrirmynd:

Ůrˇunarsamvinnustofnun sty­ur skˇlab÷rn og samfÚl÷g Ý Mangochi

"Vi­ teljum a­ me­ ■vÝ a­ bjˇ­a upp ß skˇlamßltÝ­ir rŠkta­ar Ý heimabygg­ komi fleiri nemendur Ý skˇlana, brottfall ver­i minna, og a­ nemendum muni ekki a­eins lÝ­a betur heldur einnig standa sig betur Ý skˇlanum," segir Vilhjßlmur Wiium umdŠmisstjˇri ŮSS═ um nřtt tilraunaverkefni Ý ■ßgu skˇlabarna og samfÚlaga Ý sunnanver­u landinu sem formlega var kynnt me­ vi­h÷fn Ý einum skˇlanna ß f÷studag Ý sÝ­ustu viku. "Verkefni­ rÝmar fullkomnlega vi­ framtÝ­arsřn rÝkisstjˇrnar MalavÝ um a­ bŠta gŠ­i menntunar, a­gengi og j÷fnu­," segir Vilhjßlmur.

 

Tilraunaverkefni­ er samvinnuverkefni MatvŠlaa­sto­ar Sameinu­u ■jˇ­anna (WFP) og rÝkisstjˇrnar MalavÝ um heimarŠktu­ar skˇlamßltÝ­ir fyrir grunnskˇlab÷rn Ý su­urhluta landsins. Verkefni­ er fjßrmagna­ af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Einnig hefur MatvŠla- og landb˙na­arstofnun Sameinu­u ■jˇ­anna (FAO) teki­ a­ sÚr skipulagningu skˇlagar­a vi­ skˇlana ■rjß Ý Mangochi hÚra­i sem taka ■ßtt Ý verkefninu fyrst um sinn.

 

gunnisal"HeimarŠkta­ar mßltÝ­ir fela Ý sÚr sjßlfbŠra lei­ til ■ess a­ la­a b÷rn i skˇla, einkum st˙lkur, jafnframt ■vÝ sem landb˙na­arframlei­sla Ý hÚra­inu er efld og sta­bundna hagkerfi­ dafnar," segir Euince Kazember menntamßlarßherra MalavÝ. 

 

Verkefni­ felur Ý sÚr dreifingu ß gˇ­um heimarŠktu­um mat en bŠtir ekki eing÷ngu hag skˇlabarna heldur sty­ur vi­ samfÚlagi­ me­ ■vÝ a­ gefa smßbŠndum kost ß ■vÝ a­ selja framlei­slu sÝna ß ÷ruggum marka­i, segir Ý sameiginlegri frÚttatilkynningu frß rÝkisstjˇrn MalavÝ, MatvŠlaa­sto­ SŮ (WFP) og Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands (ICEIDA).

 

"Vi­ reiknum me­ a­ ■etta tilraunaverkefni komi til me­ a­ hafa jßkvŠ­ ßhrif ß ■au samfÚl÷g sem taka ■ßtt," segir Baton Osmani yfirma­ur MatvŠlaa­sto­ar SŮ Ý MalavÝ. "FrumkvŠ­i­ leggur dr÷g a­ skˇlamßltÝ­um til langframa sem stu­lar a­ ■vÝ a­ halda b÷rnum a­ nßmi og kemur sÚr vel ß tÝmum ■ar sem matvŠlaskortur er yfirvofandi hjß tŠplega tveimur milljˇnum Ýb˙a landsins."

 

Verkefninu sem střrt er af menntamßlarß­uneytinu, var hleypt af stokkunum sÝ­astli­inn f÷studag, Ý einum af grunnskˇlunum Ý Mangochi, Kankhande skˇlanum, ■ar sem efnt var til mikillar hßtÝ­ar a­ malavÝskum si­ me­ tignum gestum, rŠ­uh÷ldum, dansi og s÷ng ■ar sem b÷rn ˙r m÷rgum skˇlum Ý nßgrenninu voru Ý a­alhluterkum. Til ■ess var teki­ hversu margar st˙lkur h÷f­u stˇr hlutverk Ý skemmtidagskrßnni.

 

MatvŠlaa­sto­ SŮ (WFP) hefur fengi­ vilyr­i um fjßrmuni frß brasilÝskum samt÷kum sem lei­a til ■ess a­ unnt ver­ur a­ stŠkka verkefni­ strax Ý byrjun nŠsta skˇlaßrs. Ůß ver­ur sj÷ skˇlum til vi­bˇtar bo­nar skˇlamßltÝ­ir en hugmyndin a­ verkefninu er komin frß BrasilÝu ■ar sem skˇlamßltÝ­ir me­ heimarŠktu­um mat ˙r heimabygg­ hafa gefist ßkaflega vel.

 

Home Grown School Feeding: a Framework to Link School Feeding with Local Agricultural Production/ WFP 

 

Nurturing Schoolchildren's Dreams In Malawi/ WFP  

 

 

 
 
SkˇlamßltÝ­irnar Ý Mangochi: 
┴vinningurinn hjß b÷rnum, bŠndum, fiskim÷nnum og nŠrsamfÚlaginu ÷llu

Vilhjßlmur Wiium umdŠmisstjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands og Baton Osmani a­sto­arframkvŠmdastjˇri MatvŠlaa­sto­ar Sameinu­u ■jˇ­anna Ý MalavÝ lřsa ■vÝ Ý ■essu myndbroti hvernig skˇlamßltÝ­arverkefni­ er til hagsbˇta fyrir samfÚlagi­ allt Ý nßgrenni skˇlanna, ekki a­eins b÷rnin, heldur bŠndur, fiskimenn og nŠrsamfÚlagi­ Ý heild. Osmani svarar spurningu um undirb˙ninginn og flŠkjustigi­ vi­ a­ koma verkefninu ß laggir. WFP hefur um langt ßrabil dreift maÝs til skˇlabarna me­ ■vÝ einfaldlega a­ koma me­ sekki af maÝs Ý skˇlana en tilraunaverkefni­ um heimarŠkta­ar skˇlamßltÝ­ir er miklu flˇknara me­ ■ßttt÷ku fleiri a­ila og ■vÝ hefur undirb˙ningstÝminn veri­ břsna langur.
 
 
gunnisal
Ljˇsmynd: gunnisal
Joyce Banda vill hŠkka hj˙skaparaldurinn upp Ý 21 ßr til a­ stemma stigu vi­ mŠ­radau­a

 

Ůa­ sˇpar a­ Joyce Banda forseta MalavÝ sem tekur ß aldag÷mlum ˙reltum vi­horfum og breytir ß fßeinum vikum: fyrir hßlfum mßnu­i r˙mum afnam h˙n tÝmabundi­ a­ minnsta kosti l÷g sem beinast gegn samkynhneig­um og Ý sÝ­ustu viku tilkynnti h˙n um ßkv÷r­un sÝna a­ vilja hŠkka l÷galdur vi­ stofnun hj˙skapar - ˙r fimmtßn ßrum Ý tuttugu og eitt.

 

Fram kemur Ý fj÷lmi­lum Ý MalavÝ a­ megintilgangur me­ lagabreytingunni sÚ a­ fŠkka ■eim konum sem deyja af barnsf÷rum en dßnartÝ­ni mŠ­ra er glŠpsamlega hß Ý ■essu landi - af hverjum 100 ■˙sund fŠ­ingum deyja 460 mŠ­ur. SamkvŠmt opinberum t÷lum er dßnartÝ­nin hŠst me­al unglingsst˙lkna, e­a fjˇr­ungur ■eirra kvenna sem deyja af barnsf÷rum.

 

A­ mati sÚrfrŠ­inga um heilbrig­ismßl eru l÷g sem heimila hj˙skap fimmtßn ßra unglinga ekki sÝst ßstŠ­a ■ess a­ barnungar st˙lkur ver­i barnshafandi l÷ngu ß­ur en ■Šr nß tilskyldum ■roska auk ■ess sem ■Šr b˙a a­ fßtŠklegum fÚlagslegum ˙rrŠ­um. St˙lkur sem neyddar eru Ý hjˇnaband af foreldrum, oft Ý skiptum fyrir br˙­argjald, fara einnig ß mis vi­ menntun, og eiga frekar ß hŠttu en jafn÷ldrur ■eirra a­ ver­a fyrir heimilisofbeldi e­a ˙tsk˙fun.

 

Fram kemur Ý frÚtt The Telegraph Ý Bretlandi a­ Anita Kalinde, rß­herra jafnrÚttismßla Ý MalavÝ, muni leggja fram till÷gu um a­ hŠkka hj˙skaparaldurinn ■egar ■ing MalavÝ kemur saman Ý vikunni.

 

Hugr÷kk en umdeild

Joyce Banda hefur ß ■eim fßu mßnu­um frß ■vÝ h˙n komst til valda, sÝ­astli­i­ vor, fengi­ miki­ lof fyrir ■a­ hugrekki sem h˙n sřnir me­ ßkv÷r­unum sÝnum, ekki sÝst brßttunni gegn spillingu og mannrÚttindabrotum sem hef­u aldrei komi­ til ßlita hjß forvera hennar Ý embŠtti, Bingu wa Mutharika. H˙n er hins vegar ekki ˇumdeild og sÝ­ustu dagana hefur h˙n sŠtt gagnrřni fyrir a­ fara sjßlf um landi­ me­ matargjafir til ■eirra sem b˙a vi­ ÷rbirg­. HŠgt vŠri a­ metta marga maga me­ ˙gj÷ldunum sem fara Ý fer­ir forsetans, ÷ryggisgŠslu og anna­, segja andstŠ­ingar forsetans.

 

Malawi's Joyce Banda ushers in a new kind of African leadership/ WashingtonPost 

 

Education is key to ending child marriage - and child brides must be included 

 

MalavÝ: JB opens maternal waiting home in Mulanje/ Nyasa Times 

 

 

 

 
klosett

Fleiri hafa a­gang a­ farsÝma en klˇsetti


 

Ůa­ er erfitt a­ Ýmynda sÚr lÝf ßn klˇsetts. Hvernig ■Štti ■Úr a­ ■urfa a­ fara ˙t og leita a­ afdrepi til a­ lÚtta ß ■Úr, jafnvel a­ bÝ­a myrkurs til a­ fß a­ vera Ý nŠ­i. Hef­ir­u ■ß tilfinningu a­ ■˙ vŠrir ÷rugg? Hef­ir­u ■ß tilfinningu a­ ■˙ vŠrir hrein? Ein af hverjum ■remur konum Ý heiminum ■ekkir ■vÝ mi­ur ■essar a­stŠ­ur og ■arf ekki a­ Ýmynda sÚr neitt, skrifar Barbara Holt framkvŠmdastjˇri WaterAid Ý tilefni af al■jˇ­lega klˇsettdeginum.

 

World Toilet Day: Uganda
World Toilet Day: Uganda

 

Byltingin byrjar ß ˇlÝklegasta sta­: ß klˇsettinu
┴ hverjum einasta degi deyja sj÷ ■˙sund og fimm hundru­ manns af v÷ldum skorts ß hreinlŠtisa­st÷­u, ■ar af eru fimm ■˙sund b÷rn innan fimm ßra aldurs. ┴ hverju ßri fara 272 milljˇnir skˇladaga forg÷r­um vegna sj˙kdˇma sem smitast Ý gegnum vatn e­a vegna skorts ß hreinlŠtisa­st÷­u. ═ frÚtt ß vefsÝ­u Upplřsingaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna kemur ennfremur fram a­ ■ri­ji hver ma­ur Ý heiminum hefur ekki a­gang a­ mannsŠmandi hreinlŠtisa­st÷­u e­a fleiri en ■eir sem hafa a­gang a­ farsÝma.

 

Al■jˇ­a klˇsettdagurinn er haldinn ß hverju ßri 19. nˇvember til ■ess a­ rj˙fa ■ß bannhelgi sem er Ý kringum salerni og beina athyglinni a­ ■eim vanda sem felst Ý skorti ß hreinlŠtisa­st÷­u, segir Ý frÚttinni. "Ůa­ er hŠgt a­ berjast gegn ˇj÷fnu­i ß ˇlÝklegasta sta­: ß klˇsettinu", segir Catarina de Albuquerque, sÚrstakur erindreki Sameinu­u ■jˇ­anna um ■au mannrÚttindi a­ hafa a­gang a­ drykkjarvatni og hreinlŠtisa­st÷­u ß al■jˇ­a klˇsettdaginn.

 

The Debating Chamber - Stand up for 1 in 3 women living without a toilet/ AlertNet  

 

World Toilet Day 2012:Raising Awareness on the crucial role of toilets for everyone 

 

 

 
┌ganda gerist a­ili a­ frÝverslunarsvŠ­inu COMESA

"Inngangan er talin geta bŠtt samkeppnisst÷­u ˙gandÝskra vara verulega, auk ■ess sem frÝverslunarsvŠ­i­ er tali­ geta bŠtt samkeppnisst÷­u marka­ssvŠ­isins alls. Vonast er til ■ess a­ ■r÷skuldurinn ver­i til a­ bŠta st÷­u mÝkrˇ til mi­lungstˇrra atvinnurekenda, svo ■eir megi vaxa og dafna, og ver­a nŠgilega stˇrir til ■ess a­ taka fullan ■ßtt Ý grei­slu skatta/tolla," segir Jˇrunn Edda Helgadˇttir ß skrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý Kampala, en ┌ganda var­ ß d÷gunum fimmtßnda AfrÝkurÝki­ til a­ ganga Ý FrÝverslunarsvŠ­i (Free Trade Area) COMESA (Common Market for Eastern and Southern Africa). A­ s÷gn Jˇrunnar Eddu gera ߊtlanir rÝkisstjˇrnar rß­ fyrir helmingsaukningu (50%) ˙tflutningstekna.

 

COMESA samanstendur af 20 l÷ndum allt frß LÝbřu Ý nor­ri til SvasÝlands Ý su­ri: LÝbřa, Egyptaland, S˙dan, Su­ur-S˙dan, ErÝtrea, DjÝb˙tÝ, E■ݡpÝa, Kongˇ (Lř­stjˇrnarlř­veldi­), ┌ganda, R˙anda, B˙r˙ndÝ, SambÝa, Kenřa, MalavÝ, Simbabve, Kˇmoreyjar, Madagaskar, Seychelles-eyjar, MßritÝus og SvasÝland.

 

L÷ndin sem ■egar eru hluti af frÝverslunarsvŠ­i COMESA: B˙r˙ndÝ, DjÝb˙tÝ, Egyptaland, Kenřa, Kˇmoreyjar, LÝbřa, Madagaskar, MalavÝ, MßritÝus , R˙anda, SambÝa, Simbabve, Su­ur-S˙dan, S˙dan og ┌ganda.

2000 USD ■r÷skuldur ver­ur settur ß tollagj÷ld ß inn-/˙tflutning innan svŠ­isins. Ůar sem atvinnurekstur Ý ┌ganda er almennt, e­a Ý 99% tilvika, mÝkrˇ (70%), lÝtill (20%), e­a mi­lungsstˇr (9%), getur ■essi ■r÷skuldur haft t÷luver­ ßhrif ß atvinnurekstur almennt og ■vÝ hagkerfi­ allt.

 

Nßnar 


 

 
gunnisal
Ljˇsmynd: gunnisal
Ůrettßn milljˇnir barna veri­ bˇlusett gegn hŠttulegasta afbrig­i lungnabˇlgu

 

Bˇluefni gegn skŠ­asta afbrig­i lungnabˇlgu ver milljˇnir barna Ý ■rˇunarrÝkjum, samkvŠmt g÷gnum sem birt voru ß d÷gunum ß al■jˇ­legum degi lungnabˇlgu, World Phneumonia Day. ═ lok ßrsins 2012 hafa 13 milljˇnir barna veri­ bˇlusett Ý fßtŠkustu rÝkjum heims, a­ ■vÝ er segir Ý tilkynningu frß GAVI sjˇ­num sem helga­ur er bˇlusetningum gegn alvarlegum barnasj˙kdˇmum.

 

Tali­ er a­ 1.3 milljˇnir barna yngri en fimm ßra deyi ßr hvert af v÷ldum lungnabˇlgu sem er algengasta dßnarors÷k ungra barna. Ůrßtt fyrir a­ unnt sÚ a­ lŠkna sj˙kdˇminn me­ bˇlusetningu hafa um ■a­ bil 30% barna sem fß veikina ekki a­gang a­ bˇluefni sem gŠti bjarga­ lÝfi ■eirra. ═ nřlegri skřrslu frß nefnd Sameinu­u ■jˇ­anna um lei­ir til lÝfsbjargar - UN Commission on Life-Saving Commodities - kom fram a­ unnt vŠri a­ bjarga lÝfi 1.5 milljˇna barna ß nŠstu fimm ßrum ef amoxicillin vŠri a­gengilegt sem uppleysanlegar t÷flur.

 

"Ůa­ er unnt a­ koma Ý veg fyrir lungnabˇlgu og lŠkna hana. Engu a­ sÝ­ur, hefur h˙n veri­ helsta banamein barna undir fimm ßra aldrei Ý allt of langan tÝma. Vi­ vitum hva­ ■arf a­ gera, og framfarir hafa veri­ miklar - en vi­ ■urfum a­ gera betur. Ůekktar lausnir ■urfa a­ ver­a ˙tbreiddari og tryggja ■arf a­ ■Šr nßi Ý allra barna sem ■urfa ß ■eim a­ halda," sag­i Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna Ý ßvarpi ß al■jˇ­lega lungnabˇlgudeginum.

 

VÝ­a eru forvarnir gegn sj˙kdˇmnum komnar Ý ■okkalegt horf og tryggt frß fŠ­ingu a­ b÷rn sÚu bˇlusett gegn margvÝslegum barnasj˙kdˇmum.

 

Nßnar 

 

Barßttan gegn lungnabˇlgu/ Barnahjßlp SŮ - UNICEF 

 


VeftÝmariti­ Ý MalavÝ nŠstu vikur!


malawi

 

MalavÝ ver­ur Ý ÷ndvegi Ý VeftÝmaritinu nŠstu vikurnar og flytur frÚttir  beint af vettvangi Ý mßli og myndum og kvikmyndabrotum. Ůrˇunarsamvinna ═slands og MalavÝ spannar r˙mlega tvo ßratugi og ß sÝ­ustu misserum hefur or­i­ gerbreyting ß verklagi Ý ■essari tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnu, l÷g­ hafa veri­ af sjßlfstŠ­ verkefni rekin af ═slendingum me­ Ýslenskum verkefnastjˇrum og teki­ upp vÝ­tŠkt samstarf vi­ eina hÚra­sstjˇrn Ý landinu um ■rˇunarߊtlun hÚra­sins. Ůar er um a­ rŠ­a Mangochi hÚra­ sem hefur allar g÷tur frß upphafi veri­ helsti vettvangur samstarfsins, lengst af Ý einum litlum skika Ý hÚra­inu, Monkey Bay svŠ­inu. N˙ tekur hins vegar samstarfi­ til hÚra­sins alls, ═slendingar sty­ja ßkve­na ■Štti Ý eflingu grunn■jˇnustu hÚra­stjˇrnarinnar, ■.e. vatn og hreinlŠti, lř­heilsu og menntun - auk ■ess sem stjˇrnsřslan sjßlf Ý hÚra­inu fŠr tŠkifŠri til a­ eflast.

 

HÚra­s■rˇunarverkefni­ er nřhafi­ og hvarvetna blasa vi­ brřn verkefni enda lÝfskj÷r hÚr lakari en vÝ­ast hvar ß bygg­u bˇli. SamkvŠmt sÝ­ustu lÝfskjaravÝsit÷lu Sameinu­u ■jˇ­anna var MalavÝ Ý 171. SŠti af 187 ■jˇ­um Ý heiminum - og jafnvel Ý samanbur­i vi­ a­rar ■jˇ­ir Ý ■essum heimshluta, sunnan Sahara Ý AfrÝku, er MalavÝ undir me­allaginu.

 

═b˙ar eru 15.4 milljˇnir Ý landi sem er ßlÝka stˇrt a­ flatarmßli og ═sland. Hlutfall ■eirra sem hafa minni tekjur en sem nemur 1.25 dollurum ß dag, ■.e. sßrafßtŠkir, er 74%. Ůa­ segir margt um fßtŠktina.

 

A­ mati MatvŠlaa­sto­ar Sameinu­u ■jˇ­anna standa tŠplega tvŠr milljˇnir manna frammi fyrir matarskori ß nŠstu mßnu­um. ┴standi­ hefur sjaldan veri­ verra og 

 

 

FrÚttir og frÚttaskřringar
 
Africa Can Help Feed Africa: Removing barriers to regional trade in food staples/ Reliefweb
-
In Sierra Leone, elections are not the whole story/ Devex
-
ěkt grensehandel: Mindre sult, °kte inntekter/ Bistandsaktult
-
Involving local farmers is key to success of foreign investment - New FAO report focuses on investments in developing countries, urging caution on large-scale land acquisitions/ FAO
-
Colleges to help track where foreign aid goes/ MercuryNews
-
Moving from aid to trade - As the world's major aid donors face economic problems, can wealthier nations still afford to fund the poor?/ AlJazeera
-
EU fogs post-2012 climate aid pledges/ Euroactiv
-
EU AID BUDGET: THE FACTS
-
Skin-lightening creams face west African backlash/ TheGuardian
-
UK suspends aid to Uganda as concern grows over misuse of funds/ TheGuardian
-
Qatari Spearheads Effort to Educate 61 Million Children/ NYTimes
-
As Coal Boosts Mozambique, the Rural Poor Are Left Behind/ NYTimes
-
Growing need for safe drinking water worldwide drives global water treatment equipment and supplies market/ WaterWorld
-
Research explores hidden benefits of intensive rainfall in East Africa/ Phys.org
-
Open government: UK to help millions through mobile technology/ DfID
-
Summary - The effects of EU aid on receiving and sending countries: A modelling approach/ ONE
-
Mobile phones help tackle cholera in inaccessible parts of Somalia/ Oxfam
-
Canada Eyes African Resources amid Shrinking Foreign Aid/ IPS
-
D┼RLIGE SKOLER SKABER BěRNEARBEJDE/ StopBarnearbejde



Fj÷gurra grß­u hŠkkun me­alhita


 

═ nřrri skřrslu Al■jˇ­abankans er ■vÝ haldi­ fram a­ me­alhiti gŠti hŠkka­ um fjˇrar grß­ur ß CelsÝus ß ■essari ÷ld. "Dˇmsdagsspßr eru samt sem ß­ur ekki ˇhjßkvŠmilegar ef ■jˇ­ir taka fagnandi nřrri tŠkni," segir Jim Young Kim forseti Al■jˇ­abankans Ý grein Ý breska bla­inu The Guardian. Hann segir a­ spurningin um loftslagsbreytingar sÚ ekki lengur s˙ hvort ■Šr sÚu sta­reynd heldur sÚ spurningin s˙ hvernig ver÷ld vi­ Štlum a­ bjˇ­a b÷rnunum okkar. "╔g ß ■riggja ßra son og ■egar hann ver­ur ß mÝnum aldrei gŠti heimurinn liti­ allt ÷­ruvÝsi ˙t, a­ mestu leyti vegna loftslagsbreytinga," skrifar Jim Young Kim.


 Climate Change Report Warns of Dramatically Warmer World This Century/ Al■jˇ­abankinn

 

 

┴hugavert

-
-
-
Bono and World Bank President Talk Next Steps to End Poverty
Bono and World Bank President Talk Next Steps to End Poverty

-
-
-
-
-
-
Africa For Norway - New charity single out now! Official christmas video
Africa For Norway - New charity single out now! Official christmas video



UtanrÝkisrß­uneyti­ og landsnefnd UN Women me­ samstarfssamning

 

Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra og Inga Dˇra PÚtursdˇttir framkvŠmdastřra landsnefndar UN Women undirritu­u ß d÷gunum samstarfssamning rß­uneytisins vi­ landsnefndina fyrir 2013 - 2015.

 UtanrÝkisrß­uneyti­ og UN Women hafa um ßrabil ßtt farsŠlt samstarf og frß ßrinu 2007 hefur samstarfi­ veri­ formgert me­ samningi. Framl÷g til landsnefndarinnar samkvŠmt samstarfssamningnum munu nema samtals 26,5 m.kr. ß gildistÝmanum, me­ fyrirvara um fjßrveitingu samkvŠmt fjßrl÷gum.

 

 Nßnar 

FrŠ­igreinar

-

 
Rau­i krossinn:
 
Gˇ­ur ßrangur Ý 
SÝerra Leone


TŠplega 300 manns hafa dßi­ af v÷ldum kˇleru Ý SÝerra Leˇne sÝ­an faraldur braust ■ar ˙t Ý sumar. Kˇlera getur dregi­ fˇlk til dau­a ß stuttum tÝma ef ekkert er a­ gert. Tveir Ýslenskir sendifulltr˙ar Rau­a krossins hafa undanfari­ veri­ a­ st÷rfum Ý SÝerra Leˇne og hefur gˇ­ur ßrangur nß­st vi­ a­ draga ˙r ˙tbrei­slu sj˙kdˇmsins, a­ ■vÝ er fram kemur Ý grein ß heimasÝ­u Rau­a kross ═slands.

Visnar upp og deyr ß nokkrum klukkustundum
Dßnarors÷k ■eirra sem kˇlera dregur til dau­a er of■ornun. "Ůetta er ni­urgangspest fyrst og fremst en munurinn ß henni og ÷­rum ni­urgangspestum er hva­ kˇlera hefur Ý f÷r me­ sÚr ofbo­slega miki­ v÷kvatap. Fˇlk kastar upp og fŠr ni­urgang og missir marga lÝtra af v÷kva ß einum degi. Ůannig getur fˇlk dßi­ ß ˇtr˙lega sk÷mmum tÝma, ■a­ bara visnar upp og deyr ß nokkrum klukkustundum ef ekkert er gert Ý mßlinu," segir HlÚr Gu­jˇnsson sem stjˇrnar kˇleruverkefni Al■jˇ­a Rau­a krossins Ý SÝerra Leˇne. Auk HlÚs er Kristjˇn Ůorkelsson sendifulltr˙i Ý landinu en hans sÚrsvi­ er vatns÷flun og hreinlŠti.

 


MalavÝ kannar m÷guleika ß aukinni rafmagnsframlei­slu


RÝkisstjˇrn MalavÝ ßformar a­ kanna kosti ■ess a­ nřta kolaau­lindir Ý nor­ur- og su­urhluta landsins til rafmagnsframlei­slu sem gŠtu gefi­ 300 MW af raforku. A­eins 7% ■jˇ­arinnar hefur a­gang a­ rafmagni. Ůeir sem hafa rafmagn b˙a vi­ ˇtrygga raforku og rafmagnstruflanir eru tÝ­ar. Nßnast ÷ll raforka Ý landinu, 282.5 MW, kemur frß vatnsaflsvirkunum Ý Shire ßnni en n˙verandi orku■÷rf er talin vera 344 MW. Ůa­ geta ■vÝ ekki allir fengi­ rafmagn ß sama tÝma.

 

RÝkisstjˇrnin er einnig a­ kanna me­ fleiri vatnsaflsvirkjanir Ý ÷­rum ßm Ý landinu auk ■ess sem MalavÝ er ß lista yfir ■au l÷nd Ý sigdalnum mikla Ý austanver­ri AfrÝku sem ═slendingar (ICEIDA) Ý samvinnu vi­ NorrŠna ■rˇunarsjˇ­inn (NDF) Štla a­ gera forkannanir ß hugsanlegri nřtingu jar­hita.


 


Mennt er mßttur Ý Mangochi

- eftir Gu­mund R˙nar ┴rnason verkefnisstjˇra Ý MalavÝ
GRA
Kennarar og nemendur vinna st÷rf sÝn undir berum himni. Ljˇsmynd: Gu­mundur R˙nar.

 

Eitt af ■remur meginvi­fangsefnum Ý samstarfssamningi Ůrˇunarsamvinnustofnunar og Mangochi hÚra­s Ý MalavÝ er ß svi­i menntamßla. Hin tv÷ vi­fangsefnin sn˙ast um vatn og heilbrig­ismßl. ŮvÝ til vi­bˇtar er um a­ rŠ­a stu­ning vi­ hÚra­sskrifstofuna, ˇhß­ mßlaflokkum. Ůrˇun samstarfsins Ý menntamßlum fyrir tÝmabili­ 2012-2016 er ˇ­um a­ taka ß sig skřrari mynd. Stefnt er a­ ■vÝ a­ allar helstu ßherslur hafi veri­ skilgreindar fyrir ßramˇt. UmdŠmisskrifstofan Ý Lilongwe hefur fengi­ dr. Simeon Hoe, innlendan sÚrfrŠ­ing til li­s vi­ sig vi­ undirb˙ninginn, en hann hefur fj÷l■Štta reynslu af malavÝskum menntamßlum, sem kennari, h÷fundur nßmsefnis og sÚrfrŠ­ingur og sÝ­ar rß­uneytisstjˇri Ý menntamßlarß­uneytinu. 

 

A­stŠ­ur Ý grunnskˇlum hÚr Ý MalavÝ eru verulega frßbrug­nar ■vÝ sem vi­ eigum a­ venjast heima ß ═slandi. Dr. Hau hefur heimsˇtt allnokkra skˇla Ý Mangochi hÚra­i Ý tengslum vi­ undirb˙ning ■essa verkefnis og Úg hef fylgt honum eftir, ßsamt fleirum. ═ einum skˇlanna sem vi­ h÷fum heimsˇtt, voru nemendur nŠstum 4.500 talsins, 51 kennari og 22 kennslustofur. Ůa­ gefur auga lei­, a­ Ý slÝkum skˇla eru bekkir afar fj÷lmennir og fj÷ldi nemenda og kennara vinnur sÝna vinnu ˙ti undir berum himni. ═ ■essum skˇla eru fj÷gur salerni. SkˇlabŠkur eru allt of fßar og Ý sumum bekkjum ekki nema 5 bŠkur fyrir heilan bekk. ┴stand og a­b˙na­ur Ý ■essum skˇla eru ■ˇ me­ ■vÝ besta sem ■ekkist Ý hÚra­inu. ═ ÷­rum skˇla sem vi­ heimsˇttum voru ■rÝr kamrar fyrir nemendur og starfsfˇlk, nŠsta vatnsbˇl Ý nŠstum tveggja kÝlˇmetra fjarlŠg­ og skortur ß h˙snŠ­i fyrir kennara tilfinnanlegur. ═ ■eim skˇla hittum vi­ kennara sem fer­ast ß hjˇli um tvŠr klukkustundir til vinnu - og a­rar tvŠr Ý lok vinnudags. A­b˙na­ur sem ■essi er tŠpast til ■ess fallinn a­ glŠ­a e­a vi­halda ßhuga nemendanna, enda er brottfall miki­ ß hverju ßri.

 

VÝ­tŠkt samrß­ 

Ůann 8. nˇvember sl. stˇ­ umdŠmisskrifstofan sÝ­an fyrir eins dags rß­stefnu um menntamßl Ý Mangochi hÚra­i, me­ ■a­ fyrir augum m.a. a­ draga upp mynd af a­stŠ­um og mˇta me­ hva­a hŠtti ■ßtttaka ═slendinga nřtist best fyrir b÷rn Ý Mangochi hÚra­i - Ý brß­ og lengd. Rß­stefnuna sˇtti starfsfˇlk frß frŠ­sluskrifstofu hÚra­sins, nokkrir skˇlastjˇrar og svŠ­isstjˇrar - auk nřrß­ins rß­uneytisstjˇra Ý menntamßlarß­uneytinu, dr. Anjimile Mtila Oponyo - en h˙n er systir Joyce Banda, forseta. Ůa­ var mikill fengur a­ ■vÝ fß hana ß rß­stefnuna, ■vÝ h˙n ■ekkir ßstandi­ Ý menntamßlum Ý MalawÝ, ■.m.t. Ý Mangochi, mj÷g vel vegna menntunar sinnar og fyrri starfa og sřndi verkefninu mikinn ßhuga.

 

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ stu­ningur ═slands einn og sÚr mun ekki umbylta ßstandi og a­stŠ­um Ý menntamßlum Ý ■essu nŠstum milljˇn Ýb˙a hÚra­i. Ůess vegna er unni­ ß grunni ■eirrar hugmyndar, a­ velja ˙r tiltekinn fj÷lda skˇla sem eru sÚrlega illa ß vegi staddir og vinna a­ ■vÝ a­ gera ■ß a­ fyrirmyndarskˇlum. Takist ■a­, me­ ■eim ßrangri a­ nßmsßrangur batni og verulega dragi ˙r brottfalli, ver­i hŠgt a­ fß a­ra a­ila Ý ■rˇunarsamvinnu, sem hafi ˙r meiri fjßrmunum a­ spila, til a­ beita s÷mu a­fer­afrŠ­i ß a­ra skˇla Ý hÚra­inu og e.t.v. vÝ­ar.

 

Mat og eftirfylgni lykill a­ ßrangri

Hugmyndin gengur ˙t ß a­ velja 12 skˇla, ˙r 4 frŠ­sluumdŠmum innan hÚra­sins og b˙a ■ß eins vel ˙r gar­i og kostur er, a­ teknu tilliti til ■eirra fjßrmuna sem eru til rß­st÷funar ß tÝmabilinu sem um er a­ rŠ­a, 2012-2016. Skˇlarnir eru valdir me­ hli­sjˇn af a­stŠ­um og horft til skˇla ■ar sem a­b˙na­ur er ˇvenjulega slŠmur. Ůa­ getur veri­ misjafnt hva­ er brřnast Ý hverjum skˇla og Ý hva­a r÷­, en Ý flestum tilvikum munu verkefnin sn˙ast um a­ fj÷lga skˇlastofum, auka h˙snŠ­i fyrir kennara, bŠta salernis- og hreinlŠtisa­st÷­u, bŠta a­gang a­ vatni, kaupa h˙sg÷gn og kennslug÷gn, efla ■jßlfun kennara og auka stu­ning vi­ ■ß, tryggja skˇlamßltÝ­ir, efla ■ßttt÷ku samfÚlagsins Ý a­ sty­ja vi­ skˇlastarf og auka skilning fˇlksins Ý nŠrumhverfinu ß mikilvŠgi grunnmenntunar.

 

Gert er rß­ fyrir ■vÝ a­ einhver ßherslumunur ver­i ß milli skˇla hva­ var­ar brřnustu vi­fangsefni, enda eru ■arfirnar a­ einhverju leyti mismunandi. Ennfremur mß hugsa sÚr a­ rß­ist ver­i Ý mismunandi ˙rbŠtur ß mismunandi tÝma Ý einst÷kum skˇlum. Me­ ■vÝ gefst einstakt tŠkifŠri til a­ leggja mat ß hva­a einst÷ku ■Šttir af ■eim sem nefndir hafa veri­ til s÷gu, skipta mestu mßli Ý a­ bŠta gŠ­i skˇlastarfsins og draga ˙r brottfalli nemendanna.

 

 


Endurreisn Ý R˙anda

 

 

- Jˇrunn Edda Helgadˇttir starfsnemi Ý ┌ganda skrifar:

  

┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rjßr ungar konur sem eru Ý svok÷llu­um starfsnemast÷­um Ý fjˇra mßnu­i. ŮŠr skrifa til skiptis persˇnulega pistla um sjßlfvali­ efni. 

JEH Eins og sagt var frß Ý VeftÝmaritinu nřlega hefur a­ undanf÷rnu fari­ miki­ fyrir frÚttum af stˇru spillingarmßli Ý ┌ganda, ■ar sem um e­a yfir tugur rÝkisstarfsmanna vir­ist hafa dregi­ a­ sÚr fÚ sem Štla­ var til stu­nings og uppbyggingar ß strÝ­shrjß­um svŠ­um Ý nor­urhluta landsins. Hi­ horfna fÚ nam um helmingi ■ess fjßrmagns sem veita ßtti til uppbyggingar svŠ­anna, e­a um tˇlf milljˇnum BandarÝkjadala.

 

═ raun er ekki vi­ neinu ÷­ru a­ b˙ast en a­ spilling hafi hrei­ra­ um sig hÚr og ■ar Ý landi ■ar sem svo mikil ■÷rf er ß stu­ningi, og ef allt gengi fyrir sig eins og ■a­ Štti a­ gera vŠri ekki ■÷rf ß ■rˇunara­sto­ Ý landinu. Engu a­ sÝ­ur hryggir mann a­ heyra af fˇlki draga a­ sÚr fÚ sem Štla­ er fßtŠkum, hungru­um og strÝ­shrjß­um. JßkvŠtt ver­ur ■ˇ a­ teljast a­ RÝkisendursko­un ┌ganda hafi upplřst um svikin.

 

═ byrjun mßna­ar fˇr Úg Ý stutta fer­ til KÝgalÝ, h÷fu­borgar R˙anda, ■ar sem uppbygging hefur gengi­ mun hra­ar fyrir sig en Ý ┌ganda og ■rˇunarstarf vir­ist hafa skila­ meiri ßrangri. Af flakki um rˇlega, fallega og vel skipulag­a borgina, nřkominn ˙r ÷ng■veiti Kampala, ß ma­ur bßgt me­ a­ Ýmynda sÚr atbur­ina sem ■ar ßttu sÚr sta­ innan vi­ tuttugu ßrum fyrr. Heimsˇkn Ý minningarsetri­ Ý KÝgalÝ um ■jˇ­armor­i­ Ý R˙anda řtti hins vegar vi­ mÚr ß hßtt sem engin ÷nnur heimild um atbur­ina haf­i ß­ur gert. Ůjˇ­armor­ eru atbur­ir sem nau­synlegt er a­ fˇlk velti fyrir sÚr og sem flestir sko­i frß ÷llum m÷gulegum hli­um, svo einhvers konar skilningur ß fyrirbŠrinu geti fengist og hugsanlega megi Ý framtÝ­inni koma Ý veg fyrir a­ sagan endurtaki sig. Um lei­ ver­ur nokkur sko­un vart miki­ ■ungbŠrari, e­a erfi­ari vi­fangs. Ůa­ rřmi sem Úg hef hÚr er svo lÝti­ a­ nßnast er ˇvi­eigandi a­ taka til mßls um ■a­ grÝ­arstˇra vi­fangsefni sem ■jˇ­armor­ eru, en Úg Štla engu a­ sÝ­ur a­ leyfa mÚr ■a­, ef einungis til ■ess a­ minna ß ■ennan ˇgnvŠnlega veruleika n˙tÝ­ar, ekki sÝ­ur en fortÝ­ar. Vonandi ekki langrar framtÝ­ar.

 

Miklu hefur sjßlfsagt veri­ vari­ Ý endurreisn R˙anda Ý kj÷lfar hinnar gÝfurlegu skammar al■jˇ­asamfÚlagsins, a­ hafa ekki brug­ist nŠgilega hratt e­a vel vi­ ■jˇ­armor­inu og ■annig kosta­ lÝklega hundru­ ■˙sunda lÝfi­, og r˙anskt samfÚlag meiri h÷rmungar en or­ fß lřst. Ůa­ ■ykir ■ˇ ekki nŠgja til skřringa ß ■vÝ hversu miklu betur R˙andam÷nnum hefur tekist upp vi­ uppbygginguna en nßgr÷nnum ■eirra Ý ┌ganda, enda flŠ­i fjßrmagns eitt og sÚr ekki nŠgjanleg forsenda ßrangursrÝkrar uppbyggingar.

 

Spilling, l÷ghlř­ni og ■jˇ­armor­

Ţmsir benda ß a­ spilling mŠlist almennt mun minni Ý R˙anda en ┌ganda og jafnframt segir mÚr frˇ­ara fˇlk a­ R˙andamenn hafi upp til hˇpa l÷ngum veri­ afar l÷ghlř­nir. Ůa­ ■arf ekki a­ taka fram a­ spilling Ý ˙g÷nsku stjˇrnkerfi er Ý sjßlfu sÚr ekki af hinu gˇ­a, en eftir a­ hafa heyrt af l÷ghlř­ni R˙andab˙a og ˇsjßlfrßtt sett Ý samhengi vi­ Ůřskaland seinni heimsstyrjaldar, velti Úg ■vÝ augnablik fyrir mÚr hvort ■jˇ­armor­ vŠru ˇsamrřmanleg slÝku vir­ingarleysi fyrir l÷gum, bo­um og b÷nnum. L÷ghlř­ni og blind hlř­ni vi­ valdbo­ eru ekki alltaf eitt og hi­ sama, en geta runni­ saman Ý eitt og eru a­ m÷rgu leyti nßskyld fyrirbŠri.

 

Ef liti­ er ÷rlÝti­ nßnar ß ■a­ spillingarmßl sem nřlegast kom upp Ý ┌ganda mß ß hinn bˇginn sjß a­ fÚ­ sem spilltu embŠttismennirnir stßlu var fyrst og fremst Štla­ fˇlki af ßkve­nu ■jˇ­arbroti sem kallast Acholi. Ůessi hˇpur ß sÚr fßa mßlsvara innan rÝkisstjˇrnarinnar og hafa stjˇrnmßlamenn ˙r ■eirra hˇpi yfirleitt veri­ hinu megin bor­sins vi­ rß­amenn. Vir­ingarleysi­ Ý tilfelli spilltu embŠttismannanna grunar mig ■vÝ a­ sn˙i fyrst og fremst a­ einhverju allt ÷­ru en  valdbo­i og eigi jafnvel Šttir a­ rekja til kjarna ■ess vi­horfs sem ver­ur til ■ess a­ ■ßtttaka Ý, e­a skortur ß andst÷­u vi­ ■jˇ­armor­ geti or­i­ nŠgilega vÝ­tŠkur svo atbur­irnir geti ßtt sÚr sta­.

 

Flestum er lÝklega ˇskiljanlegt hvernig hŠgt er a­ b˙a yfir svo lÝtilli samkennd me­ ÷­rum manneskjum a­ geta rŠnt ■Šr sem minnst mega sÝn, en ÷­run, ■ar sem a­greining frß hinum er notu­ til ■ess a­ gefa okkur merkingu, getur ■ˇ m÷gulega skřrt ■a­ a­ einhverju marki. Me­ flesta fulltr˙a sÝna Ý stjˇrnarandst÷­u skapast einmitt auki­ rřmi til ÷­runar Acholi fˇlksins, meira en ■jˇ­areinkennin ein veita.

 

Til skřringa mß nefna a­ vi­ sk÷pun og vi­hald narratÝvunnar ■jˇ­rÝki, ■ar sem landamŠri eru skßldu­ og m÷rk samfÚlaga virt a­ vettugi, hefur ÷­run veri­ miki­ notu­. Ůannig er hŠgt a­ nota fyrirbŠri­ til ■ess a­ ■jappa okkur saman, til dŠmis ■jˇ­, en lÝklega aldrei ßn ■eirrar hli­arverkunar a­ fjarlŠgjast hinum, hverjir sem ■eir kunna a­ vera. ═ yfirdrifnum og řktum tilfellum, eins og ■ar sem a­stŠ­ur skapast til ■jˇ­armor­a, vir­ist ÷­run geta gert fˇlki kleift a­ setja gjß ß milli sÝn og sinna annars vegar og hins vegar hinna, me­ ■vÝ a­ einblÝna ß ■a­ sem a­skilur og a­greinir ■a­ frß hinum, sem aftur dregur ˙r m÷gulegri samkennd og sam˙­ me­ fˇlkinu hinu megin gjßrinnar.

 

Sama hversu margar a­rar forsendur eru nau­synlegar, ■ß vir­ist mÚr slÝk gjß ß milli ßhorfenda og/e­a ■ßtttakenda annars vegar og fˇrnarlamba hins vegar, vera nau­synlegt skilyr­i ■jˇ­armor­s. ╔g kann a­ hafa rangt fyrir mÚr en fŠ a­ svo st÷ddu ekki skili­ atbur­ina me­ ÷­ru mˇti, og ef ■a­ er rÚtt, ■ß er lÝka nŠgjanlegt a­ koma Ý veg fyrir myndun slÝkrar gjßr til ■ess a­ hindra ■jˇ­armor­.

 

═ ┌ganda, ■ar sem hvorki ■jˇ­rÝki­ nÚ ■jˇ­in sjßlf eru Ý raun enn fullb˙in sem slÝk, Ý ■r÷ngum skilningi ■essara hugtaka, og ■jˇ­ernishyggja ■ykir eftirsˇttur eiginleiki, getur lÝklega enn frekar en annars sta­ar skipt sk÷pum a­ fˇlk minni hvort anna­ ß ■a­ sem vi­ mannfˇlki­ eigum sameiginlegt, ÷ll Ý sama menginu svo engin manneskja sitji eftir Ý menginu hinir. Ůß er einnig stˇrkostlega mikilvŠgt a­ mennskan ver­i h÷f­ Ý fyrirr˙mi ■egar allir og rÚttindi ■eirra eru skilgreind, hvort sem er Ý ┌ganda, ß ═slandi e­a annars sta­ar, og a­ ÷­run nßungans geri okkur ekki kleift a­ undanskilja nokkra manneskju frß mengi allra.

 

 

 

 
JafnrÚtti og valdefling kvenna
 

Ůa­ er kunnara en frß ■urfi a­ segja a­ kynjamisrÚtti Ý fßtŠkum rÝkjum veitir st˙lkum og konum takmarka­ri m÷guleika Ý lÝfinu en piltum og k÷rlum. Eins og IDA - International Development Association - bendir ß Ý myndbandinu hÚr til hli­ar er jafnrÚtti og valdefling kvenna einhver ßhrifarÝkasta lei­in Ý barßttunni gegn fßtŠkt, hungri og sj˙kdˇmum, aukinheldur sem aukinn j÷fnu­ur kynjanna ÷rvar sjßlfbŠra ■rˇun. IDA er sß sjˇ­ur Al■jˇ­bankans sem hefur mßlefni ■eirra fßtŠkustu ß sinni k÷nnu og veitir framl÷g til 81 rÝkis me­al annars til menntunar kvenna og valdeflingar.

 

Nßnar 

 

 
facebook
Vi­ erum ß Facebook

UM VEFT═MARITIđ

 

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

1670-8105