nad
logo  
VeftÝmarit um 
■rˇunarmßl
gunnisal
5. ßrg. 173. tbl.17. oktˇber 2012
gunnisal
 
┴tjßn mßlstofur um AfrÝku ß NorrŠnum AfrÝkud÷gum: 
Ůrettßn ═slendingar me­al r˙mlega hundra­ fyrirlesara

 

Al■jˇ­leg rß­stefna um mßlefni AfrÝku fer fram ß morgun og f÷studag, 18. og 19. oktˇber, undir heitinu NorrŠnir AfrÝkudagar. Rß­stefnan er samstarfsverkefni NorrŠnu AfrÝkustofnunarinnar og Hßskˇla ═slands, me­ stu­ningi Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands og utanrÝkisrß­uneytisins. Af r˙mlega hundra­ fyrirlesurum eru ■rettßn ═slendingar sem halda erindi. 

 

Allir fyrirlestrar og erindi eru opin almenningi og fˇlk ■arf ekki a­ skrß sig. Rß­stefnan fer fram ß Hˇtel S÷gu nema hva­ setningarath÷fnin fer fram Ý hßtÝ­arsal Hßskˇla ═slands Ý fyrramßli­ klukkan nÝu ßrdegis. Allir fyrirlestrar og umrŠ­ur fara fram ß ensku.

 

Mßlstofurnar eru ßtjßn talsins ■annig a­ ■a­ ver­ur ˙r m÷rgu a­ velja ß sama tÝma. Yfirheiti mßlstofanna gefa til kynna fj÷lbreytt vi­fangsefni erinda en ß fimmtudag ver­ur m.a. fjalla­ um:

  • FÚlags- og efnahagslegar breytingar Ý MalavÝ
  • Mann˙­arstefnu og fßtŠkt barna Ý AfrÝku
  • Innvi­i samfÚlaga og hversdagslÝfi­
  • Rannsˇknir ß AfrÝkub˙um b˙settum Ý Evrˇpu
  • ┴t÷kin Ý Nor­ur-┌ganda
  • Nßtt˙ruau­lindir
  • Upplřsinga- og samskiptatŠkni til ■rˇunar Ý Austur-AfrÝku
  • Landb˙na­
  • Listir og menningu

┴ f÷studeginu ver­a ekki sÝ­ur ßhugaver­ar mßlstofur ■ar sem a­ m.a. ver­ur fjalla­ um:

  • Heilsu
  • AfrÝska farandverkamenn
  • Ůrˇunarsamvinnu
  • StrÝ­ og fri­arferli
  • Stjˇrnmßl
  • KynjafrŠ­i
  • SamfÚl÷g og kynslˇ­ir
  • Austur- Kongˇ

═slensku frŠ­imennirnir ■rettßn eru DavÝ­ Bjarnason, Erla HlÝn Hjßlmarsdˇttir, Geir Gunnlaugsson, Gu­r˙n Helga Jˇhannsdˇttir, Inga Dˇra PÚtursdˇttir, Irma Erlingsdˇttir,  Jˇn Geir PÚtursson, JˇnÝna Einarsdˇttir, KristÝn Loftsdˇttir, MagnfrÝ­ur J˙lÝusdˇttur, Marta Einarsdˇttir, SigrÝ­ur Baldursdˇttir og ١ra Bj÷rnsdˇttir.  Vi­fangsefni ■eirra eru fj÷lbreytt en me­al vi­fangsefna mß nefna erindi um nßtt˙ruau­lindir, ■˙saldarmarkmi­in,  farsÝmatŠkni Ý ■rˇunarsamvinnu, alsÝrska menningu, heilsu, ■ßttt÷ku og atgervi barna Ý Gana, mannsal barna, upplifun AfrÝkub˙a af b˙setu ß ═sland svo fßtt eitt sÚ nefnt.

 

A­alrŠ­umenn rß­stefnunnar ver­a ■au Ousseina Alidou og Tony Addison.

 

┴hrif hnattvŠ­ingar ß st÷­u kvenna og Š­ri menntun

Ousesseina Alidou er m.a. framkvŠmdastjˇri Mi­st÷­var um afrÝskar rannsˇknir vi­ Rutgers hßskˇlann Ý BandarÝkjunum. H˙n flytur erindi sitt vi­ setningu rß­stefnunnar Ý fyrramßli­, fimmtudag,  Ý HßtÝ­arsal Hßskˇla ═slands klukkan nÝu ßrdegis. Ůar fjallar h˙n um ■a­ hvernig afrÝskar m˙slimakonur hafa leitast vi­ a­ til a­ sporna gegn ■eim aflei­ingum sem hnattvŠ­ingin hefur h aft ß AfrÝku. ┴hrif sem h˙n telur hafa aukist til ■ess verra ß 21. ÷ldinni sÚrstaklega me­ tilliti til st÷­u kvenna, barna og ■eirra sem a­ standa h÷llum fŠti Ý afrÝskum samfÚl÷gum. 

Tony Addison er a­alhagfrŠ­ingur og a­sto­arframkvŠmdastjˇri Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna Ý Helsinki. Tony mun Ý erindi sÝnu ß f÷studagsmorgun Ý Hˇtel S÷gu, kl. 9 ßrdegis, fjalla um hlutverk Š­ri menntunar til a­ tengja AfrÝku betur vi­ umheiminn m.a. efnahagskerfi heimsins. ═ ■vÝ skyni mun hann taka dŠmi g÷mul og nř dŠmi um ßhrif Š­ri menntunar ß efnahagslegan og fÚlagslegan framgang ■jˇ­a, bŠ­i Ý AfrÝku og annars sta­ar. 

ALLIR VELKOMNIR! 

 
gunnisal Ůri­jungur Ýb˙a NamibÝu vi­ hungurm÷rk: 
Barßttan a­ tapast Ý sunnanver­ri AfrÝku?

 

"Vi­ erum a­ tapa barßttunni Ý AfrÝku sunnan Sahara ■ar sem hungru­um hefur fj÷lga­ um 64 milljˇnir," sag­i Jose Graziano forstjˇri FAO Ý sÝ­ustu viku ■egar hann kynnti nřja skřrslu Lanb˙na­ar- og matvŠlastofnunar SŮ og fleiri al■jˇ­astofnana um fŠ­uˇ÷ryggi Ý heiminum. 

 

SÚrstaka athygli vekur a­ NamibÝa er me­al ■eirra tÝu ■jˇ­a Ý sunnanver­ri AfrÝku ■ar sem vannŠrt fˇlk er flest, ■jˇ­ sem t.d ═slendingar yfirgßfu me­al annars vegna ■ess a­ me­altekjur Ý landinu eru yfir ■eim m÷rkum a­ landi­ sÚ Ý flokki fßtŠkustu rÝkja heims. Fyrir ■ß sem ■ekkja til tekjˇj÷fnu­ar Ý landinu - sem er sß hŠsti Ý heiminum mŠldur ß GINI stu­ulinn - koma ■essar ni­urst÷­ur ■ˇ reyndar tŠpast ß ˇvart. ═ skřrslunni, The State of Food Insecurity in the World 2012, kemur fram a­ tŠplega 34% Ýb˙a NamibÝu b˙i vi­ langvarandi svengd og ■eir hafa ekki veri­ fleiri frß aldamˇtum. Ůetta hlutfall er hŠrra en me­altali­ Ý AfrÝku sem er 22.9%, og hŠrra en me­altali­ fyrir sunnanver­a ßlfuna sem er ■a­ hŠsta Ý heiminum, 26,8%.  Dagbla­i­ Namibian segir a­ frß ßrinu 2000 hafi hungru­um st÷­ugt fj÷lga­ Ý landinu.

 

Of lÝtil landb˙na­arframlei­sla

┴standi­ Ý AfrÝku sunnan Sahara er miki­ ßhyggjuefni a­ mati FAO. Skřringar eru me­al annars ■Šr a­ pˇlÝtÝskur st÷­ugleiki sÚ vi­varandi og matvŠladreifing Ý ˇlestri. ┴ sama tÝma og hungru­um fŠkkar Ý flestum heimshlutum fj÷lgar ■eim Ý sunnanver­ri AfrÝku ˙r 170 milljˇnum fyrir tuttugu ßrum Ý 234 milljˇnir Ý dag. "Margar AfrÝku■jˇ­ir sunnan Sahara glÝma vi­ pˇlÝtÝsk vandamßl auk ■ess sem grunnger­ samfÚlaganna er veik og hvoru tveggja torveldar dreifingu matvŠla. Vandinn ver­ur sÝ­an enn meiri hjß ■eim ■jˇ­um sem treyst mj÷g ß innflutning og horfa upp ß sÝhŠkkandi ver­ ß matvŠlum," er haft eftir Carlo Cafiero einum skřrsluh÷funda.

 

Stˇri vandinn sem ■jˇ­ir Ý ■essum heimshluta glÝma vi­ er sß a­ landb˙na­arframlei­slan er of lÝtil til a­ brau­fŠ­a allt fˇlki­.  ═ FAO skřrslunni er nefnt a­ almennur hagv÷xtur sÚ ˇlÝklegur til a­ fŠkka hungru­um en a­  v÷xtur Ý landb˙na­i sÚ lykilatri­i.  Fram kemur Ý skřrslunni a­ bori­ saman vi­ annan v÷xt Ý hef­bundnum smßbŠndasamfÚl÷gum ■jˇ­a Ý sunnanver­ri AfrÝku hafi v÷xtur Ý landb˙na­i ellefu sinnum  meiri ßhrif Ý ■ß ßtt a­ auka fŠ­u÷ryggi.

 

MikilvŠgi kvenna

Skřrsluh÷fundar nefna einnig a­ konur gegni mikilvŠgu hlutverki Ý barßttunni gegn fßtŠkt, ■Šr hafi yfirsřn yfir tekjur heimilisins og verji stŠrri hlut en karlar til ■ess a­ tryggja nŠringu og heilsu fj÷lskyldunnar.

 

A­fer­afrŠ­i og skilgreiningar

Eins og fram kom Ý sÝ­asta VeftÝmariti leiddi nřja FAO skřrslan Ý ljˇs a­ 870 milljˇnir manna - ekki einn milljar­ur eins og ß­ur haf­i veri­ tali­ - b˙a vi­ langvarandi vannŠringu. Skřringin ß lŠkka­ri t÷lu felst ekki eing÷ngu Ý fŠkkun ■eirra sem fß ekki nˇgan mat heldur Ý nřjum a­fer­um vi­ mŠlingu ß hugt÷kum eins og "hungri", "vannŠringu" og "fŠ­uˇ÷ryggi" - sem lei­ir til ■ess a­ FAO segir n˙ a­ fyrri tala hafi veri­ ˇnßkvŠm vegna skorts ß g÷gnum og galla­ri a­fer­afrŠ­i.

 

Skilgreiningar eru vitaskuld lykilatri­i Ý t÷lfrŠ­i sem ■essari. Hva­ felst nßkvŠmlega Ý hugtakinu "hungur" e­a "vannŠring" anna­ en of lÝtill matur til a­ lifa e­lilegu heilbrig­u lÝfi? A­fer­afrŠ­i FAO er skilgreind Ý tŠknilegri glˇsu Ý vi­hengi vi­ skřrsluna og byggir ß orku■÷rf einstaklings, ■.e. ef maturinn sem vi­komandi neytir er undir lßgmarksvi­mi­um Ý nŠringarfrŠ­ilegu tilliti a­ teknu tilliti til aldurs, kyns og lÝfstÝls.

 

SOFI 2012: Hunger Numbers Rise in Sub-Saharan Africa, eftir Lawrence Haddad/ IDS

Africa: 'Courageous' Nutrition Barometer Launched/ AllAfrica 

FOOD: How good is the new hunger data? / IRIN 

FAO: Hunger 

MDG hunger target still within reach/ FAO 

 

 
LS

TÝu sÚrfrŠ­ingar ˙tskrifa­ir frß LandgrŠ­sluskˇlanum

 

LandgrŠ­sluskˇli Hßskˇla SŮ ˙tskrifa­i ß d÷gunum tÝu sÚrfrŠ­inga ˙r ßrlegu sex mßna­a nßmi skˇlans. ═ ßr ˙tskrifu­ust fimm konur og fimm karlar frß skˇlanum frß MongˇlÝu (3), Usbekistan (1), Gana (2), ┌ganda (2) og NamibÝu (2). Ůau hafa n˙ sn˙i­ aftur til starfa Ý sÝnum heimal÷ndum.

 

Ůß sex mßnu­i sem ■au dv÷ldu hÚr ß landi sˇttu ■au fyrirlestra, fengu verklega ■jßlfun og fˇru Ý nßmsfer­ir. Einnig var bo­i­ upp ß tvŠr sÚrhŠf­ar lÝnur; ■ar sem annars vegar var l÷g­ ßhersla ß sjßlfbŠra landnřtingu og hins vegar ß landey­ingu og hnattrŠnar umhverfisbreytingar. Eins og ß­ur unnu nemarnir sÚrverkefni undir handlei­slu lei­beinanda seinni ■rjß mßnu­ina af dv÷l sinni ß ═slandi og voru verkefnin Ý ßr mj÷g fj÷lbreytt.

 

Vi­ ˙tskriftina tˇku nemendurnir vi­ ˙tskriftarskÝrteinum og gj÷fum ˙r hendi Einars Gunnarssonar rß­uneytisstjˇra utanrÝkisrß­uneytisins og ┴g˙sti Sigur­ssyni rektor Landb˙na­arhßskˇla ═slands. Jesaya Nakanyala frß NamibÝu og Gantuya Jargalsaikhan frß MongˇlÝu hÚldu rŠ­u fyrir h÷nd ˙tskriftarnemana.

 

Myndina tˇk Sigmundur Helgi Brink.

 

 

 

Enginn ver­skuldar Mo Ibrahim ver­launin a­ ■essu sinni


┴ mßnudaginn var greint frß ■vÝ a­ enginn fyrrverandi ■jˇ­arlei­togi AfrÝku■jˇ­a hef­i hreppt Mo Ibrahim ver­launin ßri­ 2012, hŠstu peningaver­laun sem veitt eru fyrir gˇ­a stjˇrnsřslu Ý ßlfunni - en ■au nema 5 milljˇnum bandarÝskra dala. A­eins frßfarandi forsetar kosnir ß lř­rŠ­islegan hßtt, sem hafa sjßlfviljugir afsala­ sÚr v÷ldum og ■ekkja sinn vitjunartÝma, koma til greina sem ver­launahafar. Ůrisvar sinnum ß sex ßrum hefur enginn uppfyllt skilyr­i ver­launanna. ═ fyrra komu ■au Ý hlut Pedro Verona Pires fyrrverandi forseta GrŠnh÷f­aeyja, Festus Mogae frß Boswana hreppti ■au ßri­ 2008 og Joaquim Chissano Ý MˇsambÝk var fyrstur til a­ fß vi­urkenninguna, ßri­ 2007.

 

SamkvŠmt Ibrahim stjˇrnsřsluvÝsit÷lunni (Ibrahim Index of African Governance, IIAG) sem kynnt var ß mßnudag hefur stjˇrnarfar Ý ßlfunni breyst til hins betra frß ßrinu 2000. Hins vegar hafi stjˇrnarfari hjß stˇrveldum  ßlfunnar, Egyptalandi, KenÝa, NÝgerÝu og Su­ur-AfrÝku, hnigna­ frß ßrinu 2006.

 

Mo Ibrahim er ■ekktur vi­skiptaj÷fur sem efna­ist ß farsÝmatŠkni,  fŠddur Ý S˙dan.  Hann segir a­ ver­launin sÚu mikilvŠg vegna ■ess a­ margir forsetar AfrÝkurÝkja sÚu fŠddir Ý fßtŠkt og dragi ˙r h÷mlu a­ afsala sÚr v÷ldum af ˇtta vi­ a­ ■ß bÝ­i ■eirra fßtŠkt.

 

Mo Ibrahim prize for African leadership: No winner/ BBC 

A hot and cold 2012 Mo Ibrahim Index of African Governance/ The Africa Report 

Mo Ibrahim Prize 2012: No African Leader Qualifies For $5m Award, Again/ HuffingtonPost 

Nigeria worst performer among African powerhouses in Ibrahim index/ The Guardian 

Governance Slips in Four African Powerhouses/ AllAfrican 

 

 
═b˙ar ┌ganda fagna fimmtÝu ßra sjßlfstŠ­i frß Bretum. Myndbrot: BBC
═b˙ar ┌ganda fagna fimmtÝu ßra sjßlfstŠ­i frß Bretum. Myndbrot: BBC

FimmtÝu ßra sjßlfstŠ­isafmŠli ┌ganda

 

═ sÝ­ustu viku, 9. oktˇber, var 50 ßra sjßlfstŠ­isafmŠli ┌ganda fagna­ en a­ s÷gn Jˇrunnar Eddu Helgadˇttur starfsnema ß umdŠmisskrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý Kampala hafa smŠrri hßtÝ­arh÷ld og ra­ir rß­stefna og annarra samkoma veri­ haldnar af sama tilefni frß ■vÝ fyrir sÝ­ustu mßna­amˇt.

 

"F÷gnu­urinn fˇr sennilega ekki  fram hjß nokkrum Kampalab˙a ■ar sem skreytingar voru settar upp vÝ­a um borgina, sÚrstakri hßtÝ­ardagskrß var sjˇnvarpa­ Ý um ■a­ bil tvŠr vikur fyrir ■jˇ­hßtÝ­ardaginn, g÷tur Ý mi­bŠnum voru loka­ar ß vÝxl alla vikuna og umfer­in og umfer­arteppurnar eftir ■vÝ. Hßva­inn Ý orrustuflugvÚlum sem Šf­u og sřndu sÝ­an listflug, ■vÝ sem virtist ekki nema ÷rfßa tugi metra ofar en h˙sin fyrir ne­an ■Šr, ger­u sÝ­an fˇlki bylt vi­ reglulega sÝ­ustu daga," segir Jˇrunn Edda ■egar h˙n er spur­ a­ ■vÝ hvernig afmŠlisins hef­i veri­ minnst Ý Kampala. "Auk fj÷lda sendiherra, fulltr˙a rÝkisstjˇrna og au­vita­ ˙gandÝska forsetans og annarra innlendra embŠttismanna, bo­u­u ■jˇ­h÷f­ingjar fimmtßn rÝkja komu sÝna til ■ess a­ fagna me­ ┌ganda. Su­upottur hßtÝ­arhaldanna var Kololo Flugbrautin, allstˇrt almenningssvŠ­i Ý einu rÝkasta hverfinu mi­svŠ­is Ý Kampala, sem tryggilega var girt af og vari­ af l÷greglu og her ß ■jˇ­hßtÝ­ardaginn. ┴ mettÝma fyrir hßtÝ­ina var ■etta fyrrum nokku­ grŠna svŠ­i hellulagt a­ stˇrum hluta og vi­ ■a­ bygg­ar st˙kur. RÚtt eins og ■egar ═slendingar f÷gnu­u 50 ßra sjßlfstŠ­i ■jˇ­arinnar, komust ■ˇ mun fŠrri almennir borgarar a­ en vildu, en ˇlÝkt ■vÝ sem heima var ger­i ■ˇ aldrei neinn rß­ fyrir ÷­ru. Sjˇnvarpa­ var frß ath÷fninni sem stˇ­ yfir lungann ˙r deginum og stßta­i af dans- og s÷ngatri­um Ý bland vi­ rŠ­uh÷ld og bŠnastundir."

 

Jˇrunn Edda segir a­ fulltr˙ar stjˇrnarandst÷­u hafi a­ undanf÷rnu sta­i­ fyrir r÷­ mˇtmŠla sem hafi jafnˇ­um veri­ kve­in ni­ur af stjˇrnv÷ldum, en mˇtmŠli hafa tÝmabundi­ veri­ b÷nnu­ vegna hßtÝ­arinnar. H˙n nefnir a­ Kizza Kesigye, sß stjˇrnarandstŠ­ingur sem hefur haft sig mest Ý frammi, hafi vei­ handtekinn ß heimili sÝnu eftir a­ hafa lřst ■vÝ yfir a­ hann myndi bo­a til mˇtmŠla Ý tilefni sjßlfstŠ­isafmŠlisins.

 

"┌ganda fagnar 50 ßra sjßlfstŠ­i, en ekki er svo langt sÝ­an fj÷ldamor­ og ofrÝki hriktu Ý sto­um ˙gandÝska samfÚlagsins og slÝkar h÷rmungar eru veigamikill hluti af samtÝmas÷gu ■essa unga ■jˇ­rÝkis," segir Jˇrunn Edda. "TÝmamˇtin hafa a­ hluta veri­ nřtt til ■ess a­ lÝta yfir og sjß hva­an er komi­ og hvert er stefnt. Enn er margur potturinn brotinn. Hungur og sßr fßtŠkt, sj˙kdˇmar, spilling, skortur ß tŠkifŠrum og menntun er me­al ■ess sem hrjßir fˇlki­ Ý landinu og innvi­i rÝkisins Ý ■essu landi sem af rÝkum ßstŠ­um hefur l÷ngum veri­ kalla­ Perla AfrÝku. Vonir standa ■ˇ til ■ess a­ nŠstu fimmtÝu ßr ver­i landinu, og samfÚl÷gunum sem ■a­ byggir, betri en ■au sÝ­ustu fimmtÝu," segir h˙n.

 

 

 
Al■jˇ­a matvŠladagurinn - Heimur ßn hungurs 
┴varp Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna Ý tilefni af MatvŠladeginum.
┴varp Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna Ý tilefni af MatvŠladeginum.
HŠgt vŠri a­ brau­fŠ­a ■ann tŠpa milljar­ jar­arb˙a sem n˙ lÝ­ur hungur ß fjˇr­ungi ■eirra matvŠla sem fer til spillis Ý BandarÝkjunum og Evrˇpu. Ůetta er eitt af ■eim atri­um sem haldi­ var ß lofti Ý gŠr ß al■jˇ­lega matvŠladaginn sem haldinn er ßr hvert 16. oktˇber. Markmi­ dagsins a­ auka vitund almennings um glÝmuna vi­ a­ brau­fŠ­a heiminn og efla samst÷­una Ý barßttunni gegn hungri, vannŠringu og fßtŠkt.

 

═ tilefni af al■jˇ­lega matvŠladeginum sag­i Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇri Sameinu­u ■jˇ­anna Ý ßvarpi a­ heimurinn stŠ­i frammi fyrir ■vÝ verkefni a­ ˙trřma hungri. Hann sag­i a­ verkefni­ - ˙trřming hungurs (Zero Hunger Challenge) fŠli Ý sÚr fimm markmi­:

  • Ver÷ld ■ar sem allir hef­i a­gang a­ nŠgum nŠringarrÝkum mat allt ßri­.
  • VannŠring ß me­g÷ngu og Ý barnŠsku heyri s÷gunni til: bundinn ver­i endi ß ■Šr. h÷rmungar sem tengjast vaxtarsker­ingu (stunting).
  • SjßlfbŠrni Ý matvŠlaframlei­slu - alls sta­ar.
  • Fj÷lgun tŠkifŠra fyrir smßbŠndur - einkum konur sem framlei­a mest af matvŠlum Ý heiminum - svo ■eir geti tv÷falda­ framlei­ni og tekjur.
  • A­ draga ˙r sˇun ß matvŠlum og neyta matar ß ßbyrgan hßtt

UN warns of looming worldwide food crisis in 2013/ The Guardian

Food scarcity: the timebomb setting nation against nation/ The Guardian 

For World Food Day.../ WFP 

The role of women in rural development, food production and poverty eradication/ UNWomen 

High and volatile food prices are the new normal: we must act now/ The Guardian 

Initiative Empowers Rural Women/ VOA  

HŠkkandi ver­ ß matvŠlum veldur ßhyggjum/ DV

NŠg matvŠli til a­ ˙trřma hungri/ Upplřsingaskrifstofa SŮ 

 


Or­skřringabanki ß heimasÝ­u ŮSS═
 


 Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hefur teki­ saman lista yfir helstu hugt÷k sem notu­ er Ý mßlaflokknum ßsamt skřringum ß hverju og einu hugtaki. Or­skřringarnar eru komnar ß heimasÝ­u ŮSS═, ne­st Ý vinstri dßlki, og hŠgt er a­ leita Ý safninu eftir hugt÷kum ß bŠ­i Ýslensku og ensku.

 

Nßnar

 

 

FRĂđIGREINAR

-
-
-
-
-
nb
-
-
-
-

 

NorrŠnu ■jˇ­irnar Ý efstu sŠtum sem fyrr


 

CDI  

NorrŠnu ■jˇ­irnar ra­a sÚr Ý efstu sŠtu ß CDI vÝsit÷lunnar fyrir ßri­ 2012 lÝkt og undanfarin ßr. CDI er gŠ­amŠlikvar­i bandarÝsku frŠ­astofnunarinnar Center For Global Development (CGD) ß opinberri ■rˇunara­sto­ og mŠlir gŠ­i Ý ■rˇunara­sto­, vi­skiptum, fjßrfestingumm,  fˇlksflutningum, umhverfismßlum, ÷ryggismßlum og tŠkni.

Danir lei­a listann, Noregur er Ý ÷­ru sŠti og SvÝar Ý ■ri­ja. ┴ listanum er 27 rÝkum ■jˇ­um ra­a­ ni­ur eftir gŠ­amati ofangreindum sj÷ svi­um. ═sland hefur aldrei veri­ ß listanum.

Introduction to the Commitment to Development Index

 Nßnar

┴HUGAVERT

-
-
-
-
-
-

Menningartengd ■rˇunarsamvinna milli Danmerkur og ┌ganda: Breakdance, rap og film giver selvtillid/ U-landsnyt 

-

VefsÝ­an: End Caste Discrimination/ Endcaste.com 

-

International Day for the Eradication of Poverty 2012/ UN 

-

Remarks As Prepared for Delivery: World Bank Group President Jim Yong Kim at the Annual Meeting Plenary Session/ WorldBank 

-

World Bank Support for "Development" by Force, eftir Jessica Evans/ MannrÚttindavaktin 

-

What Sweden Knows (And You Should Too), eftir Joe Carroll/ Impatientoptimists 

-

How to stop zoonoses spreading - don't keep chickens under the bed, eftir Mark Tran/ The Guardian

-

Let's Turn the Lights on Across Africa, eftir MAKHTAR DIOP/ Al■jˇ­abankablogg

-

What next after MDG?, eftir Shaidulla Kaiser/ TheDailyStar

-

A Paradigm Shift for Aid to Africa, eftir Simon Akam/NYTimes

-

Bistňnd: Svňrt hur man ńn g÷r, eftir Hanne Kj÷ller/ DN 



Kapphlaupi­ um lÝfi­


barnaheill
Ljˇsm. Barnaheill

Barnamara■on al■jˇ­asamtakanna Save the Children var haldi­ Ý fyrsta sinn ß ═slandi Ý gŠr, ß al■jˇ­a matvŠladeginum. Hlaupi­ kallast Kapphlaupi­ um lÝfi­, e­a Race for Survival, og fˇr fram Ý 40 l÷ndum. R˙mlega 20 ■˙sund b÷rn tˇku ■ßtt Ý hlaupinu. Me­ hlaupinu vekja b÷rnin athygli ß barßttunni gegn hungri en hlaupi­ er jafnframt ßkall til stjˇrnvalda og rß­amanna um a­ leggja sitt af m÷rkum til a­ koma Ý veg fyrir barnadau­a af vi­rß­anlegum ors÷kum. 140 b÷rn ˙r ┴lfhˇlsskˇla Ý Kˇpavogi, Hofssta­askˇla Ý Gar­abŠ, LaugalŠkjarskˇla Ý ReykjavÝk og VÝ­ista­askˇla Ý Hafnarfir­i tˇku ■ßtt Ý hlaupinu Ý gŠr.

 

Nßnar 

 

FrßbŠr ßrangur hjß Ýslensku li­unum/ Barnaheill 

 

 

FR╔TTIR OG FR╔TTASKŢRINGAR

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

Um VeftÝmariti­
facebook
VeftÝmariti­ er ß FÚsbˇkinni!

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.

 

Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.

 

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

.

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

.

 


Heimildamynd um barßttust˙lkuna Malala 

 

 

Profile of Malala Yousafzai Pakistani Girl Shot by the Taliban - Class Dismissed
Class Dismissed er stutt heimildamynd sem ger­ var ßri­ 2009 var ger­ heimildamynd um pakist÷nsku st˙lkuna Malala Yousafzai. ATH! Myndin er ekki fyrir vi­kvŠma.
 

Augu heimsins hafa sÝ­ustu dŠgrin beinst a­ ungri fjˇrtßn ßra st˙lku frß Pakistan sem var­ fyrir skotßrßs talibana Ý sÝ­ustu viku fyrir ■ß s÷k eina a­ vilja menntast. Ttalibanar lÝta ß mennta■orsta sem ˇsi­ frß Vesturl÷ndum. St˙lkan, sem n˙ hefur veri­ flutt ß sj˙krah˙s Ý Bretlandi, var strax fyrir m÷rgum ßrum tßkn barßttunnar fyrir aukinni menntun st˙lkna eins og heimildamyndin - Class Dismissed - sřnir ß svo ßhrifrÝkan hßtt. Myndin um Malala var ger­ ßri­ 2009 af Adam B. Ellick. "H˙n er systur allra barna og dˇttir allra foreldra," skrifa­i Gordon Brown fyrrverandi forsŠtisrß­herra Breta en hann berst sem kunnugt er fyrir aukinni menntun ÷llum b÷rnum til handa. 

 

forystugrein FrÚttabla­ins Ý dag sem heitir "St˙lka sem breytir heiminum" segir Steinunn Stefßnsdˇttir me­al annars: "Ůa­ er fˇlk eins og Malala sem veltir hl÷ssum Ý barßttunni fyrir betra lÝfi ß j÷r­inni. Ůa­ er vegna fˇlks eins og hennar sem ßfangar hafa nß­st Ý fj÷lm÷rgum barßttumßlum sem skila­ hafa betra lÝfi. 
Ţmis rÚttindi sem ■ykja sjßlfs÷g­ Ý dag voru ■a­ ekki fyrir einhverjum ßrum e­a ßratugum og ÷nnur ■ykja sjßlfs÷g­ ß einum sta­ en ekki ÷­rum, ■ar ß me­al rÚttur barna til a­ stunda nßm, ekki sÝst rÚttur st˙lkna ■vÝ algengara er a­ ■Šr fßi ekki a­ njˇta skˇlag÷ngu en brŠ­ur ■eirra.

Malala hefur n˙ gefi­ heilsu sÝna fyrir ■essa barßttu. H˙n er n˙ tßknmynd Ý barßttunni fyrir rÚttindum allra til a­ njˇta menntunar. ŮvÝ mun aldrei takast a­ ■agga ni­ur Ý Mal÷lu. Vonandi mun h˙n ■ˇ bŠ­i njˇta lÝfs og heilsu til a­ upplifa ßrangur barßttu sinnar."

 

Global Outpouring to Help Pakistani Schoolgirl/ NYTimes 

 


Matur er mannsins megin
 
eftir Vilhjßlm Wiium umdŠmisstjˇra ŮSS═ Ý MalavÝ
 
Fyrir nokkru heimsˇtti Úg ■rjß skˇla hÚr Ý MalavÝ. ┴stŠ­an var a­ ■essir skˇlar gŠtu or­i­ ■ßtttakendur Ý verkefni sem Ýslenskir ■rˇunarsamvinnupeningar sty­ja vi­. Ůessi fer­ var fyrst og fremst til a­ sjß me­ eigin augum ßstandi­. ╔g skrifa ÷rugglega meira sÝ­ar um ■essa skˇla.
 

Me­al annars sko­a­i Úg m÷tuneyti­ Ý einum skˇlanna. Ůessi skˇli er einn af ■eim heppnu. Hann fŠr vÝtamÝnbŠtta mj÷lsekki til a­ elda graut handa nemendum sÝnum. Hittist ■annig ß a­ eldamennska var Ý fullum gangi ■egar Úg kom ■arna ßsamt mÝnum fer­afÚl÷gum.  

VW
Linley sřnir listir me­ ■v÷runa. Ljˇsmynd: Vilhjßlmur Wiium

 

HÚr er Linley, sem er skrifstofustjˇri hjß mÚr, a­ sřna listir sÝnar me­ ■v÷runa. ╔g held reyndar a­ Ův÷rusleikir hef­i tapa­ sÚr yfir ■v÷runum sem ■arna voru.

 

Potturinn er engin smßsmÝ­i. ╔g man n˙ ekki lÝtrat÷luna, en Ý pottinn er nota­ur einn 50 kÝlˇgramma poki af mj÷li. Svo er fyllt um me­ vatni. ŮrÝr a­rir pottar sjßst fyrir aftan, allir fullir af graut. Ůessir fjˇrir pottar duga til a­ elda graut fyrir 1.200 skˇlakrakka. Hver krakki fŠr einn skammt Ý lÝti­ drykkjarmßl. Skˇlaßri­ hÚr er nřhafi­ og sag­i skˇlastjˇrinn mÚr frß vandamßli sem hann stendur n˙na frammi fyrir, en ■a­ er a­ um 1.500 b÷rn Ý skˇlann. Aukning um 300 frß ■vÝ ß sÝ­asta skˇlaßri. ŮvÝ vantar einn pott Ý vi­bˇt.

╔g spur­i hvort Úg mŠtti smakka ß grautnum. Var hlaupi­ upp til handa og fˇta til a­ finna Ýlßt fyrir mig, og a­ lokum tˇkst a­ finna skei­. Eldabuskurnar glottu n˙ ˙t Ý anna­, sřndist mÚr, yfir ■essum ˙tlendingi, sem vildi smakka grautinn.

 

Ver­ur a­ segjast a­ grauturinn var frekar brag­daufur. En sa­samur ■ˇ, og dugar ÷rugglega b÷rnunum eitthva­ fram eftir degi. 

Sta­reynd er a­ Ý landi eins og MalavÝ trekkir svona grautur a­. Krakkarnir mŠta Ý skˇlann, ■vÝ ■au vita a­ ■au fß mat. Heima hjß ■eim er kannski engan e­a lÝtinn mat a­ fß. Skˇlastjˇrinn sag­i mÚr a­ margir krakkanna labba framhjß m÷tuneytinu ■egar ■au mŠta Ý skˇlann til a­ sjß hvort grautur ver­i elda­ur ■ann daginn. Ef ■eim sřnist ekki, ■ß sn˙a ■au vi­ og skrˇpa. Ůar til grautur kemur nŠst.

 

Sorglegt. 

 

Frelsi­ til a­ velja 

 

eftir Ingu Dˇru PÚtursdˇttur framkvŠmdastřru UN Women ß ═slandi

 

 

 

╔g gekk a­ eiga unnusta minn ß sˇlrÝkum sumardegi Ý fyrra, umvafin ßstvinum. Ůa­ var skßla­, hlegi­ og dansa­ fram eftir nˇttu. Einstakur gle­idagur sem Úg mun aldrei gleyma og ßvallt var­veita Ý hjarta mÝnu me­ hlřju.

 

Ůa­ er ekki sjßlfgefi­ a­ minningin um br˙­kaupsdaginn sÚ bj÷rt og falleg. ┴ hverju ßri eru yfir 10 milljˇnir barnungra st˙lkna ■vinga­ar Ý hjˇnab÷nd. ═ Nepal er helmingur allra br˙­a yngri en 18 ßra. Og reyndar er hŠrra hlutfall barnabr˙­a Ý MalÝ, Tsjad og Ý NÝger. Og ■vÝ mi­ur Ý m÷rgum ÷­rum l÷ndum lÝka. Ef vi­ t÷kum ekki saman h÷ndum Ý dag og ˙trřmum ■essum menningarbundna (ˇ)si­ strax munu 50 milljˇnir st˙lkna undir 15 ßra aldri ver­ ■vinga­ar Ý hjˇnaband fyrir 2020 og 100 milljˇnir fyrir ßri­ 2030.

 

St˙lkur eru ger­ar a­ eiginkonum sem sjß um heimili; ■votta, ■rif og matseld. Og ■essar barnungu eiginkonur eignast b÷rn. MŠ­radau­i er helsta dßnarors÷k unglingsst˙lkna ß aldrinum 15-19 ßra Ý ■rˇunarl÷ndum. ŮŠr eru tvisvar sinnum lÝklegri til ■ess a­ lßta lÝfi­ ß me­g÷ngu e­a vi­ barnsbur­  en konur ß ■rÝtugsaldri. St˙lkur undir 15 ßra aldri eru fimm sinnum lÝklegri a­ lßta lÝfi­ vi­ barnsbur­ en konur ß barnbur­araldri.  LÝkur ß heimilisofbeldi, fˇstur- og barnamissi aukast einnig grÝ­arlega.

 

Ůessi h÷rmulegu hlutskipti milljˇna st˙lkna hafa ekki fengi­ athygli sem skyldi. Ůar sem fˇrnarl÷mbin eru ungar fßtŠkar st˙lkur hefur r÷dd ■eirra ekki fengi­ miki­ vŠgi; hvorki me­al rÝkistjˇrna ■eirra nÚ al■jˇ­asamfÚlagsins.

 

UN Women leggur rÝka ßherslu ß a­ afnema skuli barnahjˇnab÷nd. Menntun, hugarfarsbreyting og lagasetningar eru grundvallarskref sem ■arf a­ stÝga. Íllum st˙lkum Štti a­ vera trygg­ur rÚttur ß skˇlag÷ngu. Menntun sem eykur lÝkur ß atvinnutŠkifŠrum eru bestu vopnin til a­ upprŠta fßtŠkt og ÷rbirg­. Ůßtttaka kvenna til jafns vi­ karla Ý atvinnulÝfinu er meginforsenda ■ess a­ ■jˇ­arhagur vŠnkist.

 

═ dag er al■jˇ­legur dagur st˙lkubarnsins. Sameinu­u ■jˇ­irnar standa a­ deginum til a­ vekja athygli ß ■eim mannrÚttindabrotum sem ungar st˙lkur Ý m÷rgum af fßtŠkustu l÷ndum heims ver­a fyrir ß hverjum degi; ■Šr eru sviptar barnŠskunni og ger­ar a­ kynlÝfs■rŠlum og eign eiginmanna sinna. T÷kum h÷ndum saman  og segjum stopp!

 

╔g vil b˙a Ý heimi ■ar sem allar KONUR hafa rÚtt ß a­ velja hvort ■Šr gangi Ý hjˇnaband og ef ■Šr velja ■a­, a­ sß dagur sÚ lita­ur hamingju. St÷ndum me­ systrum okkar um heim allan og leggjum okkar af m÷rkum til a­ ■ess a­ ■Šr fßi a­ upplifa allt ■a­ besta sem lÝfi­ hefur upp ß a­ bjˇ­a - ß sÝnum eigin forsendum.

 

Skrifa­ 11. oktˇber,  ß al■jˇ­legum degi st˙lkubarnsins.

  

A question of culture? Tackling the barriers that prevent adolescent girls from accessing family planning/ ODI Podcasts 

UNFPA Announces $20 Million Commitment to Reach Most Marginalised Adolescent Girls at Risk of Child Marriage  

Skřrslan Marrying Too Young/ UNFPA 

 


┴ g÷ngu Ý Mabira regnskˇginum

 

- Jˇrunn Edda Helgadˇttir starfsnemi Ý ┌ganda skrifar:

  

┴ umdŠmisskrifstofum Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda starfa ■rjßr ungar konur sem eru Ý svok÷llu­um starfsnemast÷­um Ý fjˇra mßnu­i. ŮŠr skrifa til skiptis persˇnulega pistla um sjßlfvali­ efni.  

 

JEH
 

 

Ůrßtt fyrir a­ hafa veri­ ═ ┌ganda Ý tŠpa tvo mßnu­i haf­i Úg fyrir helgi ekkert komi­ ˙t fyrir h÷fu­borgina, ef frßtalin er bÝlfer­in frß flugvellinum. Eins spennandi og Kampala er, er h˙n ekki lřsandi fyrir mannlÝfi­ Ý ┌ganda nema upp a­ litlu marki. Af ■eim rÝflega 35 milljˇnum sem byggja ┌ganda b˙a einungis 5-6 milljˇnir Ý ■Úttbřli, og r˙m ein og hßlf milljˇn Ý h÷fu­borginni. Um 84% fˇlks břr Ý dreifbřli. Ůar fyrir utan er nßtt˙ra ┌ganda ■ekkt fyrir stˇrkostlegan fj÷lbreytileika og andstŠ­ur, en ■rßtt fyrir a­ liggja ß mi­baug gerir hŠ­ landsins ■a­ a­ verkum a­ ■ar mß finna j÷kla jafnt sem regnskˇga, ■ˇ a­ smßm saman fari minna fyrir ■eim fyrrnefndu lÝkt og annars sta­ar. Forvitnin fyrir ■vÝ a­ gŠgjast ˙t fyrir borgarm˙rana var ■vÝ or­in veruleg.

 

Sveitafer­

Ůessa seinustu helgi tˇkst mÚr loksins a­ finna tÝma og skapa tŠkifŠri til ■ess a­ fara Ý sveitafer­ og Úg var­i helginni Ý Mabira regnskˇginum, sem er 300 km2 skˇglendi mi­svŠ­is Ý ┌ganda og Ý um klukkustundar fjarlŠg­ frß h÷fu­borginni. Eins og gefur a­ skilja bera vegirnir hÚrna illa ■ann fj÷lda bÝla sem um ■ß fara og umfer­in er almennt mj÷g ■ung, auk ■ess sem vegamerkingar eru oft ekki til sta­ar, og illgreinanlegar Ý besta falli. Daginn sem Úg lag­i upp Ý ■etta stutta fer­alag keppti ┌ganda ■ar a­ auki vi­ n˙verandi AfrÝkumeistara Ý fˇtbolta, SambÝu, ß heimavelli, sem er a­ finna Ý ˙tja­ri Kampala ß lei­inni a­ Mabira. ╔g vissi a­ fˇlki sem Štla­i a­ sjß leikinn haf­i veri­ rß­lagt a­ mŠta fyrir hßdegi til ■ess a­ eiga m÷guleika ß a­ fß ßsŠttanleg sŠti, en ■a­ reyndust or­ Ý tÝma t÷lu­ og fjˇrum klukkustundum fyrir leikinn var umfer­in vi­ v÷llinn ■egar or­in verulega slŠm. Allt ■etta var­ til ■ess a­ 60 km bÝlfer­ var­ a­ fj÷gurra klukkustunda fer­alagi me­ řmsum ˙t˙rd˙rum og ˇvŠntum Švintřrum.

 

Skˇgafer­

JEH ┴ sama tÝma og flauta­ var til leiks Ý keppni ┌ganda vi­ SambÝu var Úg loks a­ leggja Ý hla­ ß sta­num sem Úg haf­i panta­ mÚr gistingu ß. Eftir a­ hafa seti­ f÷st Ý umfer­arteppum og villst sÝ­an fram og til baka eftir r÷ngum lei­um kom ßnŠgjulega ß ˇvart a­ sta­urinn var enn rˇlegri en Úg haf­i b˙ist vi­, en ßn ■ess a­ geta veri­ viss virtist Úg vera eini gesturinn ß svŠ­inu (sÝ­ar kom Ý ljˇs a­ ß ■essum slˇ­um voru tveir a­rir gestir). MÚr var vÝsa­ ß gistirřmi­ sem Úg haf­i teki­ frß ßn ■ess a­ hafa hugmynd um hva­ Úg var a­ panta, en ■a­ reyndist vera lÝtill kofi, sem konan Ý mˇtt÷kunni kalla­i "banda." Kyrr­in var m÷gnu­, ■rßtt fyrir st÷­ugan ni­ dřrahljˇ­a ˙r skˇginum, og sÝ­ar Ý hitabeltisrigningunni, me­ tilheyrandi ■rumum og eldingum.

 

Morguninn eftir fˇr Úg sÝ­an Ý g÷ngu um skˇginn me­ lei­s÷gumanni sem kynnti mig fyrir nokkrum ■eirra hundru­um fuglategunda, trjßtegunda, fi­rilda- og skordřrategunda og tugum skri­- og spendřra sem eiga sÚr heimili Ý skˇginum. Ůar af eru ■ˇnokkrar tegundir Ý ˙trřmingarhŠttu. Nokkur samfÚl÷g manna lifa og ■rÝfast Ý skˇginum. Eftir ■vÝ sem vi­ gengum lengra inn Ý skˇginn og ■essi tilkomumikli heimur Mabira regnskˇgarins var afhj˙pa­ur betur fyrir mÚr, undra­ist Úg st÷­ugt meira ■a­ sem mÚr haf­i veri­ sagt stuttu fyrr, ■.e. a­ enn ß nř heyr­ist af fyrirŠtlunum um a­ jafna skˇginn vi­ j÷r­u til ■ess a­ stemma stigu vi­ sykur■÷rf landsins og hefja rŠktun sykurreyrs ß svŠ­inu.

 

Fyrir utan mikilvŠgi skˇgarins fyrir vistkerfi ┌ganda, og slÝkra skˇga almennt fyrir vistkerfi jar­arinnar, og ■vÝ mannkyns, er ■arna heill heimur af lÝfverum af ÷llum stŠr­um sem yr­i kasta­ fyrir rˇ­a me­ slÝkum a­ger­um. ŮŠgilegt vŠri a­ benda ß a­ ┌ganda flokkast enn sem ■rˇunarland og Ýmynda sÚr a­ skuldinni megi ß einhvern hßtt skella ß ■a­. Skemmst  er ■ess a­ minnast ■egar forseti Ekvador bau­ ßri­ 2007 vestrŠnum lei­togum a­ styrkja rÝki­ til ■ess a­ vernda Amason regnskˇga landsins Ý sta­ ■ess a­ vinna ■ar olÝu. Fßtt var­ um sv÷r ■ar til Sameinu­u ■jˇ­irnar tˇku upp ß sÝna arma ßri­ 2012 a­ hrinda verkefninu af sta­, a­ safna fjßrmunum til verndar Amason og ÷­rum regnskˇgum.

 

Verkefni­ hefur hins vegar gengi­ enn hŠgar en vonir stˇ­u til, og ■ˇtt ˇtr˙legt megi vir­ast bÝ­a lei­togar i­nrÝkjanna ekki Ý r÷­um eftir ■vÝ a­ ver­a fyrstir til ■ess a­ bjarga ■essum m÷gnu­u vistkerfum, sem ■ar a­ auki eiga brˇ­urpart Ý framlei­slu s˙refnis jar­arinnar.