Was dit akkoord nodig? Ja. De wet op de uitzendarbeid dateert immers van 1976, met enkele kleine aanpassingen door de wet van 1987, maar was op tal van punten volledig achterhaald. Een bijsturing was noodzakelijk. In 1976 werden er dagelijks 3000 uitzendkrachten tewerkgesteld. In 2010 waren dat er per dag ongeveer 82.000. Dit betekent dat er op jaarbasis 530.000 werknemers als uitzendkracht aan het werk waren.
De basisprincipes van de wet blijven overeind. Met name de erkenningsregeling (die malafide bedrijven uit de sector moet weren), het user pay principe (een uitzendkracht heeft recht op het hetzelfde loon als dat waarop hij recht zou hebben gehad als hij als vaste werknemer in dienst was genomen door de klant), de motievenregeling en de mogelijkheid te werken met opeenvolgende arbeidsovereenkomsten.
Toch werd zowel door werkgevers- als door werknemersorganisaties gevraagd naar een aanpassing van de wetgeving.
De nieuwe wetgeving moest een delicaat evenwicht vinden tussen enerzijds de nood aan flexibiliteit van de bedrijven en anderzijds de nood aan sociale bescherming van de uitzendkrachten. Tal van voorstellen werden gelanceerd aan beide kanten van de tafel. Zo formuleerde Federgon een voorstel van 'opbouw van rechten', waarbij de uitzendkracht meer bescherming krijgt naarmate zijn tewerkstelling als uitzendkracht langer duurt (hoe langer hij werkt als uitzendkracht, hoe meer bescherming hij krijgt). Ook uitzendarbeid op basis van een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur werd voorgesteld. Dit voorstel haalde het echter niet bij de vakbonden.
De vakbonden hamerden sterk op het dossier van het overdreven gebruik van dagcontracten, meer in het bijzonder opeenvolgende dagcontracten. Zij hadden in dit verband een duidelijke vraag naar meer informatie en controle.
De werkgevers legden hoofdzakelijk de nadruk op de uitbreiding van de motievenregeling. Uitzendarbeid wordt immers vandaag reeds door vele bedrijven gebruikt als een systeem van instroom. En dit motief was nog niet voorzien in de wetgeving. Afhankelijk van de conjunctuur vindt ongeveer 50% van de uitzendkrachten vast werk aan het einde van de opdracht.
Ook op dit punt werd een delicaat evenwicht bereikt: het akkoord houdt enerzijds de uitbreiding in van de motievenregeling, door de toevoeging van het motief instroom. Voor dit motief is geen toestemming van de syndicale delegatie nodig. Deze laatste moet wel geconsulteerd en geïnformeerd worden. Anderzijds wordt er voorzien in regels om misbruiken in zake overdreven gebruik van opeenvolgende dagcontracten tegen te gaan. De 48-urenregeling waarbinnen de arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid schriftelijk moet worden vastgesteld zal in fasen afgebouwd worden en de informatiedoorstroom naar de vakbonden wordt verbeterd.
De hoofdlijnen van het akkoord
Motief instroom - optie vast
Een nieuwe motief om een beroep te doen op uitzendarbeid, het motief 'instroom' wordt ingevoerd in de wet op uitzendarbeid volgens volgende modaliteiten.
- Geen toestemming van de syndicale delegatie, wel informatie en consultatie
- Maximale tewerkstellingsduur 6 maanden
- Er bestaat geen verplichting tot aanwerving.
- Wanneer de uitzendkracht niet aangeworven wordt door de klant, heeft de uitzendkracht recht op feedback.
Dagcontracten
In de wet wordt bepaald dat opeenvolgende dagcontracten alleen kunnen toegestaan worden voor zover de nood aan flexibiliteit voor het gebruik van opeenvolgende dagcontracten kan bewezen worden.
Specifieke regels en procedures wat de mogelijkheden betreft zullen worden vastgelegd in een cao die zal gesloten worden in de Nationale Arbeidsraad (NAR).
Een bijzondere informatie - en raadplegingsprocedure voor het gebruik van opeenvolgende dagcontracten zal worden ingevoerd. Deze informatierondes zullen op halfjaarlijkse basis op bedrijfsniveau worden georganiseerd. Het is immers op het niveau van de onderneming dat het best het nut van opeenvolgende dagcontracten kan aangevoeld worden. Slechts in tweede instantie kan het bevoegde Paritaire Comité een rol spelen.
48-urenregeling
De 48-urenregeling voor de schriftelijke vaststelling van de arbeidsovereenkomst wordt gefaseerd afgebouwd.
Nog steeds geen akkoord in de NAR over de omzetting van de Europese uitzendrichtlijn
Twee jaar geleden keurde het Europese Parlement een richtlijn betreffende uitzendarbeid goed.
Deze richtlijn was alweer gebaseerd op een delicaat evenwicht tussen twee verschillende belangen: enerzijds dat van de uitzendkrachten, door het invoeren, in heel Europa, van het principe van het "loon van de klant" ( user pay), en anderzijds dat van de uitzendbureaus, door de erkenning van de belangrijke rol die de sector vervult bij de werking van de arbeidsmarkt. De richtlijn schrijft dan ook voor dat alle beperkingen en verbodsbepalingen inzake het gebruik van uitzendarbeid moeten worden herzien of opgeheven. Enkele maanden vóór de stemming in het Parlement hadden de sociale partners op Europees niveau dit evenwicht nochtans samen verdedigd. Deze richtlijn moest uiterlijk tegen 5.12.2011 zijn omgezet.
Beperkingen en verbodsbepalingen, er zijn er nogal wat.
De belangrijkste is uiteraard de beperking op het gebruik van uitzendarbeid in de openbare sector. Daarnaast is er de verhuissector, de binnenscheepvaart en bepaalde functies in de grafische nijverheid. Enkele tientallen cao's voorzien in een verscheidenheid aan belemmeringen.
De bal ligt nu in het kamp van de regering die in het regeerakkoord duidelijk stelt dat "... men zal zorgen voor de omzetting van de Europese richtlijn betreffende uitzendarbeid".
Een belangrijke stap
Federgon is er van overtuigd dat dit akkoord een belangrijke stap is voor de actualisering van de wet op uitzendarbeid. De NAR vraagt de nieuwe regering om dit akkoord nu ook effectief uit te voeren.
Herwig Muyldermans, die de onderhandelingen voor Federgon heeft gevoerd, is positief over dit akkoord "Voor het Belgische sociale overleg is dit akkoord een groot succes, en een welkom succes, want dit overleg verloopt soms stroef. Maar een akkoord, in een moeilijk dossier als uitzendarbeid, doet toch hopen en uitkijken naar meer."
