|
|
|
|
|
5. árg. 253. tbl. |
7. mars 2012 |
|
|
|
|
 | |
Gleðitíðindi að sárafátækt er í rénun í veröldinni. Myndin af strákum í Malaví með nýveiddan smáfisk. Ljósmynd: gunnisal |
Fyrsta þúsaldarmarkmiðinu náð: Helmings fækkun sárafátækra í höfn - mikill viðsnúningur í Afríku síðustu árin Fall til að gleðjast yfir eða "A fall to Cheer" er fyrirsögn greinar í The Economist á dögunum þar sem greint er frá þeim ánægjulegu tíðindum að í fyrsta sinn í sögunni fækkar fátækum hvarvetna í heiminum. Samkvæmt nýjustu tölum Alþjóðabankans var fyrsta þúsaldarmarkmiðinu - að fækka sárafátækum um helming á árabilinu 1990-2015 - náð á árinu 2010. Efnahagslegar framfarir í Kína eiga þar stærstan hlut að máli en tölur frá Afríku benda líka til þess að veruleg breyting hafi orðið og fátækum hafi stórlega fækkað í þeim heimshluta á allra síðustu árum. The Economist bendir á að þessi ánægjulegu tíðindi um fækkun sárafátækra gerast á tímum kreppu. Undanfarin fjögur ár hefur gengið yfir veröldina versta efnhagskreppa frá 1930 og verð á matvælum hefur ekki hækkað jafn mikið í marga áratugi, eða frá því um 1970. Þess vegna hafa margir talið að fátækt hafi aukist fremur en hitt - en því er semsagt öfugt farið. Nákvæmustu tölur um stöðu fátækra í heiminum koma frá þeirri deild Alþjóðabankans sem nefnist Devleopment Research Group en sú deild hefur nýverið uppfært gögn um þá sem lifa í sárafátækt. Þar kemur fram að árið 2008, á fyrsta ári efnhags- og matvælakreppunnar, fækkaði sárafátækum hvarvetna í heiminum en fátæktarmörkin eru miðuð við þá sem lifa á 1.25 Bandaríkjadölum á dag eða lægri fjárhæð. Þetta var í fyrsta sinn frá því talnasöfnun af þessu tagi hófst árið 1981 sem fækkun varð um allan heim. Nýjar tölur frá 2010 - sem eru þó ekki allar komnar fram - benda til þess að sárfátækir séu tvöfalt færri en árið 1990, eins og stefnt var að í fyrsta þúsaldarmarkmiðinu. Eða með öðrum orðum: markmiðinu var náð fimm árum fyrir tilskyldan tíma! The Economist bendir á að það hafi tekist að viðhalda þeirri þróun að fækka sárafátækum um 1% á ári frá 2008, þrátt fyrir tvöfalda kreppu. Uppsveiflan í Kína veldur hér mestu. Frá 1981 hafa 660 milljónir Kínverja brotist út úr fátækt. Og raunar eru fleiri þjóðir í Austur-Asíu með viðlíka vöxt því hvergi í heiminum var fátækt jafn útbreidd og í þessum heimshluta árið 1981 þegar 77% allra fátækra voru þar. Árið 2008 voru hins vegar aðeins 14% sárafátækra í Austur-Asíu. Umskiptin og efnahagslegu framfarirnar á síðust áratugum í Asíu eru vel þekkt en athyglisvert er að viðsnúningurinn á síðustu árum er mestur í Afríku. Á árabilinu 1981 til 2005 fjölgaði í hverri talningu á þriggja ára fresti þeim sem lifa við sárafátækt, úr 205 milljónum árið 1981 upp í 395 milljónir árið 2005. Árið 2008 koma síðan fyrstu jákvæðu tölurnar frá Afríku, fátækum fækkar um 12 milljónir eða um 5% og í fyrsta skipti í sögunni býr innan við helmingur íbúa álfunnar í sárafátækt, eða 47%. Allt bendir til þess að sú jákvæða þróun haldi áfram. Samkvæmt gögnum í skýrslu Alþjóðabankans eru sárafátækir í þróunarríkjunum 1.29 milljarðar og hefur fækkað úr 43% árið 1990 niður í 22% árið 2008. Extreme Poverty Drops Worldwide/ NYTimes New Estimates Reveal Drop In Extreme Poverty 2005-2010/ WorldBank World Bank Sees Progress Against Extreme Poverty, But Flags Vulnerabilities |
|
|
|
|
|
 | | Stuðningur við valdeflingu kvenna er mikilvæg leið í baráttunni gegn vannæringu. Ljósmynd: gunnisal. |
Umræða á þingi um vannæringu barna
Rauði þráðurinn að efla hag kvenna "Öll börn þurfa hreint vatn, heilsugæslu, menntun og öryggi - og þau þurfa að fá að vera börn. Ég vil nota þetta tækifæri til að hvetja íslensk stjórnvöld, þing og þjóð, til að horfast í augu við þessa neyð og einsetja sér að leggja sitt af mörkum til að takast á við vannæringu barna og barnadauða. Ég vil enn fremur inna hæstvirtan utanríkisráðherra eftir því hver afstaða íslenskra stjórnvalda sé til þeirra skelfilegu aðstæðna sem milljónir barna búa við, þeirrar misskiptingar og ójöfnuðar, og hvernig við Íslendingar, sem þrátt fyrir allt erum rík þjóð, getum lagt okkar lóð á vogarskálarnar til að vinna bug á hungri og örbirgð sem milljónir barna um allan heim búa við," sagði Árni Þór Sigurðsson formaður utanríkismálanefndar sem tók upp málefni vannærðra barna á þingi síðastliðinn fimmtudag í tilefni af útgáfu tveggja nýlegra skýrslna frá Barnaheill - Save the Children, og Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, UNICEF.
Í svari Össurar Skarphéðinssonar utanríkisráðherra kom m.a. fram að Íslendingar væru á meðal ríkustu þjóða heimsins og okkur bæri því að leggja ríkulega af mörkum. "Ég vil samt sem áður rifja það upp að í kjölfar bankahrunsins og þeirra hremminga sem gengu yfir Ísland var það rætt fullum fetum, meðal annars í þessum sal, að þróunaraðstoð og framlag til mála af þessu tagi væri lúxus sem við gætum þá ekki veitt okkur. Sem betur fer höfum við vikið af þeirri braut. ... Við höfum líka, Alþingi og ríkisstjórn, orðið sammála um að setja fram tímasetta áætlun um að auka framlög okkar á næstu tíu árum. Það eru ekki innantóm orð eins og sést á því að á þessu ári eru framlög til málaflokksins, til þróunarmála, aukin um á fjórða hundrað milljónir króna og fyrir það á Alþingi heiður skilinn," sagði ráðherrann.
Talsverð umræða var um þessi mál á þinginu og til máls tóku þær Ragnheiður E. Árnadóttir, Eygló Harðardóttir, Margrét Tryggvadóttir, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Jónína Rós Guðmundsdóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir og Siv Friðleifsdóttir.
Í lok umræðunnar tók málshefjandi til máls og utanríkisráðherra svaraði öðru sinni. Þá sagði hann meðal annars:
"Það var eitt sem gekk eins og rauður þráður í gegnum tal að minnsta kosti helmings þeirra sem töluðu í umræðunni áðan og það var mikilvægi þess að efla hag kvenna. Það er algjörlega hárrétt. Allar rannsóknir sem hafa verið gerðar, meðal annars þar sem við höfum komið að á ýmsum svæðum, sýna að heilsa og heill kvenna er nánast beintengt við viðleitnina um að draga úr vannæringu barna. Þess vegna gengur áherslan á stuðning við konur eins og rauður þráður í gegnum allt okkar þróunarstarf og áætlanir."
Hægt er að hlusta, horfa og lesa umræðuna á vef Alþingis. |
| Alþjóðlegur baráttudagur kvenna á morgun, 8.mars
Helmingur kvenna í Malaví fæðir án heilbrigðisstarfsmanna
-Íslendingar hafa stórbætt aðstæður barnshafandi kvenna við Apaflóa
Ísland er það land þar sem best er að vera kona. Það segir í breska blaðið Independent í grein í gær í tilefni af alþjóðlegum baráttudegi kvenna sem er á morgun, fimmtudaginn 8. mars en í blaðinu er listi yfir bestu og lökustu stöðu kvenna eftir ýmsum skilgreiningum. Þar segir m.a.
 | | Stórblaðið The Guardian beinir sjónum að mæðurum í Malaví á baráttudegi kvenna. Ljósmynd: gunnisal |
að besta landið til að vera kvenkyns stjórnmálamaður sé Rúanda í Afríku en þar eiga 45 konur þingsæti þar sem kjörnir fulltrúar eru 80 talsins, Noregur er hins vegar besta landið fyrir mæður.
Stórblaðið The Guardian í Bretlandi velur þann kost að fjalla um skort á ljósmæðrum í Malaví í tilefni af alþjóðlegum baráttudegi kvenna. Blaðið segir að óvíða í heiminum sé meiri áhætta fólgin í því að ala barn en í Malaví og nauðsynlegt sé að styðja við bakið á konum til að þrýsta á um breytingar.
Blaðamaður vekur fyrst athygli á því að í flugstöðinni í höfuðborginni Lilongwe sé risastórt auglýsingaveggspjald af ungri konu í íþróttabúningi með heyrartól til kynningar á háhraða niðurhali, beinum sjónvarpsútsendingum, tónlist og myndsímtölum. Allt til marks um að farsímatæknin hafi borist til Malaví.
En því miður ekki til ljósmæðra og hjúkrunarfólks, skrifar blaðamaðurinn. Þrjú af hverjum fjórum störfum í heilbrigðisþjónustunni eru laus. Stundum koma barnshafandi konur á heilsugæslustöðvar í dreifbýlingu til að fæða - og eina aðstoðin sem býðst er af hálfu þeirra sem skúra. Helmingslíkur eru á því að konur í Malaví hafi ljósmóður, hjúkrunarfræðing eða lækni til aðstoðar í fæðingu; hinar fæða einar eða með nágrannakonu sér til stuðnings.
Fram kemur í fréttinni að í Malaví sé einna mest áhætta fyrir konur að deyja af barnsförum: 510 konur deyja í hverjum 100 þúsund fæðingum, borið saman við 12 í Bretlandi, segir þar.
Íslendingar hafa sérstaklega unnið að umbótum á þessu sviði í þróunarstarfi í Malaví. Eins og flestir vita hefur sveitasjúkrahús í Monkay Bay verið byggt upp fyrir íslenskt þróunarfé síðustu ellefu árin og stöðugt stækkað og endurbætt eftir því sem fjármunir hafa leyft. Þannig var glæsileg fæðingardeild tekin í notkun 2010 sem breytt hefur miklu um öryggi og aðbúnað kvenna fyrir og eftir barnsburð. Önnur minni fæðingardeild var tekin í notkun í fyrra í afskekktri sveit, Chilonga, og hefur á sama hátt gjörbreytt aðstæðum kvenna á því svæði. Stefán Jón Hafstein umdæmisstjóri ÞSSÍ í Malaví hefur t.d. lýst þessum breyttu aðstæðum í eftirfarandi grein ogfrétt.
Styrktarsýning í kvöld í Borgarleikhúsinu
Því er við að bæta að sérstök styrktarsýning á Eldhafi verður í Borgarleikhúsinu í kvöld, miðvikudaginn 7. mars, sem upptaktur að Alþjóðlegum baráttudegi kvenna á morgun. Allur ágóði rennur til samtaka UN Women á Íslandi. Sýningin hefst kl 19 og að henni lokinni gefst áhorfendum færi á að taka þátt í umræðum með aðstandendum verksins og fulltrúum UN Women.
Revealed: The best and worst places to be a woman/ The Independent
-
Women's Status Worldwide: Best and Worst Places
-
The female face of farming: infographic/ The Guardian
-
Facts & Figures: Rural Women and the Millennium Development Goals/ Women Watch
-
Donor policies fail to bring real and sustained change for women, eftir Andreu Cornwall/ The Guardian
-
International Women's Day: Women in Development/ Brookings
-
International Women's Day: Malawi's missing midwives, eftir Brigid
-
International Women's Day 2012 - Empower rural women: end hunger and poverty - Michelle Bachelet/ Reuters
-
Women's Day: Taking a stand with women in the Middle East/ Amnesty International
-
International Women's Day 2012 - Let's make educating the world's rural women a priority - Sarah Brown/ Reuters |
 Þið megið taka saman föggur ykkar og fara:
Forseti Malaví sendir veitendum þróunaraðstoðar tóninn
Bingu wa Mutharika forseti Malaví hefur sett fram þá samsæriskenningu að veitendur þróunaraðstoðar í landinu séu að bera fé á stjórnarandstöðuna sem áformi valdarán síðar í mánuðinum. Forsetinn kom fram í sjónvarpi á sunnudagskvöld og var mikið niðri fyrir, hvatti stuðningsmenn sína til þess að stíga fram og koma "föður" sínum til varnar fremur en sitja aðgerðarlausir hjá og horfa upp á hann fá yfir sig óþverrann frá veitendum þróunaraðstoðar og mannréttindasamtökum. Hann sagði útlendingana mega taka saman föggur sínar og fara. "Ef veitendur þróunaraðstoðar segja að hér sé ekki lýðræði, farið þá til helvítis.. já, ég nota þetta orð, segi þeim að fara til helvítis."
Efnahagsástandið í Malaví hefur síðustu tvö árin farið versnandi, eldsneytisskortur er mikill í landinu, útflutningur hefur dregist verulega saman og verðbólgan leikur lausum hala. Stjórnvöld hafa sætt vaxandi gagnrýni, ekki síst forsetinn, og deilur hans við fulltrúa framlagsríkja og frjálsra félagasamtaka hafa aukið á sundrung í landinu. Malaví reiðir sig mjög á þróunarfé. Talið er að 40% ríkisútgjalda hafi um langt árabil komið erlendis frá. Hins vegar hafa margar vestrænar þjóðir kippt að sér hendinni vegna stjórnmálaástandsins síðustu misserin og þar ber hæst deiluna við Breta en sendiherra þeirra skrifaði í minnisblað á síðasta ári að forsetinn hafi gerst helst til stjórnsamur og sýnt óþol gagnvart gagnrýni. Hann fékk reisupassann - og Bretar svöruðu ekki aðeins í sömu mynt heldur fluttu færri pund milli landa. Þá urðu mannskæðar óeirðir á götum úti í fyrrasamar í fjölmennum mótmælum. Malawi's president lashes out at donors, critics/ Reuters - Malawi's President Mutharika tells donors 'go to hell'/ BBC - Malawi minister says Mutharika aware of coup plot/ Nyasa Times - Mutharika: Donors can pack and go - DPP gadets must protect regime/ Maravipost - Malawi: Africa's 'warm heart' feels chill of creeping dictatorship/ The Guardian - Mutharika donor outburst 'could hurt' planned aid talks/ Africa Review |
 | |
Gífurlegar framfarir í vatnsmálum í heiminum eru staðfestar í skýrslu UNICEF og WHO.
Ljósmynd: gunnisal |
Þúsaldar-markmið um aðgengi að hreinu drykkjarvatni hefur náðst!
Stóráfangi hefur náðst í baráttunni fyrir auknu aðgengi að hreinu drykkjarvatni. Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna (UNICEF) og Alþjóðaheilbrigðis-málastofnunin (WHO) kynntu í gær skýrslu sem sýnir að á tuttugu ára tímabili fengu meira en tveir milljarðar manna aðgang að hreinu drykkjarvatni.
Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna um þróun voru sett árið 2000. Sjöunda markmiðið snýr að sjálfbærri þróun og takmarkið er meðal annars að lækka um helming á tímabilinu 1990 til 2015 hlutfall þeirra jarðarbúa sem ekki hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni.
Þetta markmið hefur nú náðst - og það nokkrum árum fyrr en ætlað var, segir í frétt UNICEF á Íslandi.
"Í dag fögnum við stóráfanga fyrir íbúa jarðar. Þetta er eitt af fyrstu þúsaldarmarkmiðunum sem næst. Árangurinn við að bæta aðgengi fólks að drykkjarvatni er viðurkenning fyrir alla þá sem sjá þúsaldarmarkmiðin ekki eingöngu sem draum heldur mikilvægt tæki til að bæta líf milljóna þeirra sem fátækastir eru," segir framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, Ban Ki-moon.
Bætt aðgengi að drykkjarhæfu vatni þýðir meðal annars að vatn er í lokuðum vatnsleiðslum eða fæst úr vel birgðum brunnum sem hindra að óhreinindi og sýkingar komist í vatnið.
UNICEF fagnar fréttum dagsins mjög, enda óhreint vatn mikill skaðvaldur fyrir börn. Niðurgangspestir eru önnur algengasta dánarorsök barna yngri en fimm ára í heiminum - og óhreint vatn veldur þeim gjarnan.
"Þetta eru sérstaklega góðar fréttir fyrir börn. Á hverjum degi láta yfir 3.000 börn lífið af völdum niðurgangspesta. Árangurinn í dag er mikilvægt lóð á vogarskálarnar við að bjarga lífum barna," segir Anthony Lake, framkvæmdastjóri UNICEF.
Frétt UNICEF
Frétt Sjónvarps/ RUV
-
UN target for access to safe drinking water achieved ahead of 2015 deadline/ UN |
|
|
|
Fimmtíu milljónir norskra króna í neyðaraðstoð
Norðmenn hafa ákveðið að veita 50 milljónum norskra króna - eða rúmlega einn milljarð íslenskra króna - til neyðarhjálpar vegna skorts á matvælum í austurhluta Afríku. Miklir þurrkar og matvælaskortur er á svæðinu frá Senegal í vestri til Eritreu í austri og norsku fjármunirnir ætlaðir til að bregðast við neyð fólks á þessu svæði. Fram kemur á vef norsku ríkisstjórnarinnar að í þeim tólf ríkjum sem tilheyra Sahel svæðinu séu viðvarandi skortur á mat og drykk. Neyðarsjóður Sameinuðu þjóðanna, CERF, hefur þegar veitt 55 milljónum dala til neyðaraðstoðar en 8 milljónir af þeirri fjárhæð komu einnig úr norska ríkisstjóðnum. Framlög Norðmanna verða veitt í gegnum frjáls félagasamtök og Sameinuðu þjóðirnar. Nánar |
|
K R Æ K J U R
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
|
|
Japanir byggja heimavist fyrir stúlkur í Mangochi
Í þeim tilgangi að efla menntun stúlkna í Malaví hefur japanska ríkisstjórnin byggt heimavist fyrir unglingsstúlkur í framhaldsnámi í Mangochi héraði. Fyrsta heimavistin var formlega tekin í notkun síðastliðinn sunnudag en eins og kunnugt er starfa Íslendingar eingöngu í Mangochi héraði í Malaví og eru að hefja umfangsmikið héraðsþróunarverkefni á sviði lýðheilsu, menntunar og vatns- og hreinlætismála.
Heimavistin sem bygggð er fyriri japanskt þróunarfé er með átta herbergum en skólinn heitir Mangochi Secondary School. "Ríkisstjórn Japan trúir því að öll börn hafi hæfeika og getu til þess að stuðla að þróun þjóðar sinnar með því að fá tilskylda mentun, og þess vegna ákváðum við að byggja heimavistina, sérstaklega þó til að stuðla að menntun stúlkna," sagði Samukawa sendiherra Japana við afhendinguna.
Önnur sambærileg heimavist er við skólann byggð fyrir fé frá öðrum haghöfum að tilhlutan hérðasstjórnarinnar í Mangochi.
-
Nánar |
|
Finnski forsetinn til Sameinuðu þjóðanna eða ILO?
Tarja Halonen forseti Finnlands lætur af embætti 1. mars næstkomandi. Hún hefur látið að því liggja að hún vilji sækjast eftir starfi framkvæmdastjóra Alþjóðavinnumálastofnunar-innar (ILO) en samkvæmt fréttum frá Finnlandi hefur henni boðist starf sem stjórnarformaður Mannfjölgunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna, UNFPA.
-
Nánar |
|
Fresturinn framlengdur
Frestur til að skila inn útdráttum til kynningar á komandi Norrænum Afríkudögum (Nordic Africa Days - NAD) ráðstefnu Norrænu Afríkustofnunarinnar sem fram fara í Reykjavík 18.-19. október næstkomandi hefur verið framlengdur til 20. mars. Frekari upplýsingar má finna hér. |
|
Um Veftímaritið
 | | Við erum á Fésbókinni! |
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra.
Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ
ISSN 1670-810 |
|
|
Hillir undir lok á jarðhitaverkefni í Níkaragva | |
-Gísli Pálsson fyrrverandi umdæmisstjóri í Níkaragva skrifar frá Úganda þar sem hann gengir starfi umdæmisstjóra ÞSSÍ
Lokaár jarðhitaverkefnis Þróunarsamvinnustofnunar Íslands í Níkaragva er hafið, en framkvæmd verkefnisins hófst formlega í janúar 2008. Undirbúningur verkefnisins, sem unnið er í samvinnu við ráðuneyti orku- og námumála (MEM) og umhverfisráðuneytið, hófst árið 2005 í framhaldi af formlegri beiðni níkaragskra stjórnvalda um þróunarsamvinnu við Ísland, þar sem sérstaklega var óskað eftir samstarfi á sviði jarðhitamála. Markmið verkefnisins er að styðja stjórnvöld í Níkaragva við að byggja upp nægjanlega þekkingu til að stuðla að, og stjórna sjálf, aukinni nýtingu jarðvarma í landinu. Verkefnið
 | |
Viðamiklu verkefni í þekkingu á nýtingu jarðvarma í Níkaragva lýkur í árslok. Ljósmynd: gunnisal |
er byggt á þremur stoðum: stofnanastuðningi, menntun og þjálfun auk uppbyggingar efnarannsóknastofu og jarðhitarannsóknarhóps innan MEM. Verkefninu var upphaflega stjórnað af umdæmisskrifstofu ÞSSÍ í Managua, en eftir að skrifstofunni var lokað um mitt ár 2008 hefur einn innlendur starfsmaður haft umsjón með verkefninu.
Ýmsu hefur þegar verið áorkað og almennt umhverfi jarðhitamála hefur breyst á þeim rúmum fjórum árum sem liðið hafa frá upphafi verkefnisins. Sérstakt ráðuneyti orkumála var ekki til þegar undirbúningur verkefnisins hófst, en jarðhitamál voru þá á höndum tveggja opinberra stofnana þar sem samtals þrír starfsmenn höfðu einhverja reynslu eða þekkingu á jarðhita. Þegar ráðuneytið var sett á laggirnar árið 2007 var lagður grunnur að markvissri stofnanauppbyggingu, auk þess sem vilji stjórnvalda var sýndur í verki með stofnun sérstakrar jarðhitadeildar innan ráðuneytisins. Jarðhitadeildin hóf starfsemi sína með tveimur starfsmönnum, en hvorugur var sérhæfður á sviði jarðhita. Nú starfa þrettán sérfræðingar á hinum ýmsu sviðum jarðhitans við jarðhitadeildina, en fjórir þeirra - sjö samtals - hafa hlotið þjálfun á vegum verkefnisins í jarðefnafræði, forðafræði, borholujarðfræði og umhverfisfræði hjá Jarðhitaskóla Sameinuðu þjóðanna í Reykjavík. Markmið þessarar stofnanauppbyggingar er að flýta, til skemmri tíma, fyrir aukinni nýtingu jarðhita og byggja upp innlenda reynslu og þekkingu til lengri tíma. Með þessi markmið að leiðarljósi hefur tekist að draga úr aðkomu íslenskra sérfræðinga jafnhliða því sem fleiri níkaragsknaskir starfsmenn hafa öðlast tilskilda reynslu og þjálfun.
Lögum samkvæmt ber jarðhitadeild MEM ábyrgð á leyfisveitingum til jarðhitaleitar og virkjunar jafnframt því að fylgjast með að leyfishafar standi við sínar skuldbindingar. Til að geta sinnt þessu lögboðna hlutverki skilmerkilega, auk vinnu við forrannsóknir, þurfa starfsmenn jarðhitadeildarinnar að hafa aðgang að efnarannsóknastofu fyrir jarðhita. Þar sem engin starfhæf efnarannsóknastofa var í Níkaragva, var ákveðið að vinna saman að uppsetningu slíkrar. ÞSSÍ hefur lagt nýrri efnarannsóknastofu til tækjabúnað, stutt rannsóknir og kostað þjálfun starfsfólks en MEM skaffar húsnæði og sér um rekstur. ISO vottun er langt komin, en það ferli mun tryggja gæðamál og leggja grunn að rekstrarumhverfi til framtíðar. Gagnagrunnur, sem tengist ISO vottunarferlinu, var tekinn í notkun á seinasta ári. Vinnu við viðskiptaáætlun rannsóknarstofunnar lauk einnig á sl. ári, en þar voru greind viðskiptatækifæri og hvernig reksturinn geti orðið sjálfbær, m.a. með því að selja bæði stjórnvöldum og jarðhitafyrirtækjum þjónustu.
En hverju hefur þetta síðan skilað í aukinni nýtinu jarðhita? Árið 2007 framleiddi Momotombo jarðhitavirkjunin 29 MW og virkjunin við San Jacinto - Tizate framleiddi 8 MW. Í dag framleiðir San Jacinto - Tizate 36 MW en samingur við stjórnvöld frá því í fyrra gerir ráð fyrir 72 MW síðar á þessu ári. Svæðið við El Hoyo - Monte Galán, þar sem byrjað var að bora árið 2009, mun framleiða 40 MW sem tilbúin verða á dreifikerfið árið 2013. Momotombo framleiðir nú um 37 MW með uppsettri tvífasastöð. Jarðhitaleyfi var veitt við Managua - Chiltepe árið 2008 og sama má segja um Casita - San Cristóbal, en þar hefur fundist 235 gráðu heitt vatn á 700 metra dýpi og munu bor- og virkjunarframkvæmdir hefjast þar síðar á þessu ári. MEM áformar síðan að bjóða út grunnrannsóknir á Cosiguina svæðinu síðar í ár.
Eins og sést á þessari upptalningu þá tekur þróun til aukinnar nýtingar jarðhita sinn tíma. Framþróun hefur þó greinilega orðið í Níkaragva á undanförnum árum, þar sem raforkuframleiðsla með jarðhita fer úr 37 MW árið 2007 í áætluð 147 MW á næsta ári. Miklir möguleikar eru enn fyrir hendi þar sem áætlað er að virkjanlegur jarðhiti gæti skilað 1.200 MW.
Í þessum stutta pistli hefur einungis verið stiklað á stóru varðandi breytt umhverfi jarðhitamála í Níkaragva frá því að ÞSSÍ hóf jarðhitasamstarf í landinu. Venju samkvæmt verður verkefnið í heild sinni tekið út og metið af utanaðkomandi aðilum fyrir lok þessa árs, en þá mun þróunarsamvinnu Íslands og Níkaragva einnig ljúka.
|
|
Glefsur úr sögu íslenskrar þróunarsamvinnu XVII. hluti | |
Annað samningstímabil til fjögurra ára við stjórnvöld á Grænhöfðaeyjum
Fjórtán Íslendingar, fjórar fjölskyldur með börn, eru á Grænhöfðaeyjum sumarið 1981 og hafa þá verið tæpt ár syðra á vegum Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin. Verkefnið er til átján mánaða og á að ljúka með haustinu, 30. september. Í Mindelo eru þau Magni Kristjánsson útgerðarstjóri og Sigríður Guðbjartsdóttir og tvö ung börn þeirra, Guðbjartur og Bryndís, Halldór Lárusson skipstjóri og Ragna Árnadóttir og ungur sonur, Ásgeir, Árni Halldórsson vélstjóri og María Gunnarsdóttir og dóttir þeirra Kristín - og fjórða íslenska fjölskyldan sest að í Mindelo nokkru eftir komu hinna, Egill Bjarnason rafvirki og Margrét kona hans með tvo unga syni, Halldór og Ríkharð.
"Vélbáturinn Bjartur hélt áleiðis til Grænhöfðaeyja fyrir tæpu ári síðan til að aðstoða þarlenda við uppbyggingu og þróun fiskveiða. Á ýmsu hefur gengið hjá Magna Kristjánssyni og hans mönnum á Bjarti, en upp á síðkastið hafa veiðarnar þó gengið betur en áður og telja þeir sig nú hafa sannað, að fiskveiðar megi stunda frá Grænhöfðaeyjum á nútímalegan hátt," segir í frétt Morgunblaðins 14. maí 1981.
Daginn eftir, 15. maí, birtir Þjóðviljinn stutta frétt með fyrirsögninni "Þetta gengur orðið sæmilega" en orðin eru höfð eftir Magna. Spurður að því hvernig Íslendingunum hafi liðið fyrsta árið á Grænhöfðaeyjum svarar hann: "Við sem höfum verið á sjónum, höfum haft það ágætt, en það hefur verið erfiðara hjá þeim sem eru í landi. Sennilega hefur dvölin verið erfiðust fyrir börnin. Hér vantar næstum allt sem við erum vön að heiman og krakkarnir hafa líka verið hálf lasin á stundum, en okkur líður svo sem bærilega." Fram kemur í fréttinni að afráðið sé að Magni taki við sem skipstjóri á Berki NK eftir dvölina á Grænhöfðaeyjum.
 | | Leiðari Morgunblaðsins 4. desember 1981 |
Halldór Lárusson skipstjóri lýsir dvölinni á Grænhöfðaeyjum lítillega í viðtali við Morgunblaðið síðar á árinu og segir: "Ég kunni ágætlega við mig á Capo Verde-eyjum, enda býr þar hreint indælisfólk og harðduglegt, en því vantar bara tækifærin til að nýta sér þau. 80 prósent af því sem þeir lifa á, er innfluttur varningur. Þarna búa um 350.000 manns en annað eins býr erlendis, mikið á Norðurlöndunum, og þeir senda peninga heim til fólksins síns, sem eru afskaplega vel þegnir og koma í góðar þarfir, því á eyjunum ríkir geysilega mikil fátækt."
Bjartur á heimleið
Skipstjórinn er spurður um það hvernig báturinn hafi reynst. "Þessi bátur er ekki heppilegur fyrir þessar veiðar. Það er fyrst og fremst vegna þess að í honum er aðeins bráðabirgðaútbúnaður fyrir trollveiðar, en það kom fljótlega í ljós, að togveiðar gáfu einmitt bestu raunina. Svo er Bjartur ekki gerður fyrir heitt loftslag og vélarrúmið var oft eins og bakarofn. Bjartur eru byggður fyrir kaldara loftslag. Kælibúnaðurinn var ekki nógu góður fyrir þessa breiddargráðu."
Um hausið berast fréttir af því að Bjartur kunni að vera á heimleið. Morgunblaðið segir 17. september í frétt að líklegt sé að Bjartur verði seldur og búast megi við því að það fáist um 750 "gamlar" krónur fyrir skipið. Morgunblaðinu er að sögn kunnugt um að tillögur hafi borist til utanríkisráðherra um frekari aðstoð við Grænhöfðaeyjar þess efnis að Bjartur verði seldur og smíðað verði minna skip í staðinn, "skip sem hentar betur til veiða við Grænhöfðaeyjar," eins og segir í fréttinni.
Birgir Hermannsson hjá Fiskifélaginu segir í Vísi 3. nóvember að meiningin sé að smíða nýjan bát, um 100 tonna, og senda hann til Grænhöfðaeyja. Birgir segir að tilgangurinn sé tvíþættur, "annars vegar að hafa nýtt og traust skip á staðnum, sem þá þyrfti minna viðhald og í öðru lagi að kynna fiskimönnum þar syðra íslenska skipasmíði með það í huga að selja þeim báta sem smíðaðir eru hér." Í fréttinni kemur líka fram að samningur milli þjóðanna sé útrunninn og hafi ekki verið endurnýjaður.
Utanríkisráðherra í heimsókn og skrifar undir samning
Síðar í sama mánuði, nóvember 1981, kemur Silvino da Luz utanríkisráðherra Grænhöfðaeyja í opinbera heimsókn til Íslands gagngert til þess að skrifa undir nýjan samstarfssamning um tvíhliða þróunarsamvinnu milli þjóðanna. "Ráðherrann mun eiga viðræður við utanríkisráðherra, sjávarútvegsráðherra og forsætisráðherra og mun heimsækja forseta Íslands að Bessastöðum," sagði t.d. í frétt Vísis 27. nóvember. "Það hefur náðst mikill árangur með þeirra aðstoð sem Íslendingar hafa veitt okkur á Capo Verde og ég tel að við getum margt af ykkur lært. Ekki bara á sviði fiskveiða heldur getið þið kennt okkur ýmislegt á sviði jarðvarmanýtingar, uppbyggilegrar heilbrigðisþjónustu og á sviði félagslegrar uppbyggingar," er haft eftir ráðherranum í Tímanum 28. nóvember. Í fréttinni er staðfest að í undirbúningi sé smíði nýs fiskiskips "sem verður sérstaklega hannað með aðstæður á Capo Verde í huga. Skipið verður svokallað fjölveiðiskip, sem hægt verður að gera út á mörg veiðarfæri," segir í fréttinni. Skipið á að verða 150 lesta.
Endurnýjaður samningur um tvíhliða þróunarsamvinnu var undirritaður 27. nóvember af utanríkisráðherrum beggja þjóðanna, Ólafi Jóhannessyni og Silvano da Luz. "Þessi samningur á eftir að koma okkur að góðum notum og við hyggjum gott til samvinnunnar við Íslendinga, hún hefur verið eins og bendt hefur verið á kosið hingað til. ... Takmarkið með þessari samvinnu er að reyna að fá úr því skorið hverjir fiskveiðimöguleikar eru á hafsvæðinu við Cape Verde, og að stuðla að sem árangursríkastri og hagkvæmustu nýtingu þeirra möguelika í þágu íbúa Capo Verde," var haft eftir ráðherranum í frétt Morgunblaðsins tveimur dögum síðar.
Þjóðviljinn birtir ítarlegt viðtal við ráðherrann 4. desember með fyrirsögninni: Siðferðilegur styrkur meira verður en auður og völd. Í viðtali er vikið að þróunarsamvinnu þjóðanna og spurt um þýðingu tækniaðstoðarinnar frá Íslandi fyrir efnahaginn. "Í tvö ár höfum við notið aðstoðar frá Íslandi við að byggja upp sjávarútveg okkar, sem er afar mikilvægt fyrir almenna þróun efnahagslífsins. Þótt útflutningur okkar sé ekki nægilega mikill nú, þá er hann að 70 hundraðshlutum sjávarafurðir, - túnfiskur og humar - og það er okkur lílfsnauðsyn að taka upp nútíma aðferðir við skipulagningu sjávarútvegsins. Tækniaðstoðin frá Íslandi, sem nú hefur verið framlengd til næstu fjögurra ára, felst í aðstoð við fiskileit og könnun miðanna, þróun veiðitækni og þjálfun sjómanna í siglingum og meðferð nútíma veiðarfæra. Ég er sannfærður um að starf þetta eigi eftir að skila ríkulegum árangri. Við metum það einnig mikils, að aðstoðinni frá Íslandi fylgja engar efnahagslegar eða stjórnmálalegar skuldbindingar."
Bjartur kemur til Íslands aftur í byrjun desember en fyrr um haustið hafði sérstaklega verið auglýst eftir áhöfn til þess að sigla skipinu heim. "Við komuna verður Bjartur seldur," segir í frétt Morgunblaðsins 2. desember, "og hafa margir spurst fyrir um skipið, sem er hentugur vertíðarbátur." Því er við að bæta að Bjartur er enn að veiðum en báturinn er gerður út á línuveiðar frá Grindavík og heitir í dag Sighvatur og ber einkennisstafina GK-57. Hann var smíðaður í Austur-Þýskalandi árið 1965 og því orðinn 47 ára. -Gsal
|
|
|
|
|
