EHI
logo
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
gunnisal
5. ßrg. 152. tbl.
29. febr˙ar 2012
UNICEF beinir kastljˇsinu a­ borgarb÷rnum Ý fßtŠkrahverfum:

Hrikalegur ˇj÷fnu­ur og takm÷rku­ grunn-■jˇnusta ■ar sem b÷rn fß ekki a­ vera b÷rn

 

LaChureca
St˙lkan ß ruslahaugunum - myndin frß borginni ß haugunum, La Chureca, Ý Managua, NÝkaragva. Ljˇsmynd: gunnisal

Ůema ßrsins Ý skřrslu Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna, UNICEF, um st÷­u barna Ý heiminum eru b÷rn Ý ■Úttbřli: Children in an Urban World. Kastljˇsinu er beint a­ bitrum veruleika blßfßtŠkra barna Ý fßtŠkrahverfum en Ý skřrslunni kemur fram a­ hundru­ milljˇna barna Ý borgum og bŠjum um vÝ­a ver÷ld hafa engan a­gang a­ mikilvŠgri grunn■jˇnustu. UNICEF hefur Ý yfir ■rjßtÝu ßr gefi­ ˙t slÝkar skřrslur, ■ar sem sta­a barna er kortl÷g­ og sjˇnum beint a­ mikilvŠgum mßlefnum sem tengjast b÷rnum.

 

═ skřrslunni segir m.a.: "Fj÷lgun fˇlks Ý ■Úttbřli er ˇhjßkvŠmileg. Innan fßrra ßra mun meirihluti barna Ý heiminum alast upp Ý ■Úttbřli. Ůar břr n˙ ■egar yfir einn milljar­ur barna. Borgirnar bjˇ­a upp ß margvÝsleg tŠkifŠri fyrir b÷rn en ■ar er lÝka vÝ­a hrikalegan ˇj÷fnu­ a­ finna og langt Ý frß ÷ll b÷rn fß noti­ tŠkifŠranna.

 

"Ůegar vi­ hugsum um fßtŠkt er myndin sem kemur upp Ý hugann oftar en ekki af barni Ý litlu ■orpi ˙ti ß landi," segir Anthony Lake, framkvŠmdastjˇri UNICEF. Sta­an Ý dag er hins vegar ■annig a­ m÷rg b÷rn sem b˙a Ý fßtŠkrahverfum Ý borgum standa illa a­ vÝgi. Ůau eru utan vi­ samfÚlagi­, ˇsřnileg, og ß me­al ■eirra berskj÷ldu­ustu Ý heimi.

 

Um ßrsskřrslu UNICEF ßri­ 2012
Um ßrsskřrslu UNICEF ßri­ 2012

Margir jar­arb˙ar b˙a Ý fßtŠkrahverfum - raunar eru ■au heimkynni ■ri­ja hvers sem břr Ý ■Úttbřli. Ůar skortir oft nau­synlega innvi­i og a­gangur a­ hreinu vatni og salernum er lÝtill sem enginn. Grunn■jˇnusta ß bor­ vi­ skˇla og heilsugŠslust÷­var getur vel veri­ til sta­ar en b÷rnin engu a­ sÝ­ur ekki haft a­gang a­ ■eim s÷kum fßtŠktar og ˇj÷fnu­ar. LeiksvŠ­i eru oft engin og b÷rn fß ekki a­ vera b÷rn. M÷rg ■urfa auk ■ess a­ vinna erfi­a vinnu og eru ekki Ý skˇla. Allra fßtŠkustu b÷rnin Ý borgunum b˙a oft ß varas÷mum svŠ­um eins og Ý br÷ttum brekkum ■ar sem aurskri­ur skapa mikla hŠttu, vi­ hli­ lestarteina, e­a vi­ skelfilegar a­stŠ­ur ß sorphaugum.

 

═ yfirfullum fßtŠkrahverfum ■ar sem hreinlŠti er ßbˇtavant brei­ast sj˙kdˇmar auk ■ess au­veldar ˙t en ella. SlÝkir sta­ir eru engir sta­ir fyrir b÷rn til a­ alast upp ß."

 

Make children the cornerstone of urban decision-making, urges Unicef/ The Guardian

-

Children in need and living invisible lives, eftir Norman Gillespie/ ABC

-

Africa: Cities Are Failing Children, Unicef Warns/ AllAfrica

-

Home-grown solutions/ UNICEF

-

A way home for children living and working on the streets of Rwanda/UNICEF

-

Rapid urbanisation hurting millions of children - UNICEF

-

Eitt af stˇru verkefnum mannkyns, eftir Steinunni Stefßnsdˇttur, forystugrein Ý FrÚttabla­inu Ý dag

-

Gagnvirkt kort UNICEF  

 

GEST
Lawrence Aribo, Maria Goreth Nandago og Annet Kabarungi me­ SvandÝsi Svavarsdˇttur umhverfisrß­herra. Ljˇsmynd: umhverfisrß­uneyti­.
 "Konur ver­a verr fyrir bar­inu ß aflei­ingum loftslagsbreytinga en karlar" 

 

"Konur, einkum Ý fßtŠkari hluta heimsins, munu almennt ver­a verr fyrir bar­inu ß aflei­ingum loftslagsbreytinga en karlar," sag­i SvandÝs Svavarsdˇttir Ý ßvarpi ß mßl■ingi um kynbundin ßhrif loftslagsbreytinga sem haldi­ var sÝ­astli­inn f÷studag ß vegum al■jˇ­a jafnfrÚttisskˇlans vi­ Hßskˇla ═slands (GEST). SvandÝs sag­i a­ konur kŠmu ekki jafn miki­ a­ ßkvar­anat÷ku Ý loftslagsmßlum og karlar. "Vi­ ■urfum ß virkri ■ßttt÷ku kvenna a­ halda ß ÷llum stigum umrŠ­u, ßkvar­ana og a­ger­a. Vi­ ■urfum a­ tryggja a­ kynjasjˇnarmi­ sÚu Ý hei­ri h÷f­ vi­ ˙thlutun fjßrmagns til verkefna til a­ draga ˙r grˇ­urh˙saßhrifum. Ůess vegna er mikil umrŠ­a ß heimsvÝsu um a­ efla a­komu kvenna a­ ßkv÷r­unum Ý loftslagsmßlum. Ůess vegna er ■etta mßl■ing haldi­ og Úg fagna ■vÝ," sag­i rß­herrann.

 

Al■jˇ­legi jafnrÚttisskˇlinn stendur a­ nßmskei­um Ý ┌ganda sÝ­ar ß ßrinu Ý ■vÝ skyni a­ auka ■ekkingu og fŠrni fˇlks til a­ vinna a­ verkefnum ß svi­i jafnrÚttis og loftslagsbreytinga en nßmskei­i­ er li­ur Ý samstarfi stjˇrnvalda ┌ganda annars vegar og ═slands, Noregs og Danmerkur hins vegar um a­ sam■Štta jafnrÚttissjˇnarmi­ Ý a­ger­um landsins til a­ takast ß vi­ loftslagsbreytingar. Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hefur haft veg og vanda a­ undirb˙ningi verkefnisins Ý ┌ganda og samskiptum vi­ samstarfsa­ila. Nßmskei­in ver­a skipul÷g­ fyrir sÚrfrŠ­inga ˙r řmsum geirum Ý landinu, s.s. rß­uneytum, stofnunum, fÚlagasamt÷kum og hÚra­sstjˇrnum. Ger­ nßmsefnis og framkvŠmd nßmskei­anna ver­ur ß h÷ndum GEST en umhverfisrß­uneyti­ leggur sÚrfrŠ­i■ekkingu til verkefnisins.

 

Ůrj˙ nßmskei­ Ý ┌ganda ß ßrinu

Fundinn ß f÷studaginn sˇttu m.a. ˙gandÝskir sÚrfrŠ­ingar sem eru hÚr staddir til a­ vinna a­ ger­ nßmsefnisins me­ Ýslenskum sÚrfrŠ­ingum ß svi­i umhverfis-, loftslags- og jafnrÚttismßla, ■au Annet Kabarungi frß rß­uneyti jafnrÚttismßla, Lawrence Aribo frß rß­uneyti vatns- og umhverfismßla, og Maria Goreth Nandago yfirverkefnisfulltr˙i ß skrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý Kampala. Stefnt er a­ ■vÝ a­ halda ■rj˙ nßmskei­ Ý mismunandi hlutum ┌ganda sÝ­ar ß ßrinu, ■a­ fyrsta Ý bŠnum Mbale Ý austur ┌ganda um mi­jan mars me­ 35 ■ßtttakendum.

 

"Sjˇnarmi­ kvenna vega ■ungt Ý ■essari umrŠ­u," sag­i SvandÝs Ý ßvarpi sÝnu. "Konur eiga meiri hŠttu ß a­ ver­a ■olendur aflei­inga loftslagsbreytinga. ŮŠr ■urfa a­ ■ekkja yfirvofandi breytingar og m÷gulegar a­ger­ir til a­ mŠta ■eim, svo sem breytta landnotkun vegna ■urrka e­a ger­ rřmingarߊtlana vegna aukinnar flˇ­ahŠttu. Konur ■urfa ß aukinni ■ekkingu a­ halda og auknum ßhrifum til a­ b˙a fj÷lskyldur og ■jˇ­ir undir breytt skilyr­i og stu­la a­ sjßlfbŠrri nřtingu au­linda og ■rˇun samfÚlagsins. ŮvÝ hefur veri­ haldi­ fram a­ aukin v÷ld og menntun kvenna sÚ besta lei­in til bŠtts umhverfis og ■a­ mß finna sterk r÷k til a­ sty­ja ■ß fullyr­ingu."

 

┴ vef umhverfisrß­uneytis kemur fram a­ ■ßtttaka ═slands Ý verkefninu sÚ Ý samrŠmi vi­ ßherslur ■ess Ý al■jˇ­legu loftslagsvi­rŠ­unum undanfarin ßr ■ar sem kynjasjˇnarmi­ hafa veri­ sett ß oddinn, "enda vir­ist n˙ ljˇst a­ ßhrif loftslagsbreytinga ver­i meiri ß konur en karla, ekki sÝst Ý fßtŠkari rÝkjum heims," eins og ■ar segir.

 

gunnisal
Kvennanefnd SŮ beinir sjˇnum a­ mikilvŠgi kvenna Ý strjßlbřli ß ßrsfundi sÝnum a­ ■essu sinni. Ljˇsmynd: gunnisal.
┴rsfundur kvennanefndar Sameinu­u ■jˇ­anna 27. febr˙ar til 9. mars

Konur til sveita eru lykillinn a­ framf÷rum

 

Kvennanefnd Sameinu­u ■jˇ­anna heldur ■essa dagana ßrlegan fund sinn ß allsherjar■ingi SŮ og helgar umrŠ­una st÷­u kvenna til sveita og hlutverki ■eirra Ý barßttunni gegn hungri og fßtŠkt, ■rˇun og ßskorunum dagsins. "HÚr eru saman komnar ■˙sundir kvenna frß ÷llum heimshornum til ■ess a­ fagna ■eim ßrangri sem unnist hefur en jafnframt til a­ ■rřsta ß lei­toga heimsins um frekari framfarir. Starfsfˇlk skrifstofu UN Women ß ═slandi er hÚr Ý hringi­unni og sendir gˇ­ar kve­jur heim!," sag­i ß FÚsbˇkarsÝ­u UN Women ß ═slandi ß mßnudag ■egar fundur kvennanefndarinnar var nřhafinn.

 

A­ mati kvennanefndar SŮ er gˇ­ heilsugŠsla mikilvŠgust Ý lÝfi kvenna til sveita. ┴n gˇ­rar heilsu reynist sveitakonum erfitt a­ sjß fj÷lskyldu sinni farbor­a, sjß til ■ess a­ matur sÚ ß bor­um, vinna erfi­u st÷rfin ˙ti ß akrinum og tryggja efnahagslegt ÷ryggi fj÷lskyldunnar. Kvennanefndin bendir ß a­ ■egar hugsa­ er til kvenna Ý strjßlbřli sÚ e­lilegt a­ hugurinn leiti til kvenna Ý ■rˇunarrÝkjunum ■ar sem tŠkni og ■Šgindi eru nßnast ˇ■ekkt og lÝfi­ a­ einhverju leyti ˇraunverulegt ■eim sem b˙a Ý ■rˇu­um rÝkjum. Jafnframt er vakin athygli ß ■vÝ a­ konur til sveita b˙i vi­ skerta ■jˇnustu ■egar horft er til heilbrig­ismßla, sÚrstaklega Ý nŠrumhverfinu.

 

Konur til sveita eru fjˇr­ungur Ýb˙a heimsins. ŮŠr eru Ý m÷rgum hlutverkum, taka ßkvar­anir, eru lei­togar, framlei­endur, frumkv÷­lar og ■annig mŠtti ßfram telja. Framlag ■eirra er grundv÷llur Ý velfer­ fj÷lskyldna og samfÚlaga, hvort heldur sem horft er til ßtthaga ■eirra e­a heilla ■jˇ­a.

 

Ůegar horft er til breytinga er ljˇst a­ konur til sveita gegna lykilst÷­u. Forystu ■eirra og ■ßttt÷ku er ■÷rf til a­ breg­ast vi­ ßskorunum sem koma upp Ý ■rˇunarferli e­a ß krepputÝmum. Efnahagsleg valdefling kvenna til sveita er mikilvŠg ■vÝ ef ■Šr hef­u jafnan a­gang a­ rŠktu­u landi myndi uppskera ver­a meiri og hungru­um fŠkka um 100 til 150 milljˇnir.

 

HŠgt er a­ fylgjast me­ umrŠ­um kvennanefndarinnar Ý beinni ˙tsendingu hÚr.

 
-
-
-
IRIN
Ung st˙lka Ý flˇttamannab˙­um Ý SˇmalÝu. Ljˇsmynd: IRIN
Hjßlparstarf kirkjunnar safna­i 61 milljˇn 

 

Hjßlparstarf kirkjunnar safna­i sextÝu og einni milljˇn krˇna Ý desember og jan˙ar  til ney­arhjßlpar Ý Austur-AfrÝku og til a­sto­ar innanlands. Hjßlparstarfi­ segir Ý frÚtt a­ peningarnir ver­i me­al annars nota­ir til a­ mŠta brřnustu ■÷rfum fˇlks sem b˙i vi­ hrikalegar a­stŠ­ur ß ■urrkasvŠ­um og Ý flˇttamannab˙­um Ý Austur-AfrÝku. 

 

"Ůa­ er si­fer­isleg skylda okkar a­ standa me­ ■eim sem lÝ­a hungur og gera ■a­ sem vi­ getum til a­ draga ˙r ney­inni. Ůa­ gerum vi­ Ý gegnum ACT Alliance, Al■jˇ­ahjßlp kirkna, sem eru me­ fˇlk ß vettvangi," segir Jˇnas ١risson framkvŠmdastjˇri Hjßlparstarfs kirkjunnar. 

 

Nßnar

Borgarbokasafn 
Gagnvirkur vefur um tungumßl Ý ˙trřmingarhŠttu

 

Tungumßl eru lykilatri­i Ý barßttunni gegn mismunun, a­ mati Irenu Bokovu yfirmanns UNESCO, menningarstofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna, en Ý sÝ­ustu viku var al■jˇ­legi mˇ­urmßlsdagurinn haldinn vÝ­a um heim. Ůetta er Ý ■rettßnda sinn sem slÝkur dagur er haldinn. Af hßlfu UNESCO var l÷g­ meginßhersla ß var­veislu tungumßla til a­ tryggja menningararf heimsins. "Fj÷lbreytni tungumßla er sameiginleg arfleif­ okkar. Vi­kvŠm arfleif­. Glata­ tungumßl stu­lar a­ fßtŠkara mannkyni," sag­i Bokova Ý tilefni dagsins.

 

Tungumßlin eru talin vera um 6700 talsins. A­ mati frŠ­imanna er um helmingur tungumßla Ý heiminum Ý ˙trřmingarhŠttu. Ëttast er a­ ■au glatist ß­ur en ÷ldin er ÷ll. UNESCO hefur opna­ gagnvirkan vef sem um tungumßl Ý ˙trřmingarhŠttu ■ar sem nßnari upplřsingar er a­ finna.

 

Al■jˇ­legi mˇ­urmßlsdagurinn er haldinn daginn sem hßskˇlast˙dentar Ý Bangladess kr÷f­ust vi­urkenningar ß mˇ­urmßli sÝnu, Bangla, en landi­ var ■ß hluti af Austur-Pakistan. Kr÷funni var svara­ me­ byssuk˙lum l÷greglu ■ar sem allmargir st˙dentar fÚllu.

 

 
 

Matarskortur ˇgnar lÝfi ■rettßn milljˇna 

 


Al■jˇ­arß­ Rau­a krossins kalla­i Ý gŠr eftir ney­ara­sto­ sem nemur 1,7 milljar­i krˇna til a­ koma Ý veg fyrir stˇrfelldar h÷rmungar Ý AfrÝkurÝkjunum MalÝ og NÝger sem liggja rÚtt sunnan Sahara ey­imerkurinnar.

Meira en ■rettßn milljˇnir manna eru Ý hŠttu vegna matvŠlaskorts Ý Vestur og mi­-AfrÝku a­ mati Sameinu­u Ůjˇ­anna. Fimm l÷nd sunnan Sahara, BurkÝna Fasˇ, Chad, MalÝ, MßritanÝa og NÝger, hafa ■egar lřst yfir ney­arßstandi og er ߊtla­ a­ ßstandi­ versni til muna ß komandi mßnu­um.

 

Nßnar

 

 

 K R Ă K J U R

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
 A­alfundur AfrÝku 20:20 
 

Bo­a­ hefur veri­ til a­alfundar fÚlagsins AfrÝka 20:20. Fundurinn ver­ur haldinn mi­vikudaginn 7. mars ß Kaffi ParÝs vi­ Austurv÷ll, Ý kjallara, milli klukkan 17 og 19. FÚlagsmenn og anna­ ßhugafˇlk um mßlefni AfrÝku sunnan Sahara eru hvattir til a­ fj÷lmenna.

Nßnar 

 B÷rn hjßlpa b÷rnum

 

F÷studaginn 10. febr˙ar hˇfst hi­ ßrlega s÷fnunarßtak ABC  B÷rn hjßlpa b÷rnum 2012, Ý samstarfi vi­ grunnskˇla landsins. S÷fnunin stendur yfir til 8. mars. Ůessi ßrlega s÷fnun grunnskˇlabarna sem n˙ er haldin Ý 14.  sinn er  mikilvŠg fjßr÷flun fyrir ABC barnahjßlp og fyrir afrakstur ■essara safnana Ý gegnum ßrin hefur ABC byggt fj÷lmarga skˇla og heimili fyrir fßtŠk b÷rn Ý ■rˇunarl÷ndum.

═ fyrra tˇku alls 2.696 b÷rn ˙r 87 skˇlum ■ßtt og s÷fnu­ust samtals 7.485.844 kr.


 

 

Nßnar 

NORAD 50 ßra

 

 

NORAD hßlfrar aldar g÷mul stofnun - myndbrot Ý tilefni afmŠlisins.Ůa­ eru stˇrafmŠli hjß fleirum sem tengjast ■rˇunarmßlum en Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands sem fyllti ■ri­ja ßratuginn ß sÝ­asta ßri. Systurstofnunin Ý Noregi, NORAD, var­ 50 ßra Ý ■arsÝ­ustu viku, 16. febr˙ar. Fyrsta tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnuverkefni ■eirrar stofnunar var ß Indlandi.

 

NORAD lÚt gera eftirfarandi klippu Ý tilefni tÝmamˇtanna.

 

 

Glefur ˙r s÷gu Ýlsenskrar ■rˇunarsamvinnu XVI. hluti

Thjodviljinn
Narta­ saman Ý epli..., sag­i Ý myndatexta me­ ■essari mynd sem birtist me­ vi­tali vi­ Ůjˇ­viljann ßri­ 1981.

Fj÷lskyldulÝf ß GrŠnh÷f­aeyjum:

Enginn flytur fyrri lÝfsvenjur og a­stŠ­ur til framandi lands

 

Hausti­ 1980 eru fj÷lskyldur ■riggja ═slendinga a­ koma sÚr fyrir Ý nřjum heimkynnum, Ý borginni Mindelo ß GrŠnh÷f­aeyjum, en A­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin haf­i um vori­ rß­i­ Magna Kristjßnsson, Halldˇr Lßrusson og ┴rna Halldˇrsson til ■ess a­ lei­a ■rˇunarstarf Ý fiskvei­um samkvŠmt tvÝhli­a samningi rÝkjanna beggja. Ůeir h÷f­u komi­ til eyjanna ß Bjarti 7. j˙nÝ en eiginkonur og b÷rn komu nokkru sÝ­ar til ■eirra. ═ ■essari "glefsu" ver­ur fyrst og fremst rřnt Ý a­stŠ­ur Ýslensku fj÷lskyldnanna ■riggja.

 

"┴ řmsu hefur gengi­ hjß ═slendingunum, sem starfa vi­ ■rˇunara­sto­ ß GrŠnh÷f­aeyjum, sÝ­an st÷rf ■eirra hˇfust ■ar Ý j˙nÝmßnu­i sÝ­astli­num," sag­i Ý frÚtt Morgunbla­sins 16. nˇvember. "Margs konar erfi­leikar hafa mŠtt Ýslenska hˇpnum og mß nefna, a­ innfŠddir hafa ekki sta­i­ vi­ lofor­ um gott h˙snŠ­i fyrir ═slendingana og hafa ■eir b˙i­ Ý hermannabr÷ggum fram til ■essa ■ar sem lÝti­ hefur veri­ af ■Šgindum ■eim, sem Vesturlandab˙ar geta helst ekki veri­ ßn. ┌r h˙snŠ­ismßlunum er ■ˇ a­ rŠtast ■essa dagana," segir Ý frÚttinni.

 

"Vi­ vŠrum ekki ■arna ef ekki vŠru nein vandamßl," er haft er eftir Birgi Hermannssyni hjß FiskifÚlagi ═slands sem a­ s÷gn bla­sins hefur manna mest veri­ Ý sambandi vi­ ═slendingana. Hann nefnir bilanir Ý Bjarti og segir a­ ljˇsavÚl skipsins hafi bila­ fljˇtlega eftir komuna til GrŠnh÷f­aeyja. Flogi­ hafi veri­ me­ nřja ljˇsvÚl til eyjanna en ekki hafi fundist heimamenn til a­ setja hana ni­ur Ý skipi­ og sÚrfrŠ­ingar frß Port˙gal hafi veri­ fengnir Ý verki­. "Ekkert hefur fundist af hrossamakrÝl, en Ý kringum eyjarnar ßtti a­ vera svartur sjˇr af ■essum fiski," segir Birgir og bŠtir vi­ a­ togvei­itilraunir sÚu a­ hefjast. "Ůa­ er ekki lÝti­ hafsvŠ­i, sem Bjartur hefur leita­ og veri­ einskipa ß Ý sÝnum tilraunum. Ůa­ er ■ˇ ekki eina vandamßli­, sem vi­ er a­ glÝma. Nefna mß ˇvenju erfi­ar ytri a­stŠ­ur, illbŠrilegt loftslag og v÷tnun ß řmsu ■vÝ til daglegs lÝfs, sem vestrŠnar ■jˇ­ir telja sjßlfsagt og menntunar- og reynsluleysi innfŠddra."

 

SÝsveittur m÷rlandi me­ magakveisu

Magni Kristjßnsson ˙tger­arstjˇri Bjarts kemur heim Ý orlof Ý jan˙arbyrjun 1981 og bla­i­ Austurland rŠ­ir vi­ hann heima ß Nor­fir­i. "Ůrˇunara­sto­ er ■olinmŠ­isverk - ■ř­ir ekkert a­ leggja ßrar Ý bßt ■ˇtt makrÝltorfa st÷kkvi ekki Ý fangi­ ß manni," er fyrirs÷gnin ß vi­talinu. Magni er me­al annars spur­ur a­ ■vÝ hvort ■a­ hafi veri­ mikil vonbrig­i a­ setjast a­ ß eyjunum. -Jß ˇneitanlega. Ůegar fˇlk eins og vi­ kemur ˙r neyslu■jˇ­fÚlagi Ý land sem ■etta hřtur margt ˇvenjulegt a­ blasa vi­ og mß ■ar margt telja upp. Vi­ komum t.d. ■arna ˙t undir sumar og voru mikil vi­brig­i a­ hefja nřtt lÝf og starf Ý 30-35░ hita. MatarŠ­i er mj÷g frßbrug­i­ okkar og tˇk ■a­ nokkurn tÝma og nokkrar magakveisur a­ a­lagast ■vÝ. Mjˇlk fŠst t.a.m. ekki, kj÷t er almennt af mj÷g skornum skammti, egg eru sjaldan ß marka­i og ßvextir eru miki­ fßgŠti, nema bananar. H˙snŠ­i sem vi­ bjuggum Ý fram Ý mi­jan nˇvember var mj÷g bßgbori­, bŠ­i lÝti­ og ˇ■rifalegt. Vatnsleysi var algengt og mj÷g til baga fyrir sÝsveittan m÷rlandann, ekki sÝst ■egar magakveisur gengu yfir! En ÷llu mß venjast. Um mi­jan nˇvember rŠttist ˙r h˙snŠ­ismßlunum. Ůß fengum vi­ nřjar Ýb˙­ir Ý fj÷lbřlish˙si og ■ar unum vi­ okkur vel. Sannleikurinn er sß a­ enginn flytur sÝnar fyrri lÝfsvenjur og a­stŠ­ur til framandi lands. Forsenda ■ess a­ nokkrum geti li­i­ vel er a­ a­laga sig ■vÝ sem fyrir er Ý meginatri­um. Ůa­ reynum vi­ eftir bestu getu.

 

Magni er inntur eftir ■vÝ hvernig sta­i­ sÚ a­ menntun barna Ýslensku fj÷lskyldnanna. -Vegna tungumßla÷r­ugleika ganga b÷rnin ekki Ý skˇla ■eirra innfŠddu. Vi­ h÷fum sjßlf haldi­ uppi nokkurri kennslu, a­allega Ý Ýslensku og reikningi, eftir a­ ˙r h˙snŠ­isvandanum leystist. Ůetta er kannski ekki eins og best ver­ur ß kosi­. En ß mˇti kemur a­ ■au fß "aukatÝma" Ý ÷­ru eins og landafrŠ­i, ■jˇ­fÚlagsfrŠ­i, tungumßlum o.fl. sem kannski er ekki ß nßmskrß samkvŠmt okkar skˇlakerfi.

 

-Hva­ geri­ ■i­ Ý frÝstundum? -Vi­ ver­um Ý rauninni a­ skapa okkur af■reyingu sjßlf, ■vÝ lÝti­ er vi­ a­ vera Ý borginni Mindelo, ■ar sem vi­ b˙um, ■ˇ Ýb˙arnir sÚu um 35 ■˙sund. Vi­ h÷fum me­ okkur lesefni ■egar vi­ hÚldum til eyjanna og hafa ■vÝ veri­ ger­ gˇ­ skil. ┴ GrŠnh÷f­aeyjum er ekkert sjˇnvarp og ˙tvarpssendingar eru a­eins Ý 4-5 klst. ß dag og er meginefni ■eirra lÚtt tˇnlist og frÚttir. Kvikmyndah˙s er Ý Mindelo, og sřnir ■a­ gamlar og gatslitnar kvikmyndir. ... A­eins eitt bla­ er gefi­ ˙t ß eyjunum. Ůa­ kemur ˙t vikulega og er 8 sÝ­ur a­ stŠr­. UmrŠ­a um stjˇrnmßl og almenn mßlefni er lÝtil og fˇlk fßfrˇtt um flesta hluti.

 

Stutt vi­tal er vi­ Magna um mi­jan maÝ 1981 Ý Ůjˇ­viljanum og ■ß er hann spur­ur hvernig ■eim ═slendingum sem dvali­ hafa ß GrŠnh÷f­aeyjum hafi li­i­ ■etta fyrsta ßr. - Vi­ sem h÷fum veri­ ß sjˇnum h÷fum haft ■a­ ßgŠtt, en ■a­ hefur veri­ erfi­ara hjß ■eim sem eru Ý landi. Sennilega hefur dv÷lin veri­ erfi­ust fyrir b÷rnin. HÚr vantar nŠstum allt sem vi­ erum v÷n a­ heiman og krakkarnir hafa lÝka veri­ hßlf lasin ß stundum, en okkur lÝ­ur svo sem bŠrilega, svarar Magni.

 

BerfŠtt ß hv÷ssum steinum

Um mi­jan ßg˙stmßnu­ 1981 er Magni aftur kominn heim til ═slands og vi­tal birtist Ý Ůjˇ­viljanum. Bla­ama­ur spyr hvernig honum og fj÷lskyldunni hafi gengi­ a­ setjast a­ ß GrŠnh÷f­aeyjum. - Ůa­ er erfitt a­ lřsa ■vÝ Ý fßum or­um, svarar Magni. -Vi­ h÷f­um n˙ lesi­ okkur til um řmislegt og sÚ­ skřrslur fˇlks, sem haf­i komi­ ■arna ß­ur. Svo var n˙ řmislegt Ý samningnum um a­b˙na­ sem ekki stˇ­st ■egar ß hˇlminn var komi­. Vi­ vorum til dŠmis Ý lÚlegu brß­abirg­ah˙snŠ­i Ý eina fjˇra e­a fimm mßnu­i. Krakkarnir okkar ßttu lÝka vi­ viss a­l÷gunarvandamßl a­ strÝ­a, ■au voru skiljanlega ekki v÷n ■vÝ a­ hlaupa um berfŠtt ß hv÷ssum steinum og glerbrotum eins og innfŠddu b÷rnin. Svo voru ■a­ j˙ ■essar vanalegu magakveisur sem ˙tlendingar eiga vi­ a­ strÝ­a til a­ byrja me­. ┴ ■essum slˇ­um er miki­ til af ßgŠtu grŠnmeti, en okkur var rß­i­ frß ■vÝ a­ bor­a ■a­ hrßtt og ■vÝ lif­um vi­ n˙ mest ß dˇsamat til ■ess a­ byrja me­, af ■vÝ eldunara­sta­a var engin Ý brß­abirg­ah˙snŠ­inu."

 

TÝ­indama­ur Ůjˇ­viljans eins og hann kallar sig spyr um řmislegt Ý vi­talinu, m.a. um ■a­ hvernig fˇlk skemmtir sÚr. Og Magni svarar: Ůarna mß segja, a­ ma­ur sÚ manns gaman, ■vÝ engu eru kosta­ til, engar leiksřningar e­a konsertar. Fˇlk skemmtir sÚr hvert me­ ÷­ru, fŠr sÚr Ý glas og syngur. Einu sinni ß ßri er ■riggja daga karneval me­ miklu litaskr˙­i, pompi og prakt. - Hva­ er ■a­ Ý hversdagslÝfi ■essa fˇlks, sem ■Úr hefur fundist markver­ast? Magni: Ůa­ er ■essi stˇrkostlega nŠgjusemi, sem vekur manni fur­u, og ■etta fˇlk er svo ■akklßtt, ■egar eitthva­ er gert fyrir ■a­, og ■rßtt fyrir allt eru flestir gla­lyndir. Allt kemur ■etta manni spßnskt fyrir sjˇnir Ý allri ■essari ÷rbirg­, - helmingur alls fˇlksins er atvinnulaus og lifir vi­ algj÷r sultarkj÷r og ekki nema ÷rlÝtill minnihluti hinna lifa eins og kˇngar, - alla vega ß mŠlikvar­a GrŠnh÷f­aeyja.

 

Og svo er Magni spur­ur hva­ honum finnist hann hafa lŠrt af dv÷linni. Magni: Ůa­ er ˇmetanleg reynsla a­ fß a­ kynnast si­um og hßttum gj÷rˇlÝkrar ■jˇ­ar. Ůannig lŠrir ma­ur a­ bera vir­ingu fyrir ■eim, sem eru ÷­ruvÝsi en vi­. -Gsal

 
facebook
VeftÝmariti­ er ß FACEBOOK

UM VEFT═MARITIđ

 

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.
          
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is. 

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 
ISSN 1670-810