|
|
|
|
| 5. árg. 150. tbl. | 15. febrúar 2012 |
|
|
|
|
 | |
Ótalmargir samverkandi þættir koma í veg fyrir að ekki tekst að vinna
bug á hungri í heiminum. Ljósmynd: gunnisal. |
Skýrsla Save The Children
um barnadauða:
Hækkandi matvælaverð og vannæring hamla árangri
Nær helmingur fjölskyldna á Indlandi, í Nigeríu, Pakistan, Perú og Bangladesh verður að skera niður við sig í mat og börn eru látin vinna til að hjálpa fjölskyldum sínum að afla matar. Þetta eru niðurstöður nýrrar rannsóknar Barnaheilla - Save the Children í kjölfar 12 mánaða tímabils, þar sem matvælaverð hækkaði upp úr öllu valdi.
Ríflega helmingur allra vannærðra barna í heiminum býr í þeim löndum þar sem rannsóknin var gerð. Nær þriðjungur foreldra í rannsókninni segir að börn þeirra kvarti yfir því að fá ekki nóg að borða og eitt foreldri af hverjum sex hafði beðið barn sitt um að hætta í skóla og fara þess í stað að vinna til að hjálpa tilvið að greiða fyrir mat fjölskyldunnar.
Rannsóknin veitir innsýn í erfitt líf fjölskyldna í þessum löndum sem glíma við hátt hlutfall vannærðra barna. Í nýrri skýrslu Barnaheilla - Save the Children, A Life Free from Hunger: Tackling Child Malnutrion(Líf án hungurs: Tekist á við vannæringu barna), kemur fram að hækkandi matvælaverð og vannæring geti staðið í vegi fyrir því að frekari árangur náist í baráttunni við barnadauða í heiminum.
Jafnvel áður en matvælaverð hækkaði, bjuggu mörg af fátækustu börnum heims þegar við mjög rýran kost þar sem uppistaðan er hvít hrísgrjón, maís eða mjöl úr kassavarót, sem hefur mjög lítið næringargildi. Barnaheill - Save the Children vara við því að ef ekki verði gripið til samstilltra aðgerða, gæti nær hálfur milljarður barna liðið fyrir líkamlegan og andlegan vanþroska (e. stunting) á næstu 15 árum og líf þeirra verði markað af vannæringu.
"Ímyndaðu þér að þú værir foreldri sem gætir ekki gefið börnum þínum mat sem hjálpar þeim að vaxa og dafna." segir Jasmine Whitbread, framkvæmdastjóri Barnaheilla - Save the Children. "Á liðnum árum, hefur heiminum tekist að draga með stórfelldum hætti úr barnadauða, sem hefur farið úr 12 milljónum í 7,6 milljónir. Ef við missum skriðþungann núna, hefur okkur mistekist að takast á við vannæringu í heiminum. Vannæring getur skaðað börn fyrir lífstíð, veikt heila þeirra og líkama. En með samræmdu átaki, getum við boðið upp á lausnir sem binda enda á þetta hneyksli."
 | | A Life Free From Hunger - Tackling Child Malnutrition |
Þó vannæring sé undirliggjandi ástæða þriðjungs alls barnadauða í heiminum, hefur henni ekki verið veitt sama athygli eða fengið jafn mikið fjármagn og aðrar orsakir barnadauða, s.s. alnæmi/eyðni eða malaría. Þetta þýðir að á meðan að tekist hefur að draga úr barnadauða af völdum malaríu um þriðjung frá árinu 2000, hafa tölur um vannæringu barna í Afríku einungis lækkað um innan við 0,3%.
Barnaheill - Save the Children hvetja þjóðarleiðtoga til að grípa til nokkurra einfaldra aðgerða til að takast á við vannæringu með því að:
- Auka sýnileika vandans með því að setja sér markmið til að draga úr vanþroska barna
- Auka fjárframlög til beinna næringaraðgerða, s.s. brjóstagjafar og efnabætingu matvæla sem geta bjargað milljónum lífa.
- Fjárfesta í félagslegum aðgerðum sem virka til jöfnuðar og ná til þeirra fjölskyldna sem berskjaldaðastar eru og styðja minni bændur til að framleiða næringarríkari afurðir.
- Nýta fundi G8 og G20 ríkjanna til að örva pólitíska forystu í málefnum hungurs og koma á raunhæfri aðgerðaáætlun í baráttunni við vannæringu
"Á hverri klukkustund dagsins, deyja 300 börn af völdum vannæringar, oft einfaldlega af því að þau hafa ekki aðgang að grunnfæði sem er næringarríkt og við lítum á sem sjálfsagðan hlut í ríkari löndum," segir Jasmine. "Með því að bregðast við hungri og vannæringu, geta þjóðarleiðtogar breytt þessum veruleika fyrir milljónir barna í heiminum."
Fyrsta íslenska málþingið á Facebook í dag
Í dag verður þetta meðal umræðuefna á fyrsta málþingi sem haldið er á Facebook, eftir því sem best er vitað. Umræðan hefst kl. 14.00 og meðal þátttakenda eru Árni Snævarr, upplýsingafulltrúi hjá Sameinuðu þjóðunum, Ásdís Thoroddsen kvikmyndagerðarkona og leikskáld, Egill Helgason fjölmiðlamaður, Gunnar Salvarsson, kynningarstjóri Þróunarsamvinnustofnunar Íslands, Helga Vala Helgadóttir héraðsdómslögmaður, Katrín Oddsdóttur, stjórnarráðsliði og héraðsdómslögmaður, Kristín Vala Ragnarsdóttir, forseti Verk-og náttúruvísindasviðs Háskóla Íslands og Kristrún Heimisdóttir, fyrrum aðstoðarmaður utanríkisráðherra og lögfræðingur. Umræðan er öllum opin og eru gestir hvattir til að deila viðburðinum og bjóða sem flestum með sér.
Skömmu fyrir hádegi lýsti Össur Skarphéðinsson utanríkisráherra - á leikskólanum Dvergasteini - yfir stuðningi íslenskra stjórnvalda við sameiginlega yfirlýsingu félagasamtaka um heim allan um hvernig skuli binda enda á hungur í heiminum.
Bréf til Össurar
Í tilefni af útkomu skýrslu Save the Children skrifaði Jón Kalman Stefánsson rithöfundur greinarkorn í Fréttablaðið í morgun undir heitinu "Bréf til Össurar" - sem hefst á þessum orðum: "Kæri Össur, á hverri klukkustund látast 300 börn af völdum vannæringar í heiminum. Það er eins og hvert einasta barn í 25 leikskólum Reykjavíkur myndi deyja í dag - og þá er nóttin eftir. Vannæring hefur verið kölluð þögli morðinginn, um 2,6 milljónir barna deyja ár hvert af hennar sökum, það eru líklega fimm sinnum fleiri börn en í allri Danmörku.
Svolítið erfitt fyrir okkur að ná utan um þetta, hér er offita og útlitsdýrkun eitt helsta vandamálið, ef eitthvert tímaritið vill selja vel, slær það manneskju upp á forsíðu sem hefur náð af sér 50 kílóum. Það eru hversdagshetjur okkar. Hversdagshetjurnar í Eþíópíu, Pakistan, Bangladess eru þær sem komast í gegnum daginn án þess að deyja úr hungri. 7.200 börn munu ekki komast lifandi gegnum þennan miðvikudag."
|
|
|
|
|
|
 | | Ólafur Ragnar Grímsson flytur erindi á námskeiðinu. |
Námskeið um álitamál í þróunarsamvinnu og hjálparstarfi á vettvangi:
Forseti Íslands meðal fyrirlesara
- fjallar um Norður-Suður umræðuna
Ólafur Ragnar Grímsson forseti Íslands er meðal fyrirlesara á námskeiði sem Endur-menntunarstofnun Háskóla Íslands eftir til í samstarfi við utanríkisráðuneytið, Rauða kross Íslands og Þróunarsamvinnustofnun Íslands í næsta mánuði. Erindi forsetans fjallar um Norður-Suður umræðuna.
Tæplega tuttugu fyrirlesarar verða með erindi á námskeiðinu sem fjallar um þróunarsamvinnu, neyðaraðstoð, mannúðarstarf og friðaruppbyggingu. Þátttakendur fá innsýn í störf á vettvangi, stefnur og starfsemi ólíkra stofnana, þátttöku Íslands í verkefnum á þessu sviði og þeir fá að spreyta sig á krefjandi verkefnum og taka þátt í umræðum.
Fræðslan verður sett í samhengi við þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna um þróun og hvernig ólík verkefni ólíkra aðila skiptast. Hvatt verður til öflugrar umræðu um hvers kyns álitamál sem eru ofarlega á baugi á þessum vettvangi. Kennsla fer fram með fyrirlestrum, hópavinnu og umræðum.
Skráningarfrestur er fram á hlaupársdag, 29. febrúar.
Dagskrá er að finna á vef Endurmenntunarstofnunar HÍ og þar einnig hægt að ská þátttöku.
|
 | | Tanganyikavatn í Tansaníu. |
Matís hlutskarpast norrænna fyrirtækja um verkefni við Tanganyikavatn
- Oddur Már Gunnarsson verkefnastjóri segir Tansaníuverkefnið mikla áskorun
"Þetta verkefni er mikil áskorun fyrir okkur því þarna eru aðstæður allar mjög frumstæðar og ólíkar því sem við þekkjum. Við þurfum þannig að finna leiðir til að þróa fiskvinnsluna út frá því sem er til staðar en getum ekki gengið að því vísu að hafa rafmagn, olíu eða aðra orkugjafa líkt og annars staðar. Stór hluti af verkefninu snýst síðan um að þjálfa og kenna heimamönnum hvernig á að meðhöndla fiskinn og við komum til með að senda fólk frá okkur sem mun velja nokkur þorp við vatnið og leiðbeina íbúunum. Það má því segja að hluti verkefnisins verði unninn hér heima og á síðari stigum vinnum við síðan samkvæmt okkar áætlunum á staðnum. Þetta verður mjög spennandi verkefni sem við reiknum með að verði á hápunkti árið 2012," segir Oddur Már Gunnarsson, sviðsstjóri hjá Matís í frétt á heimasíðu fyrirtækisins. Oddur Már er verkefnisstjóri Tansaníuverkefnis sem Matis hefur samið um við stjórnvöld í Tansaníu. Verkefnið verður unnið með fiskimannasamfélögum við Tanganyikavatn og er fjármagnað með láni frá Norræna þróunarsjóðnum (NDF).
Matís er þekkingarfyrirtæki sem sinnir fjölbreyttu rannsókna- þjónustu- og nýsköpunarstarfi í matvælaiðnaði. Fram kemur á heimasíðu fyrirtækisins að verkefnið hafi verið boðið út á Norðurlöndunum og að Matís hafi orðið hlutskarpast í útboðinu. Ásamt Oddi Má stýrir Margeir Gissurarson, verkefnastjóri hjá Matís verkefninu, en hann starfaði um árabil hjá Þróunarsamvinnustofnun Íslands.
Tanganyikavatn er meðal stærstu ferskvatna heims, tæplega 19 þúsund ferkílómetrar að stærð. Vatnið er einnig annað dýpsta ferskvatn í heimi, 1500 metrar þar sem það er dýpst. Fjögur lönd liggja að vatninu, þ.e. Tansanía, Kongó, Búrúndí og Sambía. Tansaníubúar veiða fisk í Tanganyika en bæði veiðar og vinnsla eru með frumstæðum hætti. Verkefni Matís er meðal annars að aðstoða við þróun aðferða til að nýta fiskinn betur og gera hann verðmætari.
Matís hefur samið við íslensku fyrirtækin Ráðgarð Skiparáðgjöf ehf. og Verkfræðistofu Jóhanns Indriðasonar ehf. (VJI) um hluta verkefnisins. Ráðgarður mun veita ráðgjöf og hafa umsjón með smíði á sérhæfðu skipi sem nota á til rannsókna á Tanganyika og fiskistofnum í vatninu en verkfræðistofa VJI mun stýra innkaupum í verkefninu. Að auki hefur Matís gert samning við fyrirækið Goch í Tansaníu sem mun annast félagshagfræðilegan hluta verksins og samskipti við fiskisamfélög við Tanganyika vatn.
Nánar
|
IceMUN 2012 ráðstefna um helgina
- viltu kynna þér starfsemi Sameinuðu þjóðanna?
IceMUN 2012 ráðstefnan verður haldin helgina 17.-19. febrúar í Háskólanum í Reykjavík. Tilgangur ráðstefnunnar er að gefa háskólanemum tækifæri á að kynna sér störf Sameinuðu þjóðanna og viða að sér reynslu af alþjóðlegum samningaviðræðum. Auk fyrirlestra og fræðslu verður fundur öryggisráðsins settur á svið þar sem tekist verður á um kjarnorkuáætlun Írans.
Dagskrá þingsins er vegleg og áhugaverð enda frábær lífsreynsla fyrir alla áhugasama um Sameinuðu þjóðirnar að taka þátt í ráðstefnu sem þessari. Á föstudag tekur forseti Íslands á móti ráðstefnugestum á Bessastöðum, á laugardag verður móttaka fyrir fulltrúa sendiráða þeirra landa sem eiga fulltrúa í öryggisráðinu og aðra gesti og ráðstefnunni lýkur síðan á sunnudag.
Skráning fer fram á mun@mun.is en nánari dagskrá er að finna á heimasíðu MUN.
Þátttakendur sitja sem fulltrúar ríkis sem eiga aðild að öryggisráðinu. Þeir þurfa að kynna sér utanríkisstefnu og menningu þess ríkis, kynna sér kjarnorkuáætlun Írana og funda samkvæmt starfsreglum öryggisráðsins. Ef vel gengur er ályktun gefin út áður en helgin er úti. IceMUN er góður vettvangur fyrir þjálfun í framkomu, ræðumennsku, samskiptum og samningatækni. IceMUN er einnig skemmtileg upplifun og gott tækifæri til að kynnast fólki með áhuga á alþjóðamálum. Upplýsingar um Íran má nálgast hér eða á global.is
|
 | | Hluti af nýja barnaþorpinu í Kenía. Ljósmynd: SOS |
Nýtt SOS barnaþorp við Viktoríuvatn
Nýverið lauk framkvæmdum við nýtt SOS Barnaþorp í Kisumu í Kenía með sérstakri hátíðarathöfn. Dr. Ida Odinga, eiginkona forsætisráðherra landsins, var viðstödd hátíðina. Kisumu er staðsett við NA-strönd Viktoríuvatns og er nýja barnaþorpið byggt uppi á hæð með stórkostlegt útsýni yfir vatnið.
Nýja barnaþorpið samanstendur af 15 heimilum og geta allt að 10 börn búið á hverju heimili, eða alls 150 börn sem áður voru umkomulaus. Samhliða nýja barnaþorpinu byggðu samtökin einnig vandaða heilsugæslustöð og leikskóla sem íbúar Kisumu geta nýtt sér. |
|
|
|
Mannréttindi leiðarljós í finnskri þróunarsamvinnu - Finnar gefa Daníel Ortega upp á bátinn
Stjórnvöld í Finnlandi hafa ákveðið að mannréttindi verði leiðarljós í þróunarsamvinnu landsins og samtímis er tekin sú ákvörðun að ljúka samstarfi við Níkaragva. Skýringin á þeirri ákvörðun er sú að stjórnvöld í Níkaragva hafa að mati Finna þokast sífellt nær einræði í stjórnartíð Daníels Ortega. Finnar hafa stutt þróunarsamvinnu í landinu um þriggja áratuga skeið og stjórnvöld þar fengið einna hæstu framlögin um langt árabil, eða sem nemur um 10 milljónum evra árlega síðustu árum. Fram kemur í fréttum að niðurskurðurinn hefjist á næstunni, í síðasta lagi snemma í marsmánuði.
Richardo Alvaro sendiherra Níkaragva í Finnlandi kveðst í samtali við HS vonast til þess að breyta afstöðu Heidi Hautala þróunarmálaráðherra en þau eiga fund um málið í dag. "Finnland hefur átt stóran þátt í því að draga úr fátækt í Níkaragva. Ég hef vonir um að ráðherrann muni heimsækja landið og sjá sjálf að árangurinn er raunverulegur," er haft eftir Alvaro. Ráðherrann segir hins vegar að Finnland geti ekki haldið áfram tvíhliða þróunarsamvinnu sökum skorts á gagnsæi og spillingu. Fram kemur ennfremur að Finnar ætli að fækka samstarfsríkjum.
|
|
K R Æ K J U R
- - - - - - - - - - - - - - - - - - |
|
|
Menntun í Afríku | |
- eftir Vilhjálm Wiium verkefnastjóra ÞSSÍ í Malaví
 | |
Bekkur undir berum himni. Mynd frá Malaví: gunnisal |
Í flugvélinni frá Lúsöku til Næróbí fyrir nokkrum dögum var sessunautur minn kenísk kona. Kona á framabraut mætti líklega kalla hana. Hún lét sig engu skipta öll mín litlu skilaboð um að fá að vera í friði. Ruddist yfir minn ipod og heyrnartól þangað til ég sá að mér, tók heyrnartækin úr eyrunum og slökkti á tónlistinni. Þetta var hin skemmtilegasta kona og ræddum við allskonar hluti á leiðinni. Kom í ljós að hún hefur alla tíð verið mjög flughrædd, en flýgur oft vegna vinnunnar, og er því skipulega að reyna að yfirvinna hræðsluna. Eitt skref í því er að spjalla við sessunautana. Í þetta sinn var það ég.
Eitt umræðuefni voru börnin okkar, sér í lagi menntun þeirra. Ég hef kynnst mörgun Afríkubúum í hennar sporum. Einhvers staðar á milli þrítugs og fertugs, með góða menntun, iðulega meistara- eða doktorsgráðu, og oftar en ekki í ágætis starfi hjá hinu opinbera í heimalandinu. Millistjórnendur af einhverju tagi. Væru skilgreind í millistétt í vestrænum löndum. Að mörgu leyti eins og hinn dæmigerði Íslendingur, hafa það gott en þurfa að hafa fyrir því.
Eitt á þetta afríska millistéttarfólk yfirleitt alltaf sameiginlegt. Að vilja ekki senda börnin sín í almenna skólakerfið í sínu landi, heldur leggur góðan hluta af sínum tekjum í skólagjöld í einkaskólum. Þetta ræddum við í gær. Almennir skólar eiga við mörg vandamál að etja. T.d. eru kennarar oft illa menntaðir. Svo samanstendur hver bekkur af 60 til 180 börnum. Ímyndið ykkur að hafa stjórn á 120 átta ára krökkum í skólastofu sem kannski er hönnuð fyrir 40 til 50. Er hægt að fylgjast með árangri einstaks nemenda? Auðvitað ekki. Það segir sig sjálft. Svo eru skólagögn af skornum skammti. Einfaldir hlutir eins og blýantar og stílabækur eru oft ekki til staðar nema í mjög takmörkuðum mæli. Ekki að tala um kennslubækur.
Ég veit af eigin reynslu að þetta eru engar ýkjur. Ég hef komið í fjölda skóla í Namibíu, Malaví, Úgöndu og Mósambík, og sagan er alls staðar sú sama. Almennu skólarnir eru langt frá því að vera í standi til að veita skikkanlega menntun. Á meðan þetta er svona þá er nær ómögulegt að rífa þessi lönd upp úr fátækt. Skelfilegt en satt. Ég get í raun ekki nefnt eitt einasta Afríkuland sunnan Sahara sem ástandið er ekki svona. Þekki ekki til í Arabaríkjunum í norður-Afríku til að geta dæmt um ástandið þar.
Því greiða þeir foreldrar sem tök hafa á 30-40% af ráðstöfunartekjunum í skólagjöld og önnur tengd útgjöld. Þannig fjölgar sem betur fer menntuðu fólki.
En framgangurinn er hægur. Alltof hægur.
|
|
Morgunverðarfundur Alþjóðlega jafnréttisskólans:
Kynbundin áhrif loftslagsbreytinga -
samstarf við Úganda
| |
 Föstudaginn 24. febrúar verður haldinn morgunverðarfundur Alþjóðlegs jafnréttisskóla við Háskóla Íslands (GEST Programme) um kynbundin áhrif loftslagsbreytinga í Úganda. Fundurinn verður haldinn á Hótel Sögu (Snæfell), kl. 08:15-10:00, og fer fram á ensku.
Aðgangseyrir er 1.950 kr. og frítt fyrir námsmenn gegn framvísun Stúdentakorts, morgunverðar-hlaðborð er innifalið. Fundurinn er opinn öllum og hvetjum við áhugasama til að mæta og kynna sér málefnið. Vinsamlega skráið þátttöku með því að senda póst á netfangið gest@hi.is fyrir fimmtudaginn 23. febrúar 2012.
8:30 - Svandís Svavarsdóttir, umhverfisráðherra: Ávarp
Annadís Rúdólfsdóttir, námsstjóri Alþjóðlegs jafnréttisskóla (GEST): Hvað er Alþjóðlegur jafnréttisskóli?
8:40 - Hugi Ólafsson, formaður samninganefndar Íslands um loftslagsmál:
Hvar standa samningar eftir ríkjaráðstefnu SÞ í Durban?
8:50 - Maria Goreth Nandago, verkefnisfulltrúi Þróunarsamvinnustofnunar Íslands (ÞSSÍ) í Kampala: Niðurstöður rannsóknar á áhrifum loftslagsbreytinga á konur og karla í Úganda.
9:10 - Jón Geir Pétursson, sérfræðingur í umhverfisráðuneytinu: Hvers vegna námskeið um kynbundin áhrif loftslagsbreytinga í þróunarlöndum?
9:20 - Anna Pála Sverrisdóttir, sérfræðingur í utanríkisráðuneytinu:
Stefna Íslands um loftslagsmál og kynjasjónarmið.
9:30 - Fyrirspurnir og umræður
Fundarstjóri: Þórunn Sveinbjarnardóttir, fyrrv. umhverfisráðherra.
|
|
Frjáls félagasamtök í alþjóðlegu hjálparstarfi: | |
Veftímaritið hefur farið þess á leit við frjáls félagasamtök í alþjóðlegu hjálparstarfi að gera stuttlega grein fyrir starfsemi sinni og viðfangsefnum á þessu ári. Pistill dagsins er frá Barnaheill - Save the Children á Íslandi og starfi samtakanna á erlendri grundu.
Menntaverkefni í Paderhéraði í Norður-Úganda
Helstu áherslur Barnaheilla - Save the Children á Íslandi í verkefnum á erlendri grundu snúa að neyðaraðaðstoð á hamfarasvæðum og grunnmenntun barna. Samkvæmt barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna eiga öll börn rétt á endurgjaldslausri grunnmenntun. Mikilvægt er að viðhalda menntun, hreinlæti og heilbrigði við aðstæður sem skapast vegna stríðs eða náttúruhamfara. Í þeim tilfellum þegar byggingar og innri viðir samfélagsins skemmast er mikil hætta á að menntun stöðvist, að minnsta kosti tímabundið. Falli skólaganga niður hjá börnum í lengri tíma getur það haft alvarlegar afleiðingar og þau eiga erfitt með að hefja skólagöngu aftur. Fyrir utan húsaskjól og mat, veita samtökin börnum á hamfarar- og neyðarsvæðum tækifæri með því að stuðla að menntun og betra hreinlæti til að forðast sjúkdóma.
 | |
Barnaheill - Save the Childen á Íslandi styðja börn til mennta í Padarhéraði í norðurhluta Úganda. Ljósmynd: gunnisal |
Barnaheill - Save the Children á Íslandi hafa frá árinu 2007-2011 lagt tæplega 67 milljónir króna í menntaverkefni samtakanna í Pader-héraði í Norður-Úganda, með ríkulegum stuðningi utanríkisráðu-neytisins. Fyrir fjármagnið hafa verið byggðir skólar og kennarabústaðir með allri nauðsynlegri aðstöðu. Haldin hafa verið þjálfunarnámskeið fyrir kennara og skólayfirvöld og fræðslufundir með skólafólki, foreldrum og fleirum um réttindi barna. Sömuleiðis hafa verið námskeið fyrir börn til að fræða þau um réttindi sín og virkja þau til að taka þátt í skólastarfi og uppbyggingu samfélagsins. Kennarar, foreldrar og börn hafa fengið fræðslu um heilsuvernd og varnir gegn sjúkdómum, þ.á m. alnæmi. Námsgögnum hefur verið dreift til fjölda barna og þátttaka foreldra í skólastarfi verið efld.
Verkefnið, sem Barnaheill - Save the Children á Íslandi styðja í Pader- og Agoge-héruðum fram til ársins 2013, miðar að því að auka skólaaðgang, bæta gæði menntunar, auka heilbrigði og auka vernd ríflega 30 þúsunda barna í héruðunum. Sérstök áhersla er lögð á að ná til barna sem ekki eru í skóla, og þá sérstaklega stúlkna, að bæta kennsluaðferðir og kennsluumhverfi og styðja menntayfirvöld í því að efla menntun og vernda börn gegn ofbeldi og misnotkun.
Stríðsátökin í Norður-Úganda, sem stóðu í 20 ár og lauk árið 2008, leiddu til algjörs hruns og eyðileggingar á innviðum samfélagsins. Tugir þúsunda manna flúðu heimili sín vegna átaka og eyðileggingar og margir dvöldu langdvölum í flóttamannabúðum. Eftir að öryggi á svæðinu jókst, hafa flóttamenn snúið til baka til heimkynna sinna og eru Barnaheill - Save the Children í Úganda á meðal þeirra samtaka sem hafa unnið með stjórnvöldum og S.þ. að því að aðstoða fólk við að snúa til baka. Stuðningurinn felst m.a. í uppbyggingu menntunar og heilsugæslu, í öryggi og vernd barna, í tryggu lifibrauði fjölskyldna og efnahagslegri uppbyggingu.
Þar sem félagslegt net og viðmið eru hrunin, eiga stúlkur það mjög á hættu á að verða fyrir kynferðislegu ofbeldi og misnotkun. Heimilisofbeldi er einnig útbreitt. A.m.k. 32% kvenna í Norður-Úganda hafa orðið fyrir kynferðislegu ofbeldi, þar á meðal í skólanum. Meirihluti þeirra varð fyrir ofbeldinu strax á barnsaldri. Barnaheill - Save the Children í Úganda leggja áherslu á aðgerðir til að bæta öryggi og vernd barna í skólum og til að auka gæði menntunar.
Skortur á heilbrigðisþjónustu í skólum og skortur á salernum og hreinlætisaðstöðu er mjög erfiður fyrir börnin, ekki síst stúlkur. Komið hefur í ljós að margar stúlkur hætta í skóla vegna skorts á hreinlætisaðstöðu, slæmrar heilsu, ótímabærrar þungunar, hættulegra fóstureyðinga og annarra félagslegra vandamála. Skólabörn þjást mörg af sjúkdómum sem eru tilkomnir vegna ónógs hreinlætis, s.s. húðsjúkdómum, niðurgangi og malaríu. Aðgangur að heilsugæslu er víða mjög takmarkaður og um 60% íbúanna þurfa að fara lengra en fimm kílómetra leið á næstu heilsugæslu. Þetta hefur áhrif á heilsu barna og ungs fólks.
Þó endurkoma flóttafólks til heimkynna þeirra sé mikilvægt skref fyrir fólk sem búið hefur lengi við átök, allsleysi og óöryggi, þá eru öryggi og vernd ennþá stórmál fyrir marga einstaklinga og fjölskyldur. Mikið verk er óunnið á því sviði. Munaðarlaus börn og heimili, þar sem börn eru í forsvari, eru sérlega berskjölduð.
Sjá ennfremur nýja frétt um stuðning íslenskra stjórnvalda við verkefnið.
|
|
Saga íslenskrar þróunarsamvinnu XIV. hluti |
 | |
Frétt Tímans um Bjart og ferðina til Grænhöfðaeyja 3. maí 1980. |
Ferðbúist til átján mánaða dvalar á Grænhöfðaeyjum
Fyrsta stóra tvíhliða verkefni Íslendinga í alþjóðlegri þróunarsamvinnu fólst í samstarfi við stjórnvöld á Grænhöfðaeyjum sem stóð yfir í tæpa tvo áratugi, frá 1981 til 1999. Aðdragandi verkefnisins var rakinn í Veftímaritinu 24. janúar síðastliðinn. Þar var komið sögu að fyrir lá á skrifstofu Aðstoðarinnar við þróunarlöndin síðla árs 1979 uppkast að samningi að beiðni stjórnvalda á Grænhöfðaeyjum um stuðning við fiskveiðar. Kostnaðurinn var metin á 160 milljónir en hafði ekki verið tekinn inn í fjárlagfrumvarp ársins 1980.
Úr fjármálunum rættist við endanlega gerð fjárlaga og ákvörðun er tekin um að Aðstoð Íslands við þróunarlöndin kaupi skip fyrir tilraunaveiðar og þjálfun. Þá er send út fréttatilkynning, dagsett föstudaginn 15. febrúar, svohljóðandi:
Aðstoðin kaupir skip
 | |
Hluti af auglýsingunni 3. apríl 1980. |
"Ákveðið hefur verið að veita Cap Verde aðstoð við eflingu fiskveiða á eyjunum í samræmi við beiðni stjórnvalda þar um þróðaraðstoð héðan. Aðstoðin mun felast í því að sent verður fiskiskip með skipstjóra og vélstjóra til veiðitilrauna og þjálfunar, auk þess sem kunnáttumaður á sviði útgerðar og sjóvinnu mun veita aðstoðarverkefni þessu forstöðu í landi og stunda ýmis leiðbeiningarstörf. Munu menn þessir væntanlega dveljast á Cap Verde í eitt og hálft ár. Stálskipið Víkurberg, 208 rúmlestir, smíðað árið 1965, hefur verið keypt til verkefnis þessa og verður það á næstunni búið út til fararinnar en stefnt er að því að það geti lagt af stað til Cap Verde í næsta mánuði." Fyrsti kaupandi að skipinu, sem smíðað var í Austur-Þýskalandi, var Síldarvinnslan á Neskaupstað og því var gefið nafnið Bjartur.
Í Þjóðviljanum daginn eftir, 17. febrúar 1980, er rekinn forsaga málsins, ferð Baldvins Gíslasonar skipstjóra suður eftir, og heimsóknir fiskimálastjóra eyjanna og sendiherra hingað til lands, skýrt er frá stjórnamálasambandi landanna og för Einars Benediktssonar sendiherra, Árna Benediktssonar og Birgis Hermannssonar til Grænhöfðaeyja, eins og áður hefur verið sagt frá hér. Síðar í sömu viku birtir Morgunblaðið frétt með fyrirsögninni "Víkurberginu breytt í Grænhöfðaför" og greinir frá því að verið sé að vinna að ýmsum breytingum á skipinu hjá Vélsmiðjunni Bjarma í Hafnarfirði. "Meðal annars er verið að útbúa skipið fyrir togveiðar, línuveiðar og veiðar með humargildrur." Í fréttinni segir að kaupverð skipsins hafi verið 230 milljónir, seljandinn hafi verið Þormóður rammi á Siglufirði. "Þeir þrír, sem ráðnir verða í fyrrnefndar stöður, eiga að kenna innfæddum að fara með skip og veiðarfæri, kenna siglingafræði, sjá um tilraunaveiðar á gjöfulum hafsvæðum þarna í kring. Að 18 mánuðum liðnum verður skipið væntanlega afhent innfæddum að gjöf frá Íslendingum, en fram að því mun skipið sigla undir íslenskum fána."
Halldór, Magni og Árni
Auk þess að auglýsa eftir þremur starfsmönnum í verkefnið, skipstjóra, vélastjóra og útgerðarmanni, birtist auglýsing í byrjun apríl 1980 frá Aðstoðinni þar sem auglýst er eftir notuðum veiðarfærum. Þar segir m.a. "Samgöngur við eyjarnar eru ekki greiðar frá Íslandi. Ekki er heldur fullljóst hvers konar veiðarfæri né veiðiaðferðir henta. Því er lagt kapp á að hafa sem fjölbreyttastan veiðibúnað með héðan að heiman strax í upphafi." Fram kemur í auglýsingunni að leitað sé eftir hverskyns búnaði í góðu ásigkomulagi, m.a. loðnunót, togveiðarfærum hverskonar, gálgum og rúllum, léttabáti, sextant, sjóúri og fleiru. Tekið er að gjafir sem kunni að berast A.Í.V.Þ. vegna þessa verkefnis verði metnar til fjár og geti leitt til skattívilnana. "Vinsamlegast hafið samband við Halldór Lárusson, sími 2761, Keflavík, eða Magna Kristjánsson, sími 7255, Neskaupstað," segir í auglýsingunni.
Þarna eru semsagt nafngreinir í fyrsta sinn tveir af þremur Íslendingum sem eru þessa vordagana árið 1980 að undirbúa ferð til Grænhöfðaeyja í þróunarverkefni. Halldór Lárusson er skipstjórinn, Magni Kristjánsson er útgerðarstjórinn, og þriðji maður er Árni Halldórsson vélstjóri. "Þeir fara með fjölskyldur sínar og vera 12 manns í Íslendinganýlendunni á Grænhöfðaeyjum," segir Morgunblaðið 23. apríl. Þar kemur líka fram að skipið verði 18 til 20 daga á leiðinni. Umsækjendur um stöðurnar voru um fjörutíu talsins.
Viðhöfn við höfnina í Hafnarfirði
Halldór, Magni og Árni leggja af stað á Bjarti að kvöldi laugardagsins 3. maí og það er fjölmenni í brúnni á gamla Víkurberginu sem nýjanleik hefur verið nefnt Bjartur því allir stjórnarmenn Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin eru komnir til að kveðja. Að morgni þessa merkisdags í sögu íslenskrar þróunarsamvinnu er eftirfarandi skrifað á forsíðu Tímans: "Í kvöld mun Bjartur RE leggja af stað til Grænhöfðaeyja og er ráðgert að skipið verði komið á ákvörðunarstað þann 23. n.k., en það mun koma við til þess að sækja veiðarfæri á Austfjörðum og í Cork á Írlandi til þess að taka olíu." Síðar í fréttinni kemur fram að fjölskyldur íslensku áhafnarinnar muni fara suðureftir síðar, en ætlunin sé að Bjartur verði þarna í ár, til að byrja með, en sex mánuðum lengur, ef vel gengur og um semst, eins og segir í fréttinni.
Framhald eftir viku. -Gsal |
|
| |
 | |
Skráið ykkur AFTUR í Fésbókarhópinn! |
|
UM VEFTÍMARITIÐ
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja senda okkur ábendingu um efni eða afskrá sig af netfangalista eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra.
Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ | | ISSN 1670-810 |
|
|
|
