EHI
logo
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
gunnisal
5. ßrg. 149. tbl.
8. febr˙ar 2012
Al■.bla­i­
DŠmi um ßhuga almennings og sÚrstaklega ungs fˇlks ß sj÷unda ßratugnum. FrÚtt Al■ř­ubla­sins 24. oktˇber 1968.
 
FrŠ­igrein um upphaf Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu eftir KristÝnu Loftsdˇttur prˇfessor:

 

LÝtill ßhugi stjˇrnvalda en stˇrhuga almenningur

 

Stˇrhuga ═slendingar: Forsaga og upphaf Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu, er heiti frŠ­igreinar eftir KristÝnu Loftsdˇttur prˇfessor vi­ Hßskˇla ═slands, sem birtist fyrst Ý desember sÝ­astli­num Ý vefritinu Stjˇrnmßl & stjˇrnsřsla.  Af lestri greinarinnar er ljˇst a­ "stˇrhuga ═slendingar" Ý titlinum vÝsar til mikils ßhuga almennings ß ■rˇunarsamvinnu en ekki stjˇrnvalda enda segir Ý ni­urlagi greinarinnar:

 

"┴hugavert er a­ stjˇrnv÷ld vir­ast ekki hafa sÚ­ sÝnum hagsmunum best borgi­ me­ virkri ■ßttt÷ku Ý ■rˇunarsamvinnu, eins og kemur berlega fram Ý ■eim lßgu fjßrframl÷gum sem reidd voru fram til stofnunarinnar A­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin. Ůrßtt fyrir mikinn ßhuga almennings vir­ist opinber ■rˇunarsamvinna ß fyrstu ßrunum hafa hvÝlt a­ mest leyti ß her­um ■eirra sem a­ stofnunni A­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin stˇ­u og jafnframt vir­ist ßhugi stjˇrnvalda ß ■vÝ a­ grei­a g÷tu ■eirra, sem fyrstir hˇfu st÷rf innan ■rˇunarsamvinnu, vera lÝtill. Starf Ëlafs Bj÷rnssonar vir­ist ■annig a­ miklum hluta hafa helgast af ■vÝ a­ glÝma vi­ stjˇrnv÷ld Ý ■eim efnum og reyna a­ sřna fram ß mikilvŠgi ■ess a­ efla stofnunina. Geta mß sÚr ■ess til a­ Ý huga almennings hafi tr˙in ß mikilvŠgi ═slands sem ■jˇ­ar ß me­al ■jˇ­a veri­ mikilvŠg sem og s˙ sřn a­ Ýslenska ■jˇ­rÝki­ Štti a­ sinna sÝnum skyldum ß sama hßtt og ÷nnur vestrŠn rÝki.

 

UmrŠ­a samofin ■jˇ­ernishyggju

Greinin hefst ß umfj÷llunin um mˇtun al■jˇ­legrar ■rˇunarsamvinnu ˙ti Ý hinum stˇra heimi og hugmyndafrŠ­ilegt forrŠ­i hennar. ═ inngangii segir or­rÚtt: "Ůar er fjalla­ sÚrstaklega um ßhrif MatvŠla- og Landb˙na­arstofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna (Food and Agriculture Organization - FAO). Raki­ er svo stuttlega hvernig vi­fangsefni­ "■rˇunarl÷nd" birtist Ý Ýslensku samhengi og hvernig megi sjß ßhrif frß al■jˇ­legum straumum ß umrŠ­u og lÝf ═slendinga um fŠ­u÷ryggi ˙ti Ý hinum stˇra heimi og ßbyrg­ ■jˇ­rÝkjanna Ý ■vÝ samhengi, sem endurspeglast einnig Ý auknum ■rřstingi ß stjˇrnv÷ld a­ hefja ■rˇunarsamvinnu. A­ lokum er fjalla­ um nokkra ■Štti Ý fyrstu skrefum stofnunarinnar A­sto­ ═slands vi­ ■rˇunarl÷ndin sem sett var ß fˇt 1971. Undirstrika­ er hvernig umrŠ­a um ■rˇunarsamvinnu er samofin Ýslenskri ■jˇ­ernishyggju og hvernig s˙ umrŠ­a er undir ßhrifum frß al■jˇ­legum stofnunum ■ar sem ■au l÷nd, sem t÷ldu sig ■rˇu­, ßlitu ■a­ skyldu sÝna a­ koma hinum fßtŠkari til bjargar. Heimildir greinarinnar byggja ß textum frß skjalas÷fnum og dagbl÷­um og mß Ý ■vÝ samhengi leggja ßherslu ß a­ henni er ekki Štla­ a­ vera tŠmandi ˙ttekt ß upphafi ■rˇunarsam vinnu ß ═sland heldur mun frekar a­ ÷rva frekari ßhuga ß rannsˇknum ß ■essu svi­i."

 

Mikill ■rřstingur frß almenningi

SÝ­ar Ý ritger­inni segir: "Mikill ■rřstingur var frß almenningi ß ═slandi ß sj÷unda ßratugnum um a­ Ýslenska rÝki­ tŠki a­ sÚr formlega ■rˇunarsamvinnu Ý Štt vi­ ■a­ sem tÝ­ka­ist ß hinum Nor­url÷ndunum. Fjßrsafnanir voru Ý gangi svo sem til stu­nings fˇrnarl÷mbum hungursney­arinnar Ý Biafra og einnig var skora­ ß Ýslenska rÝki­ a­ sam■ykkja l÷g um ■rˇunarsamvinnu. ١ mß einnig greina Ý ■essum umrŠ­um ßhyggjur af Ýslensku efnahagsßstandi sem gekk Ý gegnum mikla erfi­leika ß ■essu tÝmabili. Samt÷kin Herfer­ gegn hungri voru framarlega Ý hˇpi ■eirra sem t÷ldu mikilvŠgt a­ rÝki­ tŠki a­ sÚr hlutverk Ý ■rˇunarsamvinnu en samt÷kin voru stofnu­ fyrir atbeina Ăskulř­ssambands ═slands og Ýslensku FAO-nefndarinnar.

 

Hugmyndin um ■rˇunarhjßlp

═ ˙tdrŠtti segir a­ hugmyndin um ■rˇunarhjßlp til handa fßtŠkari hlutum heimsins hafi fengi­ hugmyndafrŠ­ilegt forrŠ­i um mi­ja 20. ÷ld og ■ß sem lei­ til a­ skilja st÷­u ˇlÝkra hluta heimsins. "Ůrßtt fyrir a­ deilt hafi veri­ um lei­ir e­a ˙tfŠrslu a­ ■rˇun, var s˙ hugmynd, a­ sumar ■jˇ­ir vŠru van■rˇa­ar og fyrir bŠri sem hef­u yfir a­ rß­a tŠknilegri sÚrfrŠ­i■ekkingu sem fŠra myndi samfÚl÷g frß einu stigi ■rˇunar yfir ß anna­. S÷fnun upplřsinga til a­ sta­setja samfÚl÷g ß ■rˇunarskala nß­i til smŠstu ■ßtta mannlegs samfÚlags og gaf hugmyndinni um ■rˇunarl÷nd ß■reifanlegt inntak," segir ■ar.

 

FrŠ­igrein KristÝnar Ý heild 

gunnisal
B÷rn eru ekki ■au einu sem malarÝa leggur a­ velli. Ljˇsm. gunnisal
Deilt um t÷lfrŠ­ig÷gn um dßnartÝ­ni af v÷ldum malarÝu:

 

Lßtast tv÷falt fleiri ˙r sj˙kdˇmnum en ß­ur var tali­?

 

Dau­sf÷ll af v÷ldum malarÝu e­a mřrark÷ldu eru tv÷falt fleiri en ß­ur var tali­. Sj˙kdˇmurinn leggur a­ velli 1,2 milljˇnir manna ßri, ekki 655 ■˙sund, eins og Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin (WHO) hefur gefi­ upp. Nřju upplřsingarnar birtust Ý sÝ­ustu viku i lŠknaritinu The Lancet me­ vÝsan Ý rannsˇkn bandarÝskrar stofnunar, IHME (Institute for health metrics and evaluation). WHO segist standa vi­ t÷lur sÝnar.

 

Skřringin ß ■essum mikla mun ß dßnartÝ­ni af v÷ldum malarÝu felst Ý ■vÝ a­ rannsˇknir hafa einskor­ast vi­ b÷rn, segir IHME.  N˙ kemur ß daginn a­ tug■˙sundir fullor­inna sem lßtist hafa af mřrak÷ldu hafa veri­ vantaldir vegna ■ess a­ almennt var ßliti­ a­ sj˙kdˇmurinn vŠri fyrst og fremst banvŠnn ■egar b÷rn veiktust. Ůess vegna beindust rannsˇknir ß umfangi og mat ß dßnartÝ­ni a­ b÷rnum.

 

LŠknisfrŠ­in hefur kennt a­ ■eir sem fß malarÝu ß barnsaldri myndi mˇtefni og deyi sjaldnast af v÷ldum sj˙kdˇmsins ß fullor­insaldri. "Ůa­ er einfaldlega rangt," segir Christopher Murray framkvŠmdastjˇri IHME Ý frÚttavi­t÷lum.

 

Rannsˇknir bandarÝskra fyrirtŠkisins lei­a Ý ljˇs a­ r˙mlega fjˇrir af hverjum tÝu sem lßtast af malarÝu eru fimm ßra og eldri. SamkvŠmt s÷gulegum gagnabanka IHME lÚtust 995 ■˙sund manns af v÷ldum sj˙kdˇmsins ßri­ 1980, 1.8 milljˇnir manna ßri­ 2004 og 1.2 milljˇnir ßri­ 2010. Gˇ­ur frÚttirnar eru ■vÝ ■Šr a­ dau­sf÷llum fŠkkar.

 

Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunin gefur lÝti­ fyrir rannsˇkn IHME og kve­st standa vi­ t÷lfrŠ­i sÝna. A­ mati WHO er stˇr hluti upplřsinga sem birtast Ý Lancet-greininni bygg­ar ß s÷gus÷gnum frß Šttingjum en ekki ß raunverulegum rannsˇknarg÷gnum.

 -
-
-
-

OECD

Breska rÝkisstjˇrnin fellur frß markmi­inu um 0.7%

 

Breska rÝkisstjˇrnin haf­i sett sÚr ■a­ takmark a­ framl÷g Breta til ■rˇunarmßla nŠmu 0.7% af ■jˇ­artekjum. Jafnframt haf­i rÝkisstjˇrnin gefi­ fyrirheit um a­ l÷gbinda ßkvŠ­i ■ess efnis a­ framl÷g nŠ­u ■essari tilteknu prˇsentut÷lu Ý samrŠmi vi­ r˙mlega fj÷rutÝu ßra sam■ykkt Sameinu­u ■jˇ­anna. N˙ hefur stjˇrnin hins vegar falli­ frß ■essum skuldbindingum - og fŠr af ■eim s÷kum a­ finna til tevatnsins, a­ s÷gn breskra fj÷lmi­la.

 

Andrew Mitchell rß­herra ■rˇunarmßla ver hins vegar ßkv÷r­un stjˇrnarinnar a­ vÝkja frß markmi­inu me­ ■eim r÷kum a­ almenningi muni ■ykja ■a­ skjˇta sk÷kku vi­ ß tÝmum efnahags■renginga a­ l÷gfesta slÝkt ßkvŠ­i.

 

Nßnar

 

IRIN
Fj÷lskyldur bÝ­a eftir mat Ý BadBado flˇttamannab˙­unum Ý Mˇgadishu. Ljˇsmynd: Kate Holt/ IRIN
Danir tv÷falda fjßrframl÷g til SˇmalÝu

 

Christian Friis Back ■rˇunarmßlarß­herra Dana var Ý heimsˇkn Ý SˇmalÝu Ý li­inni viku, fyrstur danskra rß­herra til a­ heimasŠkja ■etta strÝ­shrjß­a land Ý ßratug. ═ fer­inni gaf rß­herrann ˙t ■ß yfirlřsingu a­ d÷nsk stjˇrnv÷ld hef­u ßkve­i­ a­ tv÷falda fjßrframl÷g til ■rˇunarsamvinnu nŠstu ■rj˙ ßrin. "Hvergi hef Úg hitt fyrir fˇlk sem er jafn berskjalda­ og hÚr Ý SˇmalÝu," er haft eftir rß­herranum Ý Politiken. "FßtŠkt er yfir■yrmandi, fjˇrar milljˇnir manna vi­ hungurm÷rk, vopnu­ ßt÷k vÝ­s vegar, og fj÷ldi fˇlks ß vergangi vi­ afskaplega bßgar a­stŠ­ur. Ůetta fˇlk ■arf ß hjßlp a­ halda," sag­i rß­herrann.

 

Danmark fordobler bistand til Somalia/ Jyllandsposten

-

Danmark satser stort i Somalia/ Politiken / Politiken 

-

Somalia: Aid levels must be sustained to consolidate humanitarian gains /ReliefWeb

StefßnJˇnForsetinn gagnrřnir frjßls fÚlagasamt÷k

 

Bingu wa Mutharika forseti MalavÝ beindi spjˇtum sÝnum a­ frjßlsum fÚlagasamt÷kum Ý rŠ­u ß d÷gunum og sag­i spillingu ekki a­eins vera vandamßl Ý rÝkisstjˇrninni. SÚrstakur dagur er ßrlega helga­ur barßttu gegn spillingu Ý MalavÝ og forsetinn nota­i tŠkifŠri­ Ý sÝ­ustu viku og sag­i a­ framlagsrÝki Šttu a­ nota s÷mu mŠlistikur ß frjßls fÚlagasamt÷k eins og stjˇrnv÷ld og krefjast gagnsŠis Ý sama mŠli.

 
Veitendur ■rˇunarfjßr hafa Ý vaxandi mŠli sni­gengi­ rÝkisstjˇrn MalavÝ og flutt fjßrmuni beint til frjßlsra fÚlagasamtaka Ý ■vÝ augnami­i a­ nřta ■a­ betur Ý ■ßgu fßtŠkra. Forsetinn er ˇsßttur vi­ ■essa ■rˇun en a­ mati fulltr˙a mannrÚttindasamtaka Ý MalavÝ missir gagnrřni forsetans marks ■vÝ frjßls fÚlagasamt÷k ■urfi a­ standa framlagsrÝkjum reikningsskil ß ÷llum fjßrmunum.
 

 

unart

List Ý ■ßgu fri­ar 2012:

Samkeppni fyrir b÷rn og unglinga

 

List Ý ■ßgu fri­ar 2012 er nř samkeppni Štlu­ b÷rnum og unglingum ß

aldrinum fimm til sautjßn ßra sem hefur veri­ hleypt af stokkunum ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna. Ůßtttakendur eiga a­ horfa ß myndband ß netinu og nota sÝ­an Ýmyndunarafl sitt til a­ draga upp mynd af kjarnorkuvopnalausum heimi.

 

Heimilt er a­ teikna, mßla, rissa, nota penna, trÚliti, vaxliti, kol, oliu- vatns- e­a akrÝlliti. Ekki er hins vegar heimilt a­ nota ljˇsmyndir e­a t÷lvur vi­ myndvinnsluna. Hla­a ber afrakstrinum ß vefsÝ­u keppninnar http://www.unartforpeace.org ß ljˇsmynd e­a skanna­ri sÝ­u.

 

Nßnar

┌rslitaleikir AfrÝkukeppninnar fara fram um helgina
Kynningarmyndband um AfrÝkukeppnina
Kynningarmyndband um AfrÝkukeppnina


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AfrÝkukeppnin 2012 Ý knattspyrnu hefur sta­i­ yfir sÝ­ustu dagana og lřkur um helgina. AfrÝkukeppnin - African Cup of Nations - hˇfst 21. jan˙ar og fer fram Ý Gabon og Mi­baugs GÝneu. Fj÷gur li­ eru ßfram Ý keppninni: SambÝa, Gana, MalÝ og FÝlabeinsstr÷ndin. Leikirnir Ý undan˙rslitum fara fram

Ý dag, milli annars vegar SambÝu og Gana, og hinsv egar ß milli MalÝ og FÝlabeinsstrandarinnar. Leikurinn um 3. sŠti­ fer sÝ­an fram ß laugardag og sjßlfur ˙rslitaleikurinn ß sunnudag.

 

Margir af ■ekktustu knattspyrnum÷nnum Ý Evrˇpu og vÝ­ar leika me­ landsli­um sÝnum Ý keppninni, t.d. leika tveir li­smenn Chelsea, Drogba og Kalou, me­ li­i FÝlabeinsstrandarinnar.

-

BBC vefur um keppnina

 

 SÚrfrŠ­ingar frß ┌ganda vŠntanlegir

Hˇpur sÚrfrŠ­inga frß ┌ganda er vŠntanlegur hinga­ til lands Ý nŠstu viku ß vegum Al■jˇ­lega janfrÚttisskˇlans (GEST) vi­ Hßskˇla ═slands. Um er a­ rŠ­a sÚrfrŠ­inga frß umhverfis- og velfer­arrß­uneyti ┌ganda og Makerere hßskˇlanum Ý Kampala auk Mariu Nandago sem er verkefnisfulltr˙i ß umdŠmisskrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý Kampala. Hˇpurinn kemur hinga­ til ■ßttt÷ku Ý vinnustofu ■ar sem l÷g­ ver­ur lokah÷nd ß undirb˙ning nßmskei­s um kynbundin ßhrif loftslagsbreytinga Ý ┌ganda. Fyrsta nßmskei­i­ ver­ur haldi­ Ý lok marsmßna­ar.

 

Efnt ver­ur til morgunver­arfundar tengslum vi­ verkefni­ f÷studaginn 24. febr˙ar. Nßnar Ý VeftÝmaritinu eftir viku. En taki­ daginn frß!

 

FrÚtt um verkefni­

-

 Short course on Gender and Climate Change for Uganda/ GEST 

K R Ă K J U R

 

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Yfirvofandi fŠ­uskortur Ý NÝger
NIGER

"Aukinn fŠ­uskortur Ý NÝger getur leitt til vannŠringar ■˙sunda barna um allt land ef ekkert ver­ur a­ gert", segir Ý frÚtt ß vef UNICEF ß ═slandi. "Ef ekki er til nˇg af fŠ­u munu b÷rn, sÚrstaklega ■au sem eru undir fimm ßra aldri, eiga ß hŠttu ß a­ lßtast af v÷ldum vannŠringar e­a ÷­rum tengdum kvillum. Sta­reyndin er einnig s˙ a­ fŠ­uskortur hefur einnig ßhrif ß menntun barna. Ůegar ekki er til nˇg a­ bor­a, mŠtir lŠrdˇmurinn oft afgangi," segir Ý frÚttinni.

-

Nßnar

-

Thousands displaced by fighting in northern Mali/ UN

 

UN: 22,000 People Flee Mali Fighting/ VOA

┴rsafmŠli UN Women:
A­ger­aߊtlun til a­ efla jafnrÚtti
 

Michelle Bachelet, framkvŠmdastřra UN Women hvatti til aukinna skuldbindinga og a­ger­a Ý ■ßgu kvenna og jafnrÚttis kynjanna, n˙ ■egar pˇlitÝskt og efnahagslegt uppnßm ˇgnar ßrangri sem nß­st hefur. Bachelet lÚt ■essi or­ falla ß bla­amannafundi sem efnt var til af ■vÝ tilefni a­ n˙ er ßr li­i­ frß ■vÝ UN Women hˇf st÷rf. Bachelet fˇr yfir a­ger­aߊtlun stofnunarinnar n˙ ■egar samdrßttur, ni­urskur­ur og pˇlitÝskar breytingar hafa ßhrif ß lif kvenna um allan heim.

 

Nßnar   

 

Molly myndar lÝf sitt
Episode 1: Meet Molly
Smelli­ ß ÷rina til a­ sjß myndbrotin sem Molly er a­ taka upp.

 

 

Molly er tˇlf ßra st˙lka sem břr Ý Mathare fßtŠkrahverfinu Ý NŠrˇbÝ, KenÝa. SÝ­astli­i­ vor gaf MatvŠlaa­sto­ Sameinu­u ■jˇ­anna henni kvikmyndat÷kuvÚl og bß­u hana a­ taka myndir af daglegu lÝfi sÝnu. Ůrj˙ stutt myndbrot, fßeinar mÝn˙tur hvert, hafa n˙ birst ß YouTube og b÷rn vÝ­a um heim fß Ý gegnum ■ennan mi­il a­ fylgjast me­ lÝfi fßtŠkrar st˙lku Ý AfrÝku.

 

HŠgt er a­ gerast ßskrifandi a­ vefnum hennar og fß senda tilkynningu ■egar nřtt myndband berst nŠst. Ůa­ ß a­ gerast 20. febr˙ar.

Frjßls fÚlagasamt÷k Ý al■jˇ­legu hjßlparstarfi:

 

VeftÝmariti­ hefur fari­ ■ess ß leit vi­ frjßls fÚlagasamt÷k Ý al■jˇ­legu hjßlparstarfi a­ gera stuttlega grein fyrir starfsemi sinni og vi­fangsefnum ß ■essu ßri. HÚr segja KrÝurnar frß starfi sÝnu:

 

Stu­ningur vi­ HIV-smita­ar mŠ­ur Ý NamibÝu

 

Kriurnar
Stjˇrn KrÝanna ßsamt Vicky Bam.

┴ haustd÷gum 2009 stofnu­u ■rjßr vinkonur me­ ßhuga ß ■rˇunar- og jafnrÚttismßlum KrÝurnar - ■rˇunarsamt÷k Ý ■ßgu kvenna Ý AfrÝku; ■rˇunarfrŠ­ingurinn Halldˇra Traustadˇttir, Sˇlborg PÚtursdˇttir verkefnisstjˇri hjß RK═ og Unnur Eysteinsdˇttir spŠnskukennari og fyrrum stjˇrnarkona UNIFEM ß ═slandi (n˙ UN Women). Tilur­ samtakanna var sterk l÷ngun til ■ess a­ koma beint a­ og vera ■ßtttakandi Ý ■rˇunarsamvinnu og a­ beina sjˇnum a­ konum Ý AfrÝku.

 

Halldˇra starfa­i fyrir ŮSS═ Ý NamibÝu ß ßrunum 2005-2006 og komst ■ß Ý kynni vi­ unga konu, Vicky Bam, sem sˇtti um styrk hjß stofnuninni vegna nřstofna­ra samtaka sinna: Mother to Mother Support Group. Um var a­ rŠ­a frŠ­slu- og stu­ningsnet fyrir HIV-smita­ar mŠ­ur, en Vicky var sjßlf HIV-smitu­ og ßtti nokku­ merkilega og ßtakanlega s÷gu a­ baki. Vi­ stofnun KrÝanna var strax haft samband vi­ Vicky og samstarfi var komi­ ß fˇt milli samtaka hennar og KrÝanna. ┴kve­i­ var a­ a­sto­a Vicky me­ fjßrframl÷gum vi­ uppbyggingu ß starfi samtakanna sem felst a­allega Ý ■vÝ a­ frŠ­a tilvonandi og nřbaka­ar HIV-smita­ar mŠ­ur.

 

Ůegar KrÝurnar frÚttu stuttu sÝ­ar a­ Vicky yr­i st÷dd Ý Danm÷rku Ý mars 2010 Ý bo­i danskra alnŠmissamtaka, ßkvß­u KrÝurnar a­ vinna a­ ■vÝ a­ fß hana einnig til ═slands til a­ tala ß opnum fundi um reynslu sÝna og tilur­ Mother to Mother Support Group. Fengu KrÝurnar UNIFEM ß ═slandi Ý li­ me­ sÚr og lag­i UNIFEM til h˙snŠ­i fyrir fundinn ßsamt ■vÝ a­ styrkja KrÝurnar fjßrhagslega vegna komu Vicky. Menntamßlarß­uneyti­ studdi einnig verkefni­.

 

Opinn fundur me­ Vicky Bam var haldinn 21. mars 2010 og var vel sˇttur. Auk ■ess var vi­tal vi­ hana Ý FrÚttabla­inu og nemendur Ý Menntaskˇlanum Ý Kˇpavogi, sem fengu ve­ur af heimsˇkn Vicky, tˇku vi­ hana vi­tal vegna verkefnis sem ■au unnu um NamibÝu Ý skˇlanum.

 

Til fjßr÷flunar gßfu KrÝurnar ˙t ■rjßr ger­ir gjafakorta sem myndlistarma­urinn Jes˙s Loayza hanna­i. Ůanga­ til n˙ hafa KrÝurnar selt um 250 gjafakort og hŠgt og sÝgandi hefur safnast inn ß fjßr÷flunarreikning. Afraksturinn ver­ur sÝ­an afhentur samstarfsa­ilanum ß ■essu ßri.

 

Eftir brottf÷r Vicky Bam frß ═slandi datt botninn a­ hluta til ˙r starfinu ■ar sem KrÝurnar ur­u fyrir ■vÝ ˇlßni a­ leggja ■urfti ˙r fyrir nřjum flugmi­a fyrir Vicky ■ar sem gos hˇfst ß Fimmv÷r­uhßlsi og flugumfer­ frß ═slandi st÷­va­ist Ý margar klukkustundir. Vicky missti ■vÝ af tengiflugi sÝnu til NamibÝu.

Eftir a­ stjˇrn KrÝanna ßkva­ a­ taka ■etta "tjˇn" ß sig persˇnulega, var aftur blßsi­ til sˇknar. ═ lok ßrsins 2011 var ger­ur styrktarsamningur vi­ Ýslenska h÷nnunarfyrirtŠki­ Shadow Creatures. Af hverri seldri flÝk rennur ßkve­in upphŠ­ til KrÝanna - og endanlega til HIV-smitu­u mŠ­ranna Ý NamibÝu. ŮŠr ■urfa ekki einungis a­ takast ß vi­ alvarlegan lÝkamlegan sj˙kdˇm heldur einnig ß ■eim fordˇmum og ■÷ggun sem smitinu fylgja. Sjßlf stˇ­ Vicky fram fyrir al■jˇ­ ß al■jˇ­legum barßttudegi kvenna ßri­ 2004 og tilkynnti um smit sitt. Var h˙n ■ß ÷nnur konan ■ar Ý landi sem vi­urkennt haf­i opinberlega a­ vera HIV-smitu­, Ý landi ■ar sem allt a­ fjˇr­ungur ■jˇ­arinnar er smita­ur af ■essu skŠ­a sj˙kdˇmi.

 

Nßnar ß kriurnar.is  

Glefsur ˙r s÷gu Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu - XIII. hluti

 

Fyrsta tvÝhli­a ■rˇunarsamvinnuverkefni­: ═slenskur skipstjˇri kennir Ý KenÝa

 

MBL"═slenskur skipstjˇri kennir Kenyam÷nnum" er fyrirs÷gn Ý Morgunbla­inu 3. ßg˙st 1978 og hefst ß ■essum or­um: "Baldvin GÝslason skipstjˇri fˇr Ý gŠrmorgun til Kenya, en nŠstu vikur mun hann kynna sÚr a­stŠ­ur ■ar Ý sambandi vi­ fiskvei­ar og undirb˙a fer sÝna ■anga­ Ý haust. Ůanga­ mun hann fara til ßrs dvalar ß vegum A­sto­ar ═slands vi­ ■rˇunarrÝkin. Mun Baldvin a­sto­a Kenyamenn vi­ uppbyggingu fiskvei­a vi­ stendur Kenya og ver­ur hann skipstjˇri ß 120 tonna stßlbßt. ┴ bßtnum ver­a stunda­ar vei­itilraunir, k÷nnun ß fisktegundum og kennsla, en fram til ■essa hafa Kenyamenn a­allega stunda­ fiskvei­ar Ý v÷tnum landsins, svo sem ViktorÝuvatni."

 

Skemmtilegt vit Ý a­sto­inni

Baldvin GÝslason var fyrsti starfsma­ur Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu Ý fullu starfi og fyrsti tvÝhli­a samningur ═slands vi­ ■rˇunarrÝki, vi­ KenÝa, fˇlst Ý ■vÝ a­ ═slendingar greiddu Baldvini laun og kostu­u dv÷l hans sy­ra Ý eitt ßr, Ý borginni Mombasa, ßsamt ■vÝ a­ leggja til vei­arfŠri og annan b˙na­. Baldvin flutti ßsamt fj÷lskyldu sinni til KenÝa, en eiginkona hans, Helena Sigtryggsdˇttir, starfa­i m.a. sem sjßlfbo­ali­i Ý blindraskˇlum og me­ ■eim voru tv÷ elstu b÷rnin ß grunnskˇlaaldri, GÝsli R˙nar og Helena LÝndal sem gengu Ý einkaskˇla Ý Mombasa.

 

Eina ßri­ umsamda var­ hins vegar a­ fjˇrum ßrum og ■egar Baldvin sneri heim me­ fj÷lskylduna Ý j˙lÝlok 1982 var hann spur­ur a­ ■vÝ hvort a­sto­in hef­i komi­ a­ gagni: "Jß, mÚr fannst mj÷g skemmtilegt vit Ý henni, ■ˇtt Ý smßum stÝl vŠri. Ůeir sem Úg kenndi fˇru me­ sÝna ■ekkingu ß a­ra sta­i og ■annig brei­ist ■etta ˙t." (Helgarpˇsturinn 23. jan˙ar 1983).

 

Baldvin GÝslason er fŠddur ß Akureyri 1943. Hann lauk vÚlastjˇranßmi 1963 og prˇfi frß Střrimannaskˇlanum 1965. Hann fˇr ß togara frß Akureyri og sÝ­ar var hann střrima­ur og skipstjˇri Ý Vestmannaeyjum og framkvŠmdastjˇri fyrir eignir EirÝks "rÝka".  ┴ri­ 1975 hˇf hann st÷rf fyrir FAO, MatvŠlastofnun Sameinu­u ■jˇ­anna, og var fyrst sendur til nor­urhluta Jemen me­ h÷fu­a­setur Ý borginni Hodeidah vi­ Rau­ahafi­.  Ůar var hann um tveggja ßra skei­ en veiktist heiftarlega af lifarbˇlgu. "╔g var­ ■a­ veikur a­ vi­ ur­um a­ fara ˙r Jemen Ý betra loftslag til a­ Úg jafna­i mig. KenÝa var ■a­ land sem Sameinu­u ■jˇ­irnar mŠltu me­," sag­i Baldvin l÷ngu sÝ­ar Ý vi­tali vi­ Morgunbla­i­ (Mbl. 21. desember 2008).

 

Veggklukkan eina tŠki­ sem virka­i!

Baldvin lřsir a­stŠ­um Ý KenÝa ■egar hann kemur ■anga­ me­ ■essum or­um: "╔g fˇr ˙t Ý byrjun ßg˙st ┤78 og sko­a­i str÷ndina og bßtinn, sem ■ß var ansi slŠmu ßstandi enda ekki veri­ ß sjˇ Ý ■rj˙ ßr. Ůa­ var til dŠmis nßnast ekkert sem starfa­i af tŠkjunum Ý br˙nni, nema veggklukkan. ╔g kom sÝ­an aftur heim og undirbjˇ veruna su­urfrß, setti upp tvo troll, ˙r efni frß Hampi­junni, bßturinn ßtti a­ vera tilb˙inn um mßna­amˇtin oktˇber-nˇvember. Ůegar ˙t var komi­ ba­ Úg strax um nř tŠki Ý bßtinn, sem rekinn er af Kenya stjˇrn, en ■ar steytti Úg brßtt ß ■vÝ stˇra skeri sem rÝkisbßkni­ er ■ar Ý landi. DřptarmŠlirinn kom Ý aprÝl ┤81, talst÷­in kom Ý jan˙ar ß ■essu ßri og radarinn er ekki kominn enn." (Morgunbla­i­, 12. september 1982).

 

Ingi Ůorsteinsson vi­skiptafrŠ­ingur skrifar grein Ý VÝsi ßri­ 1979 um st÷rf Baldvins Ý KenÝa undir heitinu "═slensk tŠknihjßlp Ý Kenya gefst vel" og lřsir ■ar SHAKWEE, bßtnum sem stjˇrnv÷ld Ý KenÝa lÚtu af hendi fyrir rannsˇknir og vei­ar en nafn bßtsins merkir sjˇfugl. Hann var smÝ­ur Ý Mombasa fyrir fiskirannsˇknardeildina ■ar sem rannsˇknarskip.  Bßturinn var Ý algerri ni­urnÝ­slu og langan tÝma tˇk a­ gera hann sjˇfŠran. "┴ me­an be­i­ var eftir varahlutum, ■ß nota­i Baldvin tÝmann til nßmskei­ahalds fyrir ßh÷fnina Ý vÚlavi­ger­um og netavi­ger­um," segir Ingi Ý greininni. Og bŠtir vi­: "Eftir a­ "SHAKWEE" komst loksins ß flot mj÷g vanb˙inn ÷llum n˙tÝma tŠkjum Ý br˙nni, hefur ßrangur af starfi Baldvins fari­ a­ koma Ý ljˇs. Ůegar Baldvin var inntur eftir hverju hann ■akka­i gˇ­an ßrangur sem nß­st hef­i Ý vei­ifer­um bßtsins, svara­i hann ■vÝ til a­ pesˇnulega hef­i hann aldrei Štla­ a­ gera nein kraftaverk Ý sambandi vi­ fiskvei­ar Ý Kenya, heldur a­ vei­arfŠrin og me­fer­ ■eirra ger­u kraftaverkin."

 

Střrimannaskˇli Ý stofunni heima

Sjßlfur lřsir Baldvin verkefninu me­ ■essum or­um Ý Morgunbla­inu ßri­ 2008: "╔g starfrŠkti eins konar střrimannaskˇla heima Ý stofu, ■ar kenndi Úg einfalda siglingafrŠ­i. Trollvi­ger­ir og uppsetning fˇr fram Ý gar­inum vi­ h˙si­ okkar og skipsh÷fnin var­ okkur nßin. ... Dv÷lin Ý KenÝa er einn eftirminnilegasti tÝmi Švi minnar, oft erfi­ en samt vel ■ess vir­i."

 

═ ÷­ru vi­tali fer Baldvin lÝka f÷grum or­um um kynni sÝn af heimam÷nnum. "Fˇlki­ Ý Kenya er mj÷g gott og allir ßhafnarmi­limi ur­u heimilisvinir okkar... Ůa­ er dřrmŠt reynsla a­ hafa b˙i­ ß slÝkum sta­ og kynnst ■essu fˇlki sem um svo margt er ˇlÝkt okkur, og geta­ or­i­ ■vÝ a­ li­i. (Morgunbla­i­ 12. september 1982).

 

Baldvin segir Ý samtali vi­ VeftÝmariti­ a­ ■a­ sÚ mj÷g nau­synlegt a­ gera vel vi­ alla sem koma a­ vinnu sem ■essari. Sjßlfur kve­st hann Švinlega hafa haft ■rennt a­ lei­arljˇsi Ý st÷rfum Ý ■rˇunarrÝkjum - vir­a tr˙a manna, bor­a sama mat og heimamenn, og reyna a­ setja sig inn Ý tungumßli­. "Ůessi ■rj˙ atri­i eru ■au mikilvŠgustu Ý svona annars erfi­u starfi og starfsumhverfi," segir hann.

 

Baldvin GÝslason og fj÷lskylda tˇku sig upp nokkrum ßrum eftir heimkomuna frß KenÝa og fluttust til Hull Ý Bretlandi ■ar sem ■au hjˇnin hafa reki­ fyrirtŠki­ GÝslason Fish Selling Ldt Ý aldarfjˇr­ung. Me­fram fyrirtŠkjarekstrinum veitti Baldvin um ßrabil rß­gj÷f til al■jˇ­astofnana og fyrirtŠkja um fiskvei­ar og sjßvar˙tveg. ═ Morgunbla­sgrein ßri­ 1996 segir t.d. a­ hann hafi veitt rß­gj÷f var­andi sˇkn ß fjarlŠg mi­. "Hann fˇr til ViktorÝuvatns ß vegum indversks fyrirtŠkis og Ý vetur til KolumbÝu a­ kanna m÷guleika ß vei­um fyrir Ýslenska ˙tger­. NŠst heldur hann til Eritreu," segir Ý greininni. -Gsal

 

 
facebook
VeftÝmariti­ er ß FACEBOOK!

UM VEFT═MARITIđ

 

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.
          
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is. 

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 
ISSN 1670-810