Afríkuþjóðum fjölgar sem losna undan ánauð þróunaraðstoðar.

Þetta er mikil breyting frá því sem var áður fyrr þegar langflestar Afríkuþjóðir voru mjög háðar þróunarfé. Ofangreindar þjóðir eru þær sem hafa náð lengst á þeirri braut að nýta innlendan vöxt í stað fjárstuðnings framlagsríkja í þróunarsamvinnu. Athyglisvert er að Afríkuþjóðum hefur að meðaltali tekist að koma skattgreiðslum upp í 441 Bandaríkjadal á hvern íbúa á ári á sama tíma og þróunarfé á hvern íbúa nemur árlega 41 Bandaríkjadal. Þessar tölur staðfesta að álfan fær þróunarfé sem jafngildir innan við 10% af samanlögðum skattgreiðslum. Rétt er samt að geta þess að 34 þjóðir af 54 taka á móti framlögum í þróunarsamvinnu umfram tíu prósentin. Meðal þjóða sem taka enn við háum framlögum eru þó mörg dæmi um aukna skattheimtu, t.d. í Mósambík, einu af samstarfsríki Íslendinga, en þar hafa skatttekjur ríkisins tvöfaldast á skömmum tíma. Annað dæmi er Líbería þar sem skatttekjur voru lengi um 6% en eru nú komnar upp í 20%.

Margir eru þeirra skoðunar að þjóðir verði ekki frjálsar fyrr en þær eru fjárhagslega sjálfstæðar og óháðar erlendri fjárhagsaðstoð. Í pistli í suður-afríska dagblaðinu Daily News líkir Gareth Coetzee erlendum framlögum til þrónarmála við skaðleg eiturlyf sem skapi endalausa þrá eftir einhverju sem sé að lokum eyðileggjandi, auki spillingu og dragi úr sjálfsbjargarviðleitni. Hann er ekki sá fyrsti sem bendir á að framlög til þróunarmála séu í senn gulrót og svipa. Þjóðir ánetjast erlenda fjármagninu og búa í stöðugum ótta um að veitandinn kippi einn góðan veðurdag að sér höndum vegna t.d. mannréttindabrota eins og nýleg dæmi sýna.

Nýju höfuðstöðvar Afríkusambandsins (sjá aðra frétt) sem Kínverjar færa Afríkuþjóðum á silfurfati er tekið sem bitingarmynd  af Afríku í ánuð þróunaraðstoðar. Pistlahöfundur í Rúanda skrfaði í blaðagrein í gær að menn eigi að byggja hús sín sjálfir með svita en ekki þróunarfé.

Krækjurnar hér að neðan vísa í nýlegar greinar og pistli um þetta efni og þar er m.a. viðtal úr The Guardian við Jeffrey Sachs og Bono sem voru á dögunum í Gana.

-

Africa Begins to Rise Above Aid, eftir Miriam Gathigah 

-

Aid: 'We're not arguing for a culture of dependency. We're arguing to end it', eftir John Muholland/ The Guardian 

-

African Stance on Development Aid, eftir Gareth Coetzee / IOL 

-

Donors, dependency, and political crisis in Malawi/ African Affairs 

-

Continent 'Rising Above Aid'/ AllAfrica 

-

Can Africa Do Away With Aid Dependency? /IGIHE 

Freerice.com er tölvuleikur sem Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (World Food Programme, WFP) heldur úti.

Leikurinn gefur leikmönnum færi á að bæta orðaforða sinn á meðan þeir veita framlög til stofnunarinnar. Eftir því sem leikurinn kemst á erfiðara stig verður orðaforðinn erfiðari en fyrir rétt svar safnast saman tíu hrísgrjón til WFP. Styrktaraðilar greiða fyrir framlögin. Í janúar fór fjöldi þátttakanda yfir eina milljón og þar með var stórum áfanga náð í sögu leiksins.

"Þegar ein milljón manna koma saman í leik verða sameiginlega áhrif stórglæsileg - þetta er einstakt," sagði Nancy Roman, framkvæmdastjóri samskiptasviðs Matvælaáætlunarinnar. Sjá nánari frétt hér. 

Nánar í Fréttabéfi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi 

Komin er út skýrsla frá Sameinuðu þjóðunum um sjálfbærni jarðar. Sumarið 2010 skipaði Ban Ki-moon 22ja manna nefnd málsmetandi einstaklinga og fól þeim að semja vegvísi um sjálfbæra þróun. Þetta starf leiddu þau Tarja Halonen forseti Finnlands og Jacob Zuma forseti Suður-Afríku. Í skýrslu hópsins eru að finna 56 ráðleggingar þar sem m.a. er hvatt til þess að tilteknir mælikvakrðar um sjálfbærni verði teknir upp til viðbótar hefðbundnum mati á þjóðarframleiðslu. Lífseigt fólk, lífseig jörð er yfirskrift skýrslunnar. Að mati skýrsluhöfunda þarf að auka matvælaframleiðslu í heiminum um 50% fram til ársins 2030, auka orkuframleiðslu um 45% og vatnsöflun þarf að bæta um 30% til að halda í við fjölgun mannkyns og forða þremur milljörðum manna frá fátækt.

The United Nations Secretary-General´s High Level Panel on Global Substainability/ UN

Fréttatilkynning um skýrsluna

Put planet and its people at the core of sustainable development, urges report/ The Guardian

World lacks enough food, fuel as population soars-UN/ AlertNet

Endurmenntun Háskóla Íslands kynnir í samstarfi við utanríkisráðuneytið, Rauða krossinn og Þróunarsamvinnustofnun Íslands námskeið um álitamál í þróunarsamvinnu og hjálparstarfi á vettvangi.

Námskeiðið fjallar um þróunarsamvinnu, neyðaraðstoð, mannúðarstarf og friðaruppbyggingu. Þátttakendur fá innsýn í störf á vettvangi, stefnur og starfsemi ólíkra stofnana, þátttöku Íslands í verkefnum á þessu sviði og fá að spreyta sig sjálf á krefjandi verkefnum og taka þátt í umræðum.
Fræðslan verður sett í samhengi við þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna um þróun og hvernig ólík verkefni ólíkra aðila skiptast. Hvatt verður til öflugrar umræðu um hvers kyns álitamál sem eru ofarlega á baugi á þessum vettvangi.
 

Fjölmargir fyrirlesarar koma að námskeiðinu og deila reynslusögum frá störfum sínum á vettvangi. Kennsla fer fram með fyrirlestrum, hópavinnu og umræðum.

Umsóknarfrestur frjálsra félagasamtaka til 15. mars

Frá utanríkisráðuneyti:

Söguritari fór of geyst í síðasta pistli með staðhæfingu um fyrsta íslenska tvíhliða þróunarverkefnið. Það hafði verið gerður tvíhliða samningur um þróunarsamvinnu áður en samið var við stjórnvöld á Grænhöfðaeyjum. Skrifað var undir fyrsta samninginn 12. júní 1979 um þróunaraðstoð Íslands við Kenía. Beðist er velvirðingar á yfirsjóninni en ég hef það mér til málsbóta að saga þróunarsamvinnustofnunar hefur aldrei verið skrifuð og heimildir eru misaðgengilegar. Tökum eitt skref til baka. -Gsal

Fyrsti tvíhliða samningurinn um þróunarsamvinnu við stjórnvöld í Kenía

Samningurinn við Kenía um þróunaraðstoð Íslands á sviði fiskveiða hafði verið í undirbúningi frá því í ágústmánuði 1976. Stofnunin Aðstoð Íslands við þróunarlöndin undirbjó samninginn sem var fyrsti samningur Íslands við eitt þróunarríki um samstarf í þróunarmálum og "markaði byrjun nýs kafla í þróðunaraðstoð okkar," eins og segir í fyrsta tölublaði Fréttabréfs um þróunarmál sem kom út löngu síðar, árið 1984. Samninginn undirrituðu þeir Joel Wanyoike, sendiherra Kenía á Íslandi, og Benedikt Gröndal utanríkisráðherra, í Ráðherrabústaðnum við Tjarnargötu. Áður en þeir rituðu nöfn sín sagði íslenski ráðherrann að þetta væri góð byrjun á væntanlegri áframhaldandi aðstoð Íslands við Kenía. "Hann sagði Kenya-menn vænta mikils af aðstoðinni og sagðist vera fullviss um, að kunnátta Íslendinga á sviði fiskveiða kæmi Kenya-búum að góðum notum," eins og segir í Morgunblaðsfrétt daginn eftir, 13. júní 1979.

Frétt Tímans um samninginn við Kenía.

Í fréttatilkynningu frá utanríkisráðuneytinu segir ennfremur: "Verkefni þetta er liður í starfsemi Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin. Íslenskur skipstjóri, Baldvin Gíslason, mun leiðbeina og kenna á vegum Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin og stjórna tilraunaveiðum í 12 mánuði, en í samningnum er ákvæði um að framlengja megi þann tíma. Ennfremur eru lögð til öll veiðarfæri í skip það sem Baldvin Gíslason hefur til afnota. Guðjón Illugason, skipstjóri, fór á árinu 1977 til Kenya í könnunarleiðangur til undirbúnings þróunaraðstoðinni.

Ýmislegt óljóst í málum þessum

Tildrögin að ferð Guðjóns voru þau að í ágúst 1976 komu hingað til lands L.P. Odero sendiherra Kenía á Íslandi og G. Ngugi verslunarfulltrúi, báðir með aðsetur í Svíþjóð. "Ferð þeirra hingað til lands var í því skyni að ræða við íslensk stjórnvöld um tiltekna aðstoð við Kenya," segir í fréttabréfi Aðstoðarinnar í janúar árið eftir. "Hittu þeir hér á landi ráðherra og ýmsa embættismenn og ræddu þá möguleika að Íslendingar gæfu eða lánuðu Kenya-mönnum með hagstæðum kjörum tvö fiskiskip (200 lestir) svo og veittu aðstoð við að þjálfa Kenya-búa í notkun skipanna og veiðarfæra. Á fundi með fulltrúum úr sjávarútvegsráðuneytinu, Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin, rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins og Félagi íslenskra fiskiskipaeigenda kom það í ljós, að ýmislegt var óljóst í málum þessum, en sú hugmynd kom aftur á móti fram, að senda Íslending til Kenya til að kynna sér aðstæður og möguleika á aðstoð við Kenya. Á fundi sínum nýverið samþykkti stjórn Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin, að bjóða fram fjármagn til að kosta ferð sérfræðings til Kenya í því augnamiði að kynna sér aðstæður og möguleika á sviði fiskveiða. Er gert ráð fyrir, að sérfræðingur þessi geri síðan skýrslu um athuganir sínar sem lögð yrði fyrir stjórnvöld."

Guðjón Illugason skipstjóri sendur á vettvang

Þessi sérfræðingur var Guðjón Illugason skipstjóri sem hafði um árabil unnið fyrir FAO, Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna og dvalið langdvölum á Indlandi, í Pakistan og Úganda. Hann fór til Kenía í ársbyrjun 1977 og sneri aftur 4. mars sama ár. Í skýrslu sem hann skrifaði um ferð sína og athuganir bendir hann á möguleika fyrir Íslendinga til að veita Keníamönnum aðstoð á sviði fiskveiða. Hún sé fólgin í því að ráða íslenskan fiskiskipstjóra til þess að taka að sér skipstjórn á bátnum Shakwe fimm ára gömlum 120 tonna stálbáti, sem legið hafði við bryggju í Mombasa en "í eigu fiskideildar Kenya" eins og segir í fréttabréfi Aðstoðarinnar. "Með þessu ver verið að benda á þann möguleika að hægt sé að hefja tilraunaveiðar úti fyrir strönd Kenya í því skyni að kanna fiskimið þar. Kenyamenn hafa lítið sem ekkert gert í þeim málum til þessa. Engin áætlun mun vera í gangi hjá Kenyastjórn um stórfellda sókn í fiskveiðum. Þá eru möguleikar Íslendinga til að taka að sér stór og fjárfrek verkefni heldur ekki möguleg né raunhæf að svo komnu máli," segir ennfremur í fréttabréfinu.

Baldvin Gíslason ráðinn í fullt starf

Skýrslan lá fyrir frá Guðjóni á vordögum 1977. Aðstoðin sendi síðan, að höfðu samráði við utanríkisráðuneytið, hugmyndir um samstarf til stjórnvalda í Kenía. Í lok árs höfðu engin svör borist. Samkvæmt frásögnum fjölmiðla hófst formlegt samstarf sumarið 1978 en þá kom Baldvin Gíslason ásamt fjölskyldu sinni til Mombasa í Kenía, nánar tiltekið í lok júlímánaðar það ár. Samningurinn um þróunaraðstoðina var hins vegar ekki undirritaður fyrr en tæpu ári síðar, eða 12. júní 1979. Baldvin Gíslason er fyrsti starfsmaðurinn sem ráðinn er í fullt starf í íslenskri þróunarsamvinnu. Hann hafði - eins og kom fram í síðasta pistli - verið fenginn til þess að fara til Grænhöfðaeyja á vegum Aðstoðarinnar síðla árs 1977. Þar dvali hann um þriggja vikna skeið og skrifaði skýrslu um eyjarnar og stöðu fiskveiða. Baldvin hafði starfað fyrir FAO og var nýkominn frá verkefni í Jemen þegar hann var ráðinn til starfa hjá Aðstoðinni við verkefnið í Kenía.

Í næstu "glefsu" verður nánar fjallað um störf Baldvins í Kenía en hann dvaldi þar í fjögur ár fram til júlíloka 1982. Þá lauk verkefninu. "Stjórnvöld í Keníu hafa lokið miklu lofsorði á störf Baldvins," sagði í fyrsta Fréttabréfi ÞSSÍ 1984. - Gsal