|
|
|
|
|
5. árg. 145. tbl. |
11. janúar 2012 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Víðtækur stuðningur í Evrópu við þróunarsamvinnu þrátt fyrir efnahags-þrengingar - yfir 90% meðal sex þjóða
Þrátt fyrir efnahagserfiðleika í Evrópu sýnir ný viðamikil skoðanakönnun meðal íbúa Evrópu að mikill meirihluti (85%) íbúanna telur þróunarsamvinnu mikilvæga. "Mjög mikilvæga" segja 36% og 49% segja hana "nokkuð mikilvæga". Þetta eru niðurstöður úr könnun sem gerð var síðla hausts á nýliðnu ári og birtust skömmu fyrir áramót. Þegar skoðaðar eru niðurstöður sambærilegrar könnunar frá árinu áður kemur á daginn að stuðningur við þróunarsamvinnu í Evrópu fer lítillega dvínandi eða um 4% á heildina litið, úr 89% í 85%, en prósentutalan lækkar mest hjá þeim hópi sem telur þróunarsamvinnu "mjög mikilvæga" - eða um 9% milli ára, úr 45% árið 2010 í 36% árið 2011.
 | | Á myndinni vísar ytri hringurinn til nýju könnunarinnar en innri hringurinn sýnir niðurstöðuna fyrir rúmu ári. |
Könnunin var unnin af Eurbarometer og fólst í viðtölum við um þrjátíu þúsund einstaklinga fimmtán ára og eldri í 27 aðildarríkjum Evrópusambandsins. Viðtölin voru tekin í september.
Stuðningur við þróunarsamvinnu er eins og vænta má misjafn milli þjóða. Yfir níu af hverjum styðja þróunarsamvinnu í sex ríkjum ESB, Svíþjóð, á Kýpur, í Póllandi, í Lúxemborg, Þýskalandi og Finnlandi. Stuðningurinn dvínar mest hjá þjóðum sem eru í mestri kreppu, Grikkjum og Írum.
Meðal Evrópusambands-þjóða þar sem margir telja þróunarsamvinnu "nokkuð mikilvæga" er stuðningurinn við málaflokkinn einna minnstur. Þetta á til dæmis við um Portúgal (62%), Pólland (60%), Ítalíu (59%) og Tékkland (59%). Fróðlegt er líka að skoða hlutfall þeirra sem segja að þróunarsamvinna sé alls ekki mikilvæg en það svar gefa t.d. aðeins 3% Svía en aftur eru tiltölulega háar prósentutölur í þremur austur Evrópuríkjum, Slóvenía (28%), Eistland (24%) og Ungverjaland (24%).
Sjö af hverjum nefna Afríku sunnan Sahara sem þann heimshluta sem þurfi mest á þróunarsamvinnu að halda í baráttunni gegn fátækt. Miðausturlönd og norðanverð Afríku voru nefnd af 33 prósentum.
Könnunin var gerð fyrir Evrópusambandið sem er stærsti veitandi þróunaraðstoðar í heiminum en ESB ásamt aðildarríkjum þess veittu 53.8 milljarða evra árið 2010 til þróunarmála eða rúmlega helming þess fjár sem rann til málaflokksins í heild.
Sambærileg könnun hefur ekki verið gerð hér á landi í meira en áratug.
Fréttatilkynning
-
Skýrsla um könnunina (pdf) |
 | | Ung Ovahimba kona fær sér sopa af heilnæmu vatni. Ljósmynd: gunnisal |
Niðurstöður íslenskrar rannsóknar á vatnsverkefni ÞSSÍ í þágu
Himba í Namibíu kynntar á vatnsráðstefnu í Úganda:
Gera þarf samfélögunum kleift að læra hvert af öðru
"Á síðustu árum hefur umræða vatnsmál í þróunarlöndum orðið sífellt meira áberandi, en aðgangur að heilsusamlegu vatni til neyslu og hreinlætismála er talinn tengjast beint eða óbeint öllum þúsaldarmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Talið að upp undir þriðjungur þessara markmiða velti á aðgangi að heilnæmu vatni. Dæmi um slíkt er sá tími sem tekur að ná í vatn, mikilvægi vatns fyrir menntun stúlkna, leiðum til að draga úr fátækt og örva efnahagsþróun. Tengsl vatns við hungur og sjúkdóma er einnig mikilvægt í þessu samhengi, en Sameinuðu þjóðirnar telja að sjúkdómar sem berast með vatni valdi dauða 1,5 milljóna barna á ári hverju."
Þetta segir Erla Hlín Hjálmarsdóttir doktorsnemi sem sótti fyrir skömmu alþjóðlega ráðstefnu um vatnsmál í dreifbýli þróunarlanda sem haldin var í höfuðborg Úganda, Kampala. Ráðstefnan var haldin á vegum Rural Water Supply Network, RWSW, sem er samstarfshópur um vatnsmál í dreifbýli þróunarlanda.
Erla Hlín kynnti á ráðstefnunni niðurstöður rannsóknar á verkefni Þróunarsamvinnustofnunar Íslands í Kunene héraði í Namibíu sem notað var sem raundæmi fyrir notkun sólarorku til að keyra vatnspumpur. Rannsóknin stóð yfir frá 2008 til 2010, en frá 2007 hefur ÞSSÍ byggt 39 vatnsból fyrir Ovahimba fólkið sem býr á þessum slóðum. Ovahimba fólkið, sem í daglegu tali eru kallaðir Himbar, eru hirðingjar sem færa sig milli svæða í leit að vatni og beitarlöndum. Aðstæður eru nokkuð sérstakar á þessum slóðum, þar sem svæðið er ákaflega þurrt, erfitt yfirferðar og mjög dreifbýlt. Niðurstöður rannsóknarinnar nýtast því öðru fremur á jaðarsvæðum þar sem aðstæður eru svipaðar, t.d. fyrir hirðingja á Sahel svæðinu.
Til að tryggja velgengni verkefna þar sem notast er við sólarorku, var í niðurstöðum lagt til að notast yrði við sveigjanlega nálgun við að reka vatnsveitur, lögð áhersla á mikilvægi þess að viðhalda félagslegri uppbyggingu jafnt sem vatnsveitunum sjálfum, og að gera samfélögum kleift að læra hvert af öðru. Jafnframt er nauðsynlegt að leita lausna sem sniðnar eru að þörfum samfélaga og umhverfinu hverju sinni, í stað þess að yfirfæra lausnir í heild sinni frá einu svæði til annars.
Erla Hlín segir í grein, sem hún skrifaði sérstaklega fyrir Veftímaritið, að fólk í dreifbýli sé sérstaklega viðkvæmur hópur, en 80% þeirra sem ekki hafa aðgang að heilnæmu drykkjarvatni, búa í dreifbýli, sem samsvarar 780 milljón manns í heiminum öllum. "Ástandið er sérstaklega alvarlegt í Afríku sunnan Sahara og mikið átak þarf til að auka árangur í þeim heimshluta. Ásamt því að auka stuðning, er sérstaklega mikilvægt að nýta það fjármagn sem þegar fer til geirans á sem skynsamlegastan hátt og leita eftir nýjum leiðum til að auka skilvirkni og tryggja sjálfbærni verkefna. Samstarfsvettvangur RWSN er því ákaflega mikilvægur til að gera þeim aðilum sem starfa innan geirans kleift að læra af því sem vel er gert, en jafnframt aðlaga lausnir að staðbundnum aðstæðum."
Því er við að bæta að Alþjóða Orkumálastofnunin hélt málstofu í tengslum við ráðstefnuna í Úganda og þar kynnti Erla Hlín einnig rannsókn sína.
Grein Erlu Hlínar Hjálmarsdóttur: Sjötta alþjóðlega ráðstefna samstarfsaðila um vatnsmál í dreifbýli þróunarlanda
6. heimsstefna vatnsmála
-
Aðrar rannsóknir:
Sahel-svæðið
Syanga héraðið í Nepal
Maasai samfélagið í Kenía
Edja héraðið í Eþíópíu |
| Vilja loka skattaskjólum og berjast gegn ólöglegum fjármagnsflutningum
- nýjar áherslur nýrrar ríkisstjórnar í Danmörku í þróunarmálum
Þróunarsamvinna á ekki að snúast um góðvild heldur að aðstoða þróunarríki við að innheimta þann skatt sem þeim ber, segir Politiken í Danmörku og vísar til nýrra stefnumörkunar stjórnvalda í málefnum þróunarlanda. Samkvæmt fréttinni ætla Danir að leiða baráttuna við að loka s kattaskjólum, finna leiðir til að vinna gegn ólöglegum flutningi fjármagns og stuðla að jafnræði í skattlagningu auðlinda í fátækustu ríkjum heims.
Fram kemur í frétt Politiken að brýnt sé að grípa til aðgerða á þessu sviði því á hverju ári hverfi 1.0000 milljarðar dala frá þróunarríkjunum vegna ólöglegra fjármagnsflutninga. Þessar háu tölur eru staðfestar af hálfu Global Financial Integrity og viðurkenndar m.a. af Alþjóðabankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Politiken segir að þetta þýði að fyrir hvern einn dollar sem þróunarríkin fá sem þróunarfé hverfi tíu dollarar í ólöglegt útstreymi fjármagns. Ef aðeins er litið til Afríkuríkja kemur í ljós að frá árinu 1970 hafa horfið rúmlega 900 milljarðar dala sem er miklu hærri upphæð en sem nemur þróunaraðstoð til álfunnar.
Fjölþjóðleg fyrritæki stunda þessi ólöglegu starfsemi er að mestu leyti, að sögn Politiken, með því að ástunda skattsvik og forðast skattgreiðslur í fátækustu ríkjunum. Gegn þessari ósvinnu ætla dönsk stjórnvöld að berjast.
-
Bistand bør gå til skatteopkrævning /Politiken
-
Nýjar áherslur í sænskra stjórnvalda
|
 | | Teikning: LOUISE THRANE JENSEN |
Danir leiða samstarf Evrópuþjóða í þróunarsamvinnu
Ný stefna á vordögum og nýjar áherslur í baráttunni gegn fátækt
Danir hafa tekið við forsæti í Evrópusambandinu og það kemur því í hlut þeirra að stýra nýrri evrópskri stefnumörkun á sviði þróunarsamvinnu. Á vormánuðum koma þróunarmálaráðherrar allra ESB landanna 27 saman til fundar í þeim tilgangi að samræma evrópska stefnu í þróunarmálum og leggja til hliðar áherslur einstakra landa í málaflokknum.
Christian Friis Back ráðherra þróunarmála í dönsku ríkisstjórninni kemur til með að leiða þessa stefnumörkun. Hugmyndafræðingur höfundur samevrópskrar stefnu í málaflokknum er hins vegar Andris Piebalgs, þróunarmálastjóri ESB, sem í október síðastliðnum birti tillögur um breytta forgangsröðun sambandsins í baráttunni gegn fátækt undir yfirskriftinni: Agenda for Change.
Ein áherslubreytingin felst í því að þróunarfé frá ESB á fyrst og fremst að fara til þeirra þjóða þar sem þörfin er brýnust - þar með talið til svokallaðra þrotríkja þar sem óöld ríkir eins og í Sómalíu og Súdan. Með þessari áherslubreytingu verður líka hætt að greiða framlög inní ríkissjóði sem teljast ekki lengur í hópi þeirra sárafátækustu eins og Suður-Afríka, Kína, Brasilía og Indland. Þessar þjóðir eru í þeirri þversagnarkenndu stöðu að vera komnar í hóp framlagsríkja sem leggja fram fjármuni í þróunarsamvinnu en hafa jafnframt innan landamæra sinna milljónir sárafátækra þegna.
Af öðrum fyrirhugum áherslubreytingum má nefna að beingreiðslur inn í ríkissjóði þróunarríkja verða skilyrtari en tíðkast hefur og aðeins reitt fram þróunarfé ef viðkomandi stjórnvöld sýna vilja til þess að vinna að lýðræðisumbótum, viðhafa góða stjórnsýslu og virða mannréttindi.
-
Nánar á bls. 20-21 í Udvikling - tímariti DANIDA um þróunarmál
-
Annual Report 2011/EuropeAid
|
 | | Helgi Seljan ræðir við Stefán Jón Hafstein í Kastljósi. |
Stefán Jón Hafstein segir frá starfsemi ÞSSÍ í fjölmiðlum... og ýmsu fleiru
Stefán Jón Hafstein umdæmisstjóri Þróunarsamvinnustofnunar Íslands dvaldi hér á landi um jól og áramót. Hann ræddi starfsemi ÞSSÍ í Malaví í viðtölum bæði í Kastljósi Sjónvarpsins og í þættinum Samfélagið í nærmynd á Rás 1.
Smellið á myndina til að sjá viðtalið við Helga Seljan í Kastljósinu og smellið á krækjuna hér fyrir neðan til að hlusta á viðtal Guðrúnar Gunnarsdóttur við Stefán Jón á Rás 1.
Samfélagið í nærmynd |
|
|
|
Ákall um aukið fé til Suður-Súdan 
Sameinuðu þjóðirnar hvetja alþjóðasamfélagið til að bregðast þegar við og veita fjárhagslegan stuðning við flóttafólk í Suður-Súdan. Antonio Guterres yfirmaður Flóttamannastofnunar SÞ segir vanda flóttafólks óheyrilegan og að þúsundir íbúa hafa flúið heimili sín vegna stríðsátaka í landinu milli ættbálka. - - - |
|
K R Æ K J U R
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- |
Viltu vinna við hjálparstörf erlendis?
Rauði kross Íslands auglýsir eftir umsóknum á sendifulltrúanámskeið sem haldið verður vikuna 18. - 23. mars 2012. Þátttaka á sendifulltrúanámskeiði er forsenda þess að fá starf á vegum Rauða kross Íslands á alþjóðavettvangi.
Þátttökuskilyrði eru m.a. fagmenntun og minnst þriggja til mm ára starfsreynsla í viðkomandi fagi eftir nám.
-
Nánar |
|
Fjárskortur stefnir framtíð barna á Haítí í hættu
Samtökin Save The Children hvetja alþjóðasamfélagið til að standa við skuldbindingar sínar við uppbyggingarstarfið á Haítí og auka langtímaskuldbindingar. "Þannig má byggja á þeim mikla árangri sem náðst hefur frá því jarðskjálftinn varð og efla umfang aðgerða í baráttunni við kóleru, sem enn vofir yfir eyjarskeggjum," segir í frétt á vef Barnaheilla, Save The Childfren á Íslandi. Þar segir ennfremur:
Á þeim tveimur árum, sem liðin eru frá jarðskjálftanum, hafa Barnaheill - Save the Children hjálpað 1,2 milljónum manna í gegnum heilsugæslustöðvar og miðstöðvar meðferða við kóleru. 40 þúsund manns fengu aðgang að hreinu vatni fyrir atbeina samtakanna og starf þeirra við uppbyggingu skóla, þar á meðal byggingu á 229 kennslustofum og þjálfun ríflega 1200 kennara, hefur gert 30 þúsund börnum kleift að sækja skóla. Fyrir mörg barnanna, er það upphafið á skólagöngu þeirra. Þá hafa 3500 fjölskyldur fengið miklivægan fjárstuðning til að kaupa matvæli, hreint vatn og aðra nauðsynjavöru.
-
Frétt Barnaheilla - Save the Children á Íslandi
-
Haítí: Tvö ár frá jarðskjálftanum mikla/ SOS barnaþorpin á Íslandi
-
Thousands without shelter in Haiti 2 years after earthquake/ UN
-
Haiti still suffering 2 years after earthquake/ SFGate |
|
Geitur og hænur vinsælar jólagjafir
Mikil aukning var á sölu gjafabréfa Hjálparstarfs kirkjunnar á gjofsemgefur.is um síðustu jól eða um 50% fleiri pantanir en árið áður. Hægt er að kaupa yfir 30 mismunandi gjafabréf frá sparhlóðum á 1.300 krónur upp í brunn á 150.000 krónur.Geitur og hænur eru vinsælastar, 518 geitur og 607 hænur seldust fyrir síðustu jón en vatn er einnig mjög vinsælt og einnig að frelsa börn á Indlandi úr skuldaánauð.
Nánar |
|
Þurrkar draga úr hagvexti í Malaví og Mósambík
Ólíklegt er að hagvaxtarspár Alþjóðagjaldeyrissjóðsins fyrir Malaví og Mósambík rætist sökum þurrka í sunnanverðri Afríku, að því er fram kemur í frétt Bloomberg fréttaveitunnar. Báðar þjóðirnar eiga mikið undir góðri vætutíð því landbúnaður er undirstaða fæðuöryggis. Minni úrkoma yfir regntímann gæti líka hækkað verð á landbúnaðarvörum. Nánar |
|
|
Verðlaunaljósmynd á EDD í Póllandi: | |
 | | Ljósmynd: Sokol |
Þróunarfræðsludagar Evrópu - European Development Days - eru haldnir ár hvert í einhverri borg Evrópusambandsríkis. Að þessi sinni voru fræðsludagarnir haldnir í Varsjá í Póllandi dagana 15. og 16. desember síðastliðinn en sem kunnugt er fóru Pólverjar með forsæti ESB síðari hluta nýliðins árs. Yfirskrift EDD að þessu sinni var "Þróun og lýðræði". Meðal atriða á dagsrká fræðsludaganna var ljósmyndakeppni þar sem myndin hér að ofan hlaut efsta sæti.
Nánari upplýsingar um EDD og dagskráratriði má finna hér..
|
|
Glefsur úr sögu íslenskrar þróunarsamvinnu - IX. hluti | |
Fyrstu tvíhliða þróunarverkefnin í Tansaníu, Kenía og Mósambík
 | |
Yfirskrift greinar Ólafs Björnssonar í tímaritið 19. júní 1975. |
Fjársvelti og aðstöðuleysi einkenndu starf Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin þau tíu ár sem stofnunin starfaði. Hún var - eins og rakið var í Veftímaritinu á síðasta ári - stofnuð árið 1971 og starfaði til ársins 1981 þegar Þróunarsamvinnustofnun Íslands tók til starfa. Aðstoðin, eins og hún var oftast nefnd, var á hrakhólum með húsnæði á starfstíma sínum og hafði aðeins starfsmann í hlutastarfi hér heima, Björn Þorsteinsson, sem síðar varð bæjarritari í Kópavogi. Þegar á árunum 1972 til 1974 tók Aðstoðin þátt í því, í samráði við utanríkisráðuneytið, að kosta dvöl íslenskra skipstjórnarmanna í Indlandi þar sem þeir leiðbeindu heimamönnum við fiskveiðar. En hver voru fyrstu og helstu verkefni Aðstoðarinnar í tvíhliða þróunarsamvinnu og hvar?
Því svarar Björn Dagbjartsson sem síðar varð framkvæmdastjóri Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og vísar til aðildar Íslands árið 1973 að svokölluðum Oslóarsamningi frá 1968. Björn skrifar:
"Mest af því fé sem veitt var til "Aðstoðar Íslands við þróunarlöndin" fram til ársins 1980 fór í það að greiða framlag Íslands til norrænna samstarfsverkefna. Samstarfið var mjög náið. Verkefni voru þannig uppbyggð að eitt Norðurlandanna hafði yfirumsjón og stjórn þess með höndum. Stöður voru auglýstar á öllum Norðurlöndunum og reynt að sjá til þess að vörur og þjónusta sem til þyrfti væri keypt í því norræna landi sem hagkvæmast var. Framlög runnu öll í einn pott samkvæmt norræna deililyklingum (fordelingsnøglen) þar sem Ísland greiðir 1%. Stjórn verkefnisins gerði svo grein fyrir fjárálunum, bæði áætlaðri fjárþörf samkvæmt framkvæmdaáætlun, sem og notkun fjár og framgangi verkefna.
Á þessum árum tók Ísland þátt í uppbyggingu samvinnureksturs í Tansaníu og Kenýa og stórum landbúnaðarverkefnum í Tansaníu og Mósambík. Margir Íslendingar voru ráðnir til þessara verkefna og Ísland tók þátt í að undirbúa og fylgjast með verkefnum í gegnum sérstakar nefndir og ráð sem til þessa voru sett á stofn." (Fréttabréf um þróunarmál, 1999; 14 (2), bls. 3-4).
Í grein Ólafs Björnssonar formanns stjórnar Aðstoðarinnar í tímaritinu 19. júní sem út kom 1975 gerir hann nánar grein fyrir þessum fyrstu þremur samnorrænu verkefnum sem Ísland sá aðild að í tvíhliða þróunarsamvinnu, þ.e. svokölluð samvinnuverkefni í Kenía og Tansaníu, og landbúnaðarverkefni í Tansaníu. Verkefnið í Mósambík kemur til sögunnar síðar. "Samvinnuverkefnin felast í leiðbeiningum um rekstur fyrirtækja með samvinnusniði. Er þar um að ræða fyrirtæki á sviði vörudreifingar, framleiðslu, lánastarfsemi og fleira. Allmargir ráðunautar eru starfandi í báðum löndunum og veita meðal annars leiðbeiningar um rekstur fyrirtækjanna, reikningshald og samvinnufræðslu. Landbúnaðarverkefnið í Tanzaníu felst hins vegar í því að Norðurlöndin reka sameiginlega stofnun, sem veitir ýmis konar fræðslu um jarðrækt og kvikfjárrækt og rekur auk þess víðtæka tilraunastarfsemi í ýmsum greinum landbúnaðar, sem rekinn er í Tanzaníu. Nú eru alls starfandi níu Íslendingar sem ráðunautar við þessi verkefni í þessum tveimur Afríkuríkjum. Starfa þeir allir við samvinnuverkefnin í Kenyu og Tanzaníu. Tveir eru að störfum í Tanzaníu, þeir Baldur Óskarsson og Gunnar Ingvarsson. Í Kenyu eru starfandi sjö ráðunautar, þeir Haukur Þorgilsson, Jóhannes Jensson, Ólafur Ottósson, Óskar Óskarsson, Sigfús Gunnarsson, Sigurlinni Sigurlinnason og Steinar Höskuldsson."
Í fyrsta tölublaði Fréttabréfs Aðstoðarinnar frá janúar 1977 eru upplýsingar um fyrirhugað verkefni í Mósambík. Þar segir: "Í nokkurn tíma hafa umræður um að stofna til fleiri samnorrænna verkefna en í Tanzaníu og Kenya verið ofarlega á baugi á formannaráðstefnum norrænu þróunarlandastofnananna. Hefur einkum komið til álita að veita Mosambique aðstoð á líkum grundvelli og gert er í Kenya og Tanzaníu. Íslendingar hafa ekki getað tekið jákvæða afstöðu til þessa máls þar eð fjármagn til slíks verkefnis yrði að fá hjá fjárveitingavaldinu, en til þessa hefur ekki fengist meira en svo að hægt hefur veirð að standa við skuldbindingar þær sem Íslendingar tóku á sig vegna verkefnanna í Kenya og Tazaníu."
Meira eftir viku. -Gsal |
|
| |
 | |
Veftímaritið er á FACEBOOK |
|
UM VEFTÍMARITIÐ
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja senda okkur ábendingu um efni eða afskrá sig af netfangalista eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra.
Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ | | ISSN 1670-810 |
|
|
|
