hdr
logo
VeftÝmarit um
■rˇunarmßl
gunnisal
4. ßrg. 135. tbl.26. oktˇber 2011
gunnisal
Myndir frß afmŠlismßl■inginu. Ljˇsm. gunnisal.
 

Fj÷lsˇtt afmŠlismßl■ing um Ýslenska ■rˇunarsamvinnu:

R÷dd ykkar miklu sterkari en stŠr­ ykkar segir til um - segir Paul Collier

 

"R÷dd ykkar er miklu sterkari en stŠr­ ykkar segir til um," sag­i Paul Collier hagfrŠ­iprˇfesssor og hei­ursfyrirlesari ß afmŠlismßl■ingi um Ýslenska ■rˇunarsamvinnu sem utanrÝkisrß­uneyti og Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hÚldu Ý Ískju sÝ­astli­inn f÷studag Ý samvinnu vi­ FÚlagsvÝsindasvi­ Hßskˇla ═slands og Al■jˇ­amßlastofnun. AfmŠlismßl■ingi­ var fj÷lsˇtt, gestir r˙mlega hundra­ og fimmtÝu og umrŠ­ur fj÷rugar eftir frams÷guerindi.

 

Mßl■ingi­ var haldi­ Ý tilefni af 40 ßra afmŠli Ýslenskrar ■rˇunarsamvinnu, 30 ßra afmŠli Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands (ŮSS═) og 10 ßra afmŠli ═slensku fri­argŠslunnar en ■a­ var einnig li­ur Ý aldarafmŠli Hßskˇla ═slands. Auk Paul Collier voru fyrirlesarar JˇnÝna Einarsdˇttir, prˇfessor Ý mannfrŠ­i, Valger­ur Jˇhannsdˇttir, verkefnisstjˇri frß Hßskˇlanum og Hermann Írn Ingˇlfsson svi­sstjˇri ■rˇunarsamvinnusvi­s utanrÝkisrß­uneytisins.

 

Paul Collier bar lof ß 0.7% markmi­ ═slands um ■rˇunarframl÷g. Hann sag­i ■a­ fordŠmisgefandi Ý ljˇsi efnahagslegs andstreymis. Hann sag­i a­ ÷flugri l÷nd sem ekki stŠ­u vi­ skuldbindingar um ■rˇunarmarkmi­ mŠttu taka ■a­ sÚr til fyrirmyndar. R÷dd ═slands hef­i auk ■ess tr˙ver­ugleika Ý AfrÝku, bŠ­i vegna ■ess hve stutt er sÝ­an landi­ flokka­ist sem ■rˇunarrÝki auk ■ess sem ═slendingar hef­u ekki veri­ nřlenduherrar sem oft ■Šttu tala ni­ur til fyrrum nřlendu■jˇ­a.

 

Collier lag­i Ý erindi sÝnu ßherslu ß skyldur framlagsrÝkja til a­ frŠ­a almenning, bŠ­i heima fyrir og Ý vi­t÷kurÝkjum ■rˇunarsamvinnu. SlÝk frŠ­sla eykur a­ mati hans ßbyrg­, gagnsŠi og sjßlfbŠrni ■rˇunarsamvinnu og stu­lar a­ sanngjarnari vi­skiptahßttum.

 

Um au­lindir, sem eru megin■ema nřjustu bˇkar hans The Plundered Planet, sag­i Collier a­ ■Šr vŠru af tvennum toga; annars vegar sameiginlegar fyrir allt mannkyn, svo sem andr˙msloft og fiskistofnar utan l÷gs÷gu og hins vegar landfrŠ­ilega afmarka­ar. Hann taldi mikilvŠgt a­ kortleggja nßtt˙ruau­lindir ■rˇunarrÝkja til a­ styrkja samningsst÷­u ■eirra ■egar kŠmi a­ hagnřtingu ■eirra. Auk ■ess ■yrfti a­ tryggja a­ ar­ur au­lindanna rynni til almennings og yr­i vari­ til uppbyggingar grunnvirkja og innvi­a vi­komandi rÝkja.

 

Íssur SkarphÚ­insson ßvarpa­i mßl■ingi­ og minnti ß a­ einungis vŠru 40 ßr frß ■vÝ ═sland hafi sjßlft veri­ skilgreint sem ■rˇunarrÝki en hafi me­ batnandi efnahag breyst ˙r ■iggjanda Ý veitanda ■rˇunara­sto­ar. Um lei­ og hann bau­ Paul Collier velkominn benti hann ß verksummerki kenninga hans Ý ■rˇunarsamvinnuߊtlun ═slands en ■au mß greina Ý ■remur meginßherslusvi­um ߊtlunarinnar ■ar sem sÚr■ekking ═slendinga nřtist sem best, sjßlfbŠrri nřtingu nßtt˙ruau­linda, stu­ningi vi­ sßrafßtŠka me­ menntun og heilsuvernd, og stu­ningi vi­ fri­ og uppbyggingu Ý ˇst÷­ugum rÝkjum. Auk ■ess lag­i rß­herra rÝka ßherslu ß mikilvŠgi kynjajafnrÚttis Ý ■rˇunarsamvinnu ═slendinga.

 

Rß­herra ■akka­i starfsfˇlki ŮSS═ fyrir a­ hafa bori­ hitann og ■ungann af tvÝhli­a samvinnu ═slands undangegnin ■rjßtÝu ßr vi­ samstarfsl÷nd Ý AfrÝku, Su­-Austur AsÝu og Mi­-AmerÝku. Hann minntist jafnframt stofnunar ═slensku fri­argŠslunnar 10. september 2001, daginn fyrir hinn ÷rlagarÝka 11. september, en fri­argŠslunni er Štla­ a­ sinna verkefnum til verndar fri­i og ÷ryggi Ý heiminum.

 

Fundarstjˇri ß mßl■inginu var Engilbert Gu­mundsson, framkvŠmdastjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands, en Valger­ur Sverrisdˇttir, forma­ur samstarfsrß­s um ■rˇunarsamvinnu stjˇrna­i umrŠ­um.

 

Fj÷lmi­lar sřndu heimsˇkn Paul Collier til ═slands mikinn ßhuga, Spegillinn rŠddi vi­ hann sÝ­astli­inn f÷studag, FrÚttabla­i­ birti frÚtt Ý gŠr me­ vi­tali vi­ hanna - og Collier ver­ur gestur Egils Helgasonar Ý Silfri Egils ß sunnudaginn kemur.

 

Upptaka frß rß­stefnunni ß vef Hßskˇla ═slands

┴hersla ß ßbyrg­ gagnvart ■rˇunarrÝkjum - frÚtt utanrÝkisrß­uneytis og krŠkja ß rŠ­u rß­herra 

-

In the Context of Adversity/ IcelandReview

 
═slendingar taka forystu Ý samstarfi framlagsrÝkja Ý umhverfis- og au­lindamßlum Ý ┌ganda

 

"Hlutverki­ er stˇrt og marg■Štt og ßbyrg­in er umtalsver­. Vi­ ver­um Ý forsvari fyrir hˇpinn gagnvart stjˇrnv÷ldum og ÷­rum stofnunum og skipuleggjum og střrum ÷llum fundum hˇpsins," segir Geir Oddsson verkefnastjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý ┌ganda, en ═slendingar gegna n˙ formennsku Ý samstarfshˇpi framlagsrÝkja Ý ┌ganda Ý umhverfis- og au­lindamßlum.

 

═ kj÷lfar ParÝsaryfirlřsingarinnar, sem undirritu­ var ßri­ 2005, hefur aukin

gislipalsson
GÝsli Pßlsson umdŠmisstjˇri ŮSS═ ßsamt David O. O. Obong rß­uneytisstjˇri Ý Vatns- og umhverfismßlarß­uneyti.

ßhersla veri­ l÷g­ ß samvinnu ■rˇunarsamvinnustofnana. Hvatann a­ ■essum breytingum mß rekja til aukinnar gagnrřni ß ■rˇunarsamvinnu ■ar sem ■vÝ var haldi­ fram a­ henni vŠri a­ of miklu leyti střrt af forgangsr÷­un veitenda, sem ger­i ■rˇunarrÝkjum erfitt fyrir a­ mynda sÝna eigin stefnu og taka forystu Ý eigin fram■rˇun. Ůrˇunarsamvinna var af m÷rgum ßlitin of ˇsamrŠmd, ˇ˙treiknanleg og langt frß ■vÝ a­ vera gagnsŠ. Ůetta skapa­i ˇgrynni vandamßla sem komu Ý veg fyrir a­ h˙n nřttist eins vel og m÷gulegt er.

 

═ ┌ganda, lÝkt og annars sta­ar, hafa framlagsrÝki reynt a­ breg­ast vi­ ■essari gagnrřni me­ ■vÝ, me­al annars, a­ mynda svokalla­a samstarfshˇpa veitenda. Ůessir hˇpar eru skipa­ir eftir geirum e­a ßherslusvi­um, me­ hli­sjˇn af ■vÝ hvernig s˙ skipting er Ý innlendri stjˇrnsřslu, og Ý hˇpunum sitja fulltr˙ar flestra ■eirra framlagsrÝkja sem vinna Ý hverjum geira e­a eru ßhugasamir um hann. Hˇparnir hittast svo reglulega til ■ess a­ samrřma a­ger­ir sÝnar, fjßrframl÷g og stefnur. Til ■ess a­ minnka ßreiti og auka ß gagnsŠi er leitast vi­ a­ lßta samskipti vi­ stjˇrnv÷ld fara fram Ý gegnum hˇpana.

 

┴ undanf÷rnum ßrum hafa fulltr˙ar Ůrˇunarsamvinnustofnunnar ═slands Ý ┌ganda seti­ Ý řmsum samstarfshˇpum og mß ■ar nefna hˇpa sem sÚrhŠfa sig Ý landb˙na­armßlum, jafnrÚttismßlum, orkumßlum, dreifstřringarmßlum, loftslagsbreytingamßlum, mannrÚttindamßlum og umhverfis- og au­lindamßlum. ═slendingar hafa n˙, Ý fyrsta skipti, teki­ a­ sÚr a­ gegna formennsku Ý einum ■essara hˇpa. Hˇpurinn sem um rŠ­ir vinnur Ý umhverfis- og au­lindamßlum, ■.m.t. loftslagsbreytingum, Ý ┌ganda, og Ý honum sitja fulltr˙ar flestra stŠrri veitenda sem vinna Ý ■essum mßlaflokki, eins og til a­ mynda Al■jˇ­abankans, Ůrˇunarstofnunar Sameinu­u Ůjˇ­anna, Evrˇpusambandsins, Noregs, Danmerkur og Ůřskalands. Kosi­ er til formennsku ßrlega og a­ s÷gn Geirs Oddssonar er ═slendingum sřnt miki­ traust me­ ■essari kosningu.

 

Vandamßlin sem hˇpurinn tekst ß vi­ eru, me­al annarra, ÷rt hverfandi skˇgar, ßhrif loftslagsbreytinga ß ■ß fßtŠkustu og sjßlfbŠr nřting nßtt˙ruau­linda. A­ s÷gn Geirs eru ■essi vandamßl mun brřnni Ý ┌ganda en m÷rgum ÷­rum ■rˇunarrÝkjum. "HÚr rei­ir stˇr meirihluti Ýb˙a sig ß nßtt˙ruau­lindir ß bor­ vi­ fisk, skˇga og landb˙na­ til ■ess a­ geta fŠtt sig og sÝna. Loftslagsbreytingar og ßgangur mannsins hafa n˙ ■egar gert ■a­ a­ verkum a­ minna af fiski er a­ finna Ý v÷tnum og rigningar og ■urrkar hafa or­i­ ˇ˙treiknanlegri og umfangsmeiri."

 

Ůar af lei­andi er ljˇst a­ ═slendingar munu gegna lykilhlutverki Ý ■rˇunarmßlum Ý ┌ganda nŠsta ßri­. -PK, Kampala.

Aid for change - nřtt stefnumˇtunarskjal ESB Ý ■rˇunarmßlum
┴hersla l÷g­ ß hßmarka ßrangur Ý barßttunni gegn fßtŠkt

 

Evrˇpusambandi­ hefur gefi­ ˙t nřtt stefnumˇtunarskjal ß svi­i ■rˇunarmßla - Aid for Change - ■ar sem uppstokkun hefur fari­ fram var­andi mikilvŠgi einstakra ■ßtta Ý ■vÝ skyni a­ tryggja hßmarks ßhrif gunnisalaf framl÷gum ■essa stŠrsta veitanda ■rˇunarfjßr Ý heiminum Ý bßrßttunni gegn fßtŠkt. Andris Pieblags, sem střrir ■essum mßlaflokki innan ESB, hefur ßsamt ÷­um unni­ Ý hßlft anna­ ßr a­ ■essari endursko­un og kynnti ni­urst÷­urnar Ý sÝ­ustu viku.

 

ESB Štlar me­al annars a­ tryggja markmvissari ˙thlutun fjßrmagns, verja fjßrmunum til geira eru ■ungami­ja langtÝmavaxtar, til ■jˇ­a ■ar sem mest ■÷rf er ß utana­komandi stu­ningi og til ■jˇ­a ■ar sem mestu munar um framl÷gin. SamkvŠmt skjalinu eru fj÷gur meginatri­i l÷g­ til grundvallar stefnum÷rkun Evrˇpusambandsins:


* V÷ndu­ stjˇrnsřsla, me­al annars vir­ing fyrir mannrÚttindum og lř­rŠ­i; jafnrÚtti kynjanna, hlutverk borgaralegs samfÚlags og barßtta gegn spillingu,
* FÚlagsleg vernd, heilsa og menntun,
* Stu­ningur vi­ hagstŠtt rekstrarumhverfi fyrirtŠkja og auki­ svŠ­asamstarf,
* SjßlfbŠr landb˙na­ur og hrein orka, stu­ningur vi­ a­ veita vernd gegn ytri ßf÷llum og sn˙a ßskorunum var­andi matvŠla÷ryggi og loftslagsbreytingar Ý tŠkifŠri til vaxtar.

 

EU aims to make a bigger impact with its aid/ The Guardian

-

Europe to focus on democracy and human rights in aid projects/ The Guardian

-

EU development policy: ambitious agenda for change or the same old story?, eftir Mark Furness

 

MDGMargvÝsleg ˇßran hamlar ■˙saldarmarkmi­unum

 

Ůrjßr kreppur sem tengjast matvŠlum, eldsneyti og fjßrmßlum draga ˙r lÝkum ß ■vÝ a­ ■˙saldarmarkmi­in nßist Ý AfrÝku fyrir ß­ur en ßri­ 2015 en vß vegna loftslagsbreytinga og nřlegar uppreisnir Ý nor­anver­ri AfrÝku hafa lÝka ßhrif ß ■a­ hvernig ■˙saldarmarkmi­unum mi­ar. Ůetta er mat fj÷gurra al■jˇ­astofnana sem sameiginlega hafa gefi­ ˙t skřrslu um mat ß framf÷rum Ý ßtt a­ ■˙saldarmarkmi­unum - "Assessing Progress in Africa toward the Millennium Development Goals."

 

═ skřrslunni kemur fram a­ ■rßtt fyrir spßr um hagv÷xt Ý ßlfunni sÚ lÝklegt a­ eftirmßlar fjßrmßlakreppunnar hafi veruleg ßhrif ß framfarir hva­ fyrsta ■˙saldarmarkmi­i­ ßhrŠrir, bŠ­i fram a­ ßrinu 2015 og lengra fram Ý tÝmann. Ůß segir a­ fyrir fjßrmßlakreppuna hafi spßr um fßtŠkt gert rß­ fyrir a­ Ý ßrslok 2015 yr­u 35.9% Ýb˙a AfrÝku skilgreindir fßtŠkir en endursko­a­ar spßr geri n˙ rß­ fyrir a­ ■eir ver­i 38% og "vÝsbendingar eru um a­ 20 milljˇnir til vi­bˇtar flokkist me­ fßtŠkum fyrir ßri­ 2015," segir Ý skřrslunni. Jafnframt segir ■ar a­ gangi verstu spßr eftir gŠti ■essi tala­ or­i­ 55 milljˇnir.

Ingibj÷rg Sˇlr˙n
Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir střrir UN Women Ý Kab˙l.
Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir nřr yfirma­ur UN Women Ý Afganistan

┴taksverkefni Ý sex hÚru­um til a­ binda enda ß ofbeldi gegn konum

 

Ůegar Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir fyrrverandi utanrÝkisrß­herra tekur til starfa Ý nŠsta mßnu­i sem nřr yfirma­ur UN Women Ý Afganistan bÝ­ur hennar me­al annars nřtt ßtaksverkefni Ý sex hÚru­um sem hefur ■a­ markmi­ a­ styrkja a­ger­ir vi­ a­ binda enda ß ofbeldi gegn konum og st˙lkum. Verkefninu var hleypt af stokkunum Ý sÝ­ustu viku Ý samstarfi UN Women og Kvennamßlarß­uneytis Afganistan me­ fjßrhagslegum stu­ningi rÝkisstjˇrnar Japan.

 

Sta­a kvenna Ý Afganistan er afleit eins og skřrt kemur fram Ý skřrslu Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir tŠpu ßri en skřrslan nefnist: Harmful Traditional Practices and Implementation of the Law on Elimination of Violence against Women in Afghanistan. ═ annarri skřrslu, sem birt var ß d÷gunum, og unnin var af Kvennamßlarß­uneytinu Ý samvinnu vi­ kvennasamt÷k Ý landinu kemur fram a­ 57% st˙lkna eru komnar Ý hjˇnaband ß­ur en ■Šr nß sextßn ßra aldri. Af tŠplega tv÷ ■˙sund skrß­um ofbeldistilvikum gegn konum Ý Afganistan eru 23% vegna nau­ungarhjˇnabanda e­a tr˙lofunar, 14% vegna lÝkamlegs ofbeldis og 9% ■ar sem tvinnast saman nau­ganir, nau­ungarvŠndi og nau­ungarkynlÝf af hßlfu eiginmanns.

 

SamkvŠmt rannsˇkn sem ger­ var ßri­ 2008 hafa 87% kvenna Ý Afganistan or­i­ fyrir heimilisofbeldi.

 

UN Women Launches Multi-Province Project on Ending Violence against Women in Afghanistan

-

Harmful Traditional Practices and Implementation of the Law on Elimination of Violence against Women in Afghanistan/ UNAMA

 

Afghan women fear for the future/ The GuardianThe Status of Women in Afghanistan/ The Dimplomacist

 

We have to promise the world/ HRW - MannrÚttindavaktin um konur Ý AfganistanAfghanistan: Stop Women Being Given as Compensation /HRW -MannrÚttindavaktin 

═b˙ar jar­ar ver­a or­nir 7 milljar­ar ß mßnudaginn

 

World's population set to increase to 7 billion
World's population set to increase to 7 billion/ AFP

┴ mßnudaginn kemur, 31. oktˇber, fŠ­ist barn sem ver­ur til ■ess a­ Ýb˙afj÷ldi jar­arinnar ver­ur or­inn 7 milljar­ar. LÝklega ver­ur ■a­ st˙lkubarn sem fŠ­ist ß Indlandi. ═b˙um jar­ar hefur fj÷lga­ hratt ß sÝ­ustu ßratugum. Framan af mannkynss÷gunni var mannfj÷lgun takm÷rku­ og ■a­ tˇk 250 ■˙sund ßr fyrir

mannkyni­ a­ nß upp Ý 1 milljar­, um 1800. Frß ■eim tÝma hefur hins vegar fj÷lgunin ver­i­ hr÷­, 1927 voru Ýb˙ar jar­ar komnir Ý 2 milljar­a, a­eins 32 ßrum sÝ­ar Ý 3 milljar­a - og sÝ­an hefur tÝmabili­ ß milli ■ess sem nřr milljar­ur bŠtist Ý mannhafi­ or­i­ sÝfellt styttra. Frß ■vÝ a­ vera 5 milljar­ar ßri­ 1987 upp Ý 6 milljar­a ßri­ 1999 li­u sumsÚ a­eins tˇlf ßr - og n˙ tˇlf ßrum sÝ­ar er talan a­ nß 7 millj÷r­um.

 

The World at Seven Billion/ Reuters

-

Vi er 7 000 000 000 !

-

A tale of three islands - The world's population will reach 7 billion at the end of October. Don't panic

-

7BillionsActions.org

 

FramtÝ­arskipulag ■rˇunarsamvinnu ß dagskrß Ý Busan
 logo

Gangi vŠntingar heimamanna eftir ver­ur skrifa­ur nřr kapÝtuli Ý s÷gu ■rˇunarsamvinnu ß Busan fundinum Ý lok mßna­arins. Dagana 29. nˇvember til 1. desember safnast saman Ý Busan Ý Su­ur-Kˇreru allar helstu kanˇnur ■rˇunarsamvinnu Ý heiminum, utanrÝkisrß­herrar, a­rir fulltr˙ar rÝkisstjˇrna, framkvŠmdastjˇrar ■rˇunarsamvinnustofnana, fulltr˙ar frjßlsra fÚlagasamtaka, ■ingmenn, fulltr˙ar einkafyrirtŠkja og al■jˇ­legra sjˇ­a til a­ rŠ­a framtÝ­ ■rˇunarsamvinnu. Reikna­ er me­ um tv÷ ■˙sund ■ßtttakendum ß rß­stefnunni sem er fjˇr­a stefnumarkandi rß­stefnan um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu. Ůar ver­ur framtÝ­arskipulagi­ rŠtt og hvernig til hefur tekist me­ a­ innlei­a skilvirkni og samstarf Ý samrŠmi vi­i ParÝsaryfirlřsinginu frß 2005.

 

The Broker hefur Ý tilefni fundarins og mikilvŠgi hans leita­ eftir ■vÝ vi­ sÚrfrŠ­inga Ý ■rˇunarmßlum a­ skrifa greinar og svara krefjandi spurngum um framtÝ­ ■rˇunarsamvinnu. ┴stŠ­a er til ■ess a­ hvetja ■ß sem hafa ßhuga ß mßlaflokknum a­ kynna sÚr greinaflokkinn.

-

Busan forum opens new chapter for development, eftir Enna Park, framkvŠmdastjˇra ■rˇunarsamvinnusvi­s utanrÝkis- og vi­skiptarß­uneytis Su­ur-Kˇreru/ Korea Herald

-

Reforming the International Aid Architecture/ Aideffectiveness.org

-

The Paris Declaration Evaluation and the Road to Busan, eftir Niloofar Rafiei/ DevPolicy

-

Aid at the donors command, eftir Stephen Yeboah/ The Broker  

K R Ă K J U R

-
The Globe And Mail
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
VeftÝmariti­ er ß...
facebook
Taki­ ■ßtt Ý umrŠ­um! 
Um VeftÝmariti­
logo

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═. 
 

Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

          
 

 

ISSN 1670-810

.

 

 

Fullor­innafrŠ­sla Ý Inhambane:

 

Hafa fengi­ nˇg af ni­urlŠgingu vegna ˇlŠsis

 

 

GUNNISAL
Vi­mŠlendur Ý annarri r÷­ a­ ofan: Vitosiuno Julai, kennarinn Adeliu Eduardo, Anelka Rafael og st˙lkan fyrir ne­an myndina af kennaranum er Albertina Tomßs. Hinar myndirnar skřra sig sjßlfar. Ljˇsm. gunnisal.

Margir ■eirra fullor­nu sem setjast a­ nřju ß skˇlabekk eru or­nir lang■reyttir ß ■vÝ a­ standa eins og kjßnar ß marka­num og lßta snu­a sig ■egar ■eir selja ■ar varning, ßvexti, hnetur e­a anna­. Ůeir vilja lŠra a­ leggja saman og draga frß og tala port˙g÷lsku reiprennandi. -Anelka Rafael gefur ■essa skřringu ß nřhafinni skˇlag÷ngu sinni og segist ekki vera ein um ■a­ a­ hafa fengi­ nˇg af ni­urlŠgingu vegna ˇlŠsis. H˙n er Ý fyrsta bekk af ■remur og sŠkir nßmi­ lengst innÝ skˇginum Ý Inhambane hÚra­i ■ar sem heitir Nhacuanane skammt frß heimili hennar. Ůegar Úg bi­ hana a­ skrifa nafni­ sitt kemur hik ß hana, enda stutt sÝ­an h˙n settist ß skˇlabekk, en h˙n skrifar nafni­ sitt hŠgt og lÝtur augnablik innÝ lˇfann sinn ■ar sem h˙n geymir fßeina ßgŠta stafi til a­ lj˙ka vi­ eftirnafni­: Rafael.

 

H˙n er ein tˇlf kvenna Ý ■essum bekk sem situr fl÷tum beinum ß gˇlfinu og lŠrir um lÝkamann sem er ß stundaskrß dagsins allt frß hnakka ni­ur Ý tŠr, kennarinn bendir ß t÷fluna ■ar sem hann hefur dregi­ upp ˇfullkomna mynd af mannslÝkamanum og segir lÝkamsheitin hßtt og snjallt ß port˙g÷lsku og konurnar taka undir. Og karlma­urinn. Ůa­ er einn mi­aldra ma­ur Ý bekknum. Reyndar eru a­ s÷gn kennarans, Adeliu Eduardo, alla jafna um ■rjßtÝu nemendur Ý bekknum en stˇr hluti fjarverandi vegna jar­arfarar.

 

Annar bekkur situr ˙ti undir berum himni skammt frß, 3. bekkur, og nemendurnir eru a­ lj˙ka ■essari ■riggja ßra t÷rn fullor­innafrŠ­slunnar. Upp vi­ t÷fluna stendur ung kona alvarleg ß svip vi­ t÷fluna me­ barn ß bakinu sem brestur Ý mikinn grßt ■egar hvÝti ma­urinn mundar myndavÚlina. Bekkurinn brosir. ═ dag eru tÝu konur og tveir karlar ß skˇlabekknum sem er enginn bekkur heldur a­eins mˇ­ir j÷r­.

 

Allt ■etta gerist raunar eftir a­ bÝll a­komumannsins rennur Ý hla­i­ ■arna ˙ti Ý buskanum og bekkirnir tveir bresta Ý dans og s÷ng til a­ hei­ra Ýslenska sendibo­ann sem fulltr˙a ■eirra sem leggja fullor­innafrŠ­slunni li­ Ý ■essu fallega en fßtŠka hÚra­i MˇsambÝk sem heitir Jangamo. Ůrˇunarsamvinnustofnun hefur um ßrabil lagt stutt ■ennan mßlaflokk og ekki beinlÝnis van■÷rf ß - t÷lfrŠ­in segir ˇlŠsa vera 83.9%.

 

Nemendurnir segja mÚr a­ af sÚ s˙ tÝ­ a­ foreldrar sendi strßkana Ý skˇla en haldi stelpunum heima til a­ st˙ssast Ý heimilshaldi, barnap÷ssun og vatnsbur­i. N˙ rÝki jafnrÚtti. Adelia kennari segir vi­horfin hafa veri­ ■annig ■egar h˙n var ung st˙lka a­ fa­ir hennar hafi ekki sÚ­ tilganginn Ý ■vÝ a­ senda st˙lkuna Ý skˇla og skˇlagj÷ldin hafi lÝka veri­ meiri en efnahagur heimilisins rÚ­i vi­. H˙n ■urfti a­ huga a­ skepnunum og vinna heimilisst÷rf. Sjßlf ß Adelia sj÷ b÷rn og ÷ll skˇlagengin. -Ůau beittu mig engum ■rřstingi a­ sŠkja fullor­innafrŠ­sluna ■egar h˙n bau­st. ╔g var n˙ nˇgu sjßlfstŠ­ til a­ skilja mikilvŠgi ■ess, segir h˙n, og bŠtir vi­ a­ h˙n Štli ekki a­ lßta sta­ar numi­, halda ßfram nßmi og fß kennararÚttindi.

 

Adelia ber nemendum vel s÷guna, ■eir sÚu ßkafir Ý lŠrdˇmnum en segir a­ ■a­ reynist ■eim miserfitt a­ lŠra a­ lesa og skrifa. Port˙galskan vefst fyrir m÷rgum ■vÝ h˙n er ekki t÷lu­ ß ■essu landssvŠ­i heldur mßllřska sem heitir bitonga.

 

Kennarar Ý fullor­innafrŠ­slu ■urfa a­ hafa loki­ 7. bekk til ■ess a­ eiga ■ess kost a­ fara ß fj÷gurra daga nßmskei­ til a­ ÷­last rÚttindi sem kennarar Ý fullor­innafrŠ­slu. Adelia var reyndar a­eins b˙inn me­ sj÷tta bekkinn ■egar h˙n fˇr Ý framhaldsnßmi­. H˙n haf­i veri­ Ý hjˇnabandi en eiginma­urinn var ■eirrar ger­ar a­ hann banna­i henni a­ mennta sig. Adelia tˇk lŠrdˇminn fram yfir karlinn, skildi vi­ hann og hÚlt ßfram nßmi og hefur n˙ starfa­ sem kennari Ý fullor­innafrŠ­slunni Ý fj÷gur ßr. Ůa­ ■arf ekki a­ fylgjast lengi me­ kennslunni til a­ sjß a­ ■ar er ß fer­inni h÷rkuduglegur kennari.

 

Albertina Tomßs, ung st˙lka Ý hˇpnum ß ■ri­ja ßri fellur ekki mj÷g vel a­ hugmyndinni um mi­aldra fullor­inn nemenda sem er a­ setjast ˇlŠs ß skˇlabekk, enda kemur ß daginn, ■egar h˙n er tekin tali a­ henni haf­i nokkrum ßrum veri­ vÝsa­ ˙r skˇla vegna tÝ­ra fjarvista. Jamm. Spur­ um ßstŠ­ur svarar h˙n svipbrig­alÝtil a­ skrˇpi­ hafi komi­ til vegna mikillar fjarlŠg­ar frß heimili a­ skˇla. H˙n hafi komi­ of seint of m÷rgum sinnum og skˇlinn a­ endingu lßti­ hana fß reisupassann. N˙ hafi h˙n teki­ fullor­innafrŠ­sluna Ý brß­um ■rj˙ ßr og fßi ß nř inng÷ngu Ý hef­bundna skˇlakerfi­ ß nŠsta skˇlaßri. Og ■egar h˙n er spur­ um framtÝ­arßform segir h˙n a­ kennarastarfi­ heilli.

 

Vitosiuno Julai skrifa­i nafni­ sitt ß mettÝma, fßeinum sek˙ndum, enda Ý ■ri­ja bekk og or­inn fluglŠs og flugskrifandi fyrir l÷ngu. Af hverju hann sÚ Ý fullor­innafrŠ­slunni? Heimskulega spurt - til a­ lŠra, nema hva­, ekki sÝst til a­ lŠra port˙g÷lsku og bˇkhald. Spur­ur hvers vegna karlar sÚu miklu fŠrri Ý bekkjunum segir hann a­ margir ■eirra telji sig ekki eiga erindi Ý nßm, ■eir efist um eigin getu, og ■eir segi sosum lÝka: Til hvers? Hva­a erindi eigum vi­ Ý skˇla ß okkar aldrei, ha? Glata­ur tÝmi, segja ■eir lÝka. ╔g er ■essu ˇsammßla. ╔g lŠr­i a­eins sem strßklingur en hŠtti Ý skˇla ■vÝ Úg var of mikill villingur og lÚt ßhuga fj÷lskyldunnar ß nßmi sem vind um eyru ■jˇta. En mÚr finnst ■etta ekki glata­ur tÝmi og ßvinningurinn er mikill, jafnvel fyrir kall eins og mig.

 

Fˇlki­ kve­ur me­ nřjum s÷ng og nřjum dansi og ■a­ glitrar Ý hvÝtar tennur um lei­ og sÝ­pils sviptast Ý f÷grum litum Ý mˇsambÝsku roki og gesturinn hefur a­ skilna­i fengi­ r˙mt kÝlˇ af appelsÝnum Ý pokaskjatta sem settur er Ý skotti­ ß ICEIDA bÝlnum. BÝlstjˇrinn okkar, JoŃo, er b˙inn a­ setja Vilhjßlm Vilhjßlmsson Ý geislaspilarann og hann syngur Vegir liggja til allra ßtta ■ar sem brunum eftir br˙num krŠklˇttum vegaslˇ­ inn til Inhambane. ╔g heyri ekki betur a­ JoŃo taki undir. -Gsal, Nhacuanane, Inhambane.

 

Starfsnemar skrifa:

 

┴ handboltaŠfingu me­ ˇeir­al÷greglunni

 

 

ŮrÝr ungir hßskˇlanemar voru Ý ßg˙st sÝ­astli­num rß­nir sem starfsnemar Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands til fj÷gurra mßna­a dvalar Ý samstarfsrÝkjum ═slands Ý ■rˇunarsamvinnu. Ůeir dvelja sy­ra fram Ý mi­jan desember og skrifa til skiptis a­ bei­ni VeftÝmaritsins um ■a­ sem ß daga ■eirra drÝfur Ý samstarfsl÷ndum okkar. Pßll Kvaran Ý ┌ganda er h÷fundur ■essa pistils.

 

pallkvaran
"Hra­aupphlaup enda yfirleitt ß ■vÝ a­ einhver ver­ur mj÷g skÝtugur," segir Pßll Kvaran Ý lřsingu sinni ß a­stŠ­um handknattleiksmanna Ý ┌ganda.

Fnykurinn af brennandi lÝkamsleifum og ÷­rum ˙rgangi var ˇbŠrilegur og reykurinn svo ■ykkur a­ Úg sß ekki til himins. Mig svei­ Ý augun. GÝfurlegur h÷fu­verkur ger­i ■a­ a­ verkum a­ Úg ßtti erfitt me­ a­ hugsa og ß endanum var mÚr or­i­ svo ˇglatt a­ Úg gat ekki hlaupi­ lengra. ╔g gafst upp.

 

Berg■ˇrshvoll? Iwo Jima? Nei. HandboltaŠfing Ý ┌ganda. HÚr er spila­ ß ˙tiv÷llum og nßgrannar eru ˇfeimnir vi­ a­ brenna rusl ß sama tÝma. Vellirnir eru grasvellir sem ■ř­ir a­ ß rigningatÝmabilunum, sem endast meira en hßlft ßri­, er reyndar meira um le­ju en gras. Harpix er eitthva­ sem fˇlk hefur a­eins heyrt s÷gur af, boltinn er blautur og ■vÝ erfitt a­ skjˇta frß nÝu metra lÝnunni. Hra­aupphlaup enda oft me­ ■vÝ a­ einhver ver­ur mj÷g skÝtugur.

 

A­al v÷llurinn, ■ar sem allir deildarleikir eru spila­ir, er sta­settur Ý mi­bŠnum vi­ hli­ Klukkuturnsins svokalla­a, sem er eitt helsta kennileiti­ hÚr Ý Kampala. Leikmenn keppa bˇkstaflega vi­ beljur um yfirrß­ yfir vellinum, og ney­ast ■vÝ til ■ess a­ byrja flesta leiki me­ skˇflu Ý h÷nd fjarlŠgjandi skÝt og jafnvel ■arf a­ st÷­va leiki til ■ess a­ fjarlŠgja forvitinn kßlf af vellinum.

Ůegar ˇeir­ir eiga sÚr sta­ Ý Kampala, sem gerist oftar en ekki, byrja ■Šr oftast ß marka­num hjß Klukkuturninum. Ůar af lei­andi Šfir li­i­ sem Úg spila me­, ˇeir­al÷greglan, ■ar. Annars eru hin toppli­in Ý deildinni frß almennu l÷greglunni, hernum, flughernum, fangelsinu og svo eru flestir hßskˇlar me­ li­.

 

Ůrßtt fyrir ÷murlegar a­stŠ­ur er Ý■rˇttin ˇtr˙lega vinsŠl. H˙n ß rŠtur sÝnar a­ rekja allt aftur til ßrsins 1950 og Ý dag Šfa um 70 li­ vikulega, meira en 1000 menn og konur. Um 20 ■essara li­a Šfa svo a­ minnsta kosti fjˇrum sinnum Ý viku og spila leik um helgar. Flestir leikmenn Ý deildinni hafa Šft frß blautu barnsbeini og er getan ■vÝ mj÷g mikil. Hollustan sem Ý■rˇttinni er sřnd ■rßtt fyrir erfi­ar a­stŠ­ur er ■vÝ a­dßunarver­.

 

Ůrßtt fyrir ■essar miklu vinsŠldir hefur ■ˇ ekki tekist a­ byggja einn einasta handboltav÷ll Ý landinu. Nřlega var ■ˇ kosi­ Ý nřja stjˇrn hjß Handknattleikssambandinu sem hefur loksins teki­ fyrstu skrefin Ý ßttina a­ ■vÝ a­ geta nßlgast Al■jˇ­ahandknattleikssambandi­, sem Ý gegnum tÝ­ina hefur byggt handboltavelli Ý m÷rgum ■rˇunarl÷ndum. FramtÝ­in vir­ist ■vÝ vera mun bjartari en ß­ur og ver­ur ßhugavert a­ fylgjast me­ uppgangi Ý■rˇttarinnar nŠstu mßnu­i og ßr.

Sjßlfur hef Úg hef teki­ a­ mÚr a­ hjßlpa til me­ ■vÝ a­ skrifa styrkbei­ni og vera tengili­ur vi­ Al■jˇ­ahandknattleikssambandi­. Ef einhver ■eirra sem ■etta les telur sig geta lagt h÷nd ß plˇginn me­ einhverjum hŠtti vŠri ■a­ au­vita­ meira en vel ■egi­. Fjßrmagn, tengili­ir, gˇ­ rß­, jafnvel gamlir boltar. Allt myndi hjßlpa. -Pßll Kvaran - pall@iceida.is