logo
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
gunnisal
4. ßrg. 132. tbl.5. oktˇber 2011
gunnisal
Svipmyndir af fiskimanna■orpinu Bangaldesh vi­ Kyoga vatni­ Ý ┌ganda - Awor Catherine hŠgra megin nŠst efst. Ljˇsmyndir: gunnisal
 

FiskgŠ­averkefni Ý afskekktu ■orpi vi­ Kyoga vatn Ý ┌ganda:

Fyrsta skrefi­ stigi­ Ý breytingum ß vi­horfum

 

═b˙ar Ý ■orpum vi­ strendur Kyoga st÷­uvatnsins Ý ┌ganda hafa ekki um neitt a­ velja ■egar kemur a­ atvinnu e­a lÝfsvi­urvŠri: ■eir ver­a a­ setja allt traust ß fiskinn sem vei­ist Ý vatninu - hann bŠ­i fŠ­ir og klŠ­ir. Tekjur af fiskinum eru grunnsto­ir samfÚlags■jˇnustu og ■vÝ skiptir miklu a­ fß sem hŠst ver­ fyrir aflann.

 

═ ■orpi sem heitir ■vÝ sÚrkennilega nafni Bangladesh nyrst vi­ Kyoga vatni­ er nřlega byrja­ a­ bŠta l÷ndunara­st÷­una Ý fiskgŠ­averkefni sem ═slendingar vinna a­ Ý samvinnu vi­ stjˇrnv÷ld. Jafnframt snřst fullor­innafrŠ­slan Ý ■orpinu, sem er hluti af verkefninu, ekki hva­ sÝst um fisk og gŠ­i - um vi­horfsbreytingu til vei­a og verkunar, hva­a vei­arfŠri eru notu­ og hvernig aflinn er me­h÷ndla­ur til ■ess a­ fß hŠrra ver­ fyrir hann ß marka­i. ËlÝkt ■vÝ sem gerst hefur Ý Kayei ■orpinu sunnar vi­ vatni­ ■ar sem allt samfÚlagi­ hefur ßtta­ sig ß gildi gŠ­anna eru efasemdaraddir hßvŠrar Ý Bangladesh: ■eir eru frekar fßmennir bekkirnir Ý fullor­innafrŠ­slunni og bo­skapnum teki­ me­ nokkurri vantr˙.

 

"Stˇri vandinn Ý m÷rgum fiskimannasamfÚl÷gum vi­ vatni­ felst Ý vi­horfum fˇlksins til fiskvei­a og fiskverkunar - og okkar meginverkefni er a­ freista ■ess a­ breyta vi­horfunum sem er hŠgara sagt en gert," segir Awor Catherine sem er yfirma­ur skrifstofu ■rˇunarmßla Ý ApachÚra­i. "┴ ■essu svŠ­i hefur frß alda ÷­li veri­ fiskimannasamfÚl÷g og fˇlk hefur veitt fisk me­ ÷llum tiltŠkum rß­um, ÷llum a­fer­um sem hugsanlega geta auki­ grˇ­a af vei­unum. Ůß er ekki veri­ a­ hugsa um neikvŠ­ar aflei­ingar fyrir stofnstŠr­ e­a framtÝ­arvei­ar: skyndigrˇ­inn er ■a­ eina sem rekur menn ßfram. Ůannig er glÝman vi­ ˇl÷gleg vei­arfŠri eins og sagan endalausa - ■ar er ekki horft til ■ess a­ smßfiskurinn sem drepst Ý netum me­ litla m÷skva ver­ur aldrei stˇr fiskur og ver­mŠtur. ١tt ofvei­i sÚ Ý vatninu og mikilvŠgt sÚ a­ fiskimennirnir noti a­eins vi­urkennd vei­arfŠri halda fiskimenn ßfram a­ nota ˇl÷gleg vei­arfŠri. Ůa­ er bŠ­i fßtŠktin sem rekur ■ß til ■ess og fßfrŠ­in," segir h˙n af alv÷ru■unga.

 

Awor Catherine segir a­ vei­arnar sÚu eitt, hitt stˇra atri­i­ felist Ý vi­horfsbreytingunni um verkun ß fiski. "Fiskimennirnir fß ekki marga aura fyrir aflann," segir h˙n. "Fiskurinn er illa verka­ur og gŠ­in eru ekki uppß marga fiska. Vonandi nŠr fiskgŠ­averkefni­ sem ICEIDA sty­ur a­ breyta vi­horfunum, um ■a­ snřst verkefni­, en ■a­ er of snemmt a­ segja til um langtÝmaßhrif ß ■orp eins og Bangladesh. Vi­horfsbreytingar ver­a aldrei ß einni nˇttu, ■Šr taka langan tÝma, en vi­ tr˙um ■vÝ a­ innan nokkurra ßra ver­i breyting, a­ ■jßlfun lei­beinenda Ý fullor­innafrŠ­slunni skili sÚr Ý aukinni ■ekkingu og fyrirmyndum sem hŠgt og bÝtandi var­a lei­ina til framfara. N˙na erum vi­ rÚtt a­ byrja og skynjum vel a­ lei­togar, yfirmenn strandstjˇrnunarnefnda, eru ß var­bergi - ■eir hrŠ­ast breytingar, ˇttast um v÷ld sÝn og sama gildir um fiskimennina."

 

═ Bangladesh eru stŠltir strßkar a­ sveifla haka bŠ­i innan og utan gir­ingar ■ar sem byggingaframkvŠmdir vi­ l÷ndunara­st÷­u eru Ý fullum gangi. Nokkrar konur eru Ý fj÷rubor­inu me­ litfagra bala a­ ■vo klŠ­ispl÷ggin af fj÷lskyldunni og b÷rn bur­ast me­ gula vatnsbr˙sa upp rau­br˙na tro­ninga a­ sjßlfu ■orpinu sem ber vi­ hei­blßan himin uppß hŠ­inni - ■arna eru tugir smßh˙sa ˙r leir me­ strß■÷kum, geitur, nautgripir og b÷rn stjßkla ß milli h˙sanna Ý kyrr­inni. Verktakinn sem byggir steypta pallinn - sem ß a­ nota til a­ flokka fisk - og b˙ningaa­st÷­una fyrir fiskverkendur er ß lei­inni yfir Kyoga vatni­ ß smßbßt til fundar vi­ starfsmenn verkefnisins.

 

Ůorpi­ telur um fimmtßn hundru­ Ýb˙a. Framfarir eru hŠgar og heimamenn segja a­ lÝfshŠttir hafi ekki breyst a­ neinu rß­i um ßratugaskei­. Nßnast vi­ hvert h˙s liggur netadrŠsa ß j÷r­inni me­ fiski sem ba­a­ur er Ý sˇl og mold innan um skorkvikindi og skÝt. Langir og mjˇir fiskibßtar liggja Ý tugatali vi­ vatnsbakkann Ý daufger­um litum. Ůeir deila hundra­ og tutttugu bßtum fiskimennirnir fimm hundru­ Ý ■orpinu, sexŠringar eru ßberandi en oftast eru a­eins tveir undir ßrum ß hverjum bßt.

 

Muserhesi John er Ý strandstjˇrnunarnefnd ■orpsins og segir Ýb˙ana ■ar hafa veri­ vanrŠkta lengi. ŮvÝ sÚ miki­ fagna­arefni a­ fß fiskgŠ­averkefni­ Ý ■orpi­ og ■au mannvirki sem ■vÝ fylgi ßsamt hreinu vatni og rafmagni. "Vi­ vitum a­ fiskurinn er lÚlegur og ■a­ er markmi­i­ a­ auka gŠ­in," segir hann og bŠtir vi­ a­ gŠ­amßlin ver­i a­ stˇrum hluta ß her­um kvenna sem kaupa fisk af fiskim÷nnum og selja ß marka­i, oft sˇl■urrka­an e­a reyktan.

 

Okuroto Stephen, einn af lei­beinendum ß nßmskei­um Ý fullor­innafrŠ­slunni, segir stˇra vandann vera ßhugaleysi og fßmenni ß nßmskei­unum, ■a­ sŠki ■au kannski um tuttugu manns. "Ůa­ vilja allir peninga. Fˇlk er tilb˙i­ a­ sŠkja pˇlÝtÝska fundi af ■vÝ a­ ■a­ fŠr peninga fyrir a­ koma og eini hvatinn sem fˇlk skilur eru peningar. Fˇlki­ er fßtŠkt og vill peninga."

 

Ůa­ er oft sagt, rÚttilega, a­ ■rˇunarsamvinna sÚ langhlaup. ŮvÝ ver­ur frˇ­legt a­ koma aftur til Bangladesh eftir nokkur ßr og sjß breytingarnar. -Gsal, Bangladesh, ┌ganda.

 

fri­argŠsla
Kynjahlutfalli­ a­ jafnast Ý ═slensku fri­argŠslunni

Nřveri­ var ger­ greining ß kynjaskiptingu starfsmanna ═slensku fri­argŠslunnar ßrin 2002-2010. Liti­ var ß fj÷lda sÚrfrŠ­inga a­ st÷rfum ß ßri hverju annars vegar og fj÷lda mannmßna­a hins vegar.

 

Ni­urst÷­urnar sřna a­ kynjahlutfalli­ hefur jafnast me­ ßrunum. ┴ri­ 2010 voru 11 karlar a­ st÷rfum  (55%) og 9 konur (45%) mi­a­ vi­ 14 karla (74%) og 5 konur (26%) ßri­ 2002. Munurinn er svo enn meiri sÚ ger­ur samanbur­ur vi­ ßri­ 2005 ■egar 31 karl (91%) starfa­i ß vettvangi og a­eins 3 konur (9%). ┴ri­ 2011 stefnir svo Ý a­ ■essu ver­i ÷fugt fari­ og a­ 4 karlar (40%) og 6 konur (60%) starfi ß vettvangi ß vegum ═slensku fri­argŠslunnar. Ůess mß geta a­ ß vi­brag­slista fri­argŠslunnar eru nßnast jafnmargar konur og karlar.

 

═slenska fri­argŠslan starfar a­ verkefnum sem l˙ta me­al annars a­ ■vÝ a­ tryggja st÷­ugleika ß ßtakasvŠ­um, sty­ja stjˇrnmßla- og efnahagslÝf Ý ■eim tilgangi a­ koma ß varanlegum fri­i ßsamt fyrirbyggjandi verkefnum sem mi­a a­ ■vÝ a­ hindra a­ ˇfri­ur brjˇtist ˙t. Jafnframt er l÷g­ ßhersla ß jafnrÚtti kynjanna og ■ßttt÷ku kvenna Ý fri­arferlum og uppbyggingarstarfi. Starf fri­argŠslunnar felst annars vegar Ý framl÷gum  til al■jˇ­astofnana og hins vegar Ý st÷rfum Ýslenskra sÚrfrŠ­inga ß vettvangi.

 

Undanfarin ßr hefur veri­ l÷g­ rÝk ßhersla ß a­ jafna kynjaskiptingu me­al ˙tsendra starfsmanna ß vegum ═slensku fri­argŠslunnar, en fri­argŠslust÷rf hafa oft hloti­ gagnrřni fyrir a­ ■ar halli verulega ß konur. 

 
Askell Ůorisson
┌tskriftarnemendur ßsamt umhverfisrß­herra, skˇlastjˇra og kennara vi­ ˙tskriftina sÝ­astli­inn fimmtudag. Ljˇsmynd: ┴skell ١risson.
 
┴tta nemar ˙tskrifast frß LandgrŠ­sluskˇlanum

 

┴tta sÚrfrŠ­ingar ˙tskrifu­ust frß LandgrŠ­sluskˇla Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna sÝ­astli­inn fimmtudag ˙r ßrlegu sex mßna­a nßmi. Ůetta var fimmta ˙tskriftin frß ■vÝ LandgrŠ­sluskˇlinn hˇf st÷rf ßri­ 2007.

 

═ ßr ˙tskrifu­ust ■rjßr konur og fimm karlar frß Gana (2), MongˇlÝu (2), NÝger (1), ┌ganda (2) og E■ݡpÝu (1). A­ s÷gn HafdÝsar H÷nnu Ăgisdˇttur skˇlastjˇra var Ý ßr bo­i­ upp ß tvŠr sÚrhŠf­ar lÝnur, annars vegar mat ß ßstandi lands og vistheimt, og hins vegar sjßlfbŠra landnřtingu. Eins og ß­ur unnu nemarnir sÚrverkefni undir handlei­slu lei­beinanda seinni ■rjß mßnu­ina af dv÷l sinni ß ═slandi og voru verkefnin Ý ßr mj÷g fj÷lbreytt, a­ s÷gn HafdÝsar H÷nnu.

 

┴ ˙tskriftinni tˇku nemendurnir vi­ ˙tskriftarskÝreinum ˙r hendi SvandÝsar Svavarsdˇttur umhverfisrß­herra sem einnig hÚlt rŠ­u vi­ ath÷fnina. Altantsetseg Balt frß MongˇlÝu og Hadgu Hishe Teferi frß E■ݡpÝu hÚldu svo rŠ­u fyrir h÷nd ˙tskriftarnemana.

 
 AGS haf­i rangt fyrir sÚr Ý 35 ßr:
Sjˇ­urinn vi­urkennir loks a­ j÷fnu­ur stu­li a­ vexti

 

"Ůa­ hefur sřnt sig a­ j÷fnu­ur er mikilvŠgt til a­ efla og vi­halda vexti," segja tveir af Š­stu yfirm÷nnumi Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­ions Ý nřrri grein og vi­urkenna jafnframt a­ s˙ stefna sjˇ­sins sÝ­ustu 35 ßrin a­ j÷fnu­ur hamli hagvexti sÚ einfaldlega r÷ng. Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn gefur ßrsfjˇr­ungslega ˙t rit sem heitir Finance

gunnisal
J÷fnu­ur eykur hagv÷xt - Al■jˇ­agjaldeyrisisjˇ­urinn hÚlt ■vÝ gagnstŠ­a fram Ý 35 ßr. Ljˇsmynd frß MalavÝ: gunnisal

And Devleopment og Ý nřjasta heftinu er m.a. a­ finna gein eftir Andrew Berg og Donathan D. Ostry sem bß­ir gegna framkvŠmdastjˇrast÷­um hjß AGS.

 

HagfrŠ­ikenningar sem komu fram ßri­ 1975 um j÷fnu­ og skilvirkni Ý samnefndri bˇk "Equality and Efficiency" eftir Arthur Okun hafa veri­ lei­arljˇs Al■jˇ­agjaldeyrisssjˇ­sins sÝ­ustu 35 ßrin en samkvŠmt kenningum Okuns ßtti ßhersla ß j÷fnu­ur a­ vera hamlandi fyrir efnahagslegan v÷xt. Fj÷lmargar ■jˇ­ir sem AGS lei­beindi ß svi­i efnahagsmßla ß undangengnum ßratugum fengu ■vÝ skřr skilbo­ frß sjˇ­num um a­ stu­la ekki a­ j÷fnu­u.

 

N˙ hafa rannsˇknir sřnt a­ ekkert var hŠft Ý kenningunum. Ůvert ß mˇti sřna nřjar rannsˇknir a­ auki­ j÷fnu­ur eykur hagv÷xt e­a eins og h÷fundar greinarinnar segja a­ sterk tengsl sÚu ß milli ˇj÷fnu­ar og lÝtils hagvaxtar. Ůß segja h÷fundar a­ yfirstandandi fjßrmßlakreppa, me­ rekja megi til bandarÝskra fjßrmßlamarka­a, kunni a­ eiga sÚr skřringu, a­ minnsta kosti a­ hluta til, Ý auknu misrÚtti.

 

Finance And Development - ßrsfjˇr­ungslegt rit Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins - september 2011

 

Equality and Efficiency, eftir Andrew G. Berg and Jonathan D. Ostry/ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn

 

Grein Stefßns Jˇns Hafstein Ý tÝmariti Mßls og menningar vekur mikla athygli: 

ĂttbßlkasamfÚl÷g Ý AfrÝku og ß ═slandi

 

"╔g hÚlt lengi vel a­ ═sland me­ "sÝna sterku lř­rŠ­ishef­" og nřfrjßlsu rÝkin Ý AfrÝku og vÝ­ar vŠru ˇsambŠrileg," segir Stefßn Jˇn Hafstein umdŠmisstjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý MalavÝ. Greinin birtist Ý nřjasta TÝmariti Mßls og menningar og ber yfirskriftina "Rßnyrkjub˙." Greinin fjallar um a­draganda og ors÷k hrunsins frß řmsuStefßn Jˇnm sjˇnarhornum. Samanbur­urinn ß Ýslensku samfÚlagi og nřfrjßlsu rÝkjanna Ý AfrÝku er sÚrstaklega ßhugaver­ur.

 

"Ůa­ mŠtti Štla a­ Ý okkar einsleita og smßa ■jˇ­rÝki sÚu kj÷ra­stŠ­ur til a­ koma Ý veg fyrir b÷l margra AfrÝkurÝkja - Šttbßlkaskiptinguna (tribalism). SamkvŠmt henni kemur Šttbßlkurinn fyrst, ■orpi­, sta­ur­inn, frŠndur og vinir - hˇpurinn. Abstrakt hugmyndir eins og "almannahagsmunir", "gagnsŠi", "stjˇrnsřsla" "valddreifing" eru merki um miklu ■roska­ri samfÚl÷g ■ar sem b˙i­ er a­ setja regluverk um samskipti Ý stjˇrnmßlum, efnahagslÝfi, fÚlagsmßlum og menningu. ═sland er miklu nŠr ŠttbßlkasamfÚlaginu. Ůetta sjßum vi­ Ý heg­un stjˇrnmßlaflokka, landshlutaafla Ý gegnum "heimamannasyndrˇmi­" ■ar sem hollusta vi­ hj÷r­ina kemur ß undan hugmyndafrŠ­ilegum ßt÷kum e­a ver­leikum. Hollusta er forsenda ■ess a­ fß a­ njˇta afraksturs.

 

H÷f­ingjaveldi er skřrt einkenni ß svona kerfi. H÷f­inginn kemst Ý ˙thlutunarst÷­u (rß­herra, landsbygg­ar■ingma­ur, forma­ur, stjˇrn­andi Ý ˙thlutunarnefnd, stjˇrn Bygg­astofnunar e­a annarri sjˇ­astofnun). Fˇlk ■arf a­ bi­la til h÷f­ingjanna, Ý sta­ ■ess a­ gagnsŠtt kerfi skipi ■vÝ rÚtt sem ■a­ sŠkir. H÷f­ingjar vilja ekki a­ almenningur hafi rÚttindi, heldur sŠki til ■eirra persˇnulega og fßi ˙thluta­ af nß­. Ver­mŠtum og vegtyllum er dreift af h÷f­ingjum sem rÝkja Ý krafti "Šttbßlksins". ŮvÝ ˇgleggra sem regluverki­ er og ˇgagnsŠrra ■vÝ betra fyrir h÷f­ingjaveldi­. Eitt af lykilatri­um Ý ■vÝ er a­ valdsskor­ur sÚu ˇskřrar og vi­url÷g nßnast engin, svo au­velt sÚ a­ taka ßhŠttuna af ■vÝ a­ skandalÝsera ÷­ru hverju."

 

Ţmsir fj÷lmi­lar hafa fjalla­ um grein Stefßns en einnig var hann Ý vi­tali ß Rßs 1 ■Štti Ăvars Kjartanssonar og Jˇns Orms Halldˇrssonar, Landi­ sem rÝs, ß rßs 1, 25. september og Ý vi­tali frß MalavÝ Ý Silfri Egils sÝ­astli­inn sunnudag.

 

Stefßn Jˇn skrifar Ý TMM um hruni­ og ber saman ═sland og AfrÝku: Spillingin kjarni Ýslensku lei­arinnar /Eyjan 

 

Stefßn Jˇn: Íflugasta kynslˇ­ sjßlft÷kuli­s allra tÝma. Hugarfar herfangara: "Our turn to eat"/ Eyjan

Framl÷g til ■rˇunarmßla hŠkka Ý samrŠmi vi­ langtÝmaߊtlun
gunnisal

═ frumvarpi til fjßrlaga sem lagt var fram ß Al■ingi sÝ­astli­inn laugardag er lagt til a­ opinber framl÷g til ■rˇunarmßla hŠkki ß nŠsta ßri Ý samrŠmi vi­ ߊtlun um al■jˇ­alega ■rˇunarsamvinnu ═slands nŠstu fj÷gur ßrin, sem sam■ykkt var ß Al■ingi sÝ­astli­i­ vor.

 

Lagt er til Ý fjßrlagafrumvarpinu a­ fjßrveitingar til mßlaflokksins hŠkki ß nŠsta ßri um 314 milljˇnir krˇna Ý samrŠmi vi­ ߊtlunina en ■ar var tÝmasett hŠkkun framlaga ˙r 0.19% Ý 0.23%. Gangi ■a­ eftir er ljˇst a­ botninum var nß­ ß yfirstandandi ßri.

 

┴ ■essu ßri kom r˙mlega einn milljar­ur krˇna Ý hlut Ůrˇunarsamvinnustofnunar e­a 1166 miljˇnir en samkvŠmt frumvarpinu hŠkkar framlagi­ til ŮSS═ upp Ý 1227 milljˇnir ß nŠsta ßri. Af opinberu ■rˇunarfÚ rß­starfar ŮSS═ rÚtt innan vi­ 40% fjßrins.

 

Frumvarp til fjßrlaga 2012

 

K R Ă K J U R

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

Reikna­ me­ hŠkkun framlaga Ý Danm÷rku eftir stjˇrnarskiptin
 Christian Friis-Back

Eftir stjˇrnarskiptin Ý Danm÷rku Ý vikunni telja frÚttaskřrendur a­ rÝkisstjˇrn undir forystu jafna­armanna - s˙ fyrsta um tÝu ßra skei­ - muni hŠkka framl÷g til ■rˇunarsamvinnu. HŠgri stjˇrnir sem seti­ hafa a­ v÷ldum sÝ­asta ßratuginn hafa dregi­ hŠgt og bÝtandi ˙r framl÷gum en ■egar hlutfalli­ var hŠst nßmu framl÷gin 1.03% af ■jˇ­artekjum. ┴ sÝ­asta ßri var hlutfalli­ komi­ ni­ur Ý 0,81% og stjˇrnin sem fÚll Ý kosningunum ß d÷gunum haf­i uppi ßform um frekari ni­urskur­.

 

Nřr rß­herra ■rˇunarmßla er Christian Friis-Back, fulltr˙i Jafna­armanna, en hann var ß­ur framkvŠmdastjˇri Hjßlparstarfs kirkjunnar Ý Danm÷rku, DanChurchAid. Hann segir frß ■vÝ ß vefsÝ­u sinni a­ nřja rÝkisstjˇrnin muni hŠkka framl÷gin upp Ý 1% af ■jˇ­artekjum.

 

 
Barist gegn ofbeldi Ý skˇlum
Myndband frß Unicef ┌ganda um ßtak til a­ berjast gegn ofbeldi Ý skˇlum.
Myndband frß Unicef ┌ganda um ßtak til a­ berjast gegn ofbeldi Ý skˇlum.

Nřr norskur vefur um ■rˇunarsamvinnu
 digni

Digni er nafni­ ß nřjum norskum vef ßtjßn fÚlagasamtaka og kirkjufÚlaga sem opna­ur var ß d÷gunum. Um er a­ rŠ­a regnhlÝfarsamt÷k ■eirra fÚlaga sem starfa a­ langtÝma■rˇunarverkefnum og k÷llu­ust ß­ur "Norsk Misjons Bistandsnemnd". ┴ nřja vefnum eru Ýtarlegar upplřsingar um ÷ll ■au verkefni sem fÚl÷gin vinna a­ ßsamt margvÝslegum ÷­rum upplřsingum tengdum ■rˇunarstarfi.

 
VeftÝmariti­ er ß...
facebook
Taki­ ■ßtt Ý umrŠ­um!
Um VeftÝmariti­
logo

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═. 

 

Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is

          

ISSN 1670-810

 

Me­ ˇbilandi bjartsřni a­ vopni Ý Dakar

 

- eftir Fjˇlu Einarsdˇttur ■rˇunar- og stjˇrnmßlafrŠ­ing

 

Dakar
═slenska "fj÷lskyldan" Ý Dakar.

┴ri­ 2006 stofnu­um vi­ vinkonurnar samt÷kin AMSIS sem hafa ■a­ markmi­ a­ stu­la a­ aukinni menntun kvenna Ý ■rˇunarl÷ndum me­ ■vÝ a­ efla sjßlfsvitund og sjßlfstraust ungra varnarlausra (e. vulnerable) kvenna. NŠstu ßrin vorum vi­ a­ sko­a heppilegt land Ý AfrÝku til ■ess a­ hefja verkefni Ý og mennta okkur Ý faginu, ■rˇunarfrŠ­um. ┴ri­ 2010 ßkvß­um vi­ a­ Dakar Ý Senegal vŠri rÚtti sta­urinn. Vi­ komum okkur Ý samband vi­ heimamenn Ý Dakar og unnum stÝft a­ undirb˙ningi verkefnisins. Ferli­ hefur veri­ tÝmafrekt og flˇki­ en hinga­ fluttum vi­ Ý byrjun september me­ b÷rnin okkar og stefnum ß a­ hefja verkefni­ um mi­jan nˇvember, ■.e. ■ekkingarmi­st÷­ fyrir ungar konur ■ar sem bo­i­ ver­ur upp ß nßmskei­ Ý sjßlfstyrkingu, umhverfisvernd og ensku fyrir byrjendur.

 

Fyrstu vikurnar okkar hÚr hafa veri­ mj÷g erfi­ar en einnig Švintřralegar. Vi­ missum rafmagni­ a­ lßgmarki tvisvar ß dag Ý nokkra tÝma Ý senn. Vi­ b˙um tÝu saman Ý ■riggja herbergja Ýb˙­, sofum fimm Ý hvoru herbergi ß svampdřnum. Innb˙i­ okkar er af skornum skammti og flest heimatilb˙i­; dřnur sem sˇfi, skornar plastfl÷skur undir persˇnulegt dˇt, hnÝfap÷r og a­ra smßhluti, har­plast diskar og gl÷s. Vi­ hand■voum allan ■vott sem er erfitt ■vÝ vatni­ kemur og fer hjß okkur, lengst vorum vi­ vatnslaus yfir heila helgi. Hitinn hefur fari­ yfir 40 stig ß daginn og rakinn er mj÷g mikill, n˙na er rigningartÝmabili­ hÚr Ý Senegal og moskÝtˇflugurnar ■ar af lei­andi Ý miklu fj÷ru. Vi­ h÷fum svo sannarlega fengi­ a­ kenna ß ■eim ■rßtt fyrir miklar varnir.

 

Franska er opinbera tungumßli­ hÚr og erfitt a­ finna heimamann sem talar ensku, ■a­ gerir mig mßllausa sem er mj÷g erfitt fyrir Ýslenska sjßlfstŠ­a konu - a­ vera ˇsjßlfbjarga! Gu­r˙n Helga Jˇhannsdˇttir, ein af stofnendum AMSIS, talar fr÷nsku og sÚr um mikilvŠg samskipti Ý Senegal, vi­ hin notum handabendingar og ■au fßu or­ sem vi­ kunnum ß fr÷nsku til ■ess a­ bjarga okkur Ý b˙­um. Umhverfi­ Ý kringum blokkina okkar er mj÷g framandi, ■ar eru kßlfar, geitur, hŠnur, hestar og marka­sbßsar hvert sem auga­ eygir. G÷turnar eru nŠr allar sandtro­ningar ■ar sem hestvagnar hafa sama rÚtt og bÝlar. Lyktin angar af reyk og ß m÷rgum st÷­um er lyktin af ruslinu ˇbŠrileg, flest hverfin eru uppfull af rusli og ■ar me­ tali­ okkar (■ˇ kemur ma­ur ß hestvagni ß hverjum degi og tekur rusli­ fyrir framan h˙si­ okkar).

 

HÚr eru um 95% m˙slimar, ■eir eru mj÷g frjßlslyndir Ý Dakar a­ eigin s÷gn og ■vÝ er mj÷g sjalfgŠft a­ sjß t.d. konur Ý b˙rkum. M˙slimar bi­ja fimm sinnum ß dag, ■a­ er okkur framandi a­ sjß kaupmanninn okkar ß horninu allt Ý einu fyrir framan b˙­arbor­i­ ß mottu a­ bi­ja og a­ sjß tugi manna bi­ja saman inni Ý og fyrir utan moskur.

 

Stjˇrnsřslan hÚr er mj÷g hŠg, ■a­ tˇk okkur til a­ mynda marga daga a­ fß rafmagn og internet Ý Ýb˙­ina okkar. Rafmagni­ er ekki borga­ ß sama sta­ og sˇtt er um ■a­ ßsamt ■vÝ a­ vi­ ■urftum a­ fara nokkrum sinnum ß milli hverfa Ý nřja og nřja r÷­ til ■ess a­ lj˙ka verkinu mikla - a­ fß rafmagn Ý b˙­ina. BÝ­a er notendanafni­ Ý Senegal og ■olinmŠ­i er lykilor­i­.

 

Ůrßtt fyrir a­ a­stŠ­ur okkar sÚu mun flˇknari hÚr en ß ═slandi t÷kum vi­ hverjum degi fagnandi. B÷rnin og ungmennin okkar eru heillu­ af Dakar og finnst ßhugavert a­ upplifa ■essi nřju Švintřri. N˙na fyrstu vikurnar einbeitum vi­ okkur a­ ■vÝ a­ kynnast landi og ■jˇ­, kynnast fˇlkinu og rÝkjandi hef­um. Auk ■ess a­ fara ˙t fyrir borgina a­ sko­a sta­i sem Senegalar eru stoltir af.Vi­ lŠrum ß hverjum degi nř or­ Ý Wolof sem heimamenn tala ßsamt fr÷nskunni og hefjum aldrei samt÷l ß ÷­ru mßli en fr÷nsku e­a Wolof. Heilsum, spyrjum hvernig fˇlk hafi ■a­ og spyrjum svo hvort a­ fˇlk tali ensku. Fˇlki­ hÚr er einstaklega vingjarnlegt og opi­, alltaf tilb˙i­ a­ veita okkur upplřsingar um ■au mßlefni sem brenna ß okkur hverju sinni.

 

NŠstu vikurnar ver­um vi­ ß fullu vi­ a­ undirb˙a fyrstu nßmskei­in og kynna ■au fyrir tilvonandi ■ßtttakendum. Samt÷lin vi­ konurnar Ý Dakar og ßhugi ■eirra ß okkar vinnu gerir okkur bjartsřnar um a­ vel gangi - tÝminn ver­ur ■ˇ a­ lei­a ■a­ Ý ljˇs.

 

A­ lokinni farsŠlli ■rˇunarsamvinnu ═slands og NamibÝu

 

- eftir Svein Ëskar Sigur­sson

  

gunnisal
Ůa­ er lj˙ft a­ fŠra ■akkir frß namibÝsku ■jˇ­inni til ═slendinga. SÚrstaklega eru fŠr­ar ■akkir til allra ■eirra ═slendinga sem starfa­ hafa um lengri e­a skemmri tÝma Ý NamibÝu og flutt fj÷lskyldur sÝnar um langan veg til a­ mi­la ■ekkingu sinni og reynslu. -Myndin er af formanni Ý einni af vatnsnefndum Himba ßsamt barni sÝnu. Ljˇsm. gunnisal

"═ gegnum ßrin hefur a­sto­ ═slendinga snert namibÝsku ■jˇ­ina dj˙pt og ber h˙n hlřjan hug til vina■jˇ­arinnar Ý nor­ri."

 

┴ri­ 1990 hlaut NamibÝa sjßlfstŠ­i frß Su­ur-AfrÝku eftir ßralanga barßttu og strÝ­sßt÷k. Hˇfu ═slendingar ■rˇunarsamvinnu vi­ NamibÝu ■a­ sama ßr og lauk ■essu starfi formlega um sÝ­ustu ßramˇt eftir 20 ßra farsŠla samvinnu. ═slendingar hafa ■vÝ veitt NamibÝum÷nnum margvÝslega a­sto­ og mi­la­ rÝkulega af ■ekkingu sinni Ý tvo ßratugi. Ůessi a­sto­ fˇlst Ý menntun og fjßrhagsa­sto­ til a­ byggja upp ÷flugri sjßvar˙tveg. L÷g­ var ßhersla ß sjßlfbŠra nřtingu og vÝ­tŠka ■ekkingu var­andi sjˇsˇkn, hafrannsˇknir og lÝffrŠ­i. Mß ■ar helst nefna uppbyggingu ß sjˇmannaskˇla Ý Walvis Bay en hann var um ßrabil helsta samstarfsverkefni Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý NamibÝu.

 

┴ sÝ­ustu ßrum hefur veri­ l÷g­ ßhersla ß fÚlagsleg samstarfsverkefni ■ar sem l÷g­ hefur veri­ ßhersla ß a­ sty­ja vi­ fj÷lmarga ja­arhˇpa Ý namibÝsku samfÚlagi. Hefur ■a­ verkefni a­ stŠrstum hluta tengst frumbyggjahˇpum Ý landinu (Himbum) sem og heyrnarlausum auk verkefna var­andi borun eftir neysluvatni og frßgang til a­ tryggja hreint neysluvatn ß svŠ­um ■ar sem a­gangur a­ slÝku er takmarka­ur. Sem dŠmi um afar hlřjan hug ═slendinga mß geta ■ess a­ ■rßtt fyrir a­ formlega sÚ samstarfi ■essu loki­ eru ßform uppi um a­ lj˙ka vi­ borun eftir neysluvatni ß ■essu ßri. Er ■ar um a­ rŠ­a vi­bˇt vi­ ■a­ verkefni sem lauk ß sÝ­asta ßri en ■ß haf­i veri­ loki­ vi­ 33 vatnsveitur sem voru formlega afhentar stjˇrnv÷ldum Ý NamibÝu Ý lok ßrs 2010. ═sland ßkva­ a­ bŠta vi­ 6 vatnsveitum til vi­bˇtar eftir a­ 33 vatnsveitur h÷f­u veri­ afhentar og lřsir ■a­ miklu vinar■eli ═slendinga Ý gar­ NamibÝumanna.

 

═ gegnum ßrin hefur a­sto­ ═slendinga snert namibÝsku ■jˇ­ina dj˙pt og ber h˙n hlřjan hug til vina■jˇ­arinnar Ý nor­ri. Vinsamleg kynni og fj÷lskyldub÷nd sem hafa myndast hafa gert ■essar tvŠr ■jˇ­ir a­ vinum um ˇkomna tÝ­. Ůrßtt fyrir a­ n˙ hafi formlega loki­ 20 ßra farsŠlli samvinnu er ekki ■ar me­ sagt a­ ═sland hafi sagt skili­ vi­ NamibÝu enda ljˇst a­ Sjßvar˙tvegsskˇli Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi mun starfa ßfram vi­ a­ mennta NamibÝumenn ß svi­i sjßvar˙tvegsfrŠ­a. Ůa­ er vel.

 

Ůa­ er lj˙ft a­ fŠra ■akkir frß namibÝsku ■jˇ­inni til ═slendinga. SÚrstaklega eru fŠr­ar ■akkir til allra ■eirra ═slendinga sem starfa­ hafa um lengri e­a skemmri tÝma Ý NamibÝu og flutt fj÷lskyldur sÝnar um langan veg til a­ mi­la ■ekkingu sinni og reynslu. Ůa­ starf sem n˙ er loki­ er dŠmi um farsŠlt ■rˇunarverkefni sem fŠrt hefur tvŠr fullvalda og sjßlfstŠ­ar ■jˇ­ir hvora nŠr annarri og auki­ samhyg­ manna Ý millum ß tÝmum fj÷l■jˇ­legrar samvinnu. Sta­festir ■etta svo ekki ver­ur um villst a­ smßrÝki geta unni­ saman a­ farsŠlum verkefnum ß al■jˇ­avettvangi ßn millig÷ngu annarra rÝkja e­a rÝkjasambanda. Innilegar ■akkir eru fŠr­ar Ýslenskri ■jˇ­, starfsfˇlki og stjˇrnum Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands (Iceida) sÝ­ustu ßrin, starfsfˇlki og yfirstjˇrn utanrÝkisrß­uneytisins sem og Al■ingi, al■ingism÷nnum og rß­herrum Ý rÝkisstjˇrnum ═slands ÷ll ■essi farsŠlu ßr.

 

H÷fundur er rŠ­isma­ur NamibÝu.

 

Starfsnemar ŮSS═ skrifa:

Veruleikinn langt frß ■vÝ a­ vera lÝkur ■eirri mynd sem fj÷lmi­lar draga upp af AfrÝku

 

ŮrÝr ungir hßskˇlanemar voru Ý ßg˙st sÝ­astli­num rß­nir sem starfsnemar Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands til fj÷gurra mßna­a dvalar Ý samstarfsrÝkjum ═slands Ý ■rˇunarsamvinnu. Ůeir dvelja sy­ra fram Ý mi­jan desember og skrifa til skiptis a­ bei­ni VeftÝmaritsins um ■a­ sem ß daga ■eirra drÝfur Ý samstarfsl÷ndum okkar. Pßll Kvaran Ý ┌ganda er h÷fundur fyrsta pistilsins.

 

gunnisal
L÷ndunarsta­ur vi­ ■orpi­ Kayie er eitt af afskekktu fiskimanna■orpunum sem Pßll Kvaran starfsnemi heimsˇtti Ý vettvangsfer­. Ljˇsm. gunnisal

Eftir tv÷ ßr Ý "borg hinna dreymandi turnspÝra" er Úg n˙ kominn til Kampala. Vi­ fyrstu sřn gŠtu andstŠ­urnar varla veri­ augljˇsari. Ý Oxford minna flestar byggingar helst ß kirkjur e­a hallir og nemendur mŠta daglega Ý 3ja rÚtta kv÷ldver­ Ý jakkaf÷tum me­ skikkjur. ═ Kampala telst ma­ur vel stŠ­ur ef h˙si­ er mßla­ og rÝkur ef mßltÝ­ kostar miki­ meira en 200 krˇnur.

 

Ůegar betur er ß liti­ halla andstŠ­urnar ■ˇ ekki alltaf ß s÷mu hli­. ═ Oxford ganga flestir vegfarendur hr÷­um skrefum, flˇttalegir til augnanna, en hÚr vir­ast fleiri vera lÚttir Ý spori, jafnvel me­ bros ß v÷r. ═ Oxford eru betlarar nßnast ß hverju horni, hÚr hef Úg ekki sÚ­ einn, a­ minnsta kosti ekki enn, ß me­an gott er Ý ßri uppi til sveita. Ůetta gŠti komi­ nokku­ ß ˇvart, ■ar sem margir vel stŠ­ir vesturlandab˙ar b˙a hÚr og verg landsframlei­sla ß hvern Ýb˙a er um 30 sinnum hŠrri Ý Bretlandi en ┌ganda.

 

FßtŠkt getur nefnilega veri­ svo afstŠ­. ┴ ═slandi gŠti atvinnulaus einstŠ­ mˇ­ir me­ tv÷ b÷rn tali­ sig fßtŠka, og rÚttilega ■a­, jafnvel ■ˇ h˙n eigi litla Ýb˙­ og sÚ ekki Ý alvarlegum vandrŠ­um me­ a­ fŠ­a og klŠ­a sig og sÝn b÷rn, sem bŠ­i ganga Ý gˇ­a skˇla. HÚr eiga margar konur m÷rg b÷rn og lÝti­, e­a nßnast ekkert anna­. Ůrßtt fyrir ■a­ getur vel veri­ a­ ■eirri Ýslensku lÝ­i mun verr yfir sÝnu ßstandi, me­al annars vegna ■eirra velmegunar sem h˙n horfir upp ß allt Ý kringum sig, vegna ■ess a­ hana skortir tengslanet fˇlks Ý svipa­ri st÷­u og vegna ■ess a­ stˇr hluti Ýslensks samfÚlags vir­ist ekki hafa skilning ß st÷­u hennar.

 

Fyrir nokkrum vikum fˇr Úg Ý vettvangsfer­ til nokkurra afskekktra fiskimanna■orpa ■ar sem ŮSS═ hefur veri­ a­ byggja l÷ndunarsta­i. Ůar hitti Úg Ý fyrsta skipti vannŠr­ b÷rn me­ ˙t■embda maga. B÷rnin sßtu ekki mßttlaus ß j÷r­inni, starandi ß mig bi­jandi augum eins og ma­ur sÚr oft Ý sjˇnvarpinu, heldur hlupu ß eftir mÚr hvert sem Úg fˇr, hvÝslandi og flissandi. Ůrßtt fyrir a­ vannŠring ß unga aldri sÚ au­vita­ grafalvarlegt mßl, lÝkleg til ■ess a­ hamla ■roska og auka hŠttu ß margskonar sj˙kdˇmum seinna ß lÝflei­inni, er engin ßstŠ­a til ■ess a­ lifa lÝfinu ekki lifandi.

 

LÝfi­ Ý flestum AfrÝkurÝkjum er ■vÝ langt frß ■vÝ a­ vera lÝkt ■eirri mynd sem fj÷lmi­lar ß Vesturl÷ndum draga upp og slÝkar ranghugmyndir draga ˙r erlendri fjßrfestingu og skemma fyrir fer­amannai­na­i. ═ Kampala geta ljˇshŠr­ar konur gengi­ ˇhrŠddar um g÷tur bŠjarins, malarÝa er sjaldsÚ­ og ■rßtt fyrir a­ l÷greglan heimti stundum m˙tur, gera ■eir ■ar oftast me­ ■vÝ a­ bi­ja um "vatnspening" og eru ■ß sjaldnast a­ tala um miki­ meira en 100-200 krˇnur. ═ ┌ganda er a­ finna ˇgrynni tŠkifŠra fyrir fjßrfesta, gÝfurlega fallega nßtt˙ru, fj÷lskr˙­ugt dřralÝf og i­andi mannlÝf sem mun fleiri Šttu a­ vera ˇhrŠddir vi­ a­ upplifa. Landi­ er ■ekkt sem "Perla AfrÝku", og ekki a­ ßstŠ­ulausu, en ■ˇ er lÝklega hŠgt a­ segja s÷mu s÷gu af flestum AfrÝkurÝkjum. -Pßll Kvaran, Kampala.