Hillary Clinton sækir ráðstefnuna í Busan - en fer Össur?

Ný úttekt sýnir 12 af 13 markmiðum Parísaryfirlýsingarinnar óuppfyllt

Í síðustu viku kom út rannsóknarskýrslan: Aid Effectiveness 2005-2010: Progress in Implementing the Paris Declaration - um árangur í þróunarsamvinnu síðustu fimm árin þar sem Parísaryfirlýsingin er lögð til grundvallar. Þar er mikilvægasta spurningin: Erum við að standa okkur betur í framkvæmd þróunarsamvinnu í dag borið saman við árið 2005. Svarið sem rannsóknin gefur er langt því frá upplífgandi: af þrettán markmiðum Parísaryfirlýsingarinnar sem könnuð voru var aðeins eitt markmið uppfyllt - og það með naumindum.

 Þegar fulltrúar á annað hundrað ríkja sem veita framlög til þróunarsamvinnu samþykktu Parísaryfirlýsinguna árið 2005 fólst í því skuldbinding að vinna samkvæmt tilteknum meginmarkmiðum. Þessi markmið sem voru sett til þess að takast á við helstu ógnanir í þróunarsamvinnu í upphafi 21. aldar. Fulltrúarnir skuldbundi sig jafnframt til að hafa náð tilteknum mælanlegum árangri í lok ársins 2010 miðað við tiltekin markmið í aðgerðum sem áttu að tryggja að þróunarfé myndi leiða til árangurs sem væri bæði betri og varanlegri. 

Skilaboð til fundarins í Busan

Þessi sjálfstæða rannsókn sýnir að meginmarkmið Parísaryfirlýsingarinnar hafa markað spor í rétta átt. Það hafa verið tekin upp alþjóðleg viðmið um bestu starfshætti og í mörgum tilvikum hafa þau breytt því hvernig þróunarsamvinnu er háttað, sett áhyggjur viðtökurríkjanna í forgrunn og aukið væntingar haghafa um árangur. Það er samdóma álit allra að síðasti áratugur hafi verið góður í þróunarmálum. Í rúmlega þriðjungi allra þrjóunaríkja hafa tekjur hækkað. Alþjóðleg barátta fyrir því að hækka framlög til þróunarmála hefur leitt til þess að opinber framlög hafa hækkað um 60% á árunum 2001 til 2010. Mikill hagvöxtur á fyrri hluta áratugarins leiddi til verulegrar fækkunar fátækra í þróunarríkjum þannig að fyrsta þúsaldarmarkmiðið - um að fækka um helming fólki sem lifir við örbirgð - virðist í sjónmáli fyrir árið 2015.

Þrátt fyrir þessar afar jákvæðu breytingar eru framfarir með vísan í tiltekin markmið Parísaryfirlýsingarinnar að gerast miklu hægar en reiknað var með og með misjöfnum hætti eftir því hvar borið er niður í heiminum. Til dæmis hefur það gerst að á sama tíma og mörg þróunarríki hafa uppfyllt skuldbindingar um það hvernig bæta má stjórnun opinberra sjóða nýta margir veitendur enn ekki þessi kerfi.

From Aid to Global Development Cooperation/ Brookings

Við Malavívatn - uppvask við Msaka þorpið að morgni dags. Ljósmynd: gunnisal

Ársskýrsla Alþjóðabankans:

Fiskeldisnámskeið í samstarfi við Kínverja

Rúmlega helmingur af framlögum Íslendinga til þróunarsamvinnu rennur til fátækustu þjóða heims. Borið saman við hin Norðurlöndin veitum við hlutfallslega mest til þessara þjóða og framlög okkar eru einnig hlutfallslega hærra ef litið er til þjóðanna sunnan Sahara. 

Í nýútgefinni yfirlitsskýrslu um þróunarsamvinnu, sem utanríkisráðuneytið og Þróunarsamvinnustofnun Íslands tóku saman, er í fyrsta skipti að finna heildaryfirlit yfir öll opinber framlög Íslands til þróunarsamvinnu. Þróunarsamvinna Íslands er ýmist veitt í gegnum tvíhliða þróunarsamvinnu á vegum ÞSSÍ, fjölþjóðlega þróunaraðstoð á vegum alþjóðastofnana, verkefna á vegum félagasamtaka eða undir merkjum Íslensku friðargæslunnar.

Þegar rýnt er framlögin með tilliti til þess hvert íslensk framlög eru að renna, má sjá að rúmur helmingur íslenskra framlaga, eða 54% rennur til fátækustu þróunarríkjanna (Least Developed Countries) og 55% til Afríku sunnan Sahara. Veitendur þróunaraðstoðar hafa, á undanförum árum, heitið því að auka framlög til Afríku sunnan Sahara, með það að markmiði að draga úr sárafátækt og hungri og vinna að framgangi þúsaldarmarkmiðanna. Til dæmis hefur ESB hvatt aðildarríki til að veita að minnsta kosti 50% af hækkun opinberra framlaga til þróunarsamvinnu til Afríku sunnan Sahara.

Ef Ísland er borið saman við hin Norðurlöndin fyrir árið 2009 kemur í ljós að hlutfallið er hæst hér á landi. Það ár veittu Íslendingar 48% framlaga til fátækustu ríkjanna, Danir 45%, Finnar 34%, Norðmenn 32% og Svíar 28%. Til Afríku sunnan Sahara veittu Íslendingar 52% framlaga, Danir 45%, Finnar 33%, Svíar 29% og Norðmenn 28%. 

Sænsk stjórnvöld hafa ákveðið að 1% af þjóðartekjum renni til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu á næsta ári. Þetta kom fram þegar fjárlagafrumvarpið var kynnt á dögunum.  Fjárfestingasjóðurinn Swedfund fær umtalsvert fleiri sænskar krónur til að sýsla með og aukin fé rennur jafnframt til Afríkuríkja. Sameinuðu þjóða stofnanir eru með óbreytt framlög að kalla en heildarframlög Svía til þróunarmála verða 35.8 milljarðar sænskra króna.

Hollensk stjórnvöld hafa líka birt fjárlagafrumvarp ársins 2012. Á síðasta ári nam framlag Hollendinga til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu 0.8% af þjóðartekjum, á þessu ári er framlagið 0.75% og á næsta ári á enn að lækka um hálft prósent en samkvæmt fjárlagafrumvarpi verður framlagið 0.7% árið 2012 eða 4.34 milljarða evra. Jafnframt hafa hollensk stjórnvöld forgangsraðað verkefnum í þróunarsamvinnu og aukið framlög til fjögurra sviða: vatns, fæðuöryggis, öryggismála og kynheilbrigðismála þar baráttan gegn alnæmi er fyrirferðarmest.

Stefán Jón Hafstein umdæmisstjóri ÞSSÍ í Malaví skrifar á heimasíðu sína:

"Á þessa mynd af malavísku vísitölufjölskyldunni vantar þrjú börn því meðaltalið er sex á hjón. Lífslíkur í landinu eru 54 ár, en þetta fólk mun líklega lifa lengur því hjónin virðast hraust og börnin komin yfir erfiðasta hjallan, nema það yngsta sem virðist enn í ,,undir fimm ára" hættuflokknum.  Það eru 60% líkur á að maðurinn sé læs, en ekki nema 39% líkur á því að konan kunni að lesa. Trúlegt er að börnin hefji öll nám í grunnskóla, en ekki eru nema 39% líkur á því að þau ljúki 10unda bekk.  Þótt hjónin kunni að hafa efni á því að greiða skólagjöld í framhaldsskóla eru rétt rúmlega 10% líkur á að eitthvert þessara barna fara í framhaldsnám. Það eru 6% líkur á því að þau hafi rafmagn heima hjá sér, en trúlega er ekki nema fimm mínútna gangur í næsta vatnsból, því þau búa á svæði þar sem Íslendingar hafa byggt upp 400 vatnsból. 80% líkur eru á að þau hafi aðgang að kamri og hreinlætisaðstöðu, af sömu ástæðu er hlutfallið svona hátt. Þar sem reikna má með að konan eigi enn eftir að fæða þrjú börn, er hún í talsverðri lífshættu því ein af hverjum 123 konum sem fæða í landinu deyr af völdum meðgöngu eða fæðingar. Hún mun þó eiga innöngu á aðra af tveimur nýjum fæðingardeildum sem Íslendingar hafa byggt í héraðinu og því aukast líkur á að hún fái góða fæðingarþjónustu. 80% líkur eru á að þau hafi minna en tvo dollara í dag í tekjur (230 kr). Þau búa að líkindum í leirkofa með stráþaki og ef maísuppskeran bregst munu þau líða hungur. 46% líkur eru á að eitthver barnanna verði vaxtarskert, 25% líkur á að þau séu vannærð. Öll.

Fleiri nýja pistla er að finna á heimasíðu Stefáns Jóns