logo

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl

gunnisal

4. ßrg. 127. tbl.

15. j˙nÝ 2011

Fyrsta langtÝmaߊtlun um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands sam■ykkt ß Al■ingi

Nřtt vi­mi­ Ý framl÷gum a­ 0.5% marki ver­i nß­ ßri­ 2017 og 0.7% ßri­ 2019

 

gunnisal
"Framl÷g til ■rˇunara­sto­ar og samvinnu er ■vÝ um lei­ framlag til fri­ar og j÷fnu­ar um allan heim. Ůessi vi­horf eiga ═slendingar hiklaust a­ sty­ja Ý verki," segir Ý nefndarßliti utanrÝkismßlanefndar. Ljˇsmynd frß ┌ganda: gunnisal

TÝmamˇt voru Ý Ýslenskri ■rˇunarsamvinnu sÝ­astli­inn f÷studag ■egar Al■ingi sam■ykkti fyrstu langtÝmaߊtlun Ýslenskra stjˇrnvalda um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands. UtanrÝkismßlanefnd lag­i til ■ß breytingu ß till÷gunni um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu ═slands 2011 til 2014 a­ Ý kaflanum um framl÷g kŠmi nřtt vi­mi­: a­ ßri­ 2017 renni 0,5% af vergum ■jˇ­artekjum til ■rˇunarmßla og ßri­ 2019 renni 0.7% til mßlaflokksins. SÝ­astnefnda atri­i ■ř­ir a­ flřtt er um tv÷ ßr a­ nß vi­mi­unarmarki Sameinu­u ■jˇ­anna um a­ i­nrÝki veiti sem nemi 0.7% til ■rˇunarsamvinnu en Ý upprunalegu till÷gunni ßtti ß­ nß ■vÝ marki ßri­ 2021.

 

nefndarßlitinu kemur fram a­ hra­a­ ver­i hŠkkun framlaga vi­ endursko­un ߊtlunarinnar ßri­ 2013 og teki­ er fram a­ ver­i hagv÷xtur meiri en n˙ er spß­ komi framl÷gin til endursko­unar, "en jafnframt tryggt a­ framl÷g til ■rˇunarmßla ver­i aldrei lŠgri a­ raungildi en ßri­ 2011."

 

═ nefndarßlitinu segir m.a.:

"═sland hefur lengi stefnt a­ ■vÝ markmi­i Sameinu­u ■jˇ­anna a­ i­nrÝki skuli veita 0,7% af vergum ■jˇ­artekjum (VŮT) til ■rˇunarsamvinnu. NŠgir a­ vÝsa til ßlyktunar Al■ingis frß 28. maÝ 1985 um a­ opinber framl÷g ═slands til uppbyggingar Ý ■rˇunarrÝkjum yr­i 0,7% af ■jˇ­arframlei­slu innan sj÷ ßra (■ingmßl 507, 107. l÷ggjafar■ingi). Ůar sem stefnuyfirlřsingar stjˇrnvalda og Al■ingis um a­ nß ■essu markmi­i hafa ekki gengi­ eftir telur nefndin mikilvŠgt a­ var­a lei­ina a­ markmi­inu sÚrstaklega. HŠkkun framlaga um 0,01% af VŮT ß ßri frß 2011-2014 er tilt÷lulega lÝtil hŠkkun a­ mati nefndarinnar og kallar ß nokku­ bratta hŠkkun nŠstu ßrin ■ar ß eftir eigi ═sland a­ nß 0,7% markmi­inu ßri­ 2021 eins og tillagan kve­ur ß um.

 
Lei­in a­ markinu betur v÷r­u­

Umsagnara­ilar og gestir ß fundum nefndarinnar lřstu ßhyggjum af ■vÝ hvort markmi­i­ um 0,7% af VŮT vŠri raunhŠft Ý ljˇsi lÝtilla hŠkkana til ßrsins 2014. Nefndin leggur ■vÝ til a­ lei­in a­ markinu ver­i betur v÷r­u­ og ■vÝ ger­ raunhŠfari, me­ ■vÝ a­ kve­i­ ver­i ß um jafnari hŠkkun framlaga til ßrsins 2014, ■.e. ˙r 0,21% ßri­ 2012 og upp Ý 0,28% af VŮT ßri­ 2014. ┴ri­ 2017 ver­i svo sett nřtt vi­mi­ en ■ß skuli 0,5% af VŮT renna til ■rˇunarmßla. Ůß ver­i kve­i­ ß um a­ tryggt sÚ a­ framl÷g til ■rˇunarmßla ver­i aldrei lŠgri a­ raungildi en ßri­ 2011. A­ lokum leggur nefndin til a­ markmi­i­ um 0,7% af VŮT ver­i fŠrt fram um tv÷ ßr, e­a fram til ßrsins 2019 Ý sta­ ßrsins 2021.
 

Nßgranna■jˇ­ir skera ekki ni­ur ■rˇunara­sto­

Nefndin bendir ß a­ ß tÝmum mikils ni­urskur­ar Ý rÝkisfjßrmßlum hafa ■jˇ­irnar sem ═sland ber sig saman vi­ ekki skori­ ni­ur ■rˇunara­sto­. Mß nefna a­ Nor­url÷ndin og ═rar halda framl÷gum sÝnum j÷fnum ß me­an Bretar hafa ßkve­i­ a­ auka sÝn framl÷g til ■rˇunarmßla sem hlutfall af VŮT. Ůau grundvallarsjˇnarmi­ liggja ■ar a­ baki a­ ■a­ sÚu rÝkir hagsmunir ■rˇa­ra rÝkja a­ draga ˙r fßtŠkt og misskiptingu au­s Ý heiminum, berjast gegn sj˙kdˇmum og far÷ldrum sem vÝ­a eru landlŠgir Ý ■rˇunarrÝkjum og auka menntunarstig me­ sÚrstakri ßherslu ß konur og b÷rn. Framl÷g til ■rˇunara­sto­ar og samvinnu er ■vÝ um lei­ framlag til fri­ar og j÷fnu­ar um allan heim. Ůessi vi­horf eiga ═slendingar hiklaust a­ sty­ja Ý verki.

 
Nefndin lřsir ßnŠgju sinni me­ ■ß nřbreytni a­ lagt sÚ til a­ sÚrstakur fjßrlagali­ur ver­i eftirlei­is helga­ur samstarfi vi­ frjßls fÚlagasamt÷k. Mß nefna a­ umsagnara­ilar og gestir hafa fagna­ ■essari breytingu sÚrstaklega."

 

Ůß var lÝtillega breytt or­alagi Ý fyrstu mßlsgrein till÷gunnar og bŠtt vi­ eftirfarandi tveimur nřjum setningum:  "Barßtta gegn fßtŠkt, fÚlagslegu ranglŠti, misskiptingu lÝfsgŠ­a og hungri Ý heiminum sÚ forgangsmßl Ý ÷llu ■rˇunarstarfi og ver­i ßfram ■ungami­jan Ý stefnu ═slands Ý ■essum efnum. Jafnframt ver­i l÷g­ mikil ßhersla ß mannrÚttindi, jafnrÚtti kynjanna, rÚttindi barna, fri­ og ÷ryggi."
kachanga
Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇri ŮSS═ opna­i formlega heimavist ß Kachanga og nř flotbryggja var tekin Ý notkun. Ljˇsmyndir: GÝsli Pßlsson.

Bygg­a■rˇunarverkefni Ý eyjasamfÚl÷gum ß ViktorÝuvatni:

Nř stjˇrsřslubygging, heimavist og flotbryggja tekin Ý notkun ß Kachanga

 

Nř stjˇrnsřslubygging, nř flotbryggja og nř heimavist Ý grunnskˇla Kachanga voru formlega teknar Ý notkun ß d÷gunum ■egar Engilbert Gu­mundsson framkvŠmdastjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands kom Ý fyrstu heimsˇkn sÝna til ┌ganda. Engilbert kynnti sÚr ß vettvangi samstarf hÚra­sstjˇrnarinnar Ý Kalangala hÚra­i vi­ Ůrˇunarsamvinnustofnun en sÝ­ari hluti tÝu ßra bygg­a■rˇunarverkefnis Ý ■esssum eyjasamfÚl÷gum ß ViktorÝuvatni er a­ hefjast.

 

"Ůa­ gafst tŠkifŠri til a­ fara til Mazinga sřslu sem er ein af sex stjˇrnsřslueiningum hÚra­sins og s˙ afskekktasta," segir DrÝfa Kristjßnsdˇttir verkefnisstjˇri ŮSS═ Ý Kalangala. "Mikil uppbygging ß vegum ŮSS═ hefur ßtt sÚr sta­ Ý kringum Kachanga bygg­ina Ý sřslunni, ■ar sem stjˇrnsřslan situr. Ůar er lÝka eini skˇlinn og eina heilsugŠslust÷­in Ý sřslunni. Me­ ■vÝ a­ sty­ja vi­ uppbyggingu Kachanga svŠ­isins er veri­ a­ b˙a til bygg­arkjarna sem getur ■jˇna­ svŠ­inu ÷llu og la­a­ a­ fˇlk frß enn afskekktari bygg­um ■ar sem enga ■jˇnustu er a­ fß."

 

═ heimsˇkninni til Mazinga var tekin formlega Ý notkun nř stjˇrnsřslubygging, en hinga­ til hefur starfsfˇlk stjˇrnsřslunnar og stjˇrnmßlamenn haft mj÷g laka a­st÷­u til ■ess a­ sinna st÷rfum sÝnum a­ s÷gn DrÝfu. Einnig voru tvŠr heimavistir sem r˙ma ßttatÝu b÷rn ß grunnskˇlaaldri formlega opna­ar ßsamt skˇlaeldh˙si. "═ Mazinga sřslu hefur a­sta­a skˇlabarna veri­ mj÷g sl÷k," segir DrÝfa. "A­eins einn skˇli er Ý sřslunni sem samanstendur af ˇtal eyjum, en sex ■eirra eru Ý bygg­. Skortur ß a­st÷­u hefur gert ■a­ a­ verkum a­ b÷rnin skila sÚr ekki Ý skˇlann en ■a­ er von allra a­ ˙r rŠtist me­ ■essari nřju a­st÷­u."

 

Nř flotbryggja bei­ einnig gestanna ■ar sem fiski ver­ur landa­ og hann seldur. "Me­ tilkomu flotbryggjunnar er uppbyggingu l÷ndunara­st÷­u Ý Kachanga loki­. BŠtt me­fer­ afla, hreinlŠtisa­sta­a og hreint vatn sem n˙ er til sta­ar Ý Kachanga gerir ■a­ a­ verkum a­ sta­urnn fŠr vottun sem gerir Ýb˙um eyjarinnar kleift a­ selja fisk beint Ý frystih˙sin til ˙tflutnings," segir DrÝfa.

 

Engilbert Gu­mundsson tˇk vi­ starfi framkvŠmdastjˇra ŮSS═ 1. mars sÝ­astli­inn og heimsˇtti ß d÷gunum samstarfsl÷nd stofnunarinnar Ý fyrsta sinn, MalavÝ, MˇsambÝk og ┌ganda.

 

Bˇlusetningarßtak gŠti bjarga­ fjˇrum milljˇnum barna ß nŠstu ßrum. Bill Gates ß fundi me­ frÚttam÷nnum Ý London.
Bˇlusetningarßtak gŠti bjarga­ fjˇrum milljˇnum barna ß nŠstu ßrum. Bill Gates ß fundi me­ frÚttam÷nnum Ý London.
TŠplega 500 milljar­ar Ýslenskra krˇna trygg­ir til bˇlusetninga barna

 

Nokkrir stŠrstu veitendur ■rˇunara­sto­ar Ý heiminum skuldbundu sig ß rß­stefnu Ý London um sÝ­ustu helgi  til a­ verja ß nŠstu fjˇrum 4,3 millj÷r­um BandarÝkjadala til bˇlusetninga barna, e­a sem nemur 498 millj÷r­um Ýslenskra krˇna. Eins og fram kom Ý VeftÝmaritinu Ý sÝ­ustu viku hafa stˇr lyfjafyrirtŠki bo­ist til a­ selja bˇluefni ß kostna­arver­i til ■rˇunarrÝkja, m.a GlxoSmithKline sem er tilb˙i­ a­ selja bˇluefni gegn ni­urgangspestum Ý fßtŠkum rÝkjum fyrir tuttugasta hluta af ■vÝ ver­i sem bˇluefni­ er selt ß annars sta­ar Ý heiminum.

 

┴heit um framl÷g fˇru fram ˙r bj÷rtustu vonum ß fundinum Ý London en fyrirfram haf­i ■ess veri­ vŠnst a­ unnt yr­i a­ tryggja 400 milljar­a til verkefnisins. Bretar voru rausnarlegastir en framlag ■eirra nemur fjˇr­ungi upphŠ­arinnar. Nor­menn verja 78 millj÷r­um til ßtaksins, BandarÝkjamenn r˙mlega 50 millj÷r­um og gˇ­ger­arsamt÷k Bill og Melindu Gates rei­a fram 115 milljar­a.

 

TvŠr milljˇnir barna lßta lÝfi­ ßrlega af sj˙kdˇmum sem unnt vŠri a­ lŠkna me­ bˇlusetningu. Lungabˇlga og ni­urgangspestir eru ■ar skŠ­astar, e­a um 40% dßnartilfella, en eins og segir Ý frÚtt RUV deyja ßrlega ■refalt fleiri b÷rn ˙r ■essum sj˙kdˇmum en ˙r malarÝu og alnŠmi samanlagt.

 

GAVI samt÷kin halda utan um verkefni­.

 

Donors Pledge U.S. $4.3 Billion to Immunize Children/ AllAfrica

 

Barnaheill - Save the Children skora ß ■jˇ­arlei­toga a­ bjarga fjˇrum milljˇnum barna ß fjˇrum tÝmum/ Barnaheill

 

Vaccines Save Lives: Every Child, Everywhere, eftir Bill Gates/ GatesFoundation

 

Are big drug firms cashing in on vaccine aid billions?/ The Mirror

 

Bill Gates: Vaccine funds must be targeted at the poorest - In an interview with the Guardian, Bill Gates make the case for where and how Gavi funds are spent/ The Guardian

 

Polio could be wiped out completely /The Telegraph

 

Vaccines save lives/ Ottawa Citizen 

gunnisal
Sta­a fatla­ra er almennt mun lakari en ˇfatla­ra. Ljˇsmynd: gunnisal

 

Milljar­ur břr vi­ f÷tlun

 

R˙mlega einn milljar­ur Ýb˙a heimsins břr vi­ f÷tlun. Ůetta kemur fram Ý fyrstu al■jˇ­legu skřrslunni um f÷tlun - World Report On Disability - sem kemur ˙t ß vegum Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunarinnar (WHO) og Al■jˇ­abankans.  ═ skřrslunni kemur fram a­ fatla­ir b˙a yfirleitt vi­ verri heilsu, minni menntun, fŠrri atvinnutŠkifŠri og fßtŠkt er almennari me­al fatla­ra en ˇfatla­ra. Ůessi bßgborna sta­a fatla­ra er a­ stˇrum hluta tilkomin vegna skorts ß ■jˇnustu vi­ ■ß og margvÝslegar hindranir Ý daglegu lÝfi, a­ ■vÝ er segir Ý skřrslunni.

 

Skřrslan hefur a­ geyma bestu fßanlegu upplřsingar um ■a­ sem raunhŠft er til a­ yfirstÝga hindranir ß řmsum svi­um, svo Ý heilbrig­is■jˇnustu, endurhŠfingu, menntun, vinnu og ■jˇnustu, auk ■ess sem ■ar er a­ finna lei­ir til a­ skapa umhverfi sem fŠr fatla­a til a­ blˇmstra. ═ lokakafla skřrslunnar er listi yfir a­ger­ir sem mŠlst er til a­ stjˇrnv÷ld innlei­i Ý ■ßgu fatla­ra.

 

New world report shows more than 1 billion people with disabilities face substantial barriers in their daily lives/ WHO

 


sos
Svona mun grunnskˇli SOS Ý Gulu lÝta ˙t.
 

UtanrÝkisrß­uneyti­ styrkir Barnaheill og SOS Ý verkefnum Ý Nor­ur-┌ganda

 

UtanrÝkisrß­uneyti­ hefur veitt Barnaheillum - Save the Children ß ═slandi, tÝu milljˇnir krˇna til uppbyggingarstarfs Ý Nor­ur-┌ganda. Einnig hefur rß­uneyti­ ßkve­i­ a­ koma a­ fjßrm÷gnun grunnskˇla SOS Barna■orpanna Ý ┌ganda me­ tˇlf milljˇn krˇna framlagi.

 

Barnaheill - Save the Children ß ═slandi hafa fengi­ 10 milljˇna krˇna styrk frß utanrÝkisrß­uneytinu fyrir menntunar- og uppbyggingastarf sitt Ý Pader og Agogo-hÚru­um Ý Nor­ur-┌ganda. SÚrst÷k ßhersla er l÷g­ ß menntun, heilsu og vernd barna. Barnaheill hˇfu stu­ning og ■ßttt÷ku vi­ uppbyggingu menntunarstarfs Ý Nor­ur-┌ganda Ý lok ßrs 2007. Styrkurinn n˙ mun tryggja ßframhaldandi a­sto­ vi­ b÷rn og fj÷lskyldur sem eru a­ sn˙a til heimkynna sinna eftir langvarandi strÝ­sßt÷k ß svŠ­inu. SÚrst÷k ßhersla er ß menntun, heilsu og vernd barna, ekki sÝst st˙lkna. Menntunarverkefni­ byggir ß sam■Šttri nßlgun og mi­ar a­ ■vÝ a­ veita 30 ■˙sund b÷rnum Ý Pader- og Agago-hÚru­um stu­ning vi­ a­ komast Ý skˇla og fß gˇ­a menntun Ý heilbrig­u, verndandi og barnvŠnu umhverfi.

 

Skˇli SOS barna■orpanna Ý ┌ganda ver­ur bygg­ur Ý Gulu, Ý nor­urhluta ┌ganda, og Ý honum munu 280 nemendur, drengir jafnt sem st˙lkur, stunda nßm Ý 1 - 10 bekk. Um ■ri­jungur nemenda ver­ur muna­arlaus og yfirgefin b÷rn sem fengi­ hafa heimili Ý SOS Barna■orpinu Ý Gulu en tveir ■ri­ju hlutar nemenda ver­a b÷rn sem b˙a Ý nßgrenni SOS Barna■orpsins. Auk framlags rß­uneytisins munu SOS Barna■orpin ß ═slandi rß­stafa r˙mum fimm milljˇnum krˇna af frjßlsum framl÷gum til byggingar skˇlans.

 

Meira ß heimasÝ­um Barnaheillla og  SOS 

 

 

RUV: SamfÚlagi­ Ý nŠrmynd fjallar um AfrÝku


Undanfari­ hefur ■ßtturinn SamfÚlagi­ Ý nŠrmynd ß RUV fjalla­ um mßlefni AfrÝku og rŠtt vi­ řmsa ═slendinga sem hafa kynni af ßlfunni.  Jˇn Geir PÚtursson var fyrsti vi­mŠlandinn 26. maÝ og ■ßtturinn me­ honum bar yfirskriftina "Sviptingar vi­ ofanver­a NÝl", viku sÝ­ar, 2. j˙nÝ var rŠtt Stefßn Kristmannsson sem starfa­i um ßrabil Ý MalavÝ ß vegum ŮSS═ og ■ßtturinn me­ honum nefndist "Kˇrs÷ngur frß MalavÝvatni." Ůß var rŠtt vi­ Sigurlaugu Gunnlaugsdˇttur 9. j˙nÝ um orkumßl Ý AfrÝku og nŠsti vi­mŠlandi, 16. j˙nÝ, er Birna Halldˇrsdˇttir frß Rau­a krossinum sem Štlar a­ upplřsa hlustendur um mikilvŠgi vatns. Ůß ver­ur sÝ­ar Ý mßnu­inum og fram Ý j˙lÝ rŠtt vi­ MagnfrÝ­i J˙lÝusdˇttur, Huldu Gunnarsdˇttur, Lilju Kolbeinsdˇttur og Geir Gunnlaugsson. Ůßtturinn er unnin Ý samstarfi vi­ fÚlagi­ AfrÝka 20/20.

 

SamfÚlagi­ Ý nŠrmynd

  
Athyglisvert
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
VeftÝmariti­ er ß... 
facebook
Taktu ■ßtt Ý umrŠ­um! 
FrÚttir og frÚttaskřringar
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

Sˇlr˙n MarÝa Ëlafsdˇttir starfar Ý sendirß­i Noregs Ý MalavÝ:

"Samkynhneig­ hefur veri­ brennimerkt sem vestrŠn menning"

 

sˇlr˙n marÝa
Sˇlr˙n MarÝa ß skrifstofu sinni Ý sendirß­i Noregs Ý Lilongwe, MalavÝ. H˙n starfar a­ jafnrÚttis- og mannrÚttindamßlum Ý sendirß­inu.

 

Sta­a samkynhneig­ra Ý m÷rgum AfrÝkurÝkjum er veik eins og flestir vita eftir umrŠ­u sÝ­ustu mßna­a. VÝ­a eru ■eir eru ˙tsk˙fa­ir Ý samfÚlaginu og eiga jafnvel yfir h÷f­i sÚr fangelsi ef ■eir opinbera kynhneig­ sÝna.  And˙­in er ekki bundin vi­ stjˇrnv÷ld heldur ß sÚr dřpri rŠtur Ý samfÚlaginu. Hvernig er unni­ gegn slÝkum fordˇmum, eins og t.d. Ý MalavÝ. ŮvÝ svarar Sˇlr˙n MarÝa Ëlafsdˇttir verkefnisstjˇri Ý MalavÝ, sem starfar hjß norska sendirß­inu Ý Lilongwe, en verkefni hennar Ý ■rˇunarsamvinnu l˙ta a­ jafnrÚtti og mannrÚttindamßlum.

 

"Norska sendirß­i­ hefur stutt tvenn malavÝsk samt÷k sem vinna markvisst gegn slÝkum fordˇmum sÝ­an Ý desember sÝ­astli­num. Verkefni­ snřst a­allega um a­ vekja athygli ß st÷­u samkynhneig­ra me­ t.d. frŠ­slu gegnum leik■Štti, ˙tvarpsumrŠ­um, frŠ­slu til fj÷lmi­la, til tr˙arlegra lei­toga og ■orpsh÷f­ingja, ■ingmanna og annarra ßhrifamanna. Samt÷kin standa einnig a­ stˇrum auglřsingaskiltum og framlei­slu ß ÷­ru kynningarefni. Ůau hafa lÝka nřtt sÚr vel mannrÚttindastofnanir Sameinu­u ■jˇ­anna. Hjß sendirß­inu h÷fum vi­ oft tala­ fyrir rÚttindum samkynhneig­ra ß opinberum vettvangi en ■essa dagana h÷ldum vi­ okkur heldu til hlÚs og leggjum ßherslu ß a­ ■etta verkefni er verkefni malavÝskra samtaka sem lagt var ˙t Ý a­ frumkvŠ­i ■eirra en ekki okkar. ═ MalavÝ hefur samkynhneig­ veri­ brennimerkt sem vestrŠn menning sem hafi veri­ ■r÷ngva­ upp ß AfrÝku. ŮvÝ er mikilvŠgt a­ malavÝsk mannrÚttindasamt÷k fari fremst Ý flokki. Ůa­ eru djarfir Malavar sem eru tilb˙nir a­ berjast fyrir rÚttindum samkynhneig­ra ■rßtt fyrir hˇtanir og har­a gagnrřni ˙r ˇlÝklegustu ßttum. Nřveri­ h÷fum vi­ ßkve­i­ a­ styrkja auknar ÷ryggisrß­stafanir fyrir mannrÚttindafr÷mu­i vegna ˇskemmtilegra hˇtana sem ■eim hafa borist."

 

Kirkjan a­ mildast Ý afst÷­u sinni til samkynhneig­ar

Sˇlr˙n MarÝa nefnir a­ norska sendirß­i­ hafi Ý fyrra stutt Kirkjurß­ MalavÝ til a­ halda rß­stefnu um samkynhneig­ Ý ■eirri von a­ aukin umrŠ­a og frŠ­sla myndi breyta vi­horfi kirkjunnar. "Vi­ tˇkum ßhŠttu ■ar og ßrangurinn var ekki eins mikill og best hef­i veri­ kosi­ ■vÝ Ý kj÷lfari­ gaf rß­i­ ˙t yfirlřsingu me­ stu­ningi vi­ n˙verandi l÷ggj÷f ■ar sem samfarir milli karlmanna eru refsiver­ar. En ßrangurinn var­ samt betri en enginn ■vÝ kirkjast milda­ist nokku­ Ý afst÷­unni til samkynhneig­ar. Ůa­ er mikils vir­i Ý landi eins og MalavÝ ■ar sem ■a­ er mikilvŠgt a­ kirkjunnar menn breyti afst÷­u sinni ef ßrangur ß a­ nßst. "

 

- Eru vi­horfin a­ breytast me­ aukinni umrŠ­u?

 

"Ůa­ er erfitt a­ segja til um ■a­ enn sem komi er. ┴ri­ 2009 hitti Úg Ý fyrsta skipti ■ann mann sem er Ý forsvari fyrir samt÷kin sem helst beita sÚr fyrir rÚttindum samkynhneig­ra Ý MalavÝ. Ůß voru uppi ߊtlanir um rannsˇkn me­al karlmanna sem eiga kynm÷k vi­ a­ra karlmenn og forsvarsmenn rannsˇknarinnar t÷ldu a­ ■a­ yr­i ekki erfitt a­ finna menn sem vŠru tilb˙nir a­ taka ■ßtt Ý rannsˇkninni. En ■a­ breyttist hratt, tveimur mßnu­um sÝ­ar voru tveir menn handteknir fyrir a­ hafa haldi­ hef­bundna tr˙lofunarveislu. Ůeir hlutu sÝ­an dˇm og hßmarksrefsingu, 14 ßra fangelsi me­ erfi­isvinnu. Veitendur ■rˇunara­sto­ar Ý MalavÝ tˇku ■etta mßl upp og ■etta var­ miki­ ßtakamßl. Ůa­ var miki­ fjalla­ um samkynhneig­a ß afar neikvŠ­an hßtt Ý fj÷lmi­lum og samkynhneig­um jafnvel hˇta­ af l÷greglu og ÷­rum yfirv÷ldum. Fordˇmarnir brutust upp ß yfirbor­i­ me­ řktum hŠtti. Mennirnir tveir voru nß­a­ir a­ lokum en ■ß h÷f­u vinir og fj÷lskylda sn˙ist gegn ■eim. Fˇlk, sem eflaust gladdist me­ ■eim Ý tr˙lofunarveislunni sex mßnu­um fyrr, ■or­i ekki anna­ en a­ fordŠma ■ß eftir allar opinberu fordŠmingarnar."

 

Sˇlr˙n MarÝa segir rÚttindi samkynhneig­ra sÝ­an hafa or­i­ a­ miklu hitamßli Ý landinu. Stjˇrnv÷ld hafi or­i­ fyrir ÷rt vaxandi gagnrřni fyrir mannrÚttindabrot og ˇlř­rŠ­islegar a­farir og ■au viti a­ meirihluti ■jˇ­arinnar sÚ ■eim hli­hollur ■egar kemur a­ vi­horfum til samkynhneig­ar. "Stjˇrnv÷ld hafa undanfari­ fjargvi­rast miki­ yfir stu­ningi veitenda ■rˇuna­ara­sto­ar og mannrÚttindasamtaka vi­ rÚttindabarßttu samkynhneig­ra. Ůannig mß slß nokkrar flugur Ý einu h÷ggi, beina athyglinni frß ÷­rum vandamßlum og gagnrřnendur stjˇrnvalda - bŠ­i framlagsrÝkin og frjßlsu fÚlagasamt÷kin - brennimerkt sem stu­ningsa­ilar syndsamlegra athafna. ┴ svona rˇsturs÷mum tÝmum er erfitt a­ dŠma hvort vi­horf hafi breyst e­a ekki. En ■eir sem Úg vinn me­ eru ■rßtt fyrir erfitt vinnuumhverfi frekar jßkvŠ­ir. Ůeir telja a­ umrŠ­an, ■ˇ h˙n sÚ oft ß tÝ­um neikvŠ­, hafi engu a­ sÝ­ur nß­ a­ brjˇta m˙ra ■vÝ fˇlk hefur n˙ rřmi til a­ hugsa um ■essi mßlefni og nota or­ sem ß­ur voru bannor­. Eftir ■rj˙ ßr, vi­ lok verkefnisins sem vi­ sty­jum, ver­ur kanna­ hversu miki­ vi­horf Malava hafa breyst og ■ß komust vi­ a­ ■vÝ hversu miklu frŠ­sla og umrŠ­a geta breytt."

 

Dregi­ ˙r beinum stu­ningi vi­ rÝkissjˇ­

-Mikil spenna hefur veri­ Ý samskiptum veitenda ■rˇunara­sto­ar Ý MalavÝ vi­ stjˇrnv÷ld vegna m.a. mannrÚttindabrota og rÝkisstjˇrnin hefur svara­ ■vÝ me­ vÝsan Ý ■a­ a­ h˙n sÚ Ý fullum rÚtti sem stjˇrnvald fullvalda ■jˇ­ar a­ verja eigin menningu. Er mikill ■rřstingur frß norskum stjˇrnv÷ldum a­ draga ˙r framl÷gum e­a jafnvel yfirgefa MalavÝ vegna ■essara mßla?

 

"UtanrÝkisrß­uneyti­ Ý Oslˇ hefur ekki teki­ neina slÝka ßkv÷r­un og Úg ß ekki von ß ■vÝ a­ ■a­ geri ■a­. Hins vegar eru lÝkur ß a­ beinn stu­ningur vi­ rÝkissjˇ­ MalavÝ ver­i ekki veittur a­ fullu Ý ßr en ■ar spilar meira inn Ý en a­eins ßgreiningur um stjˇrnarfar og mannrÚttindi. Beinn stu­ningur er veittur me­ ßkve­num skilyr­um, vir­ing fyrir mannrÚttindum og ßsŠttanlegri me­fer­ fjßrmuna er gunnur a­ slÝkum stu­ningi. Ůa­ er ■rřstingur ˙r řmsum ßttum a­ draga ˙r e­a hŠtta slÝkum stu­ningi. Ef svo fer a­ rÝkisstjˇ­ur uppfylli ekki ■au skilyr­i sem sett voru fyrir beinum stu­ningi Ý ßr, ■ř­ir ■a­ ekki a­ beinum stu­ningi ver­i hŠtt til framb˙­ar, enda er slÝkur stu­ningur mikilvŠg lei­ til a­ sty­ja rÝki­. Ůa­ ■ř­ir heldur ekki a­ dregi­ ver­i ˙r stuningi vi­ MalavÝ Ý heild sinni. Ůa­ ■ř­ir bara a­ vi­ ver­um a­ leita nřrra lei­a til a­ sty­ja vi­ ■ß sem minnst mega sÝn Ý MalavÝ ß ßbyrgan hßtt."

 

-Hva­ me­ mannrÚttindi almennt, rÚtt barna og kvenna svo dŠmi sÚu nefnd - er mikil umrŠ­a um ˇrÚtti Ý gar­ ■eirra?

 

"Um mannrÚttindi almennt er miki­ rŠtt, dagbl÷­ hafa undanfari­ ßr or­i­ sÝfellt ˇvŠgnari Ý gar­ stjˇrnvalda sem og tr˙fÚl÷g, frjßls fÚlagasamt÷k, hßskˇlakennarar, mannrÚttindafr÷mu­ir og fleiri. Efst ß baugi eru borgaraleg rÚttindi eins og mßlfrelsi, prentfrelsi og rÚttur til a­ taka ■ßtt Ý fri­samlegum mˇtmŠlum. ╔g myndi ekki segja a­ rÚttindi kvenna og barna vŠru mj÷g ßberandi Ý umrŠ­u dagsins, en ■ˇ eru alltaf samt÷k - og oft samt÷k sem vi­ styrkjum - sem benda ß ˇj÷fnu­ kynjanna og a­b˙na­ barna. ╔g er ■vÝ ekki frß ■vÝ a­ umrŠ­an fari vaxandi enda er vÝ­a pottur brotinn. UNICEF (Barnhjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna) hefur miki­ unni­ a­ ■vÝ a­ bŠttur a­b˙na­ur barna ver­i meira ßberandi Ý stefnu stjˇrnvalda og mÚr finnst lÝka sem umfj÷llun um kynbundi­ ofbeldi hafi aukist Ý fj÷lmi­lum.

 

-Ů˙ hefur lÝka jafnrÚttismßlin ß ■inni k÷nnu. Hva­ er mikilvŠgast a­ breyta Ý ■eim mßlum a­ ■Ýnum dˇmi og hvernig vinni­ ■i­ a­ auknu jafnrÚtti?

 

Fjßrhagsleg efling kvenna mikilvŠg

"Sta­a malavÝskra kvenna er almennt sÚ­ bßgborin Ý samanbur­i vi­ karlmenn og ■a­ er mj÷g erfitt a­ segja hverju sÚ mikilvŠgast a­ breyta. Ůa­ er kannski klÚnt svar en ■a­ mß segja a­ grunnurinn liggi Ý a­ breyta undirliggjandi vi­horfum og hef­um til ■ess a­ konur geti lßti­ til sÝn taka ß hinum řmsu svi­um. FßtŠkt er mikil og Úg tel a­ ef konur hef­u meira fjßrhagslegt sjßlfstŠ­i gŠti ■a­ haft mikil ßhrif. Noregur sty­ur verkefni ß řmsum svi­um, ■au eru t.d. fjßrhagsleg efling kvenna, ■ßtttaka kvenna Ý stjˇrnmßlum og annarri ßkvar­anat÷ku, bŠtt mŠ­raheilsa og vi­br÷g­ vi­ kynbundnu ofbeldi. Nau­synlegt er a­ breytingar ver­i ß ÷llum ■essum svi­um. En ■etta helst allt Ý hendur, ef ßrangur nŠst ß einu svi­i mun ■a­ lÝklega lei­a til bˇta ß ÷­rum svi­um lÝka."

 

-Hva­ kom til a­ ■˙ fˇrst a­ vinna fyrir Nor­menn og hvernig lÝkar ■Úr vistin Ý MalavÝ?

 

"╔g kom uppphaflega til MalavÝ til a­ vinna fyrir Ůrˇunarhjßlp Sameinu­u ■jˇ­anna (UNDP) og ■a­ var tŠkifŠri sem Úg fÚkk Ý gegnum Ýslenska utanrÝkisrß­uneyti­. Ůa­ var frßbŠrt tŠkifŠri og mj÷g gˇ­ reynsla. Ůar vann Úg a­ řmsum mßlum, me­al annars a­ rÚttindum kvenna og tˇk drj˙gan ■ßtt Ý miklu ßtaki til a­ auka ■ßttt÷ku kvenna ß ■ingi. Norska sendirß­i­ kom lÝka a­ ■essu verkefni. Ůegar samningi mÝnum lauk hjß UNDP var sendirß­i­ a­ leita a­ einhverjum Ý svipa­a st÷­u og ■annig kom ■a­ til a­ Úg hˇf a­ starfa fyrir norska rÝki­. ╔g haf­i komi­ mÚr vel fyrir Ý MalavÝ, fannst Úg rÚtt a­ byrja a­ skilja land og ■jˇ­ og vildi gjarnan dvelja ßfram Ý landinu. ═ MalavÝ er lÝfi­ mj÷g ■Šgilegt, fˇlk er afslappa­ og vingjarnlegt, loftslagi­ gott og nßtt˙rufegur­ mikil, svo Úg minnist ekki ß gŠ­i MalavÝvatns. Lilongwe er lÝtil borg og Úg ver­ a­ vi­urkenna a­ Úg sakna stundum meiri menningarlÝfs og af■reyinga sem stŠrri borgir hafa upp ß a­ bjˇ­a en svo lengi sem Úg ß gˇ­a og er Ý ßhugaver­ri og spennandi vinnu kvarta Úg ekki."

 

Takk fyrir spjalli­, Sˇlr˙n MarÝa. -Gsal

 
logo 
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.
          
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is. 

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.
 
ATH! Ůetta er sÝ­asta t÷lubla­ VeftÝmaritsins fyrir sumarfrÝ. NŠsta bla­ kemur ˙t i byrjun september. Gle­ilegt sumar!

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

.

 

ISSN 1670-810