Starfs■jßlfun

logo

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl

gunnisal

4. ßrg. 125. tbl.

1. j˙nÝ 2011

┌ganda 16 ßrum ß undan ═slandi a­ l÷gfesta vi­urkenningu ß tßknmßli heyrnarlausra

 

┌ganda var eitt af fyrstu l÷ndum heims til a­ vi­urkenna tßknmßl heyrnarlausra. ┌gandÝska tßknmßli­, USL, var vi­urkennt sem mßl heyrnarlausra ßri­ 1995, en hÚr ß land sam■ykkti Al■ingi loks Ý lok sÝ­ustu viku a­ l÷gfesta Ýslenska tßknmßli­ sem fyrsta mßl heyrnarlausra. I­unn ┴sa Ëladˇttir t˙lkur skrifa­i Ý fyrra BA ritger­ Ý nßmi sÝnu Ý tßknmßlsfrŠ­um og tßknmßlst˙lkun ■ar sem h˙n bar saman st÷­u heyrnarlausra ß ═slandi og Ý ┌ganda. Ni­ursta­a hennar er s˙ a­ ■rˇunin Ý ┌ganda sÚ a­ flestu leyti styttra ß veg komin en ß ═slandi og

gunnisal
I­unn ┴sa segir Ý ritger­inn a­ fordˇmafull or­ sÚu notu­ Ý ┌ganda og vÝ­ar Ý Austur-AfrÝku yfir heyrnarlausa einstaklinga, or­ sem ■ř­a; heimskingi, brjßlu­ manneskja e­a einskis vir­i. Ljˇsmynd: gunnisal

mun verri ■egar kemur a­ menntamßlum og rÚttindum.

 

"┴stŠ­an fyrir vali vi­fangsefnisins er ßhugi minn ß ┌ganda ■ar sem Úg bjˇ Ý hßlft ßr veturinn 2006 til 2007 og fˇr sÝ­an aftur Ý stutta fer­ ßri­ 2008, gagngert til a­ kynna mÚr st÷­u heyrnarlausra ■ar," segir I­unn ┴sa Ý ritger­inni. "Kynni mÝn af landinu, heyrnarlausu fˇlki Ý ┌ganda og menningu ■jˇ­arinnar v÷ktu ßhuga minn ß efninu og til a­ fß raunsŠja mynd af st÷­unni ßkva­ Úg a­ bera ┌ganda saman vi­ st÷­una hÚr ß ═slandi. ┴hugavert er a­ bera st÷­u heyrnarlausra saman ■ar sem l÷ndin eru talsvert ˇlÝk og jafnframt er veri­ a­ bera saman vestrŠnt rÝki og ■rˇunarland."

 

═ ritger­inni fjallar I­unn ┴sa me­al annars um ßstŠ­ur heyrnarleysis og segir:

 

"Tali­ er a­ um fj÷gur b÷rn af hverjum 1000 sÚu me­ heyrnarsker­ingu Ý ■rˇunarl÷ndum ß me­an talan er 1 ß mˇti 1000 Ý vestrŠnum e­a ■rˇu­um rÝkjum. ┴stŠ­urnar fyrir ■vÝ a­ ■a­ eru fleiri heyrnarlausir Ý ■rˇunarl÷ndum en annars sta­ar eru a­ minna er um bˇlusetningar, sj˙kdˇmar eru tÝ­ari og fˇlk hefur ekki rß­ ß lŠknishjßlp. VannŠring og margir sj˙kdˇmar sem hŠgt er a­ koma Ý veg fyrir ˇgna heilsu barna Ý ■rˇunarl÷ndunum28 sem ■ekkist ekki hÚrlendis. Mislingar, hettusˇtt, rau­ir hundar og heilahimnubˇlga eru ■eir sj˙kdˇmar sem a­allega valda heyrnarska­a Ý ungum b÷rnum. ═ flestum tilvikum er erfitt og kostna­arsamt a­ nßlgast bˇlusetningar. FßtŠkt veldur ■vÝ a­ foreldrar leita of seint e­a aldrei til lŠknis me­ b÷rnin sÝn og Ý ■okkabˇt er a­gengi a­ lŠknishjßlp og heyrnartŠkjum takmarka­. Ůa­ vŠri hŠgt a­ fŠkka tilfellum heyrnarsker­ingar um helming me­ rÚttri lŠknisa­sto­, forv÷rnum og snemmgreiningu. Ůrßtt fyrir heyrnarleysi af v÷ldum řmissa sj˙kdˇma sem hÚr voru nefndir eru ■a­ alvarlegar og endurteknar sřkingar Ý eyrum eru algengasti orsakavaldur heyrnarsker­ingar Ý ■rˇunarl÷ndum. HreinlŠti og a­gengi a­ hreinu vatni eru mikilvŠgir ■Šttir til a­ minnka hŠttu ß sřkingum en a­eins um helmingur ┌gandab˙a hefur a­gengi a­ hreinu vatni."

 

I­unn ┴sa ber saman st÷­u og menntunartŠkifŠri Ý bß­um l÷ndunum, rekur s÷gu og stefnur Ý skˇlamßlum heyrnarlausra og h˙n dregur upp d÷kka mynd ■egar kemur a­ menntamßlum heyrnarlausra Ý ┌ganda.

 

"Ëskřr stefna yfirvalda Ý ┌ganda Ý menntamßlum heyrnarlausra, neikvŠ­ vi­horf, skortur ß kennslug÷gnum og kennurum ßsamt framkvŠmdaleysi ß l÷gum landsins veldur ■vÝ a­ enn eru 90% heyrnarlausra Ý ┌ganda ˇlŠs, kunna ekki a­ telja upp a­ tÝu e­a tßkna sitt eigi­ nafn. Meirihluti heyrnarlausra barna hefur enga menntun og Ý dreifbřli er sta­an mun verri, fßtŠkt mikil og lÝtil e­a engin ■jˇnusta vi­ hˇp heyrnarlausra. TŠkifŠri til menntunar fyrir heyrnarlausa eftir grunnskˇla takmarkast enn■ß a­ mestu leyti vi­ i­na­arst÷rf svo sem trÚsmÝ­i, m˙rarai­n e­a ger­ m˙rsteina. Ůa­ var ekki fyrr en 2006 a­ stofna­ur var fyrsti gagnfrŠ­askˇlinn fyrir heyrnarlausa og var hann stofna­ur af heyrnarlausu fˇlki. Fyrir ■ann tÝma sˇttu ■eir nemendur sem ■a­ gßtu gagnfrŠ­amenntun Ý nßgrannalandinu Kenřa. N˙ eru um ■a­ bil 45 grunnskˇlar og tveir gagnfrŠ­askˇlar ■ar sem er kennsla fyrir heyrnarlausa."

 

I­unn ┴sa segir Ý ritger­inni a­ fordˇmafull or­ sÚu notu­ Ý ┌ganda og vÝ­ar Ý Austur-AfrÝku yfir heyrnarlausa einstaklinga, or­ sem ■ř­a; heimskingi, brjßlu­ manneskja e­a einskis vir­i. "Sums sta­ar er heyrnarlaust fˇlk er aldrei kalla­ sÝnu skÝrnarnafni heldur alltaf kalla­ "■etta", segir I­unn ┴sa m.a. Ý ■essari frˇ­legu ritger­.

 

ŮvÝ er vi­ a­ bŠta a­ ═slendingar hafa me­ ■rˇunarsamvinnu stutt vi­ baki­ ß annarri afrÝskri ■jˇ­ Ý barßttu fyrir vi­urkenningu ß tßknmßli og betri nßmstŠkifŠrum heyrnarlausra. Frß ßrinu 2006 til 2010 vann ŮSS═ me­ Samskiptami­st÷­ heyrnarlausra og heyrnarskertra a­ tßknmßlsverkefni Ý NamibÝu.

 

Ritger­ I­unnar ┴su mß nßlgast hÚr.

 
gunnisal
A­b˙na­ur og um÷nnun barnshafandi kvenna Ý ┌ganda er vÝ­a mj÷g bßgborin. Ljˇsmynd: gunnisal

H÷f­a mßl gegn rÝkisstjˇrn ┌ganda vegna mŠ­radau­a

 

 

Fj÷lskyldur tveggja kvenna sem lÚtust af barnsf÷rum Ý ┌ganda hafa ßkve­i­ a­ hefja mßlsˇkn gegn stjˇrnv÷ldum Ý landinu. Tilgangurinn er a­ fß rÝkisstjˇrnina til a­ breg­ast vi­ skorti ß lŠknum, ljˇsmŠ­rum, lyfjum og sj˙krabÝlum. Sextßn konur deyja daglega af barnsf÷rum Ý ┌ganda.

 

Mßlsh÷f­un sem ■essi ß sÚr engin fordŠmi Ý landinu.

 

A­ mati a­standenda kvennanna mß rekja lßt ■eirra til ˇfullnŠgjandi um÷nnunar og a­stŠ­na fyrir barnshafandi konur auk ■ess sem ■eir telja a­ slÝkur a­b˙na­ur fari Ý bßga vi­ stjˇrnarskrß og rÚtt kvenna til lÝfs og heilsu. Fram kemur Ý frÚtt The Guardian Ý Bretlandi a­ fulltr˙ar veitenda ■rˇunara­sto­ar og rÝkisstjˇrna framlagsrÝkja, svo og fulltr˙ar gˇ­arger­arsamtaka Ý heilbrig­ismßlum, geti fordŠmt hßa dßnartÝ­ni kvenna ß me­g÷ngu og vi­ fŠ­ingu, en ßhrifarÝkustu r÷kin komi frß hrikalegum lřsingum ■eirra sem ■jßst.

 

Sylvia Nalubowa lÚst ß Mityana sj˙krah˙sinu 10. ßg˙st 2009 eftir erfi­a fŠ­ingu. H˙n gekk me­ tvÝbura og annar ■eirra fŠddist. Hinn lÚst me­ mˇ­urinni. Hin konan, Jennifer Anguko, lÚst Ý hÚr­assj˙krah˙si Ý Arua 10. desember 2010 eftir fimmtßn klukkustundir Ý fŠ­ingu. H˙n var fjˇr­a konan sem lÚst ß ■essu sama sj˙krash˙si ■ennan eina dag.

 

Konur Ý ┌ganda fŠ­a a­ me­altali 6.7 b÷rn. ═ 25% tilvika lÝ­ur skemmri tÝmi en tv÷ ßr milli fŠ­inga.

 

Nßnar

 

Talk point: Maternal health - can MDG5 be achieved by 2015?

 

Bleak picture of Kapchorwa's maternal health/ The Observer

 

Family planning a long, hard walk for Ugandan women

 

Do not undo progress on family planning/ NewVision

 

Culture, Pregnancy and Childbirth in Uganda: Surviving the Women's Battle, eftir Grace Bantebya Kyomuhendo/ Springerlink

 

A low-tech, affordable solution to maternal deaths/ UN

 

Skˇlaganga st˙lkna er ■yrnum strß­ - smelli­ ß ÷rina til a­ sjß!
Skˇlaganga st˙lkna er ■yrnum strß­ - smelli­ ß ÷rina til a­ sjß!

 

Al■jˇ­legt ßtak um menntun st˙lkna:

R˙mlega fjˇr­ungur st˙lkna 11 til 15 ßra utan skˇla

 

Al■jˇ­legu ßtaki um menntun st˙lkna var hleypt af stokkunum Ý sÝ­ustu viku a­ frumkvŠ­i UNESCO, menningarstofnunar SŮ, en fj÷lmargar rÝkisstjˇrnir, stofnanir og fyrirtŠki taka ■ßtt Ý ßtakinu sem ber yfirskriftina "Better Life, Better Future". Tali­ er a­ 39 milljˇnir st˙lkna ß aldrinum 11 til 15 ßra fßi enga menntun e­a 26% st˙lkna Ý ■essum aldursflokki. S˙ sta­reynd segir einnig ■ß dapurlegu s÷gu

Vinningsjafnan - St˙lkur og menntun - smelli­ ß ÷rina til a­ sjß myndbroti­.
Vinningsjafnan - St˙lkur og menntun - smelli­ ß ÷rina til a­ sjß myndbroti­.

a­ tveir ■ri­ju hlutar ■eirra 796 milljˇna einstaklinga sem eru ˇlŠsir Ý heiminum eru konur. ═ efri bekkjum grunnskˇla hafa a­eins ■ri­jungur ■jˇ­a heims nß­ ■vÝ a­ tryggja kynjajafnrŠ­i.

 

 "Ůa­ eru engar ˇyfirstÝganlegar hindranir fyrir jafnrÚtti og menntun fyrir alla," sag­i Irina Bokova framkvŠmdastjˇri UNESCO ■egar ßtaki­ var kynnt. "Ungar st˙lkur og konur eru a­ breyta heiminum, vi­ ver­um a­ sty­ja ■Šr. Vi­ ver­um a­ lßta ■eim Ý tÚ ■a­ sem ■Šr ■urfa til ■ess a­ mˇta heiminn eins og ■Šr kjˇsa," sag­i h˙n ennfremur. Hillary Clinton utanrÝkisrß­herra BandarÝkjanna og Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇri SŮ voru einnig me­al ■eirra sem vi­st÷dd voru kynningu ßtaksins.

 

Me­al markmi­a ßtaksins er a­ draga ˙r brottfalli st˙lkna ß unglingsßrum ˙r nßmi en einnig er ßhersla l÷g­ ß fullor­innafrŠ­slu kvenna me­ ÷flugu og samstilltu ßtaki en eins og kunnugt er hefur Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands um langt ßrabil stutt verkefni Ý samstarfsl÷ndum ß ■vÝ svi­i. Me­al fyrirtŠkja sem leggja ßtakinu li­ mß nefna Microsoft og Nokia.

 

A­ mati UNESCO mŠtti bjarga 1,8 milljˇn mannslÝfa Ý sunnanver­ri AfrÝku ef st˙lkur fŠru almennt Ý framhaldsskˇla a­ loknu grunnskˇlanßmi. Rannsˇknir hafa sřnt a­ "fyrir hvert vi­bˇtar ßr Ý skˇlag÷ngu st˙lkna dregur ˙r lÝkum ß barnadau­a um 5 til 10 prˇsent," segir UNESCO. Ennfremur hafa veri­ fŠr­ar sannanir fyrir ■vÝ a­ fyrir hvert vi­bˇtarßr Ý menntun st˙lkna dragi ˙r lÝkum ß ■vÝ a­ ■Šr ver­i barnshafandi. Ůannig eru nefnd dŠmi frß MalÝ ■ar sem ˇmennta­ar st˙lkur eiga a­ jafna­i sj÷ b÷rn en st˙lkur sem fara Ý framhaldsnßm a­eins ■rj˙ - og geta ■ar a­ auki bo­i­ ■eim meiri lÝfsgŠ­i. Ůß er ˇtalinn enn einn ßvinningurinn sem felst Ý ■vÝ a­ st˙lkur lŠri a­ lesa en rannsˇknir hafa sřnt a­ b÷rn sem alast upp hjß mŠ­rum sem kunna a­ lesa eru lÝklegri en b÷rn ˇlŠsra mŠ­ra til a­ lifa fimmta afmŠlisdaginn.

 

Nßnar

 

INVESTING IN GIRLS' AND WOMEN'S EDUCATION ADVANCES GLOBAL DEVELOPMENT GOALS/ UN Foundation

 

GPI═sland ß toppi al■jˇ­legrar fri­arvÝsit÷lu:

Fri­urinn minnstur sunnan Sahara


Ůrßtt fyrir borgaralegu byltingarnar og pˇlÝtÝska ˇrˇleikann Ý nor­urhluta AfrÝku og Mi­austurl÷ndum eru heimshlutinn sunnan Sahara Ý AfrÝku ßfram Ý ne­sta sŠti fri­arvÝsit÷lunnar sem birt var ß d÷gunum, Global Peace Index (GPI). ═sland hafna­i sem kunnugt er Ý efsta sŠti sama lista en řmsar ■jˇ­ir Vesturlanda sem glÝma vi­ aflei­ingar fjßrmßlakreppu og ˇst÷­ugleika Ý hagkerfinu falla um sŠti listanum, eins og Grikkir, ═rar, ═talar, Por˙galar og Spßnverjar.

 

JasmÝn byltingin e­a arabÝska vori­ hefur haft ■au ßhrif a­ ■jˇ­irnar ■ar sem mˇtmŠli gegn rÝkjandi valdh÷fum er marka­ miklu ofbeldi hafa falli­ ß ■essari vÝsit÷lu einsog vŠnta mßtti, LÝbÝa fellur ˙r 83. sŠti ni­ur Ý 143. sŠti, Bahrein ˙r 51. sŠti ni­ur Ý 123. sŠti og Egpytaland fellur um 24 sŠti ni­ur Ý 73. sŠti.

 

Me­al ■jˇ­a sem hafna ne­arlega Ý fri­arvÝsit÷lunni eru 40% sunnan Sahara Ý AfrÝku. Ůar er lÝka a­ finna landi­ sem vermir botnssŠti­: SˇmalÝu.

 

Af samstarfs■jˇ­um ═slands Ý AfrÝku er fri­vŠnlegast Ý MalavÝ sem er Ý 39. sŠti ß listanum af 153 ■jˇ­um, MˇsambÝk er Ý 48. sŠti og ┌ganda Ý 96. sŠti.

 

Nßnar

 

Effects of the Arab Spring, eftir Joachim Paul/ D+C 

Weinformers
Maria Kiwanuka nřr fjßrmßlarß­herra ┌ganda.

 

Konum fj÷lga­ Ý nřrri rÝkisstjˇrn ┌ganda:

Ůri­ja fj÷lmennasta rÝkisstjˇrn heims og rß­herrar 76 talsins

 

Museveni forseti ┌ganda kynnti sÝ­atli­inn f÷studag rß­herralista nřrrar rÝkisstjˇrnar. Margt vekur athygli vi­ skipan rß­herra, einna mest ■ˇ a­ 25 rß­herrar sem sßtu Ý fyrri rÝkisstjˇrn eru ekki lengur Ý embŠtti. Ůß fj÷lgar konum me­ rß­herraembŠtti ˙r 16 Ý 22 sem myndi vi­ hef­bundi­ rÝkisstjˇrnarbor­ duga til meirihluta kvenna Ý rÝkisstjˇrn en Ý ┌ganda ■ar sem rß­herrar eru 76 telur eru konurnar 28% rß­herra. SÝ­asta ■ing sam■ykkti a­ fj÷lga rß­herrum ˙r 70 Ý 76 en ┌ganda er me­ ■ri­ju stŠrstu rÝkisstjˇrn Ý heiminum. A­eins rÝkisstjˇrnir KenÝa og Nor­ur-Kˇreu er fj÷lmennari.

 

Af einst÷kum rß­herrum vekur skipan fjßrmßlarß­herrans eftirtekt en Museveni valdi Ý ■a­ veigamikla embŠtti frumkv÷­ulinn Mariu Kiwanuka sem hefur aldrei seti­ ß ■ingi og aldrei veri­ Ý rÝkisstjˇrn. MarÝa hefur hins vegar veri­ ßberandi sÝ­ustu misserin eftir a­ h˙n setti ß laggirnar ˙tvarpsst÷­ina Radio One ■ar sem h˙n hefur seti­ vi­ hljˇ­nemann og gagnrřnt stjˇrnv÷ld, m.a. var ˙tvarpsst÷­in ein ■eirra sem Museveni lÚt loka ß sÝnum. Nři fjßrmßlarß­herrann starfa­i um ßrabil fyrir Al■jˇ­abankann og hefur einnig ßtt sŠti Ý stjˇrn Ůrˇunarbanka ┌ganda.

               

Or­rˇmur um a­ ■ingma­urinn David Bahati fyrstu flutningsma­ur frumvarps gegn samkynhneig­um yr­i ger­ur a­ rß­herra reyndist ekki ß r÷kum reistur. 

 

New Cabinet: Fresh start or old wine in new bottles?/ Daily Monitor

 

Cabinet: analysis by region/ The Observer

 

Uganda gets "surprise" new finance, energy ministers/ Reuters

 

Who is Maria Kiwanuka?/ The Observer

 

Uganda has 3rd largest cabinet in the world /Independent

 

Uganda: More Women Ministers in Cabinet/ AllAfrica

 

Concerns raised over Uganda's increased cabinet members/ Weinformers

HIV: Saga frß MalavÝ - LŠknar ßn landamŠra. Smelli­ ß ÷rina til a­ horfa.
HIV: Saga frß MalavÝ - LŠknar ßn landamŠra. Smelli­ ß ÷rina til a­ horfa.
 

Engin afs÷kun fyrir vanrŠkslu 10 milljˇna manna me­ HIV

 

Fulltr˙ar fj÷lmargra rÝkisstjˇrna koma saman dagana 8. til 10. j˙nÝ nŠstkomandi Ý h÷fu­st÷­vum Sameinu­u ■jˇ­anna til a­ rŠ­a st÷­u HIV smita­ra Ý heiminum og hvernig eigi a­ breg­ast vi­ sj˙kdˇmnum nŠsta ßratuginn. Tali­ er a­ tÝu milljˇnir einstaklinga me­ HIV smit fßi enn enga me­fer­ ■rßtt fyrir a­ vÝsindalega sÚ sanna­ a­ me­fer­ vi­ sj˙kdˇmnum bjargar ekki a­eins mannslÝfum heldur dregur lÝka varanlega ˙r hŠttunni ß ■vÝ a­ veiran berist milli manna. Nřjustu rannsˇknir benda til a­ me­fer­ dragi ˙r smithŠttunni um 96%.

 

Fyrsti stˇrfundur um HIV ß vegum Sameinu­u ■jˇ­anna var haldinn fyrir tÝu ßrum og ■ß var fari­ Ý gÝfurlega ÷fluga sˇkn gegn sj˙kdˇmnum sem hefur komi­ sex milljˇnum smita­ra Ý vi­eigandi me­fer­. En ■a­ er enn margt ˇgert.

 

Nßnar

 

After 30 years, new sources needed for AIDS campaign/ AFP

Oxfam spßir matvŠlaskorti og miklum ver­hŠkkunum

oxfam

Alvarlegur matvŠlaskortur ver­ur Ý heiminum eftir tuttugu ßr a­ mati Oxfam Ý Bretlandi. ═ nřrri skřrslu - Growing A Better Future - kemur fram a­ ßri­ 2030 algengar fŠ­utegundir eins og korn hŠkka­ tv÷falt Ý ver­i og skřringarnar eru sag­ar vera fˇlksfj÷lgun og uppskerubrestur. Oxfam segir a­ ver­hŠkkanirnar komi verst ni­ur ß ■eim minnst hafa milli handanna og ■urfi a­ verja allt a­ 80% tekna sinna til innkaupa ß nau­■urftum.

 

Rising food prices increase squeeze on poor - Oxfam

 

Global food crisis: Towards a 'doubly green' world/ The Guardian

 

Spß matarskorti ßri­ 2030/ Mbl.is 

 

FOOD: How to fix a "broken" supply system/ IRIN

  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
DIPD

DIPD 

 D÷nsk stjˇrnv÷ld hafa sett ß laggirnar nřja stofnun um lř­rŠ­is■rˇun sem ber skammst÷funina DIPD og stendur fyrir Danish Institue for Parties and Democracy. Fulltr˙ar allra d÷nsku stjˇrnmßlaflokkanna eiga sŠti Ý stjˇrn DIPD en stofnunin er kostu­ af d÷nsku ■rˇunarfÚ. Vi­ formlega opnun sÝ­astli­inn fimmutdag kom fram Ý mßli S°ren Pind rß­herra ■rˇunarmßla a­ stjˇrnv÷ld hef­u ßkve­i­ a­ verja 50 milljˇnum danskra krˇna til menntunar og frumkv÷­lastarfsemi Ý nor­anver­ri AfrÝku. Eftir formlega opnun hˇfst mßlstofa me­ umrŠ­um um ■rˇun mßla Ý Egyptalandi og T˙nis.

 

┼bning af Dansk Institut for Flerpartisamarbejde - DIPD (Danish Institute for Parties and Democracy)

Mi­stÚttarfˇlki fj÷lgar ÷rt Ý AfrÝku

 

gunnisal 

═b˙um AfrÝku sem teljast til mi­stÚttar hefur fj÷lga­ gÝfurlega ß tilt÷lulega fßum ßrum. SamkvŠmt nřrri skřrslu frß AfrÝska ■rˇunarbankanum (AfDB) telur mi­stÚttarfˇlk Ý ßlfunni 313 milljˇnir manna, sem er um 34% Ýb˙a AfrÝku. Skřrslan heitir "The Middle of the Pyramid: Dynamics of the Middle Class in Africa." Ůar kemur fram a­ aukinn kaupmßtt Ýb˙a Ý AfrÝku megi rekja til ■ess a­ hagv÷xtur hafi aukist en einnig a­ breytingar hafi or­i­ Ý atvinnuhßttum me­ minnkandi vŠgi hef­bundins landb˙na­ar og meiri st÷­ugleika Ý launum.

 

Mi­stÚttin er skilgreind Ý skřrslunni sem sß hluti Ýb˙a sem hefur tekjur frß tveimur til tuttugu bandarÝskum d÷lum ß dag Ý samrŠmi vi­ ver­lag ßri­ 2005. Mi­a­ vi­ ■essa skilgreiningu tilheyrir n˙ ■ri­jungur Ýb˙a ßlfunnar mi­stÚttinni. Ůa­ er nefnt til marks um fj÷lgun mi­stÚttarfˇlks a­ verslunarmi­st÷­var rÝsi vÝ­s vegar Ý ßlfunni og a­ bÝlum hafi fj÷lga­ mj÷g ß sk÷mmum tÝma. A­ mati fulltr˙a AfrÝska ■rˇunarbankans sřnir v÷xtur mistÚttarinnar a­ AfrÝka er a­ finna ßhugaver­ar fjßrfestingar fyrir t.d. erlenda fjßrfesta sem vilja hagnast ß auknum kaupmŠtti AfrÝkub˙a.

 

Nßnar

 

Effective natural resource management for inclusive and sustainable growth - the role of the public and private sector, eftir Dirk Willem te Velde/ European Report On Development 

VeftÝmariti­ er ß... 
facebook
Taki­ ■ßtt Ý umrŠ­um! 
Athyglisvert
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

Fjßrstreymi frß fßtŠkustu rÝkjunum

 



RÝkin 48 sem tilheyra minnst ■rˇu­u rÝkjum heims, eins og ■au eru nefnd, t÷pu­u sem svarar 246 millj÷r­um bandarÝskra dala Ý ˇl÷glegu fjßrstreymi ß ßrunum 1990 til 2008, a­ ■vÝ er fram kemur Ý nřrri skřrslu frß Global Financial Integrity, sem unnin var fyrir Ůrˇunarߊtlun SŮ. Eins og VeftÝmariti­ hefur ß­ur sagt frß er grÝ­arlegt fjßrmagn flutt ˇl÷glega frß ■rˇunarrÝkjunum en Ý fyrrnefndum rÝkjahˇpi er 33 rÝki Ý sunnanver­ri AfrÝku. Ůessar t÷lur eru ߊtla­ar ■vÝ ekki er unnt a­ rekja me­ nßkvŠmum hŠtti hvert fjßrmagni­ fer en engu a­ sÝ­ur er ljˇst a­ um gÝfurlega fjßrmuni er­ a­ tefla, lÝkast til yfir 20 milljar­a BandarÝkjadalar ß ßri frß ßrinu 2008. ═ skřrslu sem unnin var ß sÝ­asta ßri af s÷mu a­ilum kom fram a­ fjßrmunir fluttir ˇl÷glega frß ■rˇunarrÝkjunum eru ekki einv÷r­ungu fluttir Ý ■ekkt skattaskjˇl utanlands heldur fara lÝka inn ß bankareikninga Ý ■rˇu­um rÝkjum ■ar sem bankaleynd er Ý hßvegum h÷f­ og gagnsŠi Ý fjßrmßlafŠrslum mj÷g takmarka­.

 

Nßnar

 

Illicit Financial Flows from Developing Countries: 2000-2009/ Global Financial Integrity

 

Discussion Paper: Illicit Financial Flows from the Least Developed Countries: 1990-2008 

Lukkuhjˇli­ - Ý hva­a landi endurfŠ­ist ■˙?
Lukkuhjˇl
Barnaheill Ý SvÝ■jˇ­ hlaut fyrir nokkur al■jˇ­lega vi­urkenningu fyrir ■essa frßbŠru hugmynd. 

Fiskvei­ar Ý fßtŠkari rÝkjum: hulinn atvinnuvegur?

 

- eftir Vilhjßlm Wiium svi­sstjˇra ß a­alskrifstofu ŮSS═

 

gunnisal
 

Ůegar leita­ er a­ vaxtarsprotum Ý fßtŠkjum rÝkjum gleymist oft mikilvŠgi fiskivei­a. ┴ ■a­ ekki sÝst vi­ fiskvei­ar ˙r v÷tnum og ßm. Ůetta vanmat ß mikilvŠgi fiskvei­a ß sÚr sta­ ■rßtt fyrir a­ tugmilljˇnir manna hafi atvinnu af st÷rfum tengdum fiskvei­um og a­ fiskiafur­ir veiti millj÷r­um manna mikilvŠga og holla nŠringu. ┴n fisks fengi stˇr hluti fßtŠkra ekki nŠga fŠ­u til a­ lifa. Kve­ur svo rammt a­ ■essu vanmati a­ Al■jˇ­abankinn og a­rar stofnanir sem koma a­ fiskimßlum rŠ­a um vei­ar ˙r v÷tnum og ßm sem hulinn atvinnuveg.

 

┴ fundi fiskimßlanefndar MatvŠla- og landb˙na­arstofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna fyrr ß ■essu ßri voru vei­ar ˙r v÷tnum og ßm sÚrstaklega rŠddar. RÚtt er a­ geta ■ess a­ fundir fiskimßlanefndarinnar eru haldnir anna­ hvert ßr og sŠkja ■ß fulltr˙ar allra a­ildarrÝkja MatvŠla- og landb˙na­arstofnunarinnar. Ůar eru helstu mßl lÝ­andi stundar Ý al■jˇ­legum fiskimßlum rŠdd og ■jˇ­ir heims leggja lÝnur nŠstu tveggja ßra Ý mßlaflokknum, m.a. um a­sto­ vi­ fßtŠk rÝki. ┴ fundinum er ßvallt kynnt sta­a mßla Ý fiskvei­um og fiskeldi og birt yfirgripsmikil skřrsla um ■au.

 

Til a­ fß innsřn Ý mikilvŠgi vei­a ˙r v÷tnum og ßm fyrir fßtŠk rÝki mß nefna eftirfarandi sta­reyndir.

 

U.■.b. 90% af afla heimsins ˙r v÷tnum og ßm vei­ist Ý ■rˇunarrÝkjum. Ekki nˇg me­ ■a­ heldur vei­ist 65% af ■essum sama afla Ý fßtŠkjum rÝkjum sem eiga vi­ fŠ­uskort a­ etja. Ůau rÝki eiga a­ njˇta forgangs vi­ ■rˇunara­sto­ og ■vÝ skřtur sk÷kku vi­ a­ i­ulega sÚ liti­ fram hjß fiskvei­um ■egar leita­ er lei­a til uppbyggingar Ý ■essum rÝkjum.

 

Um 61 milljˇn manna stundar atvinnu sem tengist vei­um ˙r v÷tnum og ßm. Meira en helmingur ■eirra eru konur. Sem sagt, meira en 32 milljˇnir kvenna hafa hluta e­a allt sitt vi­urvŠri af st÷rfum tengdum fiskvei­um. I­ulega eru takm÷rku­ atvinnutŠkifŠri ß svŠ­um ■ar sem fiskvei­ar eru stunda­ar sem gerir enn mikilvŠgara a­ sty­ja vi­ ■essa i­ju.

 

Fiskur gegnir oft mikilvŠgu hlutverki sem tekjulind fyrir fßtŠka bŠndur. T.d. mß nefna a­ ß flŠ­ilandi Sambesi ßrinnar Ý sunnanver­ri AfrÝku benda rannsˇknir til a­ peningatekjur fˇlks af fiskvei­um sÚu hŠrri en af nautgriparŠkt og stundum hŠrri en af akuryrkju. 

 

Mj÷g erfitt er a­ fylgjast me­ afla ˙r v÷tnum og ßm Ý fßtŠkum rÝkjum. Ůarf oft a­ geta Ý ey­ur ■egar afli er metinn. Vita­ er ■ˇ a­ undanfarna ßratugi hefur sˇkn Ý fisk ˙r v÷tnum og ßm aukist Ý fßtŠkum rÝkjum, ekki sÝst vegna aukins mannfj÷lda. Erfitt er a­ stjˇrna vei­um af ■essu tagi, bŠ­i vegna fj÷lda fˇlks sem ■Šr stundar og vegna erfi­s a­gengis a­ m÷rgum svŠ­um sem Ý raun ˙tilokar eftirlit me­ vei­um. Ůrßtt fyrir aukna sˇkn hefur afli haldist frekar st÷­ugur og hafa sumir dregi­ ■ß ßlyktun a­ meira megi vei­a en gert hefur veri­. Hins vegar bendir margt til ■ess a­ stŠr­ fiska sem veiddir eru hafi minnka­ miki­ og a­ uppsta­a vei­a Ý dag sÚ mun meiri smßfiskur en ß­ur. ŮvÝ muni afli fyrr en sÝ­ar dragast saman.

 

١ mß halda fram a­ mestu ˇgnir vi­ vei­ar ˙r v÷tnum og ßm stafi frß řmsum ytri ■ßttum, ekki sÝst landb˙na­i. SÝfellt er meira land nřtt fyrir landb˙na­. ŮvÝ fylgja řmsar framkvŠmdir sem hafa neikvŠ­ ßhrif ß fisk Ý v÷tnum og ßm. Mß ■ar nefna ■urrkun votlendis og notkun vatns vi­ ßveitur. Minnkar Ý kj÷lfari­ vatn Ý flŠ­il÷ndum, en ■ar eru oft gj÷fugustu v÷tn fyrir vei­ar. SÝ­an hefur afrennsli frß landb˙na­i slŠm ßhrif ß v÷tn, en řmis konar eiturefni komast ß ■ann hßtt ˙t Ý umhverfi­. Vatnsaflsvirkjanir og skˇgarey­ing eru einnig ˇgnir vi­ lÝfrÝki Ý v÷tnum og ßm.

 

Spyrja mß hvernig ■rˇunarsamvinna getur stu­la­ a­ bŠttu ßstandi ß ■essu svi­i. Ţmislegt er hŠgt a­ gera.

 

═ ljˇsi ■ess a­ spß­ er mikilli aukningu mannfj÷lda ß nŠstu ßratugum er mikilvŠgt a­ standa v÷r­ um matarframlei­slu, ekki sÝst Ý fßtŠkjum rÝkjum. Nau­synlegt er a­ mikilvŠgi vei­a ˙r v÷tnum og ßm sÚ teki­ me­ Ý reikninginn ■egar unni­ er a­ ■rˇun atvinnuvega. Setja ■arf l÷g og reglur sem tryggja a­ magn og gŠ­i vatns sÚu nŠgjanleg til a­ vi­halda vei­um ˙r v÷tnum og ßm. ┴ ■essu svi­i mß nřta fjßrmagn ˙r ■rˇunarsamvinnu.

 

Einnig ■arf a­ vernda řmis vatnasvŠ­i, einkum hrygningarsvŠ­i, og er vel hŠgt a­ sjß ■rˇunarsamvinnuverkefni Ý ■eim mßlum.

 

Oft er mßlum ■annig hßtta­ a­ menntun fiskimanna Ý fßtŠkum l÷ndum er slŠm. Ůetta ■ekkja ═slendingar vel ˙r řmsum verkefnum Ůrˇunarsamvinnustofnunar. BŠta ■arf ■vÝ menntun og stu­la a­ vitundarvakningu um mikilvŠgi fiskvei­a me­al fiskimannanna sjßlfra og annarra Ýb˙a sem b˙a Ý nßgrenni vatna og ßa. Me­ bŠttri menntun og vitundarvakningu opnast m÷guleiki ß a­ fiskimannasamfÚl÷g taki sjßlf ßbyrg­ ß vei­istjˇrnun. ┴ m÷rgum st÷­um hafa řmis konar samvinnukerfi reynst vel, en betur mß ef duga skal.

 

Starfs■jßlfun Ý samstarfsrÝkjum ═slendinga

- ■rjßr st÷­ur

  

gunnisal
 

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands auglřsir eftir ungu hßskˇlafˇlki sem hefur ßhuga ß 4 mßna­a starfs■jßlfun Ý tengslum vi­ verkefni ß svi­i ■rˇunarsamvinnu Ý ■remur samstarfsl÷ndum ═slands. StarfstÝmi er frß 16. ßg˙st til 15. desember.

 

HŠfniskr÷fur:

UmsŠkjendur skulu hafa loki­ grunnnßmi Ý hßskˇla (BA, BSc e­a sambŠrilega grß­u), ß svi­um ■jˇ­fÚlagsfrŠ­a, menntunarfrŠ­a e­a umhverfis- og au­lindamßla og ekki vera eldri en 32 ßra. Mj÷g gˇ­ enskukunnßtta er skilyr­i, ■ar ß me­al geta til a­ skrifa gˇ­an texta, gˇ­ t÷lvukunnßtta og undirst÷­u■ekking Ý a­fer­afrŠ­i. Ger­ er krafa um sjßlfstŠ­ vinnubr÷g­, ßbyrg­, ßrei­anleika og lipur­ Ý mannlegum samskiptum. Ůekking ß ■rˇunarmßlum, ■rˇunarstarfi og afrÝskri menningu er ßkjˇsanleg.

 

Verkefni starfsnema Ý MalavÝ:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu e­a fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. Me­al helstu verkefna er upplřsinga÷flun Ý tengslum vi­ ߊtlanager­, greining og ˙rvinnsla gagna og a­sto­ vi­ undirb˙ning og skipulag. Hluti starfstÝma ver­ur Ý h÷fu­borginni Lilongve og hluti vi­ MalavÝvatn ■ar sem a­stŠ­ur eru krefjandi.

 

Verkefni starfsnema Ý MˇsambÝk:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu e­a fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. Me­al helstu verkefna er upplřsinga÷flun Ý tengslum vi­ ߊtlanager­, greining og ˙rvinnsla gagna og a­sto­ vi­ undirb˙ning og skipulag. Hluti starfstÝmans ver­ur Ý h÷fu­borginni Map˙tˇ og hluti Ý Jangamˇ hÚra­i ■ar sem a­stŠ­ur eru krefjandi. Kunnßtta Ý port˙g÷lsku e­a spŠnsku er nau­synleg.

 

Verkefni fyrir starfsnema Ý ┌ganda:

Tilfallandi verkefni ß skrifstofu e­a fyrir ■rˇunarverkefni stofnunarinnar. Me­al helstu verkefna er upplřsinga÷flun Ý tengslum vi­ ߊtlanager­, greining og ˙rvinnsla gagna og a­sto­ vi­ undirb˙ning og skipulag. Hluti starfstÝma ver­ur Ý h÷fu­borginni Kampala og hluti vi­ ViktorÝuvatn ■ar sem a­stŠ­ur eru krefjandi.

 

Nßnari upplřsingar ß heimasÝ­u Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands, www.iceida.is

 

Umsˇknir skulu hafa borist fyrir 20. j˙nÝ nk.

 

Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands

Ůverholt 14

105 ReykjavÝk

SÝmi: 5458980

netfang: iceida@iceida.is

 
logo 
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.
          
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is. 

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.

 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

 

ISSN 1670-810