VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
Ůrˇunarsamvinna
 Samstarfs■jˇ­ir
22. september 2010
Lei­togafundur um ■˙saldarmarkmi­in Ý New York:
Mikill ßrangur sÝ­ustu ßrin en ˇvÝst a­ markmi­in nßist
 
Jˇhanna Sigur­ardˇttir forsŠtisrß­herra ßvarpar sÝ­ar Ý dag lei­togafund um ■˙saldarmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna. Lei­togafundinn, sem haldinn er Ý New York, sŠkja sendinefndir frß 192 a­ildarrÝkjum SŮ en ■jˇ­arlei­togar eru um 140 auk fj÷lda rß­herra. Markmi­ lei­togafundarins er a­ kalla eftir endurnřju­um stu­ningi ■jˇ­arlei­toga vi­ a­ nß ■˙saldarmarkmi­unum fyrir ßri­ 2015. A­ loknum fundinum hefst lei­togavika allsherjar■ings Sameinu­u ■jˇ­anna.
 
Ban Ki-moon framkvŠmdastjˇri SŮ hvatti ■jˇ­arlei­toga til ■ess Ý upphafi lei­togafundarins a­ endurnřja stu­ninginn vi­ ■˙saldarmarki­ allt til enda og sty­ja vi­ baki­ ß fßtŠkustu rÝkjum heims a­ nß markmi­unum ß lokasprettinum. Ljˇst er a­ samkvŠmt nřjustu g÷gnum og skřrslum um st÷­u ■˙saldarmarkmi­anna a­ mikill ßrangur hefur nß­st ß sÝ­ustu ßrum en engu a­ sÝ­ur er ˇraunhŠft a­ Štla a­ ÷ll markmi­in nßist hvarvetna Ý heiminum. SamkvŠmt g÷gnum frß SŮ eru allm÷rg rÝki ß gˇ­ri lei­ me­ a­ nß settu marki var­andi fyrsta ■˙saldarmarkmi­i­, a­ draga ˙r sßrafßtŠkt og hungri, en ÷nnur markmi­ eins og a­ tryggja grunnmenntun allra barna, a­ fŠkka konum sem deyja af barnsf÷rum, tryggja jafnrÚtti kynjanna og draga ˙r HIV/alnŠmi eiga lengra Ý land og ekki lÝklegt a­ ■au markmi­ nßist fyrir 2015. 

 
Fj÷lmargar skřrslur um ■˙saldarmarkmi­in og st÷­u ■eirra fimm ßrum ß­ur en tÝmam÷rkunum er nß­ hafa komi­ ˙t ß sÝ­ustu d÷gum. VeftÝmariti­ mŠlir sÚrstaklega me­ ■remur skřrslum: s˙ fyrsta er gefin ˙t af ODI, Overseas Develpment Institute Ý London og heitir "Millennium Development Goals (MDG) Report Gard: Measuring Progress Across Countries", ÷nnur skřrslan kom ˙t Ý gŠr og heitir "Assessing Progress in Africa Toward the Millennium Development Goals" en um er a­ rŠ­a sameiginlega ˙tgßfu African Union Commission (AUC), AfrÝska ■rˇunarbankans, United Nations Economic Commission for Africa og UNDP, Ůrˇunarstofnunar SŮ. Ůri­ja skřrslan kom ˙t Ý sÝ­asta mßnu­i frß Center for Global Development (CGD) og bar yfirskriftina "Who Are the MDG Trailblazers? A New MDG Progress Index". Margt anna­ efni tengt ■˙saldarmarkmi­unum er athyglisvert og hÚr fyrir ne­an eru nokkrar krŠkjur.
 

MDGs: a list of the progress reports (The Guardian)
 
 
Uneven progress of UN Millennium Development Goals (BBC)
 
┴v÷rp lei­toga ß Ů˙saldarmarkmi­afundinum
 
 
Maternal deaths worldwide drop by third (WHO)

Frumkv÷­laverkefni Ý ┌ganda fŠr fÝna dˇma Ý ˙ttekt:
Tekjuaukning hjß flestum sem sˇttu frumkv÷­lanßm
 
Hˇpurinn frß ┌ganda sem sˇtti frumkv÷­lanßm Ý Hßskˇlanum Ý ReykjavÝk sumari­ 2009. Ljˇsmynd: gunnisal
˙ttekt ß frumkv÷­laverkefni Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar ═slands Ý ┌ganda sem unni­ hefur veri­ Ý samvinnu vi­ Hßskˇlann Ý ReykjavÝk og Fjßrfestingastofu ┌ganda sřnir a­ verkefni­ hefur tekist einstaklega vel og skapa­ fj÷lm÷rg atvinnutŠkifŠri Ý landinu. "Ůa­ er deginum ljˇsara a­ frumkv÷­laverkefni­ hefur skila­ miklu meiri ßrangri en lagt var af sta­ me­ Ý upphafi og ˙ttektin sřnir a­ meirihluti ■eirra r˙mlega sex ■˙sund ┌gandab˙a sem teki­ hafa ■ßtt Ý frumkv÷­lanßmskei­um bŠtir tekjur sÝnar og yfir 500 fyrirtŠki tv÷falda tekjurnar, e­a r˙mlega 7% fyrirtŠkja Ý eigu ■eirra sem sˇttu nßmskei­in," segir Geir Oddsson verkefnastjˇri Ý ┌ganda.

Hßskˇlinn Ý ReykjavÝk hÚlt frumkv÷­lanßmskei­ fyrir fyrstu kynslˇ­ lei­beinenda frß ┌ganda sumari­ 2006 og aftur sumari­ 2009. "Hˇpurinn fÚkk lei­s÷gn Ý ■vÝ hvernig fanga skuli vi­skiptatŠkifŠri og ■ekkingu Ý a­ lßta vi­skiptahugmynd ver­a a­ veruleika ß vikul÷ngu nßmskei­i. Auk ■ess fengu ■arlendir kennarar lei­s÷gn Ý a­ ■jßlfa starfsmenn sÝna samhli­a ■eim verkefnum sem ■eir unnu a­ og efldu ■ar me­ hŠfileika sinna starfsmanna til a­ axla meiri ßbyrg­ og frumkvŠ­i," segir Halldˇra Hinriksdˇttir forst÷­uma­ur hjß Hßskˇlanum Ý ReykjavÝk. "Ůa­ er kennurunum og HR mj÷g ßnŠgjulegt hversu vel verkefni­ hefur tekist eins og ßrangurinn Ý ┌ganda ber merki," bŠtir h˙n vi­.
 
LÝtil fjßrfesting en mikill ßrangur
Ůa­ sem gerir frumkv÷­laverkefni­ sÚrstakt a­ mati Geirs Oddssonar er ■a­ hversu lÝtil fjßrfesting gefur af sÚr mikinn ßrangur. Hann segir ■a­ sty­ja hugmyndir um margfeldisßhrif stu­nings vi­ einkageirann. "Vi­ sjßum ß ˙ttektinni m.a. a­ nŠstum helmingur ■ßtttakenda stofnar nř fyrirtŠki og nŠstum ÷ll ■eirra eru enn■ß starfandi tveimur ßrum eftir stofnun. Ůß kemur fram a­ allt a­ ■vÝ 80% ger­u vi­skiptaߊtlun, r˙mlega helmingur hjßlparlaust, sem er gˇ­ vÝsbending um gŠ­i ■jßlfunarinnar. ┌ttektin lei­ir lÝka Ý ljˇs a­ ■ri­jungur ■ßtttakenda gat nß­ sÚr Ý fjßrmagn til a­ auka umsvif sÝn, allt frß g÷tulßnum og ÷rlßnum upp Ý hef­bundin bankalßn. Nau­synlegt er a­ bŠta enn betur upplřsingar og a­sto­a Fjßrfestingastofu ┌ganda vi­ a­gang a­ fjßrmagni," segir hann.
TvŠr skˇlastofur fyrir heyrnar-lausa afhentar Ý NamibÝu
 
Dansarar vi­ ath÷fnina og trymbill Ý bakgrunni. Ljˇsmynd: Vilhjßlmur Wiium.
VW
═ sÝ­ustu viku afhenti Vilhjßlmur Wiium umdŠmisstjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands Ý NamibÝu formlega skˇlayfirv÷ldum Kavangˇ-sřslu tvŠr skˇlastofur fyrir heyrnarlausa nemendur vi­ Andreas Kandjimi barnaskˇlann. "Ůessi skˇli hefur sÚrst÷­u me­al skˇla Ý NamibÝu ■vÝ hann hefur stˇra deild fyrir heyrnarlausa nemendur. NŠr allir a­rir heyrnarlausir krakkar sem ganga Ý skˇla eru Ý sÚrskˇlum fyrir heyrnarlausa. Vegna ■essarar deildar hefur hann fengi­ stu­ning Ý gegnum ■rˇunarsamvinnu ═slands og NamibÝu. Hluti af ■eim stu­ningi eru skˇlastofurnar tvŠr, en ■Šr eru Štla­ar bekkjum heyrnarlausra," segir Vilhjßlmur.
 
 
KynjamisrÚtti dregur ˙r fram-gangi ■˙saldarmarkmi­anna
 
Íll ■˙saldarmarkmi­in lÝ­a fyrir kynjamisrÚtti, segir OECD. Ljˇsmynd: gunnisal
gunnisal
┴ sama tÝma og ■jˇ­arlei­togar rŠ­a ■˙saldarmarkmi­in Ý New York birtir Efnahags-og framafarastofnun Evrˇpu (OECD) ni­urst÷­ur rannsˇknar sinnar ß ■ri­ja ■˙saldarmarkmi­inu, um jafnrÚtti og frumkvŠ­isrÚtt kvenna. Meginni­ursta­a skřrslunnar er s˙ a­ vi­varandi kynjamisrÚtti dragi ˙r ßrangri var­andi ÷ll ■˙saldarmarkmi­in ßtta, ekki a­eins ■a­ ■ri­ja.
 
MŠlistikan - Social Institutions and Gender Index (SIGI) - var notu­ vi­ rannsˇknina og lei­ir Ý ljˇs nokkra megin■Štti sem hamla framgangi jafnrÚttis, t.d. stjˇrn kvenna ß au­lindum, hversu mikinn e­a lÝtinn ■ßtt ■Šr eiga Ý ßkv÷r­unum sem l˙ta a­ fj÷lskyldu og heimilishaldi, og hversu mikla e­a litla stjˇrn konur hafa yfir lÝkamlegu ÷ryggi sÝnu.

 
═slensk rannsˇkn ß umfangi og e­li mansals Ý GÝneu-Bissß
 
ForsÝ­a skřrslunnar frß GÝneu Bissß.
UNICEF ߊtlar a­ um 2.400 b÷rn fari ßrlega frß GÝneu-Bissß til Senegal og GambÝu vegna vinnu og tr˙arlegs nßms. Nř Ýslensk rannsˇkn varpar skřrara ljˇsi ß umfang og e­li mansalsins og bendir ß lei­ir til ˙rbˇta ß verkefnum sem Štlu­ eru a­ draga ˙r mansali ß b÷rnum frß Vestur-AfrÝkurÝkinu GÝneu-Bissß.
JˇnÝna Einarsdˇttir, prˇfessor Ý mannfrŠ­i vi­ H.═. og einn h÷funda skřrslunnar, kynnti ni­urst÷­ur rannsˇknarinnar ß JafnrÚttisd÷gum Hßskˇla ═slands Ý gŠr.
Mikil fj÷lgun barna Ý grunnskˇlum ■rˇunarrÝkja:
Sitja Ý skˇlanum ßn ■ess a­ lŠra a­ lesa e­a skrifa!
 
Miki­ skortir ß a­ b÷rn lŠri Ý skˇlum fßtŠkra rÝkja. Ljˇsmynd frß Maputo: gunnisal
gunnisal
 
Ůa­ er ekki nˇg a­ senda barn Ý skˇla heldur ver­ur lÝka a­ tryggja a­ barni­ lŠri Ý skˇlanum. Nř rannsˇkn - Early Reading: Igniting Education for All - ß lŠsi skˇlabarna Ý ■rˇunarrÝkjum sřnir ■vÝ mi­ur a­ margar ■jˇ­ir telja sig uppfylla ■˙saldarmarkmi­i­ um a­ tryggja ÷llum b÷rnum grunnskˇlanßm me­ ■vÝ a­ bjˇ­a upp ß skˇlavist. Ůegar kanna­ er hvort b÷rnin lŠri eitthva­ Ý skˇlanum, til dŠmis a­ lesa e­a skrifa, kemur Ý ljˇs a­ Ý m÷rgum tilvikum kunna ■au hvorugt. M÷rg b÷rn lj˙ka tveggja, ■riggja, fj÷gurra e­a jafnvel lengra skˇlanßmi ßn ■ess a­ kunna stakt or­ Ý eigin mˇ­urmßli!

 
Enginn dregur Ý efa mkilvŠgi menntunar og mikilvŠgi ■ess a­ b÷rn nßi t÷kum ß lŠsi Ý upphafi skˇlag÷ngu. Ůess vegna eru ni­urst÷­ur skřrslunnar frß USAid a­ vera vi­v÷runarljˇs og hvatning fyrir rÝkisstjˇrnir og ■ß sem veita fjßrmagni til ■rˇunarverkefna Ý grunnnßm a­ tryggja raunverulegt nßm Ý grunnskˇlum. Vert er a­ nefna a­ Ý grunnskˇlaverkefnum sem Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands hefur teki­ ■ßtt Ý me­ stjˇrnv÷ldum samstarfs■jˇ­a okkar er ßvallt kappkosta­ a­ trygga gŠ­i menntunar og l÷g­ rÝk ßhersla ß innra starf skˇlans samhli­a bygingu skˇlamannvirkja, kennarab˙sta­a og a­ koma upp hreinlŠtisa­st÷­u.

 
Skřrsla Oxfam: Back to School? The worst places in the world...
 
═slenskur meistaranemi Ý sjßlfbo­ali­astarfi:
TvŠr helgar me­ framtÝ­ar-lei­togum Guatemala
 
Helga Sˇlveig Gunnell tˇk ■ßtt Ý starfi sjßlfbo­ali­a Ý Guatemala. Ljˇsmynd: HGS
┴ fer­ um Mi­-AmerÝku Ý j˙lÝ og ßg˙st var Úg svo lßns÷m a­ komast Ý kynni vi­ samt÷k hßskˇlanema Ý Guatemala, Un Techo Para MÝ  PaÝs (UTPMP: Ůak fyrir landi­ mitt), sem voru Ý ˇ­a ÷nn a­ byggja h˙s fyrir bßgstadda landa sÝna, fj÷lskyldur sem hafa or­i­ illa ˙ti vegna fßtŠktar og nßtt˙ruhamfara. Samt÷kin sem voru stofnu­ Ý Chile ßri­ 1997 starfa n˙ Ý 18 l÷ndum Ý Rˇm÷nsku AmerÝku og hafa starfa­ Ý Guatemala frß ßrinu 2008. Markmi­ samtakanna er a­ vekja samkennd og ßbyrg­ me­al Ýb˙a Rˇm÷nsku AmerÝku, a­ byggja saman upp heimsßlfu ■ar sem allir fß a­ lifa me­ reisn og veita fˇlki sem břr vi­ grÝ­arlega fßtŠkt tŠkifŠri til a­ bŠta sinn hag. ╔g ßkva­ a­ slßst Ý hˇpinn til a­ kynnast starfinu og sjßlfbo­ali­um og skipuleggjendum - 'los techeros'.
 
Ůannig hljˇ­ar upphaf frßsagnar Helgu Sˇlveigar Gunnell, sem er Ýslenskur meistaranemi og skrifar fyrir VeftÝmariti­ um verkefni sem h˙n var ■ßtttakandi Ý ß li­nu sumri Ý Guatemala.
 
TvŠr helgar me­ framtÝ­arlei­togum Guatemala, eftir Helgu Sˇlveigu Gunnell
 
Sighvatur Bj÷rgvinsson segir starfi sÝnu lausu
Sighvatur Bj÷rgvinsson hyggst lßta af st÷rfum um nŠstu ßramˇt sem framkvŠmdastjˇri Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands. Hann tilkynnti Íssuri SkarpÚ­inssyni utanrÝkisrß­herra um ßkv÷r­un sÝna ß fundi sÝ­astli­inn f÷studag og sag­i starfinu lausu frß og me­ 1. oktˇber me­ ■riggja mßna­a uppsagnarfresti.
 
Sighvatur segir Ý t÷lvupˇsti til starfsfˇlks a­ hann hafi Ýhuga­ a­ hŠtta fyrir tveimur ßrum.
"Ůß kom hruni­ og ■Šr raunir sem ■a­ haf­i fyrir stofnunina," segir hann. "MÚr ■ˇtti ekki ßbyrgt af minni hßlfu a­ hŠtta vi­ ■Šr a­stŠ­ur og ßkva­ a­ halda ßfram ■ar til sŠi fyrir endann ß h÷rmungunum. N˙ er s˙ stund komin. Mi­a­ vi­ ßform nŠstu fjßrlaga er ˙tliti­ vel ßsŠttanlegt, mestu erfi­leikarnir a­ baki og kostur gefinn ß a­ hefja aftur undirb˙ning nřrra verkefna. Horfurnar ß ßrinu 2012 eru einnig ■okkalegar. N˙ er sem sÚ komi­ ljˇs vi­ enda ganganna. Nřr framkvŠmdastjˇri getur ■vÝ teki­ vi­ ■egar uppbygging getur hafist ß nř. Ůrßtt fyrir allt hefur tekist a­ ver­veita ■ß ■ekkingu, sem byggst hefur upp hjß kjarnastarfsli­i stofnunarinnar. H˙n er ■vÝ Ý ÷llum fŠrum um a­ nřta sÚr ■au tŠkifŠri til vaxtar, sem eru Ý augsřn. ╔g get ■vÝ skili­ sßttur vi­ mitt starf," segir Ý t÷lvupˇstinum.
 
Sighvatur Bj÷rgvinsson tˇk vi­ starfi framkvŠmdastjˇra Ůrˇunarsamvinnustofnunar ═slands ßri­ 2001.
Athyglisvert
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
VeftÝmariti­ er ß...
facebook
Opinn umrŠ­uvettvangur!
H÷nnunarver­laun SŮ vegna ■˙saldarmarkmi­a:
Spßnardrottning afhenti Stefßni ver­launin

Stefßni Einarssyni, h÷nnunarstjˇra voru ß d÷gunum afhent fyrstu ver­laun Ý samkeppni Sameinu­u ■jˇ­anna um bestu auglřsinguna til a­ vekja athygli ß barßttunni gegn fßtŠkt Ý heiminum, a­ ■vÝ er fram kemur ß vef FÚlags Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═slandi. Ůar er einnig vitna­ Ý ■akkarrŠ­u Stefßn ■ar sem hann bar ═sland ß d÷gum efnahagshrunsins saman vi­ ■ann daglega veruleika sem blasti vi­ stˇrum hluta mannkynsins Ý ■rˇunarrÝkjunum. "Okkar kreppa er a­ mestu l˙x˙skreppa, vi­ h÷f­um of miki­ og h÷fum enn■ß nˇg..Vi­ Šttum a­ minnast ■ess me­ ■akklŠti ß hverjum degi a­ vi­ erum ß me­al ■eirra fßu heppnu Ý heiminum sem h÷fum a­gang a­ hreinu vatni, mat, lŠknis■jˇnustu, menntun, h˙snŠ­i og ÷ryggi."
SoffÝa Spßnardrottning střr­i ath÷fninni  Ý Madrid, en spŠnski leikarinn Antonio anderas var hei­ra­ur vi­ sama tilefni fyrir st÷rf sÝn Ý ■ßgu Sameinu­u ■jˇ­anna.
Sameiginleg ßskorun UNIFEM ß Nor­url÷ndum
Fyrr Ý mßnu­inum var Michelle Bachelet tilnefnd sem a­alframkvŠmdastřra JafnrÚttisstofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna (UN Women). NorrŠnar Landsnefndir UNIFEM hafa af ■essu tilefni birt sameiginlega ßskorun sem beint er til rÝkisstjˇrna Nor­urlanda og spyrja einfaldlega:
N˙ hefur a­alframkvŠmdastřra JafnrÚttisstofnunar S■ veri­ skipu­ - munu­ ■i­ fylgja eftir stefnuyfirlřsingu ykkar um jafnrÚtti kynjanna me­ fjßrframl÷gum til stofnunarinnar?
 
AfrÝka Ý brennidepli ß bˇkamessunni Ý Gautaborg
┴ ßrlegri bˇkamessu Ý Gautaborg ver­ur AfrÝka a­ ■essu sinni Ý brennidepli en hßtÝ­in hefst ß mogun, 23. september, og lřkur ß sunnudagkv÷ld, 26. september. Bˇkamessan Ý Gautaborg er stŠrsta bˇkahßtÝ­ ß Nor­url÷ndum. Reikna­ er me­ a­ um 100 ■˙sund gestir sŠki hßtÝ­ina. Ůekktir og ˇ■ekktir rith÷fundar frß řmsum ■jˇ­um AfrÝku kynna verk sÝn ß hßtÝ­inni fyrir norrŠnum lesendum. HßtÝ­in er styrkt af NorrŠnu AfrÝkutofnuninni og ■rˇunarsamvinnustofnun SvÝa, SIDA.
 
FrÚttir og frÚttaskřringar
 
Project Aims to Reduce Fighting in Horn of Africa (VOA)
 
 
 
 
 
Hry­juverkaˇgnin verri en nßtt˙ruhamfarir - vi­tal vi­ Souriya Anwar forseti SOS Barna■orpanna Ý Pakistan (SOS)
 
Andris Piebalgs Outlines Priorities for EU Development Cooperation (Devex)
 
Hard hit Africa leads fall in new HIV infections: U.N.(Reuters)
 
OECD-DAC Chief Wants More Donor Attention to Fragile States (Devex)
 
Amnesty sendir forsŠtisrß­herra brÚf
═slandsdeild Amnesty International hefur sent forsŠtisrß­herra brÚf ■ar sem hvatt er til a­ ═sland undirriti og fullgildi valfrjßlsa bˇkun vi­ al■jˇ­asamning um efnahagsleg, fÚlagsleg og menningarleg rÚttindi.
 
 
Um VeftÝmariti­
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnu-stofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu ŮSS═.
          
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja senda okkur ßbendingu um efni e­a afskrß sig af netfangalista eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is. 

Vi­ bi­jumst velvir­ingar ß ■vÝ a­ geta ekki nota­ Ýslenskar gŠsalappÝr Ý vi­t÷lum en bandarÝskt sni­mˇt VeftÝmaritsins leyfir ekki notkun ■eirra.
 
Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═
 
ISSN 1670-8105