| Umdæmisstjóri ÞSSÍ í fylgdar-liði forseta Mósambíkur um afskekktar byggðir landsins |
Myndir úr ferðinni: efri myndin frá mótttöku forsetans og á neðri myndinni er Gebuza með Ágústu, Ahmed Lakhdar Tazir sendiherra Alsír og Eva Kohl forstöðukonu þróunarskrifststofu Austurríkis. |
Ágústa Gísladóttir umdæmisstjóri Þróunarsamvinnustofnunar Íslands í Mósambík var fyrir skömmu á ferð um afskekktar byggðir landsins í föruneyti Gebuza forseta Mósambíkur. Forsetinn hefur það fyrir sið á hverju ári að heimsækja nokkur sveitarfélög innan þeirra tíu fylkja sem eru í landinu. Föruneyti forsetans er skipað framámönnum flokksins í hverju fylki, ráðherrum og sérstökum ráðgjöfum forsetans, en einnig er að sögn Ágústu boðið sendifulltrúum vinaþjóða sæti í fylgdarliðinu í "nafni gegnsæis" og auk hennar voru í ferðinni sendiherra Alsír og forstöðukona þróunarskrifstofu Austurríkis.
Veftímaritið fór þess á leit við Ágústa að gera stuttlega grein fyrir ferðalaginu sem farið var um fjögur héruð í Sofala fylki.
"Forsetinn notaði þyrlur til að komast fljótt og vel á milli áfangastaða enda fylkið víðfeðmt (68 þúsund ferkílómetrar), en fylgdarliðið þeyttist um á fjórhjóladrifnum bílum. Undirrituð lenti í hópnum sem lengst þurfti að aka. Við hófum ferðina í Beira og var fyrsti fundurinn í Gorongosa héraði í vestur hluta fylkisins. Þaðan héldum við til Chemba lengst í norðri og aftur suður til Muxungue en alls ókum við 1500 km á þessum 4 dögum. Stundum lentu ráðamenn afskekktustu sveitarfélaga í vandræðum með finna samastað fyrir alla þessa gesti en það vantaði ekkert upp á viljann og gestrisnina. Yfirbragð ferðarinnar var tiltölulega óformlegt og afslappað og gaf fosetinn sér góðan tíma til að heilsa heimamönnum. Samkvæmt þjóðtrú heimamanna þótti það bera með sér gæfu að á hverjum degi heimsóknarinnar rigndi dálítið.
Einn nemandi - eitt tré
Blásið var til aukafunda fylkisstjórnarinnar og yfirstjórna viðkomandi sveitarfélaga (p. posto administrativo) þar sem árangur síðasliðins árs var kynntur og ræddur og fengu gestirnir að vera viðstaddir kynninguna. Auk umfjöllunar um heilbrigðis- og menntamál vakti athygli mína sérstak átak (forsetans) sem heitir "einn nemandi eitt tré" þar sem á hverju ári skal planta trjám sem annað hvort gefa skugga eða bera ávexti. Gebuza forseti plantar tré í hverju sveitarfélagi sem hann heimsækir.
Haldnir voru líka fjöldafundir, þar sem heimamenn skemmttu gestunum og komu málefnum sínum á framfæri. Auk formlegra erinda viðkomandi sveitarfélags bauð forsetinn líka fulltrúum almennings að koma upp á svið og tala um það sem þeim væri efst í huga. Fólkið var ótrúlega opinskátt - kvartaði m.a. yfir héraðsyfirvöldum ef þess var þörf. Þróunarsjóð héraðanna bar oft á góma en hvert hérað fær árlega í hendur 20 þús. Bandaríkjadollara til að lána íbúunum til raunhæfra verkefna sem ætlað er að skapa ný störf eða til að auka landbúnaðarframleiðslu. Ýmiss vandamál hafa skotið upp kollinum við útfærslu verkefnisins og fáum tekist að borga lánið til baka. Heimsókn forsetaembættisins til hins afskekkta Chiramba sveitarfélags í Chemba héraði var sú fyrsta frá sjálfstæði landsins. Sem dæmi má nefna að Chembabær tengdist loksins lands(rafmagns)-netinu á síðasta ári, framkvæmd sem fjármögnuð var af Norðmönnum og Svíum.
Forsetinn sjálfur talaði mest um fátæktin í landinu, og viðhorfsbreytinga sem væri þörf til að vinna gegn henni, skógrækt og grænu byltinguna sem væri í farvatninu. Hann sagðist ennfremur vera kominn á staðinn til að hlusta á almenning í stað þess að messa yfir þeim. Gestirnir voru sammála um að svona ferðir gæfu þeim einstakt tækifæri til að kynnast aðstæðum og málefnum fólks á landsbyggðinni."
|
| ÞSSÍ styður þjálfun leikskólaleiðbeinenda í Namibíu:
85 leiðbeinendur hafa lokið þjálfun fyrir árslok |
Á efri myndinni er leikskóli undir tré í Namibíu en neðri myndin sýnir þátttakendur á námskeiði í þorpinu Tsintabis í norðurhluta landsins. Ljósmyndir: Davíð Bjarnason. |
Þróunarsamvinnustofnun Íslands hefur síðastliðin tvö ár stutt við uppbyggingu leikskólamála í Namibíu og lagt áherslu á þjálfun leiðbeinenda í leikskólum. "Raunar stóð til að sá stuðningur yrði mun umfangsmeiri en í kjölfar hrunsins varð ljóst að einungis væri hægt að veita mjög takmarkaðan stuðning við málaflokkinn," segir Davíð Bjarnason verkefnastjóri félagslegra verkefna í Namibíu.
Davíð segir að vart þurfi að fjölyrða um mikilvægi leikskólamenntunar, í leikskólum sé lagður grunnur að þroska barna, menntun þeirra og velferð síðar í lífinu. "Flest þróunarlönd hafi í viðleitni sinni til að ná markmiðum Menntunar fyrir alla (MFA) og Þúsaldarmarkmiða, lagt megináherslu á aðgengi barna að grunnskólamenntun. Á það hefur verið bent í MFA úttektarskýrslu UNESCO frá 2007 að leikskólamenntun leggi grunninn að öllum öðrum markmiðum um menntun, ásamt því að stuðla að framgangi þúsaldarmarkmiðanna. Hins vegar er það svo að þróun leikskólamála hefur lítið verið sinnt í þessu samhengi. Undirstöður frekari menntunar barna í þróunarlöndum er því víða mjög ábótavant," segir hann.
Þjálfun leiðbeinanda í leikskólum er megináherslan í stuðningi Íslendinga að sögn Davíðs, enda er geta þeirra og þekking lykilþáttur í starfi hvers leikskóla. Alls hefur ÞSSÍ stutt við þjálfun 85 leiðbeinenda í samstarfi við ráðuneyti barna- og jafnréttismála í landinu, 60 þeirra hafa lokið þjálfuninni og 25 munu ljúka í desember á þessu ári.
Í námskeiðinu sem er 12 vikur er lögð er áhersla á grundvallarþætti í umönnun barna og þroska, ásamt því að kenna hagnýtar leiðir til leikja og leikfangagerðar úr endurunnu efni þegar hefðbundnum námsgögnum og leikföngum er ekki til að dreifa. Davíð segir að flestir af þátttakendunum séu konur úr sveitahérðum Namibíu, sem reka sína eigin leikskóla en hafa litla sem enga menntun. Námskeiðið er viðurkennt af menntamálaráðaneytinu í Namibíu og veitir það þátttakendum möguleika til frekari menntunar á þessu sviði. Davíð nefnir ennfremur að 10 heyrnarlaus ungmenni hafi lokið náminu og ætlunin sé að þau komi að starfi með heyrnarlausum börnum í sinni heimbyggð. Einnig stunda nú 20 konur af ættflokki Ovahimba eins árs nám í leikskólamálum með stuðningi frá ÞSSÍ.
ÞSSÍ hefur einnig stutt við gerð námsgagna fyrir framgang leikskólamála í Namibíu svo og byggingu leikskóla fyrir San fólk í þorpinu Tsintabis í norður Namibíu.
|
Sviptingar í norrænum þróunarsamvinnustofnunum:
Framkvæmdastjóra SIDA vikið úr starfi og yfirmaður NORAD hættir eftir mikla gagnrýni |
Anders Nordström fráfarandi framkvæmdastjóri SIDA |
Anders Nordström framkvæmdastjóra sænsku þróunarsamvinnustofnunar-innar SIDA var sagt upp störfum fyrr í sumar. Sænska ríkisstjórnin ákvað að láta hann taka pokann sinn og gaf þá skýringu að honum hefði ekki tekist að koma lagi á fjármál stofnunarinnar. Skýringin mun hins vegar ekki vera síður sú að langvarandi valdabarátta hefur verið milli Nordström og Gunillu Carlsson þróunarmálaráðherra.
Charlotte Petri Gornitzka tók við sem framkvæmdastjóri SIDA 1. júní en hún var framkvæmdastjóri alþjóðasamtakanna Save the Children síðustu tvö árin og þar áður framkvæmdastjóri sænsku samtakanna.
Í Noregi var svipað uppi á teningnum en Poul Engberg-Pedersen, Daninn sem stýrt hefur norsku þróunareftirlitsstofnuninni NORAD, sagði upp störfum í sumar þótt ár væri eftir af samingi hans við stofnunina. Deilur innan NORAD munu vera megin skýringin á brotthvarfi hans og Aftenposten segir að hann hafi verið sakaður um einelti á vinnustaðnum og skapað ótta. Stjórnvöld hafi því gripið til þess ráðs að fara fram á uppsögn framkvæmdastjórans til að skapa viðunandi starfsumhverfi. Poul lætur af störfum 1. október næstkomandi.
Sweden sacks aid agency chief in major overhaul
Sida är problemet - forystugrein í Dagens Nyheter
|
| Mannréttindi að hafa aðgang að hreinu vatni og hreinlætisaðstöðu |
Íbúar í fátækrahverfum Kampala eru meðal þeirra 900 sem hafa takmarkaðan aðgang að hreinu neysluvatni. Ljósmynd: gunnisal. |
Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti í síðasta mánuði að líta beri á það sem mannréttindi að fólk hafi aðgang að hreinu vatni og hreinlætisaðstöðu. Fulltrúar 122 þjóða greiddu atkvæði með tillögunni, enginn var henni andvígur en fulltrúi frá 41 þjóð sat hjá, þar á meðal fulltrúi Íslands. Hjásetan vakti töluverð viðbrögð hér heima - en skýring sendiherra Íslands hjá SÞ var sú að hjásetan hafi snúist um leiðir en ekki markmið. "Þau ríki sem sátu hjá og við meðtalin töldu að það ætti ekki að knýja þessa atkvæðagreiðslu fram, heldur væri rétt að leyfa mannréttindaráði SÞ í Genf að ljúka sinni vinnu, þar sem einmitt er sérstaklega verið að fjalla um aðganginn að hreinu vatni og hreinlætisaðstöðu sem mannréttindamál. Ráðið á að skila sínum niðurstöðum 2012 og við hefðum helst kosið að þeirri vinnu væri lokið áður en allsherjarþingið færi að samþykkja pólitískar ályktanir um efnið," segir Gunnar Pálsson sendiherra í samtali við Eyjuna.
Tæplega 900 milljónir manna búa við þær aðstæður að hafa ekki aðgang að hreinu vatni og 2.6 milljarðar manna hafa ekki viðunandi hreinlætisaðstöðu. Vegna mengaðs vatns láta 3.5 milljónir manna lífið árlega. Samkvæmt nýlegri skýrslu Alþjóðabankans eru horfurnar í þessum málum ekki glæstar því um 2030 verður eftirspurnin meiri en framboðið auk þess sem hlýnun jarðar og loftslagsbreytingar koma líkast til með að auka á vatnsskortinn.
|
| Heilsa mæðra og ungbarna í brennidepli á leiðtogafundum |
Malaví er á góðri leið með að ná þúsaldarmarkmiðum um að lækka dánartíðni barna undir fimm ára aldri. |
Nú þegar aðeins eru fimm ár þangað til þúsaldarmarkmiðin eiga að vera komin i höfn leggja þjóðir heims mikla áherslu á að finna leiðir til að ná markmiðunum, ekki síst markmiðinu að draga úr ungbarnadauða og bæta heilsu kvenna fyrir og eftir fæðingu.
Umræður um heilsu mæðra og ungbarna einkenndu leiðtogafund G-8 ríkjanna í Kanada fyrr í sumar og nú síðustu dagana hefur umræða um þennan málaflokk verið áberandi á þriggja daga leiðtogafundi Afríkubandalagsins sem haldinn var í Kampala í Úganda, 24.-26. júlí síðastliðinn. IPS fréttastofan sagði frá því í frétt að meðan á leiðtogafundinum stóð hafi um það bil 37 þúsund börn dáið í Afríku og nálægt 2 þúsund konur - í langflestum tilvikum af læknanlegum ástæðum.
Í skýrslu um stöðu þúsaldarmarkmiðanna sem kom út fyrr á árinu - The MGD Report 2010 - kom fram að menntaðir heilbrigðisstarfsmenn eru viðstaddir nánast allar fæðingar í iðnríkjunum en innan við helmingur fæðandi kvenna í þróunarlöndum nýtur slíkrar þjónustu og öryggis.
Á dögunum kom út greinargóð skýrslu um stöðu þessa málaflokks á vegum samtakanna Countdown to 2015 - Maternal, Newborn and Child Survival: 2010 Report. Þar er m.a. að finna yfirlit yfir stöðu þjóða hvað þessi mál áhrærir. Glöggt má sjá á línuritum í skýrslunni að mikill árangur hefur náðst varðandi fækkun barna sem deyja innan við fimm ára aldur, t.d. eru af samstarfsþjóðum Íslendinga í Afríku bæði Malaví og Mósambík á góðri leið en Úganda á lengra í land.
|
|
Um Veftímaritið
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja afskrá sig af netfangalista, eða senda okkur ábendingu um efni, eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra.
Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ
|
|
|
| Fullorðinnafræðslu Íslendinga hrósað í malavísku dagblaði |
Malavísk kona í fullorðinnafræðslu. Ljósmynd: Guffi | |
Dagblaðið Nation í Malaví birti á dögunum ítarlega frétt um fullorðinnafræðslu í Mangochi héraði sem hefur um langt árabil verið hluti af íslenskri þróunarsamvinnu. Í blaðinu er viðtal við fullorðna frú, Esnat Magwaya, sem lýsir því hversu mikil breyting hafi orðið í hennar lífi þegar hún lærði, fyrir tilstuðlan ICEIDA (ÞSSÍ), að lesa og skrifa. Hún nefnir m.a. að nú geti hún kennt ungviðinu í fjölskyldunni að lesa og skrifað sjálf undir skjöl, en einnig hefur hún á orði að ótrúr eiginmaðurinn sé hættur að koma með blaðsnepla í vösunum eftir að hann komst að raun um að eiginkonan gat lesið þá! Í greininni er einnig rætt við Levi Soko, verkefnisfulltrúa í fullorðinnafræðsluverkefninu, sem getur þess að 1600 manns hafi lokið námskeiðum í lestri og skrift. Einnig er fjallað um önnur þróunarsamvinnuverkefni Íslendinga í Mangochi héraðinu eins og sjúkrahúsið í Monkey Bay, grunnskólaverkefni, vatns- og hreinlætisverkefni og fiskiverkefni sem er nýlokið. Nánar |
| Fréttir og fréttaskýringar | |
|
| Veftímaritið er á... | 
Kíktu í heimsókn |
Nýr tónn í
þróunarsamvinnuí Dana:
Enginn árangur - engir peningar |  |
Danska ríkisstjórnin vill setja árangur þróunarsamvinnu undir mæliker. Sýni mælingar að árangurinn sé óviðunandi verður framlögum hætt. Politiken greinir frá þessu og segir að ef samstarfslönd Dana í þróunarsamvinnu vilji fá hlut í þeim 15 milljörðum danskra króna á ári sem veitt er til þróunarríkja verði þau að sýna fram á árangur á tilteknum sviðum, eins og í baráttunni gegn fátækt, vexti í einkageiranum og framþróun hvað varðar réttindabaráttu kvenna. "Ég kæri mig ekki um að vera í löndum þar sem við breytum engu sama hversu miklum fjármunum er varið," hefur blaðið eftir Søren Pind þróunarmálaráðherra í ríkisstjórninni sem tók við völdum á liðnu vori.
Danska rikisstjórnin hefur tilkynnt að hún ætli að fækka samstarfslöndum en ekkert hefur komið fram um að ætlunin sé að draga úr framlögum til þróunarmála.
|
| Til umhugsunar:
Örlæti og níska |  |
Afskaplega væri það skiljanlegt að fólk í bágindum, sem býr við lítil efni, hefði tilhneigingu til þess að vera eigingjarnara en aðrir, einfaldlega af því að það hefði lítið sem ekkert að gefa. Á sama hátt væri það afskaplega skiljanlegt að þeir efnameiri, sem þurfa ekki að horfa í hverja krónu, hefðu tilhneigingu til þess að vera örlátari, einfaldlega af því þeir hefðu meira að gefa.
En þessu er þveröfugt farið.
Nýleg bandarísk rannsókn staðfestir það sem sosum lengi hefur verið vitað: að því efnaðri sem menn eru, því grútarlegri eru þeir. Örlætið eykst eftir því sem fjárhagurinn er verri, tekjulágir eru hjálpfúsari en þeir auðugu og finna auðveldar til samkenndar með þeim sem eiga erfitt. Maurapúkaháttur og ríkidæmi fara hins vegar saman.
Íslendingar - ein ríkasta þjóð í heimi - er skólabókardæmi um þessa kenningu: þegar kemur að stuðningi við fátækustu ríki veraldar eins og hann birtist í framlögum til þróunarsamvinnu er ljóst að hann hefur alltaf verið skammarlega lítill. Þannig höfum við opinberað fyrir umheiminum þennan sama skort á samkennd og auðugir sýna þeim snauðu.
Nú þegar eilítið hefur slegið á ríkidæmi Íslendinga má samkvæmt kenningunni búast við að framlögin hækki með aukinni samkennd og skilningi á stöðu þeirra sem búa við sárafátækt.
Það má að minnsta kosti láta sig dreyma um hugarfarsbreytingu.
-Gsal |
| Kvennastofnun Sameinuðu þjóðanna komin á legg |  |
Í sumar gerðist sá sögulegi atburður að Kvennastofnun Sameinuðu þjóðanna varð að veruleika - UN Woman. Allsherjarþingið ákvað einróma 2. júlí að koma á slíkri stofnun til að flýta fyrir framförum til að mæta þörfum kvenna og stúlkna um allan heim. Stofnunin heitir "UN Entity for Gender Equality and the Empowerment of Woman" en verður í daglegu tali einfaldlega kölluð "UN Woman" - eða Kvennastofnun SÞ. http://www.unwomen.org/ |
| Hvað varð um samkynhneigðu strákana í Malaví? | |
Mikið fjölmiðlafár geisaði fyrri hluta ársins vegna handtöku tveggja samkynhneigðra karlmanna í Malaví sem höfðu haldið trúlofunarveislu um síðustu áramót og voru fyrir vikið settir í steininn og dæmdir til fjórtán ára fanglelsinsvistar. Stjórnvöld í Malaví voru harðlega gagnrýnd víða um heim fyrir dóminn yfir mönnunum og framlagsríki í þróunarsamvinnu hótuðu að draga úr fjárveitingum ef því yrði haldið til streitu að láta mennina dúsa bak við lás og slá. Snemmsumars ákvað forsetinn "af mannúðarástæðum" að leysa hommana úr haldi og viðurkenndi að óttinn um að vestræn ríki hættu stuðningi hefðu átt stóran þátt í ákvörðuninni. Botninn var svo sleginn í söguna nokkru síðar þegar annar mannanna hóf sambúð með.. konu!
|
|
|
