gunnisal
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl 
Ůrˇunarsamvinna
 Samstarfs■jˇ­ir
11. nˇvember 2009 
Annar fundur samrß­shˇps um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu:
Lřsa miklum ßhyggjum af neikvŠ­um ßhrifum
ni­urskur­ar ß verkefni
 gunnisal
"Ůa­ komu fram ß fundi samrß­s-hˇpsins miklar ßhyggjur um a­ ni­urskur­ur framlaga muni hafa mj÷g neikvŠ­ ßhrif ß ■au verkefni sem ═sland hefur veri­ a­ styrkja ß sÝ­ustu ßrum. Einnig a­ hŠtta vŠri ß a­ undirb˙ningur nřrra verkefna ver­i ekki sem skyldi vegna fjßrskorts," segir Valger­ur Sverrisdˇttir fyrrverandi utanrÝkisrßherra sem er forma­ur samrß­shˇps um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu. Annar fundur rß­sins var haldinn Ý sÝ­ustu viku. 
 
A­al umfj÷llunarefni fundarins var kynning ß st÷rfum frjßlsra fÚlagasamtaka ß ═slandi ß svi­i ■rˇunarsamvinnu og ney­ara­sto­ar. ┴tta fÚl÷g eiga me­ sÚr samstarf sem stofna­ var til ßri­ 2006 og hittast a­ minnsta kosti ■risvar ß ßri. "Augljˇst er a­ framlag ■essara samtaka er mikilvŠgur ■ßttur Ý Ýslenskri ■rˇunarsamvinnu," segir Valger­ur, "og ■a­ var sko­un rß­sins a­ ■a­ sÚ afar  mikilvŠgt a­ stjˇrnv÷ld hl˙i a­ ■essum ■Štti ■rˇunarsamvinnunnar."
 
A­ s÷gn Valger­ar komu fram upplřsingar ß fundinum um ■a­ hvernig fÚ er veitt til frjßlsra fÚlagasamtaka hjß nßgranna■jˇ­unum. "Norsku og sŠnsku ■rˇunarsmvinnustofnanirnar veita hlutfallslega mestu fÚ inn Ý ■ann geira e­a 25-30%. Ůß hafa stjˇrnv÷ld almennt gert rammasamninga vi­ ÷flugustu fÚlagasamt÷kin Ý hverju landi. Hva­ ═sland var­ar ■ß er um talsvert lŠrra hlutfall a­ rŠ­a og rammasamningar hafa ekki veri­ ger­ir me­ sama hŠtti."
 
Valger­ur segir a­ nokkur umrŠ­a hafi veri­ ß fundinum um ■a­ hvort raunverulegur vilji vŠri hjß ═slendingum a­ leggja sitt a­ m÷rkum Ý framl÷gum til ■rˇunarsamvinnu. H˙n segir a­ fram komi­ komi­ a­ frjßlsu fÚlagasamt÷kin hef­u miklu hlutverki a­ gegna Ý sambandi vi­ upplřsingagj÷f og almennt kynningarstarf. "Ůetta var annar fundur rß­sins og a­ mÝnu mati var umrŠ­a gˇ­ og upplřsandi ß allan hßtt. A­ mÝnu mati er enginn vafi ß a­ st÷rf ■rˇunarsamvinnurß­sins breikka umrŠ­una Ý ■jˇ­fÚlaginu um mikilvŠgi ■rˇunarsamvinnu," segir Valger­ur Sverrisdˇttir.
 
SamkvŠmt l÷gum ber samstarfsrß­i­ ßbyrg­ ß faglegri umfj÷llun um ■rˇunarsamvinnu ═slands. Rß­i­ sitja 17 manns, ■ar af einn forma­ur, fimm a­ilar frß Ýslenskum hjßlparsamt÷kum, tveir frß hßskˇlasamfÚlaginu og tveir frß a­ilum vinnumarka­arins. Hin sj÷ sŠtin skipa fulltr˙ar Al■ingis og mynda ■rˇunarsamvinnunefnd en hlutverk hennar, samkvŠmt l÷gunum, er a­ tryggja a­komu fulltr˙a ■ingflokka a­ stefnumarkandi umrŠ­u og ßkv÷r­unum rß­herra um al■jˇ­lega ■rˇunarsamvinnu til lengri tÝma.

 
Biskup ßtelur stjˇrnv÷ld
fyrir a­ varpa frß sÚr ßbyrg­
 gunnisal
"Vi­ ═slendingar skuldbundum okkur gagnvart ■˙saldarmarkmi­unum og a­ lyfta okkur upp ˙r ■eirri smßn, a­ vi­, ein rÝkasta ■jˇ­ heims, h÷fum sta­i­ langt a­ baki ■eim ■jˇ­um sem vi­ vildum mŠla okkur vi­ Ý framl÷gum til ■rˇunara­sto­ar. Og n˙ ■egar ■rengir a­ hjß okkur er illt til a­ vita a­ vi­ hlaupum frß skuldbindingum okkar og v÷rpum frß okkur ßbyrg­. Ůa­ er ekki gŠfumerki."
 
Ůetta er or­ herra Karls Sigurbj÷rnssonar biskups ═slands Ý ßvarpi vi­ setningu Kirkju■ings um sÝ­ustu helgi. Hann ger­i ■rˇunarmßl me­al annars a­ umtalsefni Ý rŠ­unni og sag­i:
 
"Ein alvarlegasta aflei­ing efnahagshrunsins hefur veri­ a­ hinar au­ugu ■jˇ­ir heims draga ˙r ■rˇunara­sto­ og ney­arhjßlp. Ů˙saldarmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna v÷ktu ˇtalm÷rgum von Ý brjˇsti. SamkvŠmt ■eim ß a­ vinna a­ ■vÝ helminga fj÷lda hungra­ra Ý heiminum fyrir ßri­ 2015. ŮvÝ fer fjarri a­ ■vÝ g÷fuga marki ver­i nß­ og sÝgur st÷­ugt ß ˇgŠfuhli­. Ůrˇunarhjßlp er lÝfsspursmßl fyrir hinar fßtŠku ■jˇ­ir, hjßlp til a­ rj˙fa fßtŠktargildruna og a­ hjßlpa ■eim til a­ standa ß eigin fˇtum me­ fŠ­u÷flun, me­ ■vÝ a­ efla menntun og stu­la a­ lř­rŠ­i, og me­ ■vÝ a­ afnema vi­skiptahindranir sem bitna harkalegast ß hinum fßtŠku rÝkjum. Vi­ ═slendingar skuldbundum okkur gagnvart ■˙saldarmarkmi­unum og a­ lyfta okkur upp ˙r ■eirri smßn, a­ vi­, ein rÝkasta ■jˇ­ heims, h÷fum sta­i­ langt a­ baki ■eim ■jˇ­um sem vi­ vildum mŠla okkur vi­ Ý framl÷gum til ■rˇunara­sto­ar. Og n˙ ■egar ■rengir a­ hjß okkur er illt til a­ vita a­ vi­ hlaupum frß skuldbindingum okkar og v÷rpum frß okkur ßbyrg­. Ůa­ er ekki gŠfumerki.
 
Ůrˇunara­sto­ er ekki ÷lmusa, molar af bor­i hins rÝka sem hent er Ý ■urfalinginn, heldur a­sto­ til sjßlfshjßlpar. Ůa­ vinnst einungis me­ langvarandi samskiptum sem reist eru ß gagnkvŠmu trausti. Ůrßtt fyrir ■au ßf÷ll sem ■jˇ­arb˙i­ og rÝkissjˇ­ur ver­ur fyrir, erum vi­ enn vellau­ug sem ■jˇ­. Vi­ erum ekki ß vonarv÷l. Vi­ b˙um vi­ au­sŠldarkreppu, muna­arkreppu. Samstarfs■jˇ­ir okkar Ý AfrÝku b˙a vi­ langvarandi ÷rbirg­, vi­varandi kreppu. Vi­ getum hjßlpa­ ■eim! Hin kristnu grunngildi, samkennd, me­lÝ­an og umhyggja fyrir ÷­rum eru mŠlikvar­i ß mennsku, krafa sem hverfur ekki ■ˇ ■r÷ngt sÚ Ý b˙i."
 
 
EilÝf­arspurningin: Eiga rÝkir a­ hjßlpa fßtŠkum? DavÝ­ ١r Jˇnsson ß Morgunvakt Rßsar 2
 
 
Hlřnun jar­ar mesta ˇgn vi­
konur og b÷rn ß 21. ÷ldinni
 gunnisal
═ tveimur nřjum al■jˇ­legum skřrslum er sta­hŠft a­ hlřnun jar­ar sÚ mesta ˇgn vi­ konur og b÷rn ß ■essari ÷ld.  Fullyrt er a­ lÝkurnar ß ■vÝ a­ konur og b÷rn lßtist Ý nßtt˙ruhamf÷rum sÚ fjˇrtßn sinnum meiri en annarra ■jˇ­fÚlagshˇpa. 
 
Ínnur skřrslan "Feeling The Heat" fjallar um ßhrif loftslagsbreytinga ß b÷rn sÚrstaklega en skřrslan er gefin ˙t af Save The Children. ═ henni segir m.a. a­ ßrlega ver­i allt a­ 175 milljˇnir barna ver­i verst ˙ti Ý nßtt˙ruhamf÷rum sÚ horft til nŠstu ßratuga. Enginn sÚ fri­helgur ■egar kemur a­ ßhrifum breytinga ß loftslagi en b÷rnin eigi eftir a­ finna mest fyrir hamf÷rum eins og flˇ­um, fellibyljum og ■urrkum.
 
Hin skřrslan kemur ˙t Ý nŠstu viku ß vegum Mannfj÷ldaskrifstofu Sameinu­u ■jˇ­anna (UNFPA) og ber yfirskriftina: Climate Change connection - Population and Gender. Kynningarrit um skřrsluna hefur veri­ gefi­ ˙t og ■ar kemur m.a. fram a­ loftslagsbreytingar hafi nu ■egar haft ßhrif ß fˇlk og vistkerfi um allan heim, auki fßtŠkt, veiki sto­ir samfÚlaga og geri hugsanlega a­ engu ■ann ßrangur sem nß­st hefur Ý ■rˇunmßlum ß sÝ­ustu ßratugum. ┴hrifin komi ■ˇ engan veginn jafnt ni­ur ß fˇlki, ■eir sem eiga minnst ver­i fyrir mestu tjˇni - einkum konur, sem eru Ý meirihluta hinna fßtŠku. Lykilatri­ sÚ a­ taka kynjasjˇnarmi­ inn Ý stefnu um loftslagsbreytingar.


Skřrslan: Feeling the Heat - child survival in a changing climate

FrÚtt Save the children
Samstarf KÝna og AfrÝkurÝkja Ý brennidepli:
Vilyr­i um hagstŠ­ lßn ß nŠstu ßrum
 
Wen Jiaboao forsŠtisrß­herra KÝna tilkynnti lei­togafundi me­ ■jˇ­h÷f­ingjum frß ArÝku a­ stjˇrnv÷ld Ý KÝna vilji lßna ■jˇ­um Ý afrÝku jafnvir­i tÝu milljar­a BandarÝkjadala ß hagstŠ­um v÷xtum ß nŠstu ■remur ßrum. Fyrirheit um lßnin eru vÝsbending um frekari fjßrfestingu KÝnverja Ý AfrÝku en Štlunin er a­ fjßrmagni­ nřtist Ý umbŠtur ß grunnger­ samfÚlaga eins og Ý vegager­ og orkuframlei­slu, til ■rˇunar Ý landb˙na­i og verkefna ß svi­i menntunar- og heilbrig­ismßla. ┴ fundinum lei­toganna, sem haldinn var um sÝ­ustu helgi Ý Egyptalandi, kom einnig fram a­ stjˇrnv÷ld Ý Peking afskrifi skuldir einhverra fßtŠkustu rÝkja AfrÝku. Ennfremur til marks um velvilja KÝnverja Ý gar­ AfrÝku■jˇ­a - eins og segir Ý frÚttaskeytum - hÚt forsŠtisrß­herrann ■vÝ a­ stu­la a­ 100 nřjum verkefnum ß svi­i hreinna orkugjafa sem hann sag­i vera hluta af skukldbindingu KÝnverja til a­ berjast gegn hlřnun jar­ar.
 
KÝnverjum hefur lengi veri­ legi­ ß hßlsi fyrir ■a­ a­ stu­ningur ■eirra vi­ AfrÝkurÝki vŠri fyrst og fremst Ý eigin ■ßgu, a­ komast yfir au­lindir og ˇdřrt hrßefni, og fßtŠkir Ýb˙ar AfrÝku nytu ekki gˇ­s af samstarfinu vi­ risann Ý austri. Ůessari gagnrřni vÝsa­i Jiaboao ß bug ß fundinum.
 
China pledges $10bn concessional loans to Africa

FACTBOX-China's promises to Africa
 
 
 
Bˇluefni gegn svÝnaflensu til ■rˇunarlanda
Margar ■jˇ­ir gefa 10% bˇluefna til fßtŠkra rÝkja
 H1N1
Nor­menn, BandarÝkjamenn, ┴stralir, BrasilÝumenn, ═talir, Nřsjßlendingar, Svisslendingar, Frakkar og Bretar eru Ý hˇpi ■eirra ■jˇ­a sem hafa teki­ ßkv÷r­un um a­ gefa 10% af bˇluefnabirg­um gegn svÝnaflensu til ■rˇunarrÝkja. Ekki er kunnugt um ßform Ýslenskra stjˇrnvalda en keyptar hafa veri­ birg­ir til a­ fullbˇlusetja alla ■jˇ­ina.
 
"Farsˇttir vir­a ekki landamŠri. Geta okkar til a­ vernda okkur gegn sřkingum byggist ß getu annarra rÝkja til a­ vernda sig. FßtŠkustu rÝki eru sÚrstaklega vi­kvŠm og af ■eim s÷kum er ■etta ßtaksverkefni er svo mikilvŠgt, "segir Jonas Gahr St°re, utanrÝkisrß­herra Noregs.

 
Nßnar
 
HŠttulegast a­ flj˙ga til AfrÝku
 flug
Flugfer­ir yfir ArÝku eru a­eins lÝti­ brot af allri flugumfer­ Ý heiminum, telur um 4%, en hins vegar ver­ur ■ri­jungur allra flugslysa Ý heiminum Ý AfrÝku, a­ ■vÝ er fram kom ß ■riggja daga fundi um flug÷ryggismßl Ý h÷fu­borg Tˇgˇ. ┴kve­i­ var ß fundinum a­ her­a ß reglum um ÷ryggi og hefja formlegt samstarf um rannsˇknir flugslysa.
 
Skřringar ß flugslysum Ý AfrÝku eru me­al annars ■Šr a­ flugvÚlakosturinn er lÚlegur, vi­haldi­ ˇfullnŠgjandi og ÷ryggisst÷­lum ekki fylgt. Grunnger­ samfÚlaga er einnig ßfßtt og ney­ar■jˇnusta oft takm÷rku­ en bŠ­i ■essi atri­i auka lÝkurnar ß miklu manntjˇni Ý flugslysum.
 
Nßnar
 
gunnisalVeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu stofnunarinnar.          
 
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja afskrß sig af netfangalista, e­a senda okkur ßbendingu um efni, eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
  
ISSN 1670-8105

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═

Mann˙­ara­sto­:
Nor­menn Ý efsta sŠti 
HRI
Ůrjßr norrŠnar ■jˇ­ir ra­a sÚr Ý efstu sŠti ß nřjum gŠ­alista yfir mann˙­ara­sto­ en listinn - Humanitarian Respone Index (HRI) - var kynntur ß fundi me­ frÚttam÷nnum Ý BandarÝkjunum Ý gŠr. SvÝar hafa leitt listann undanfarin tv÷ ßr en hafna n˙ sjˇnarmun ß eftir Nor­m÷nnum Ý ÷­ru sŠti. Danir eru Ý fjˇr­a sŠti en voru Ý ■vÝ ■ri­ja ß sÝ­asta ßri. Finnar eru Ý 12. sŠti af ■eim 23 ■jˇ­um sem eru ß listanum. Mi­a­ er vi­ ■Šr ■jˇ­ir sem eru a­ilar a­ DAC,  ■rˇunarsamvinnunefnd OECD, en ═slendingar eru ekki enn Ý ■eim hˇpi og eru ■ar af lei­andi ekki ß HRI listanum.
 
MŠlitŠki listans eru sextÝu talsins og ■ar ß me­al eru ÷rlŠti, hlutleysi og vi­brag­sflřtir, ■.e. hversu skjˇtt veitendur mann˙­ara­sto­ar eru komnir ß vettvang ■egar h÷rmunar dynja yfir.
 
═ t÷lfrŠ­i ßrsins - mi­u­ vi­ ßri­ 2008 - sem er a­ finna Ý skřrslunni er m.a. unnt a­ lesa a­ veitendur mann˙­ara­sto­ar greiddu 10,4 milljar­a BandarÝkjadala, ein milljˇn manna břr vi­ sult, 326 nßtt˙ruhamfarir komu vi­ s÷gu, 260 starfsmenn hjßlparsamtaka voru myrtir, ■eim rŠnt e­a ■eim mis■yrmt, 29 meirihßttar ßt÷k voru ß ßrinu og 41 milljˇn manna var ß flˇtta e­a vergangi.
 

HRI 2009

Kynning ß skřrslunni
Quick Links
 
 
Climate change impact on Sub-Saharan Africa: an overview and analysis of scenarios and models, eftir Christoph MŘller (DIE) 
 
 
Skřrsla UNEP: Protecting the Environment during Armed Conflict: An Inventory and Analysis of International Law (pdf)

Gordon Brown is right: rich western banks should pay for the developing world to go green, grein Ý The Guardian, eftir Larry Elliott
 
 
Mercenaries, Missionaries and Misfits - Representations of Development Personnel, eftir R.L. Stirrat


Micronutrient supplements for child survival (Vitamin A and Zinc), eftir Sue Horton, France Begin, Alison Greig & Anand Lakshman

International engagement in fragile statea: lessons learned from Southern Sudan
 
 
Vi­ erum ß...
facebook
KÝktu Ý heimsˇkn
Hlřnun jar­ar er mannrÚttindamßl
-afhending undirskrifta til umhverfisrß­herra Ý dag
gunnisal
═ dag, ß norrŠna loftslagsdaginn, afhendir Changemaker e­a Breytendur, ungli­ahreyfing Hjßlparstarfs kirkjunnar, undirskriftir herfer­arinnar "Hlřnun jar­ar er mannrÚttindamßl" en vi­takandinn er SvandÝs Svavarsdˇttur umhverfisrß­herra. Fulltr˙ar samtakanna mŠta kl. 15 Ý rß­uneyti­ og eiga stuttan fund me­ rß­herra.
 
┴ vef Hjßlparstarfs kirkunnar segir:
 
Herfer­in sem Changemaker hefur sta­i­ fyrir sÝ­astli­i­ sumar og haust snerist um a­ vekja athygli ß st÷­u fˇlks sem vi­ h÷fum kosi­ a­ kalla flˇttamenn undan hlřnun jar­ar. SamkvŠmt t÷lum frß Rau­a krossinum eru n˙ fleiri sem hafa ■urft a­ yfirgefa heimili sÝn vegna hlřnun jar­ar en strÝ­sßtaka. Hlřnun jar­ar hefur me­al annars Ý f÷r me­ sÚr uppskerubrest, ˙tbrei­slu ey­imarka, hŠkkun sjßvarmßls, brß­nun j÷kla og ÷fga Ý ve­urfari. SamkvŠmt Hßskˇla Sameinu­u ■jˇ­anna eru flˇttamenn vegna hlřnunar jar­ar um 24 milljˇnir Ý dag en ߊtla­ er a­ ■eir ver­i um 50 milljˇnir Ý lok ßrs 2010. Breytendur hafa vaki­ athygli ß ■essu vandamßli einkum vegna ■ess a­ ■etta fˇlk hefur engin skilgreind rÚttindi Ý al■jˇ­asamfÚlaginu
 
Nßnar
FrÚttir og frÚttaskřringar
 
 
 
 
Likoma eyja Ý MalavÝ
gunnisal
ALGJÍRT H╔R OG N┌: NIRVANA
Sl÷kkt ß farsÝma, ekkert net nema ma­ur heimti ■a­, ekkert sjˇnvarp. Bara anda.
 
Stefßn Jˇn Hafstein umdŠmisstjˇri ŮSS═ Ý MalavÝ hefur or­i­ og segir frß Likoma:

Ůa­ fer ekki miklum s÷gum af Likoma eyju ß­ur en tr˙bo­ar komu ■anga­ fyrir 120 ßrum e­a svo. Um ■a­ leyti sem ═slendingar fengu heimastjˇrn (1904) var reist grÝ­arstˇr dˇmkirkja ß eynni (1909) og ■ar me­ var tryggt a­ Ý sÝ­ari tÝma nřlendusamningum lenti eyjan Bretameginn (MalavÝ) ■ˇtt h˙n sÚ raunar miklu nŠr Mˇsambik en MalavÝ. N˙ eru ■arna nokkur ■˙sund fiskimenn og smßbŠndur, eitt gott fer­amannahˇtel og fri­ur og rˇ sem erfitt er a­ lÝkja vi­ nokku­ anna­. HÚr er augnabliki­: HÚr og n˙. Anna­ skiptir litlu, nema or­atiltŠki­: Kannski ß morgun.
 
Nßnar 
 

┴ d÷finni
EDDA┤s Symposium: 14th November at ASKJA, University of Iceland

 
400 ■˙sund Ýb˙ar NamibÝu
b˙a vi­ vannŠringu
Fimmti hluti Ýb˙a NamibÝu břr vi­ vannŠringu og skortir fullnŠgjandi fŠ­u a­ mati FAO, MatvŠla- og landb˙na­arstofnunar SŮ. Ůetta kemur fram Ý skřrslu FAO "The State Of Food Insecurity in the World 2009" sem kom ˙t ß d÷gunum og VeftÝmariti­ hefur ß­ur greint frß.
 
Hlutfall vannŠr­ra Ý NamibÝu vekur eftirtekt ■vÝ landi­ er fyrir talsvert l÷ngu komi­ ˙t ˙r hˇpi fßtŠkustu rÝkja heims. Hins vegar er tekjuˇj÷fnu­ur ˇvÝ­a meiri en Ý NamibÝu samkvŠmt svok÷llu­um GINI stu­li.
 
Nßnar