|
|
| Veftímarit um þróunarmál |
Þróunarsamvinna
Samstarfsþjóðir 14. október 2009 |
|
| Niðurskurður hjá ÞSSÍ á föstu verðlagi nemur 52% |
"Ef við miðum við árið 2008 hafa framlög til þróunaraðstoðar gegnum Þróunarsamvinnustofnun Íslands lækkað um 52% á föstu verðlagi," sagði Sighvatur Björgvinsson framkvæmdastjóri ÞSSÍ í útvarpsþætti Hjálmars Sveinssonar, Krossgötum, á rás eitt Ríkisútvarpsins á laugardaginn. Í þættinum setti Jón Kalmann Stefánsson rithöfundur fram þá kenningu að Íslendingar væru fastir í sjálfsmynd fórnarlambsins, þeir væru fullir sjálfsvorkunnar og finnist þess vegna eðlilegt að setja hlutfallslega minna fé í þróunaraðstoð en aðrir þjóðir. Sighvatur sagði að Þróunarsamvinnustofnun hefði hætt starfsemi í tveimur löndum nú þegar, Srí Lanka og Níkaragva, og starfsemi yrði hætt í þriðja landinu, Namibíu, í lok ársins 2010. Þar með hefði starfsemi verið hætt í helmingi samstarfslanda og um það bil þrjátíu starfsmenn hafi misst atvinnu, bæði útsent- og heimaráðið starfsfólk. Fram kom í máli Sighvats að aðrar opinberar stofnanir hefðu þurft að sæta margfalt minni niðurskurði. Í þætti Hjálmars var einnig rætt við Ágústu Gísladóttur sviðsstjóra hjá ÞSSÍ, Lilju Dóru Kolbeinsdóttur sem er nýkomin heim eftir fimm ára starf sem verkefnisstjóri í Úganda á vegum ÞSSÍ, Öldu Lóu Leifsdóttur stofnanda "Sóley og félagar" og Söru Rögnu Jónsdóttur ráðgjafa á sviði viðskipta- og þróunarmála. Þátturinn verður endurtekinn í kvöld á rás 1 klukkan 23:10.
|
| Alþjóða matvæladagurinn á föstudag:
Sjónum beint að fæðu-öryggi á krepputímum |
Að mati sérfræðinga FAO (Matvæla- og landbúnaðarstofnunar SÞ) þarf að auka matvælaframleiðslu í heiminum um sjötíu prósent á næstu áratugum til að afstýra gífurlegri hungursneyð um miðbik aldarinnar. Alþjóða matvæladagurinn - World Food Day - er á föstudaginn og yfirskrift dagsins að þessu sinni er: Fæðuöryggi á krepputímum.
Í ávarpi frá FAO í tilefni dagsins er vakin athygli á því að á tímum efnahagsþrenginga sé vert að minna heiminn á að það starfi ekki allir á skrifstofum eða í verksmiðjum. Kreppan bitni mest á smábændum og fólki í strjálbýli þar sem 70% soltinna lifi og starfi. Vannærðum fjölgi á árinu 2009 um 105 milljónir og fjöldi þeirra sem búi við sult sé kominn yfir einn milljarð, þ.e. að sjötta hvert mannsbarn svelti. FAO hvetur fólk til að hugleiða þessar tölur og þær mannlegu þjáningar sem að baki þeim búa.
Að mati sérfræðinga setja loftslagsbreytingar með tilheyrandi veðrabrigðum og náttúruhamförum strik í reikninginn og þá erfiðleika þurfi að yfirstíga eigi ekki illa að fara.
Reiknað er með að fólki í heiminum fjölgi um 2.3. milljarða fram til ársins 2050 eða um þriðjung. Það er talsvert minni fólksfjölgun en á síðustu fjórum áratrugum þegar jarðarbúum fjölgaði um 3.3. milljarða á fjórum áratugum. Nánast öll fjölgunin verður í þróunarríkjunum og mest verður fólksfjölgunin í sunnanverðri Afríku, 114%, en minnst í austur og suðaustur Asíu, 13%. Þá gera framtíðarspár ráð fyrir því að straumur fólks úr sveitum til borga aukist og um 70% jarðarbúa búi í borgum árið 2050, sem er 49% aukning.
How To Feed the World in 2050
World Food Day
On horizon 2050 - billions needed for agriculture
The special challenge for sub-Saharan Africa (pdf)
Global agriculture towards 2050 (pdf)
Hunger Casts a Dark Cloud On World Food Day Celebrations
World food output must rise 70 percent by 2050: FAO
|
| Alþjóðlegur baráttudagur gegn fátækt á laugardag |
Í fyrra á alþjóðlegum baráttudegi gegn fátækt var sjónum beint að mannréttindum og mannlegri reisn en að þessu sinni er kastljósinu beint að börnum og fjölskyldum sem lifa við örbirgð. Amnesty International á Íslandi hefur hleypt af stokkunum herferð gegn fátækt undir yfirskriftinni: Krefjumst virðingar.
"Fátækt er eins og fangelsi sem hinir áhrifamiklu skapa hinum áhrifalausu. Milljónir eru fangar hennar vegna óréttlætis, mismununar og ójafnræðis. Hvort heldur með aðgerðum eða aðgerðaleysi bera stjórnvöld, stofnanir og fyrirtæki ábyrgð á réttindabrotum sem leiða til fátæktar," segir í frétt á íslenskum vef Amnesty International
Amnesty segir:
Fátækt snýst ekki eingöngu um tekju- og eignaskort heldur öryggisleysi um lífsafkomu, skort á aðgengi að grunnþjónustu eins og menntun og heilsugæslu, raddleysi og útilokun. Skortur, óöryggi, útilokun og valdleysi, verka saman og halda fólki í fjötrum fátæktar, fjarri mannsæmandi lífi og mannlegri reisn.
Herferð Amnesty International, Krefjumst virðingar, er ætlað að binda enda á mannréttindabrot sem orsaka fátækt og halda fólki í fjötrum hennar. Aðgerð Íslandsdeildar Amnesty International, Leysum fjötra fátæktar, sem haldin er þann 17. október í tilefni af alþjóðlegum baráttudegi gegn fátækt, er hápunkturinn í aðgerðaviku deildarinnar.
Íslandsdeildin hvetur landsmenn til að fylkja liði og leysa fjötra fátæktar í sameiningu á Ingólfstorgi klukkan 16:00.
Amnesty International á Íslandi
|
| Henning Mankell á norrænum Afríkudögum í Þrándheimi:
Ræddi um ungt fólk í tískuhönnuðum tötrum |
Sænski rithöfundurinn Henning Mankell var annar tveggja aðalfyrirlesara á norrænum Afríkudögum sem Norræna Afríkustofnunin efndi til og voru að þessu sinni haldnir í Þrándheimi í Noregi í byrjun október. "Um virðingu" var yfirskrift fyrirlesturs Mankells og hann gerði tískufatnað ungs fólks að umtalsefni. "Sumarið 2009 er á enda. Mér hefur því miður ekki tekist að komast hjá því að taka eftir klæðnaði margra ungmenna á þessu sumri. Hann hefur kallað fram hjá mér mikla undrun. Gildir einu hvort það er í Berlín eða Stokkhólmi, eða í Þrándheimi. Ég sé hvernig tískan á þessu ári beinir því til fólks að klæðast tötrum. Nú á fólk að kaupa listilega rifnar fokdýrar gallabuxur eftir tískuhönnuði. Þetta kemur mér á óvart. Í sannleika sagt þá hefur þetta áhrif á mig á mjög óþægilegan hátt. Ég spyr sjálfan mig hvort þessi tíska sé tjáning á kaldhæðni, barnaskap, fáfræði, grimmilegri auglýsingamennsku, eða blöndu af þessu öllu saman. Og það eru ekki aðeins fáfróðir og óframfærnir unglingar sem eru lokkaðir og fíflaðir til að kaupa þennan fatnað. Ég hef líka séð fólk klæðast þessum ömurlegu fötum sem að öllu jafna telja sig til menntamanna, lífsreynt fólk, jafnvel þá sem taka á móti gestum í sjónvarpssal í alvarlegum umræðuþáttum; allt afar sorglegt. Reynsla mín frá Afríku segir mér eitt um föt: fátækt fólk gerir allt til þess að vera hreint og sómasamlega klætt. Það er skömmustulegt ef það neyðist til þess að klæðast tötrum." Og síðan sagði Mankell þeim söguna af hermanninum sem hann mætti á götu út í sveit fyrir margt löngu á dögum borgarastyrjaldarinnar í Mósambík. Hermaðurinn ungi var svangur og var í rifnum fötum, eitt af mörgum fórnarlömbum átakanna í landinu. En svo tók Mankell eftir einu sem hann gleymir ekki svo lengi sem hann lifir: hermaðurinn hafði "litað" skó á fætur sér. Sökum þess að hann átti enga skó hafði hann tekið jurtir og litað skó á fæturna til að verja virðingu sína. Virðing. Þetta snýst um virðingu. Ekkert annað, sagði Mankell. Henning Mankell, sem er sjálfsagt þekktastur fyrir glæpasögurnar um Kurt Wallander rannsóknarlögreglumann í Ystad, þekkir vel til Afríku og hefur verið með annan fótinn í Mósambík um 25 ára skeið.
Fyrirlesturinn (pdf)
|
| Forysta Svía í þróunar-málum mkilvæg, segir DAC í jafningjarýni |
Svíar eru í fararbroddi þeirra þjóða sem veita þróunaraðstoð og forysta þeirra er mikilvæg, segir í nýlegri jafningjarýni DAC, þróunarsamvinnunefndar OECD. Svíar halda einnig áfram að vera leiðandi um aukin framlög til þróunarríkja og hafa allt frá árinu 1975 varið meira en 0,7% af vergum þjóðartekjum til þróunarmála. Á árinu 2008 nam framlag þeirra 0,98% og áætlanir þeirra gera ráð fyrir 1% á árinu 2009.
Í skýrslunni segir að þessi forysta sé sérstaklega mikilvæg nú á tímum efnahagslægðar þegar framlög til þróunarsamvinnu eiga undir högg að sækja og sú forysta sé einkar viðeigandi á því misseri sem Svíar eru í formennsku fyrir ESB. Þá er vakin athygli á því að Svíar hafi oft verið í forystusveit á alþjóðavettvangi um aukin gæði í þróunarsamvinnu, m.a. með dyggum stuðningi við skilvirkni í þróunarsamvinnu og ríkulegum framlögum til mannúðarmála. Ennfremur er bent á að Svíar hafi kallað eftir skipulagsbreytingum á stofnunum sem fara með marghliða þróunarsamvinnu og séu í farabroddi þeirra sem vilja koma á nýju skipulagi fjármögnunum í málaflokknum. "Á sama tíma er áfram mikill stuðningur innanlands við þá stefnu stjórnvalda að vera leiðandi meðal veitenda þróunaraðstoðar í heiminum, og aukinheldur að stuðla að endurbótum á skipulagi þróunarsamvinnunnar innanlands." Nánar
| |
|
|
|
| Fjárfesting til framfara... í stúlkum |
 |
Sífellt fleiri komast að þeirri niðurstöðu að til þess að stuðla að framförum í heiminum sé farsælast að fjárfesta í stúlkum og ungum konum. Þetta var m.a. niðurstaða ársfundar samtakanna Clinton Global Initiative sem í fyrsta sinn í fimm ár setti þetta þverlæga mál á oddinn í öllum verkefnum. Minna má á að á síðustu vikum hafa komið út markverðar skýrslur í tengslum við þróunarmál þar sem athyglinni er beint að þessum þjóðfélagshóp sérstaklega í þróunarríkjunum, m.a. skýrsla Plan International, Because I Am A Girl, skýrsla Center for Global Develeopment, Start With A Girl: A New Agenda for Global Health - og einnig er vert að benda á vefsíðuna Girl Effect, sem er merkilegt vefsvæði á vegum Nike Foundation. Þar má m.a. má lesa eftirfarandi:
* Þegar stúlka í þróunarlöndunum aflar sér menntunar í sjö ár eða lengur giftist hún fjórum árum síðar og eignast færri börn. * Menntaðar stúlkur verða menntaðar konur sem - eins og rannsóknir sýna - eiga heilbrigðari börn og líkurnar aukast á því að börnin gangi menntaveginn. * Þegar kona eða stúlka vinnur sér inn tekjur nýtur hún 90% af tekjunum í þágu fjölskyildunnar en hjá körlum ere sama hlutfall aðeins 30 til 40%. Niðurstaðan? Að mennta stúlkur og konur - hvar sem er í heiminum - árangurinn birtist í lækkandi fæðingartíðni og meiri hagvexti. Girleffect
|
| Malaví þokast upp listann |
 |
Lífslíkur í Malaví hafa aukist verulega á síðustu árum. Árið 2004 voru lífslíkurnar 39 ár en samkvæmt nýjustu Þróunarskýrslu SÞ eru lífslíkur í Malaví komar í 52 ár. Ekki kemur fram í skýrslunni hvaða meginástæður eru fyrir þessari jákvæðu þróun en samkvæmt frétt National í Malaví telja sérfræðingar í heilbrigðismálum að þakka megi hækkunina til betri næringar og fjölgunar þeirra sem hafa aðgang að lyfjameðferð vegna HIV og alnæmis. Læsi er annað atriði sem vegur þungt á lífskjaralistanum. Í þeim efnum hafa Malavar einnig bætt sig undraskjótt á fáeinum árum og samkvæmt nýju Human Development Report 2009 er 71,8% fullorðinna læsir í Malaví, sú tala var 64.1% árið 2005. Þótt margt jákvætt megi lesa út úr skýrslunni um framfarir í Malaví hækkað þjóðin þó aðeins um eitt sæti á lífskjaralistanum, fer úr 161. sæti í 160. sæti. Árið 2004 var Malaví í 166. sæti. Dagblaðið Nation vekur athygli á því að tölurnar sem nýja skýrslan notar til viðmiðunar eru fjarri því að vera glænýjar, frá 2005 og 2006 segir blaðið, og því endurspeglar skýrslan ekki Malavíska "efnahagsundrið" sem mörgum hefur orðið tíðrætt um á síðustu misserum. Nánar |
| Veftímaritið er á... |
 Kíktu í heimsókn |
| Ill meðferð á börnum |
 |
Börn í milljónatali sæta illri meðferð en samkvæmt nýrri skýrslu Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna hafa orðið framfarir á ýmsum sviðum. "Progress For Children" heitir skýrslan og er sú áttunda í röðinni frá stofnuninni en sú fyrsta sem fjallar um barnavernd og hvernig þjóðir standa að því að vernda börn gegn hvers konar skaða. Fjallað er m.a. um ofbeldi gegn börnum, barnahjónabörn, limlestingar á kynfærum kvenna, barnaþrælkun, mansal og misnotkun barna, börn á flótta og börn með fatlanir, svo eitthvað sé nefnt. Nánar
|
| Fréttir og fréttaskýringar |
|
|
| Hundrað þróunarríki fá bóluefni gegn svínaflensu |
|
Því var spáð snemma á árinu að svínaflensan myndi bitna harðast á þróunarlöndunum, ef hún næði að þróast í heimsfaraldur. Samkvæmt skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum sem breska dagblaðið Observer birti fyrri skömmu er óttast svínaflensufaraldurinn geti orðið milljónum að bana og valdið stjórnleysi í fátækustu þjóðum heims. Í vikunni var greint frá því í frétt frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni (WHO) að um 100 þróunarríki fái bóluefni við flensunni fljótlega, eða jafnvel í byrjun nóvember. Lyfjafyrirtæki hafa gefið milljónir skammta af bóluefni og margar ríkar þjóðir heita því að fátækari þjóðir fái 10% af keyptum bóluefnum.
Samkvæmt nýjustu tölum WHO hafa um 4500 látist á heimsvísu af völdum flensunnar. BBC
| |
|
|
|
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu stofnunarinnar.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja afskrá sig af netfangalista, eða senda okkur ábendingu um efni, eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
ISSN 1670-8105 |
| Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ |
|
|