iceida

VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
Ůrˇunarsamvinna
Samstarfs■jˇ­ir 
16. september 2009 
Ůrˇunara­sto­ bjargar tÝu ■˙sund b÷rnum ß dag!
ęgunnisal 
NŠst ■egar einhver segir ■Úr a­ ■rˇunara­sto­ virki ekki, seg­u ■ß a­ ß hverjum degi sÚ tÝu ■˙sund b÷rnum bjarga­! Ůannig hljˇ­ar upphaf frÚttar Ý veftÝmaritinu Vort Land Ý Noregi en lÝkt og flestir a­rir fj÷lmi­lar Ý heiminum vitnar riti­ Ý nřja skřrslu Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna sem sta­festir a­ mi­a­ vi­ t÷lur frß tÝunda ßratug sÝ­ustu aldar deyi n˙ tÝu ■˙sund fŠrri b÷rn ß hverjum degi.
 
═ frÚtt ß Ýslenska vef UNICEF segir:
 
UNICEF birti Ý gŠr nřjar ni­urst÷­ur sem sřna a­ dßnartÝ­ni barna undir fimm ßra aldri hÚlt ßfram a­ lŠkka ß ßrinu 2008. SamkvŠmt ni­urst÷­unum hefur barnadau­i dregist saman um 28% ß ßrabilinu 1990 til 2008; ˙r 90 dau­sf÷llum ß hverjar 1000 fŠ­ingar Ý 65. Ůetta ■ř­ir a­ heildarfj÷ldi barna undir fimm ßra aldri sem lÚst ßri­ 2008 var 8,8 milljˇnir samanbori­ vi­ 12,5 milljˇnir ßri­ 1990. ┴ri­ 1990 er vi­mi­unarßr fyrir hin svok÷llu­u ■˙saldarmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna.
 
"SÚ mi­a­ vi­ ßri­ 1990 deyja n˙ 10.000 fŠrri b÷rn ß hverjum degi," sag­i framkvŠmdastjˇri  UNICEF, Ann M. Veneman. "١ mikill ßrangur hafi nß­st er ˇßsŠttanlegt a­ ß hverju ßri deyi 8,8 milljˇnir barna fyrir fimm ßra afmŠli­ sitt."
 
Kjersti Fl°gstad framkvŠmdastjˇri UNICEF Ý Noregi segir a­ mikil lŠkkun ß dßnartÝ­ni barna sÚ gott dŠmi um ßrangur af ■rˇunarstarfi og ■vÝ hafi veri­ ßtakanlegt a­ heyra ■a­ Ý kosningabarßttunni Ý Noregi ß d÷gunum a­ skortur sÚ ß ßrangri af ■rˇunarsamvinnu. "┴n rausnarlegs framlags frß Noregi og ÷­rum ■jˇ­um hef­um vi­ aldrei sÚ­ ■essar ni­urst÷­ur sem sřna a­ milljˇnum barna hefur veri­ bjarga­," er haft eftir Kjersti.


UNICEF ß ═slandi
 
 
NamibÝa: Samskiptami­st÷­ heyrnarlausra stofnu­ a­ Ýslenskri fyrirmynd
ęVilhjßlmur WiiumMenntamßlarß­uneyti NamibÝu hefur ˙thluta­ lˇ­ fyrir nřja Samskiptami­st÷­ heyrnarlausra og veri­ er a­ teikna h˙snŠ­i og rß­a fˇlk til starfa. Stefnt er a­ ■vÝ a­ starfsfˇlk nßmibÝsku samskiptami­st÷­varinnar, sem hloti­ hefur nafni­ Center for Communication and Deaf studies (CCDS), komi til ═slands Ý ■jßlfun ß nŠsta ßri hjß Samskiptami­st÷­ heyrnarlausra og heyrnarskertra.
 
"Ůa­ var verulega ßnŠgjulegt a­ sjß hvernig ■jˇnusta vi­ heyrnarlausa er a­ festa rŠtur og spÝra um allt land. Heyrnarlausir, sem fengi­ hafa ■jßlfun, eru farnir a­ kenna ÷­rum og t˙lkar t˙lka fyrir heyrnarlausa Ý nßmi. Vi­horf innan skˇlakerfisins eru a­ breytast ■ar sem skˇlamenn eru a­ vakna til vitundar um a­ heyrnarlausir geti menntast," segir Valger­ur Stefßnsdˇttir framkvŠmdastjˇri Samskiptami­st÷­var heyrnarlausra og heyrnarskertra Ý grein um tßknmßlsverkefni ŮSS═ Ý NamibÝu.
 
Fram kemur Ý grein Valger­ar a­ samskiptami­st÷­in CCDS ver­ur opnu­ n˙ ß haustd÷gum og ■ar ver­i haldi­ ßfram a­ vinna a­ uppbyggingu og ■rˇun starfseminnar. Gert sÚ rß­ fyrir a­ samskiptami­st÷­varnar ß ═slandi og Ý NamibÝu eigi ßframhaldandi samstarf ■ˇtt skrifstofu Ůrˇunarsamvinnustofnunar Ý NamibÝu ver­i loka­. "Ůannig mß fullyr­a a­ hafin sÚ ■rˇun Ý NamibÝu sem getur ekki anna­ en eflst og dafna­ og mun lei­a til mikilla og jßkvŠ­ra breytinga ß lÝfi heyrnarlausa Ý landinu," segir Valger­ur.
 
H˙n segir samstarf Ůrˇunarsamvinnustofnunar, SHH og menntamßlarß­uneytis NamibÝu hafa veri­ afar ßnŠgjulegt. Starfsfˇlk skrifstofu ŮSS═ Ý NamibÝu hafi ßsamt heimam÷nnum unni­ a­ ■rˇun og uppbyggingu ß ■jˇnustu vi­ heyrnarlausa Ý NamibÝu eftir till÷gum rß­gjafa SHH og mikill ßrangur hafi nß­st.


 Grein Valger­ar
MannskŠ­ ßt÷k ß g÷tum ˙ti Ý Kampala um helgina
 NewVision
 
"Ůa­ er allt um gar­ gengi­ og lÝfi­ gengur sinn vanagang. ┴ me­an ß ˇlßtunum stˇ­ hÚldu menn sig heima og ■rßtt fyrir a­ vi­ vŠrum vitni a­ ■vÝ sem var a­ gerast Ý mi­borginni ß f÷studaginn ■ß var aldrei nein hŠtta ß fer­um fyrir okkur ═slendinga e­a starfsfˇlk okkar ß umdŠmisskrifstofunni," segir ┴rni Helgason umdŠmissstjˇri ŮSS═ Ý Kampala, h÷fu­borg ┌ganda en ■ar voru miklar rˇstur ß f÷studag og um helgina. Alls lÚtust 21 Ý ■essum mannskŠ­u ßt÷kum og samkvŠmt frÚttum hefur MannrÚttindavaktin krafist rannsˇknar ß hlut l÷greglunnar Ý dau­sf÷llunum. Sex hundru­ voru handtekin.
 
┴rni segir a­ ■a­ hafi vissulega veri­ ˇgnvekjandi sjˇn a­ sjß ˇeir­al÷greglu og her grßan fyrir jßrnum "stilla til fri­ar" me­ h÷rku og vopnavaldi. Hann nefnir hins vegar a­ mˇtmŠlendur hafi ekki sřnt minni h÷rku og beitt skotvopnum, m˙rsteinum og bareflum. "Verst er a­ miklar lÝkur eru ß ■vÝ a­ ■etta sÚ forsmekkurinn af ■vÝ sem ver­a mun algengt Ý a­draganda forsetakosninga ßri­ 2011," segir hann.
 
┴t÷kin eru rakin til spennu milli Yoweri Museveni forseta ┌ganda og Ronalds Mutebi II konungs
B˙gandarÝkis sem er eitt fimm konungsrÝkja Ý landinu. Rˇsturnar hˇfust sÝ­astli­inn fimmtudag ■egar rÝkisstjˇrnin synja­i konungnum a­ fer­ast inn ß tilteki­ svŠ­i Ý borginni. Ungmenni af B˙gandaŠttbßlknum reiddust fer­abanninu og ■yrptust ˙t ß g÷tur, stßlu m.a. skotfŠrum frß l÷greglust÷­ og ■ß fˇr allt Ý bßl og brand.
Nßnast ˇm÷gulegt a­ nß ■˙saldarmarkmi­unum
gunnisalFjßrmßlakreppan lei­ir til ■ess a­ afar ˇlÝklegt er a­ ■˙saldarmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna um a­ draga ˙r sßrafßtŠkt um helming fyrir ßri­ 2015 nßist, a­ ■vÝ er segir Ý nřrri skřrslu UNCTAD (United Natins Conference On Trade And Development) sem birt var ß rß­stefnu ß d÷gunum. Al■jˇ­a fjßrmßla- og efnhagskreppan hefur dregi­ verulega ˙r hagvexti Ý ■rˇunarrÝkjum.
 
Nßnast ÷ll ■rˇunarrÝki hafa upplifa­ mikinn samdrßtt frß mi­ju ßri 2008, segir Ý skřrslunni. Ůjˇ­ir Ý AsÝu og Su­ur-AmerÝku hafi veitt mest vi­nßm vi­ ßstandinu en miklir erfi­leikar ste­ji a­ ■jˇ­um Austur-Evrˇpu og hagkerfi ■jˇ­a Ý AfrÝku taki skell ß ßrinu 2009 auk ■ess sem landsframlei­sla muni minnka verulega me­al ■jˇ­a Ý l÷ndum sunnan Sahara.
 
Ůessi ■rˇun lei­i til ■ess a­ nßnast ˇm÷gulegt sÚ a­ nß ■˙saldarmarkmi­um Sameinu­u ■jˇ­anna fyrir ßri­ 2015.
Fram kemur Ý skřrslunni a­ vÝ­a um heim sÚ ver­hj÷­nun - ekki ver­bˇlga - helsta ˇgnin ß nŠstu misserum.


Nßnar
 
 
 
Markmi­um nß­ Ý meirihluta verkefna Al■jˇ­abankans 
gunnisalSkilgreind markmi­ hafa nß­st Ý tveimur af hverjum ■remur verkefnum Al■jˇ­abankans sem tengjast heilbrig­ismßlum, samkvŠmt nřrri ˙ttekt sem kynnt ver­ur Ý Oslˇ Ý dag. Umsvif Al■jˇ­abankans ß ■essu svi­i hafa minnka­ Ý hlutfalli vi­ a­ra mßlaflokka en engu a­ sÝ­ur hefur stu­ningurinn veri­ vÝ­tŠkur eins og t÷lurnar gefa til kynna, 17 millj÷r­um BandarÝkjadala var vari­ til verkefna ß ■essu svi­i ß ßrabilinu 1997 til 2008.
 
Sum verkefnin tˇkust fßdŠma vel og m.a. er tilgreint Ý ˙ttektinni malarÝuverkefni Ý Eritreu ■ar sem dau­sf÷llum af v÷ldum sj˙kdˇmsins fŠkka­i um 85%. Ínnur verkefni tˇkust verr og skřrsluh÷fundar segja a­ almennt valdi ßrangur verkefna Ý AfrÝku vonbrig­um, t.d. hafi a­eins eitt af hverjum ■remur HIV/alnŠmisverkefnum tekist vel.

Peningana e­a lÝfi­!
ęgunnisal
Komugj÷ld ß heilsugŠslust÷­var eru oft spurning um lÝf e­a dau­a fyrir milljˇnir manna me­al fßtŠkustu ■jˇ­a heims. Sß sem er of snau­ur til a­ grei­a komugj÷ld borgar me­ lÝfi sÝnu, eins og segir Ý glŠnřrri skřrslu hjßlparsamtakanna OXFAM. SextÝu samt÷k leggja til Ý skřrslunni - Peningana e­a lÝfi­ (Your Money Or Your Life) - a­ Ý sj÷ ■rˇunarrÝkjum ver­i heilsugŠsla bo­in ˇkeypis. L÷ndin eru: Bur˙ndi, Gana, LÝberÝa, MalavÝ, MˇsambÝk, Nepal og SÝerra Leone.
 
═ nŠstu viku, 23. september, bo­ar allsherjar■ing Sameinu­u ■jˇ­anna til lei­togafundur um heilbrig­ismßl og ■ß reynir, a­ s÷gn talsmanna OXFAM, ß ■a­ hvort lei­togar heims eru rei­ub˙nir a­ sty­ja till÷gur um ˇkeypis heilbrig­is■jˇnust i umrŠddum l÷ndum og bjarga ■annig ■˙sundum mannslÝfa.
 
═ skřrslunni kemur m.a. fram a­ r˙mlega hßlf milljˇn barnshafandi kvenna deyi ßrlega vegna ■ess a­ ■Šr fß ekki a­gengi a­ nau­synlegri heilbrig­is■jˇnustu. Ennfremur eru dŠmi um a­ sj˙klingar sÚu sviptir frelsi og haldi­ nau­ugum innan heilbrig­isstofnana vegna ■ess a­ ■eir geta ekki greitt komugj÷ld.
 

FrÚttatilkynning Oxfam
Athyglisvert
 
 
 
 
VeftÝmariti­ er ß...
facebook
KÝktu Ý heimsˇkn!
Bˇluefni gŠti bjarga­ milljˇn b÷rnum ß ßri

gunnisal

R˙mlega ein milljˇn barna deyr ßrlega af v÷ldum tveggja sj˙kdˇma sem tengjast lungnabˇlgu, sj˙kdˇma sem bˇluefni gŠtu au­veldlega rß­i­ bˇt ß, segir Ý ni­urst÷­um rannsˇknar sem birt er Ý lŠknatÝmarinu Lancet.
 
Um er a­ rŠ­a sj˙kdˇmana Streptococcus pneumoniae og Haemophilus influenzae B e­a Hib en af v÷ldum ■eirra lßtast ßrlega 1.2 milljˇnir barna undir fimm ßra aldri. Írugg og ßrangursrÝk bˇluefni eru til fyrir bß­a sj˙kdˇmana en 95% dßnartilfella eru me­al fßtŠkra ■jˇ­a Ý AfrÝku og AsÝu.
 

Nßnar
 
FrÚttir & frÚttaskřringar
Lř­rŠ­i Ý NÝkaragva og fatla­ir Ý AfrÝku
Udvikling
Eins og jafnan eru margar ßhugaver­ar greinar og frÚttir um ■rˇunarmßl Ý nřjasta t÷lubla­i Udvikling sem gefi­ er ˙t af danska utanrÝkisrß­uneytinu. Nefna mß Ýtarlega umfj÷llun um lř­rŠ­i - e­a ÷llu heldur skort ß lř­rŠ­i - Ý NÝkaragva ■ar sem velt er m.a. v÷ngum yfir ■vÝ hvort ■a­ hafi veri­ rÚttmŠt ßkv÷r­un Dana a­ draga ˙r ■rˇunarsamvinnu vi­ anna­ fßtŠkasta land Mi­-AmerÝku Ý ljˇsi ■ess a­ lř­rŠ­i ß undir h÷gg a­ sŠkja. Ennfremur er Ý bla­inu fimm sÝ­na ˙ttekt ß st÷­u fatla­ara Ý ■rˇunarl÷ndum sem er allt frß ■vÝ a­ vera afleit upp Ý ■a­ a­ vera til fyrirmyndar.
 
Nřtt t÷lubla­ Udvikling Ý Danm÷rku


Logarnir kepptu Ý Danm÷rku
Udvikling
Logarnir, landsli­ MalavÝ Ý knattspyrnu, var ß keppnisfer­alagi Ý Danm÷rku Ý sÝ­asta mßnu­i en li­i­ undirbřr sig af kappi eins og m÷rg ÷nnur landsli­ undir heimsmeistarakeppnina Ý fˇtbolta sem fram fer Ý Su­ur-AfrÝku ß nŠsta ßri. SamkvŠmt frÚtt ß vef utanrÝkisrß­uneytisins danska kepptu Logarnir vi­ K°ge sem nß­i a­ pota inn sigurmarki ß sÝ­ustu mÝn˙tum leiksins. Li­i­ er Ý 108. sŠti ß FIFA listanum en ═slendingar eru Ý 92. sŠti.
 

Nßnar
 
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu stofnunarinnar.          
 
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja afskrß sig af netfangalista, e­a senda okkur ßbendingu um efni, eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
  
ISSN 1670-8105
Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═.