Veftímarit um þróunarmál
Þróunarsamvinna
Samstarfsþjóðir 
26. ágúst 2009
Margt um manninn á Opnu húsi um nýliðna helgi
 menningarnott
Þróunarsamvinnustofnun Íslands bauð gestum og gangandi í heimsókn á Menningarnótt á aðalskrifstofuna í Þverholti. Talið er að vel á annað hundrað gestir hafi kynnst sér starfsemi stofnunarinnar en opið var á sama tíma og í utanríkisráðuneytinu, frá klukkan 14-18.
 
Starfsemin var kynnt í máli og myndum og kynningarrit lágu frammi. Einnig voru til sýnis ýmiss listaverk frá samstarfsþjóðum Íslendinga sem ÞSSÍ hefur eignast frá því stofnunin tók til starfa fyrir rúmum aldarfjórðungi, málverk, höggmyndir og trélistaverk af ýmsu tagi. Aðstaða var fyrir börn til að teikna og lita og boðið var upp á kaffi og kleinur.
Kreppan bitnar mismikið á samstarfsþjóðum - efnahagsundur í Malaví
©TIMESamstarfsþjóðir Íslendinga eru ekki lengur sex talsins. Þær eru fjórar. Samstarfsþjóðir okkar eru ekki lengur í þremur heimsálfum. Þær eru í einni heimsálfu. Afríku.
 
Í lok næsta árs fækkar samstarfsþjóðum enn. Þá lýkur tuttugu ára þróunarsamvinnu við Namibíu en í sumar var umdæmisskrifstofum ICEIDA lokað á Srí Lanka og Níkaragva. 
 
En hvernig eru horfur í efnahagsmálum samstarfsþjóða okkar í Afríku? Misjafnar eins og vænta má. Góðu fréttirnar eru þær að Malaví er áfram í mikilli uppsveiflu. Því er spáð að þar sé að gerast fágætt efnahagsundur á árinu 2009 með spám um aukinn hagvöxt, úr 8.4% í 8.7%. Þetta gerist á sama tíma og hagvöxtur í löndunum sunnan Sahara fer samkvæmt spám úr 5% niður í 3,5% á einu ári.
 
Spár um efnhagshorfurnar í Úganda eru líka þokkalegar og hagvöxtur yfir meðaltali borið saman við nágrannalönd. Hins vegar eru miklir erfiðleikar í Mósambík en þar kom Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn til bjargar með láni fyrir nokkru og eins er þungt fyrir fæti í Namibíu.
 
Hér eru nýjustu spár um efnahagshorfurnar frá Economist Intelligence Unit. 

Malawi economy: Malawi could be rare success story in 2009

Uganda economy: Economy expands in 2008/09 despite global downturn

Mozambique finance: IMF agrees exceptional US$175m loan
 
Fjármálahneyksli skekur SIDA
Tæpur milljarður "hvarf" í ráðuneytinu í Sambíu 
 
Fimmtíu milljónir af sænsku þróunarfé til Sambíu hafa horfið í heilbrigðisráðuneyti landsins. Ríkisendurskoðun Sambíu komst að spillingu í ráðuneytinu síðastliðið vor og nú hefur verið upplýst að á tímabilinu frá janúar 2008 til maí 2009 hafi horfið fjármagn frá þróunarsamvinnustofnun Svía, SIDA, að jafnvirði 50 milljóna sænskra króna, eða um 900 milljóna íslenskra króna.
 
Spillingin tengist að mestu leyti ýmiss konar minni háttar viðskiptum en líka samningum við félög í eigu starfsmanna ráðuneytisins. Um þrjátíu starfsmenn voru leystir frá störfum meðan á rannsókninni stóð en aðeins einn hefur verið handtekinn.

Alls nemur þróunarsamvinna Svía við Sambíu 344 milljónum sænskra króna en stór hluti fjárins er nýttur í samstarfi við aðrar þróunarsamvinnustofnanir, svokallaða körfufjármögnun, m.a. Hollendinga og Kanadamenn. Úr slíkum sameiginlegum sjóðum hurfu 26 milljónir sænkra króna.
 
Greiðslur til Sambíu hafa verið stöðvaðar meðan á rannsókn stendur.
 
Gunnilla Carlsson ráðherra þróunarmála í sænsku ríkisstjórninni hefur gengið fram fyrir skjöldu og kallað eftir umræðu um spillingu og þróunaraðstoð. Hún skrifaði á dögunum grein í veftímaritið Newsmill þar sem hún rekur breytingar síðustu ára á þróunarsamvinnu Svía og segir að leita þurfi leiða til að tryggja betur fjármuni skattborgara.
 
Fram kemur í frétt Daily Mail í Sambíu í gær að ríkisstjórnin hafi heitið endurgreiðslu á öllu því fé sem tekið var ófrjálsri hendi. Í sömu frétt er greint frá því að Evrópusambandið hafi lokið allri undirbúningsvinnu fyrir greiðslur frá ESB inn í fjárlög Sambíu. Þær greiðslur verða inntar af hendi í september.

 
 
 
 
 
 
Einn milljarður manna í Afríku, tveir milljarðar 2050
©gunnisalEinn milljarður manna býr nú í Afríku, að því er fram kemur í nýrri skýrslu. Fólki fjölgar í álfunni um 24 milljónir á ári hverju og íbúar Afríku verða um tveir milljarðar á árinu 2050 haldi fram sem horfi. Fjármálakreppan hefur grafin undan Þúsaldarmarkmiðunum og nú óttast sérfræðingar að fólksfjöldaþróunin geri illt verra. Markmiðinu að fækka um helming þeim sem búa við sárafátækt og hungur fyrir árið 2015 sé stofnað í tvísýnu.
 
Íbúar jarðar töldust sex milljarðar árið 1999. Aðeins tólf árum síðar, eða á næsta ári, verða íbúar jarðar orðnir sjö milljarðar. Fólksfjölgunin er að heita má öll í þróunarríkjum. Hæst er fæðingartíðnin í Níger en þar eignast konur að meðaltali 7,4 börn. Lægst er fæðingartíðnin á Tævan, eitt barn á hverja konu.
 
Það er til marks um áhrif fólksfjölgunar á næstu áratugum að íbúar Kanada og Úganda eru í dag álíka margir en árið 2050 verða Úgandabúar orðnir tvöfalt fleiri en Kanadamenn. Í Afríkuríkinu eiga konur að meðaltali 6,7 börn, fimm sinnum fleiri en konur í Kanada.
 
"2009 World Population Data Sheet" frá Population Reference Bureau
 
Endurskoðun á þróunarsamvinnu ESB stendur fyrir dyrum
 ESB
Verið er að endurskoða fyrirkomulag þróunarsamvinnu af hálfu Evrópusambandsins og reiknað er með því að línur skýrist á síðari hluta þessa árs. Helsta fræðistofnun Breta á sviði þróunarmála, ODA, gaf á dögunum út greinargerð (Background Note) um stefnumörkun og skipulag þróunarsamvinnu ESB og höfundarnir velta þar upp ýmsum möguleikum.
 
Nú þegar Íslendingar hafa formlega sótt um aðild að ESB er vert að vekja sérstaka athygli á þessum greinarskrifum og fleirum skyldum greinum.

 
Greinargerðin
 
 
Vilja að vatn verði tekið inn í nýjan sáttmála um loftslagmál
gunnisalÞúsundir vísindamanna og annarra sérfræðinga hvetja þjóðarleiðtoga til að marka stefnu í vatns- og hreinlætismálum. Þeir vilja jafnframt að slík stefnumörkun verði hluti af áformuðum loftslagssáttmála sem ætlunin er að skrifa undir í Kaupmannahöfn síðar á árinu. Þetta var m.a. ein af niðurstöðum á vikulöngum fundum þátttakenda í "World Water Week" ráðstefnunni í Stokkhólmi sem stóð yfir alla síðustu viku.
 
Að mati Anders Berntell framkvæmdastjóra alþjóðlegu vatnsstofnunarinnar í Stokkhólmi fá vatnsmálin ekki nægilega athygli í viðræðum um lofstlagsmálin. Fram kom í opnunarávarpi Gunnillu Carlsson, ráðherra þróunarmála í Svíþjóð, að tæplega fjórar milljónir manna deyi árlega af ástæðum sem rekja megi til vatns- og hreinlætismála.
 
Á ráðstefnunni í ár var sérstaklega sjónum beint að vatnsfarvegum milli landamæra, hvernig þeir geta bæði skapað átök og bætt samskipti þjóða.
Nýr loftslagssáttmáli verður sem kunnugt er til umfjöllunar - og væntanlega undirritaður - í Kaupamannahöfn í desember. Hann á að leysa af hólmi Kyoto sáttmálann frá 1997.

 
 
ÍBV fær þróunaraðstoð frá Úganda
nsumba
Augustine Nsumba miðjumaðurinn hjá Vestmannaeyingum skoraði eina markið í baráttuleik Eyjamanna við Þrótt á dögunum en þessi skæði sóknarmaður er fæddur og uppalinn í Úganda. Gústi, eins og hann er kallaður i Eyjum, hefur reynst Eyjapeyjum vel í sumar og skoraði tvö eftirminnileg mörk á móti Breiðabliki fyrr í sumar leik sem endaði 4:3 fyrir ÍBV.
 
Nsumba kom til liðs við Eyjamenn í fyrra og skoraði þá fjögur mörk í 1. deildinni. Heima fyrir komu knattspyrnuhæfileikar hans snemma í ljós, þar var honum líkt við Lionel Messi hjá Barcelona og gengur undir viðurnefninu Uganda Messi.
 
Þrír knattspyrnumenn frá Úganda eru í liði Eyjamanna í sumar, auk Nsumba eru í liðinu varnarmaðurinn Andrew Mwesigwa sem skorað hefur eitt mark og sóknarmaðurinn Tonny Mawejje sem hefur skorað tvö mörk í sumar.
 
Nú er ÍBV liðið svo gott sem búið að tryggja sér áframhaldandi veru i Úrvalsdeildinni hér heima. Strákarnir frá Úganda eiga stóran þátt í því.
 
Eyjafréttir
 
Færri Afríkubúar senda peninga heim
Margar fátækar afrískar fjölskyldur reiða sig á fjárframlög frá skyldmönnum sem starfa á Vesturlöndum. Skólasókn barna ræðst m.a. í mörgum tilvikum af slíkum stuðningi. Fjármálakreppan í vestrænum ríkjum leiðir til þess að dregið hefur úr peningasendingum til Afríku frá ættingjum á Vesturlöndum. Að mati Alþjóðabankans gæti samdrátturinn verið á bilinu 1-6% og þegar horft er til þess að á árinu 2007 námu þessir fjármunir 19 milljörðum Bandaríkjadala sést að það munar um hvert prósent. 

Bistandsaktuelt
Athyglisvert
Veftímaritið er á... 
facebook
Kíktu í heimsókn
Malaví: Giftingaraldurinn hækkaður í sextán ár
giftingaraldur
Mörg frjáls félagasamtök í Malaví beita Bingu wa Mutharika forseta landsins talsverðum þrýstingi þessa dagana og vilja fá hann til að synja nýjum lögum sem heimila sextán ára unglingum að ganga í hjónaband með leyfi foreldra. Þótt nýju lögin séu betri en þau eldri - verið er að hækka giftingaraldurinn úr fimmtán ára í sextán - telja mjög margir að sextán ára unglingar séu alltof ungir til að ganga í hjónaband. Farið er fram á að aldursmörkin verði 18 ár.
 
Tíðkast hefur lengi að ungar stúlkur, sérstaklega í norðurhéruðum Malaví, séu þvingaðar í hjónaband, jafnvel frá 9 ára aldri, einkanlega þegar foreldrarnar þurfa að endursemja um lán.

 
Úttekt á menningartengdri þróunarsamvinnu
Menningartengd þróunarsamvinna hefur verið hluti af þróunarsamvinnu Norðmanna frá því snemma á níunda áratug síðustu aldar. Nú hefur verið lagt mat á þennan stuðning í nýrri skýrslu. Helsta niðurstaðan er sú að slíkur stuðningur geti verið mikilvægur þáttur í efnahagslegri þróun en tryggja verði öflugan staðbundinn stuðning.
 
Úttektin nær til áranna 2000-2008 þar sem Norðmenn veittu 275 milljónum norskra króna í menningartengd verkefni, þar af fóru 60% til verkefna á vegum UNESCO. Þau verkefni eru gagnrýnd fyrir veikan stuðning í viðkomandi landi. Sami veikleiki er einnig helsta gagnrýni á verkefni í Eþíópíu, Malaví og Nepal en nokkur verkefna í þessum þremur löndum - sem sérstaklega voru skoðuð - fá hins vegar fína umsögn.
Aldrei fleiri heimsforeldrar
gunnisal
Aldrei hafa fleiri Íslendingar styrkt starf Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna (UNICEF) og nú. Í ágústbyrjun voru heimsforeldrar UNICEF á Íslandi yfir 14.000 talsins en heimsforeldrar styrkja samtökin með mánaðarlegum framlögum sem renna til hjálpar- og þróunarstarfs í þágu barna í fátækustu löndum heims. Það er því ljóst að þrátt fyrir þrengingar á Íslandi ætla Íslendingar ekki að gleyma þeim börnum sem búa við sárustu neyðina.
 
Meira á vef UNICEF (Barnahjálp SÞ)

Þróunarlottó í Frakklandi?
Alain Joyandet ráðherra þróunarmála í frönsku ríkisstjórninni hefur sett fram þá hugmynd að búa til lottó á Netinu til að afla fjár til þróunarmála. Ætlunin er að safna um 10 milljónum evra á ári fyrir verkefni eins og að ýta undir skólasókn stúlkna í Afríku.
 
Ekki eru allir jafn hrifnir af hugmyndinni eins og sjá má í meðfylgjandi grein.
 

Nánar
DFID: Upplýsingar um verkefni á Netinu
Breska þróunarsamvinnustofunin, DFID, hefur sett upp vefsvæði með ítarlegum upplýsingum um verkefni sem stofnunin fjármagnar í þróunarríkjum víðs vegar um heiminn. Um er að ræða gagnagrunn með samantekt um hvert og eitt verkefni, markmið þess og hversu mikið það kostar.
 

Nánar
 
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu stofnunarinnar.          
 
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.  

Þeir sem vilja afskrá sig af netfangalista, eða senda okkur ábendingu um efni, eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
  
ISSN 1670-8105
.
 
Bestu kveðjur,
Útgáfu-og kynningardeild ÞSSÍ