VeftÝmarit um ■rˇunarmßl
Ůrˇunarsamvinna
Samstarfs■jˇ­ir 
18. j˙nÝ 2009
Loftslagsbreytingar ˇgna:
Ëttast a­ ßt÷k brjˇtist ˙t Ý 23 AfrÝkurÝkjum
 gunnisal
Ëttast er a­ ßt÷k brjˇtist ˙t af v÷ldum loftslagsbreytinga Ý 23 rÝkjum AfrÝku og pˇlÝtÝskur ˇst÷­ugleiki skapist me­al fjˇrtßn annarra ■jˇ­a, a­ ■vÝ er al■jˇ­legur hˇpur undir forsŠti Kofi Annans, fyrrverandi framkvŠmdastjˇra SŮ heldur fram Ý nřrri skřrslu. Hˇpurinn kallast Africa Progress Panel og birti skřrslu sÝna Ý sÝ­ustu viku.
 
SamkvŠmt frÚtt AllAfrica eru loftslagsbreytingar ■egar farnar a­ hafa neikvŠ­ ßhrif ß lÝf milljˇna Ýb˙a Ý AfrÝku me­ minnkandi landb˙na­arframlei­slu og minnkandi fŠ­u÷ryggi, řmiss konar vandamßlum sem tengjast vatni, m.a. aukinni tÝ­ni sj˙kdˇma, aukinni hŠttu ß ■urrkum og flˇ­um og b˙setur÷skun vi­ strendur vegna hŠkkandi yfirbor­s sjßvar.
 
Margar a­rar skřrslur hafa veri­ gefnar ˙t a­ undanf÷rnum um ■ß miklu vß sem loftslagsbreytingum fylgir. Nefna mß skřrslu CARE um ˇgnvŠnlega fj÷lgun fˇlks sem lendir ß vergangi og glŠnřja skřrslu um ßhrif loftslagsbreytinga ß lÝf Ýb˙a MalavÝ frß Ýrsku samt÷kunum Oxfam; h˙n kallast Winds of Change. Ůß eru ˇtaldar forystugreinar Ý fj÷lmi­lum og greinaskrif um ■ß alvarlegu ˇgn sem vi­ blasir vegna hnattrŠnnar hlřnunar.
 
 
 
 
Winds of Change - skřrsla um loftslagsbreytingar Ý MalavÝ
 
┌gandab˙ar sŠkja frum-kv÷­lanßmskei­ Ý HR 
gunnisalTˇlf ver­andi lei­beinendur ß frumkv÷­lanßmskei­um Ý ┌ganda eru komnir til ═slands ß vegum Ůrˇunarsamvinnu-stofnunar ═slands og sŠkja ■jßlfunarnßmskei­ Ý Hßskˇlanum Ý ReykjavÝk. Hˇpurinn dvelur hÚr ß landi Ý tvŠr vikur og fŠr lei­s÷gn um ■a­ hvernig fanga ß vi­skiptatŠkifŠri og hvernig unnt er a­ gera vi­skiptahugmynd a­ veruleika. Eftir nßmi­ hÚr ß landi heldur hˇpurinn heim og mi­lar ■essari ■ekkingu ßfram.
 
mbl
FrÚtt Morgunbla­sins Ý gŠr um hˇpinn frß ┌ganda. 

Af hßlfu ŮSS═ hefur veri­ unni­ a­ frumkv÷­laverkefninu Ý samstarfi vi­ Fjßrfestingastofu ┌ganda frß ßrinu 2007. Markmi­ verkefnisins er a­bŠta a­gengi frumkv÷­la Ý atvinnulÝfi ┌ganda a­ ■jßlfun og frŠ­slu til a­ auka getu ■eirra til a­ taka ■ßtt Ý atvinnulÝfinu og ■jßlfa ■ß til ■ßttt÷ku Ý vi­skiptum, ■.m.t. Ý me­h÷ndlun fjßrmßla, bˇkhalds og notkun upplřsingatŠkni. ┴hersla er l÷g­ ß a­ nß til fˇlks sem ■egar er Ý vi­skiptum Ý litlum og me­alstˇrum fyrirtŠkjum, me­ sÚrstaka ßherslu ß konur Ý slÝkum vi­skiptum. Verkefni­ er reki­ af Fjßrfestingastofu ┌ganda me­ fjßrhagslegum og lei­beinandi stu­ningi ŮSS═.

Heilbrig­ismßl Ý brennidepli:
Ů˙saldarmarkmi­in um barna- og mŠ­radau­a sÝfellt fjarlŠgari
ęGuffi┴­ur en fjßrmßlakreppan skall ß voru ■˙saldarmarkmi­in um lŠkkun ß tÝ­ni ungbarnadau­a um tvo ■ri­ju fyrir ßri­ 2015 vÝ­s fjarri. Sama gilti um markmi­in sem sett voru um fŠkkun mŠ­ra sem lßtast af barnsf÷rum. "Vi­ sjßum framfarir Ý fŠkkun ungbarna sem lßtast en ■egar kemur a­ mŠ­runum eru ni­urst÷­urnar ekki upplÝfgandi," segir Jonas Gahr St°re utanrÝkisrß­herra Noregs Ý New York ■ar sem hann ßsamt fleiri stjˇrnmßlalei­togum Ý heiminum var vi­staddur ˙tkomu nřrrar skřrslu um heilbrig­ismarkmi­ ■˙saldarmarkmi­anna.
 
Framl÷g til heilbrig­ismßla Ý ■rˇunarrÝkjum hafa hŠkka­ um meira en helming frß ßrinu 2000 og hafa leitt til framfara sem ■ˇ eru engan veginn vi­unandi. A­ mati norska utanrÝkisrß­herrans ■arf a­ her­a ■essa barßttu, leita nřrra ˙rrŠ­a til a­ mŠ­ur geti fŠtt b÷rn sÝn Ý ÷ruggara umhverfi og ■annig bŠ­i bjarga­ eigin lÝfi og barnanna.
 
Styrkja ■arf heilbrig­iskerfi Ý fßtŠkustu l÷ndum heims til ■ess a­ breyta ■eim skelfilegu a­stŠ­um sem hagt÷lur gefa til kynna: Ý 49 fßtŠkustu rÝkjum heims 500 ■˙sund mŠ­ur af barnsf÷rum ß ßri, 250 milljˇnir ˙r alnŠmi og Al■jˇ­abankinn hefur leitt lÝkur a­ ■vÝ a­ vegna kreppunnar fj÷lgi lßtnum kornab÷rnum um 200-400 ■˙sund ß ßri.

Skřrslan um st÷­u ■essara mßla - The 2009 Report of the Global Campaign for the Health Millennium Development Goals - kom ˙t Ý New York ß mßnudaginn og lřsir hvernig ■jˇ­ir verja ■rˇunarfÚ til verndar fßtŠkum, einkum konum og b÷rnum. Skřrslan byggir ß annarri ˙ttekt frß sÚrfrŠ­ingahˇpnum High-Level Task Force on Innovative Financing for Health Systems sem heitir More Money for Health and More Health for Money.

FrÚtt Bistandsaktuelt
 
 
 
 
Konur og fri­ar÷ryggi - rß­stefnan hefst ß morgun!
UtanrÝkisrß­uneyti­ og Hßskˇli ═slands standa fyrir al■jˇ­legri rß­stefnu um ßlyktun ÷ryggisrß­s Sameinu­u ■jˇ­anna nr. 1325 um konur, fri­ og ÷ryggi, dagana 19.-20. j˙nÝ 2009.
 
Umfj÷llunarefni rß­stefnunnar er hvernig tryggja megi a­ konur taki me­ beinum hŠtti ■ßtt Ý formlegum og ˇformlegum fri­arferlum, ■.ß.m. fri­arumleitunum, fri­arsamningum og fri­aruppbyggingu. ┴ rß­stefnunni ver­ur kanna­ hva­a lei­ir eru fŠrar fyrir stjˇrnv÷ld, al■jˇ­astofnanir og frjßls fÚlagasamt÷k til a­ efla ■ßttt÷ku kvenna Ý fri­arferlum.  
 
80% SvÝa vilja ˇbreyttan e­a meiri stu­ning vi­ ■rˇunarrÝki Ý kreppunni
gunnisalSamkvŠmt sko­anak÷nnun Ý SvÝ■jˇ­ telja ßtta af hverjum tÝu SvÝum a­ vegna heimskreppunnar eigi ■eir a­ sty­ja jafnmiki­ e­a meira vi­ baki­ ß Ýb˙um ■rˇunarrÝkjanna en ß­ur. Hins vegar er a­eins helmingur a­spur­ra fyllilega sannfŠr­ur um a­ ■rˇunarfÚ sÚ nřtt til verkefna sem ver­a a­ mestu gagni.
 
Ůetta eru me­al ni­ursta­na Ý nřrri sko­anak÷nnun Sifo Ý SvÝ■jˇ­ en Anders Nordstr÷m gerir k÷nnunina a­ umtalsefni Ý grein Ý SŠnska dagbla­inu ß mßnudag. Ůar segir framkvŠmdastjˇrinn a­ k÷nnun sřni a­ SIDA (Ůrˇunarsamvinnustofnun SvÝa) ver­i a­ bŠta sig Ý ˙ttektum og tryggja gŠ­i ■rˇunarstarfsins.
 
Fram kemur Ý grein Norstr÷ms a­ stu­ningur ■jˇ­arinnar sÚ ˇtr˙lega mikill og k÷nunin sřni a­ flestir Svia telja a­ al■jˇ­legur ■rˇunarsamvinna geti dregi­ ˙r fßtŠkt og stu­la­ a­ ■rˇun. "En vi­ eigum lÝka a­ sřna sjßlfsgagnrřni," segir Norstr÷m. "SIDA og sumum ÷­rum ■rˇunarsamvinnustofnunum hefur miktekist a­ nokkru leyti a­ ˙tskřra hlutverk ■rˇunara­sto­ar n˙ ß d÷gum og hvernig slÝkt starf fer fram. Og stundum eru vŠntingarnar ˇraunhŠfar," segir hann.
 
═ greininni kemur fram a­ SvÝar eru almennt forvitnir um starfsemi SIDA og ■ri­ji hver ˇskar eftir enn frekari upplřsingum - sÚrstaklega um ßrangur ■rˇunarsamvinnunnar.


 SŠnska dagbla­i­
Nor­menn vilja auka samskipti vi­ ■jˇ­ir ■ar sem spillingin er mest
┴ d÷gunum var al■jˇ­legur dagur gegn barna■rŠlkun og ■ß var haldin Ý Oslˇ rß­stefna UNICEF (Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna) undir yfirskriftinni "The Children are big Business - but is it good business to protect children". Ůar flutti Erik Solheim ■rˇunarmßlarß­herra Noregs rŠ­u um samfÚlagslega ßbyrg­ ß krepputÝmum. Hann fjalla­i m.a. um mikilvŠgi ■ess fyrir Noreg a­ taka meiri ■ßtt Ý uppbyggingu me­al spilltra ■jˇ­a ■vÝ ■ar vŠri fßtŠktin mest. SÚrstaklega hvatti hann einkafyrirtŠki a­ auka samskipti vi­ spilltar ■jˇ­ir.
 
Ef vi­ Šttum a­ sni­ganga allar spilltar ■jˇ­ir Šttum vi­ a­eins um tvo fjßrfestingakosti a­ rŠ­a: Sviss og SvÝ■jˇ­, sag­i rß­herrann.


Nßnar
R˙mlega 42 milljˇnir ß vergangi vegna ßtaka
logo
 
SamkvŠmt glŠnřrri ßrsskřrslu Flˇttamannastofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna eru r˙mlega 42 milljˇnir manna ß vergangi vegna ßtaka, ■ar af um 20 milljˇnir barna. T÷lurnar eru frß mi­ju sÝ­asta ßri og sÝ­an ■ß hafa bŠst vi­ ■˙sundir Ý Pakistan og SrÝ Lanka. Af ■essum 42 milljˇnum voru 16 milljˇnir hŠlisleitendur og 26 milljˇnir ß vergangi innan eigin lands.
 
Al■jˇ­a Flˇttamannadagurinn er ß sunnudaginn, 20. j˙nÝ.
 

 
NorrŠnu ■jˇ­unum hampa­ Ý nřrri rannsˇkn
gunnisal
Ůrˇunarsamvinna hefur langtÝmaßhrif ß hagv÷xt og "norrŠna" a­sto­in hefur reynst best. Ůetta er ni­ursta­a nřrrar rannsˇknar sem Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn hefur gefi­ ˙t: Development Aid and Economic Growth: A Positive Long-Run Relation, eftir Camelia Minoio & Sanjay G. Reddy.


Nřja rannsˇknin byggir ß mŠlingum ß hagfrŠ­ilegum ■ßttum ˙t frß g÷gnum frß ■rˇunarrÝkjum yfir fj÷rutÝu ßra tÝmabil: 1960-2000. Merkilegasta ni­ursta­an er lÝkast til s˙ a­ ■rˇunarsamvinna hefur langtÝmaßhrif ß hagv÷xt og a­ ßhrifin komi oft ekki fram fyrr en ß tÝu til tuttugu ßrum. ═ rannsˇkninni er einnig leitast vi­ a­ kanna hvers konar ■rˇunara­sto­ gefist best. Ůar skipta h÷fundarnir veitendum ■rˇunara­sto­ar Ý ■rjß hˇpa og komast a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ "norrŠnu" ■jˇ­irnar, Nor­menn, SvÝar, Danir og Finnar, sÚu Ý hˇpnum sem talinn er sřna bestan ßrangur.
 
Skřrslan: Development Aid and Economic Growth: A Positive Long-Run Relation
 

Athyglisvert
 
 
 
 
VeftÝmariti­ er ß...
facebook
KÝki­ endilega Ý heimsˇkn
Lei­togafundur Ý gÝslingu?
VestrŠnir stjˇrnarerindrekar gera ■vÝ skˇna a­ fyrrverandi utanrÝkisrß­herra NÝkaragva sem n˙ er Ý forsŠti allsherjar■ings Sameinu­u ■jˇ­anna hafi Ý hyggju a­ halda rÚttarh÷ld yfir kapÝtalismanum me­ ■vÝ a­ taka lei­togafund um fjßrmßlakreppuna Ý einskonar gÝslingu. ═ ReutersfrÚtt segir a­ stjˇrnareindrekar frß G20 ■jˇ­unum gagnrřni Miguel D┤Escoto Brockmann og lřsi lei­togafundinum - sem ver­ur haldinn dagana 24.-26. j˙nÝ - sem "brandara" ,"harmleik" og "tÝmasˇun."
Stjˇrnarerindrekarnir sem Reuters rŠddi vi­ vildu ekki koma fram undir nafni. Ůeir halda ■vÝ fram a­ gera eigi lei­togafundinn a­ vettvangi fyrir ■ß sem vilja gera a­f÷r a­ kapÝtalismanum. Talsma­ur D┤Escoto segir gagnrřnina ekki rÚttmŠta.
Benedikt pßfi hvatti ß sunnudaginn ■jˇ­arlei­toga til ■ess a­ lÝta ß fjßrmßlakreppuna sem  tŠkifŠri til a­ stemma stigu vi­ vaxandi fßtŠkt og hungri.
 

Nßnar
 
Frakkar og ═talir sag­ir svÝkja lit
Frakkar og ═talir fß bßgt fyrir dugleysi sitt Ý ■rˇunarmßlum Ý nřrri skřrslu samtakanna ONE sem saka stjˇrnv÷ld Ý l÷ndunum tveimur fyrir svik frß Gleneagles sam■ykkti Ý Skotlandi ßri­ 2005. Ůß sam■ykktu stˇrveldin ßtta -G8 hˇpurinn - a­ auka stu­ning vi­ AfrÝku. Me­al h÷funda skřrslunnar eru Bill Gates og Desmond Tutu.
 
 
 
 
MalavÝ: 20% barna Ý fullu starfi
gunnisal

Fimmta hvert barn Ý MalavÝ undir fimmtßn ßra aldri er Ý fullu starfi og sŠkir ■vÝ ekki skˇla og annar fimmtungur er Ý hlutastarfi. St˙lkur fremur en drengir eru sviptir nßmstŠkifŠrum og ver­a nau­beyg­ar a­ taka a­ sÚr st÷rf, launu­ e­a ˇlaunu­.
 
Stefßn Jˇn Hafstein umdŠmisstjˇri ŮSS═ rŠddi m.a. menntamßl Ý MalavÝ  Ý morgun■Štti Rßsar 2 Ý morgun.
 

MoskÝtˇnet koma Ý veg fyrir dau­a ■˙sunda barna
MoskÝtˇflugan, sem ber malarÝu Ý menn, er hŠttulegasta dřr AfrÝku, segir Ý frÚtt Barnahjßlpar Sameinu­u ■jˇ­anna ß ═salndi. "Um ■a­ bil milljˇn manns deyja ßrlega af v÷ldum sj˙kdˇmsins og milli 190 og 330 milljˇnir smitast. Um 90% tilfella koma upp sunnan Sahara-ey­umerkurinnar, Ý fßtŠkustu l÷ndum heimsins."
 

 
VeftÝmarit um ■rˇunarmßl er gefi­ ˙t af Ůrˇunarsamvinnustofnun ═slands. Ritinu er Štla­ a­ glŠ­a umrŠ­u um ■rˇunarmßl og gefa ßhugas÷mum kost ß a­ fylgjast me­ ■vÝ sem hŠst ber hverju sinni. Efni veftÝmaritsins ■arf ekki endilega a­ endurspegla stefnu stofnunarinnar.          
 
Skrßi­ ykkur Ý ßskrift ß heimasÝ­unni, www.iceida.is og lßti­ vinsamlegast a­ra me­ ßhuga ß ■rˇunarmßlum vita af tilvist veftÝmaritsins. Allar ßbendingar um efni eru vel ■egnar.  

Ůeir sem vilja afskrß sig af netfangalista, e­a senda okkur ßbendingu um efni, eru vinsamlegast be­nir um a­ senda slÝk erindi ß netfangi­ iceida@iceida.is. Ritstjˇri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
  
ISSN 1670-8105
 

Bestu kve­jur, ┌tgßfu- og kynningardeild ŮSS═.