|
|
| Veftímarit um þróunarmál |
Þróunarsamvinna
Samstarfsþjóðir
6. maí 2009 |
|
| Íslensk hjálparsamtök grípa til varasjóða í alþjóðastarfi |
Frjáls félagasamtök á Íslandi sem starfa að mannúðarmálum í þróunarríkjum hafa mörg hver gripið til varasjóða til þess að halda starfseminni gangandi, einnig hafa þau dregið úr framkvæmdum eða leitað samstarfs við aðra um verkefni. "Við höfum reynt að hafa borð fyrir báru varðandi verkefni okkar erlendis og sjáum fram á að geta staðið við þau fjárframlög til verkefna í dollurum sem áætlanir gera ráð fyrir. Þó er ekki útséð með það ef krónan styrkist ekki verulega á næstu mánuðum," segir Bjarni Gíslason fræðslu- og upplýsingafulltrúi Hjálparstarfs kirkjunnar sem er með þróunarverkefni í Afríku og á Indlandi. Bjarni bendir einnig á að fjármálakreppan hafi haft þær afleiðingar að allur kostnaður í verkefnalöndum hafi hækkað og því þurfi að aðlaga verkefnin að því. "Við leggjum samt sem áður áherslu á að ná helstu markmiðum verkefna eins og t.d. í Malaví að auka aðgengi hinna verst settu að hreinu vatni, með því að fólkið sjálft leggi enn meira á sig og taki þátt í að lækka kostnað."
Bjarni segir að mánaðarleg framlög fósturforeldra vegna um 400 barna á Indlandi hafi nýlega verið hækkuð verulega, en þau höfðu verið óbreytt í mörg ár. "Þessum hækkunum var mjög vel tekið og langflestir vilja halda áfram stuðningi. Hjálparstarfið stendur við skuldbindingar gagnvart öllum börnunum og brúar bilið ef styrkir frá fósturforeldrum minnka tímabundið en almennt hefur tekist að halda í horfinu, nokkrir fósturforeldrar hafa hætt stuðningi og aðrir bæst við," segir Bjarni.
Bera Þórisdóttir hjá SPES segir að hægt hafi verið á byggingaframkvæmdum á heimilum þeirra. "Við höfum frá upphafi lagt í varasjóð til að tryggja öryggi barnanna og rekstur heimilanna gegn fjárhagslegum skakkaföllum," segir hún og bætir við að SPES haldi áfram að taka á móti börnum en samtökin reka tvö heimili í Togó.
Ragnar Gunnarsson hjá Sambandi íslenskra kristniboðsfélaga segir afstöðu stjórnarinnar vera þá að halda út í lengstu lög og láta ekki kreppuna lenda á samstarfsaðilum ytra. "Til þess getum við nýtt varasjóð sem dugar væntanlega í ár og næsta ár. Varasjóðurinn hefur safnast upp á undanförnum árum, einkum vegna sérstakra gjafa," segir hann.
Sólveig Ólafsdóttir sviðsstjóri Rauða krossins segir að á alþjóðasviði hafi Rauði krossinn leitast við að standa við skuldbindingar sínar í samstarfi við landsfélög í Malaví, Mósambík, Suður-Afríku, Vestur Afríku og Miðausturlöndum. "Það hefur tekist með hagræðingu verkefna og eins sérstöku samstarfi við systurfélög Rauða kross Íslands á Norðurlöndum," segir hún.
SOS-barnaþorpin á Íslandi hafa getað staðið við allar skuldbindingar sínar erlendis þrátt fyrir mikla lækkun krónunnar, að sögn Ragnars Schram kynningarstjóra. Hann segir að fyrirhuguð verkefni erlendis sem nú séu á undirbúningsstigi verði þó sett á ís. "Við munum einbeita okkur að því að standa við þær skuldbindingar sem við höfum þegar tekið á okkur áður en ný verkefni fara í framkvæmd. Fjöldi verkefna alþjóðasamtakanna SOS-Kinderdorf International í fjölmörgum löndum, sem eru á undirbúningsstigi, hafa þannig verið lögð á hilluna í bili og SOS-barnaþorpin á Íslandi ætluðu að koma að fjármögnun eins þeirra: Byggingu nýs barnaþorps í Kenýu. Af því verður ekki í bili," segir Ragnar.
Eins og fram kom í síðasta Veftímariti er þröngt í búi í skólum og barnaheimilum sem ABC Barnahjálp rekur, hádegisverður ekki lengur á boðsstólum í mörgum skólum og starfsfólki fækkað. Að sögn Guðrúnar Margrétar Pálsdóttur hefur niðurskurðurinn aðallega komið niður á starfinu í Úganda, Kenýa, Senegal, Pakistan, Indlandi og Filippseyjum.
|
Ann Pettifor með fyrirlestur á málþingi á morgun um áhrif kreppunnar á Afríku:
Bandaríska ríkisstjórnin í gíslingu bankanna |
 Ann Pettifor er einn þriggja fyrirlesara á málþingi um áhrif kreppunnar á ríki Afríku á morgun, fimmtudag, en hún er þekktust fyrir að leiða baráttuna fyrir niðurfellingu 100 milljarða skulda 42 fátækustu ríkja heims sem gekk undir heitinu "Jubilee 2000". Ann er framkvæmdastjóri "Advocacy International" í London, sem vinnur að rannsóknum á fjármálum og sjálfbærri þróun og veitir ríkisstjórnum og alþjóðlegum stofnunum ráðgjöf á þeim sviðum. Hún er einnig höfundur bókarinnar 'The coming first world debt crisis' sem gefin var út 2006.
Ann skrifaði á dögunum grein sem vakið hefur mikla athygli en þar segir hún að bandarískur almenningur eigi ekki að hafa áhyggjur af því að ríkisstjórnin þjóðnýti bankanna heldur miklu fremur að bankanir hafi ríkisstjórnina í gíslingu.
Aðrir fyrirlesarar á málþinginu verða Fantu Sheru og Stefán Ólafsson en málþingið er haldið á vegum Norrænu Afríkustofnunarinnar, utanríkisráðuneytisins, Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og félags- og mannvísindadeildar HÍ.
Fantu Cheru er forstöðumaður rannsókna hjá Norrænu Afríkustofnuninni. Hann er stjórnmála hagfræðingur og var um árabil prófessor við Ameríska háskólann "American University" í Washington DC. Rannsóknir hans hafa einkum beinst að alþjóða stjórnmálum, hnattvæðingu, þróun og aðstoð við þróunarlönd þar sem hann hefur m.a. gefið út bækur um skuldaafléttingu fátækra ríkja og afleiðingar skilyrtrar aðstoðar (structural adjustment) Alþjóðabankans og Alþjóða gjaldeyrissjóðsins. Fantu hefur einnig setið í fjölmörgum ráðum og nefndum á vegum SÞ og m.a. verið ráðgjafi aðalritara SÞ varðandi samvinnu og stuðning við NEPAD (The new Partnership for African Development), sem vinnur að nýrri áætlun um samvinnu og þróun Afríkuríkja.
Stefán Ólafsson prófessor hóf störf við Háskóla Íslands árið 1980 og hefur verið prófessor við félagsvísindadeild síðan 1991. Hann hlaut menntun sína í þjóðfélagsfræðum og vinnumarkaðshagfræði við Edinborgarháskóla og Háskólann í Oxford (Nuffield College). Stefán var fyrsti forstöðumaður Félagsvísindastofnunar HÍ og gengdi því starfi í 14 ár, frá 1985 til 1999. Frá 2000 til 2005 var hann forstöðumaður Borgarfræðaseturs sem var 5 ára samstarfsverkefni Háskóla Íslands og Reykjavíkurborgar. Nú er Stefán forstöðumaður Þjóðmálastofnunar, sem er sjálfstæð eining innan Félagsvísindastofnunar HÍ. Þjóðmálastofnun heldur áfram starfi Borgarfræðaseturs en víkkar það út. Starfsemin beinist einkum að velferðarmálum, vinnumarkaðsmálum, borgar- og búsetuþróun, og loks að þjóðfélagsbreytingum.
Málþingið um áhrif fjármálakreppunnar á ríki Afríku hefst í Öskju, náttúrufræðihúsi Háskóla Íslands, á morgun kl. 14 og lýkur kl. 17. Allir eru velkomnir!
Nánar um málþingið |
| Kvenréttindasamtök í Malaví lögsækja ríkisstjórnina vegna fóstureyðinga |
 Áhrifamikil kvenréttindasamtök í Malaví hafa lögsótt ríkisstjórnina á þeim forsendum að hún komi í veg fyrir að konur hafi aðgang að öruggum fóstureyðingum. Samkvæmt lögum í landinu á hver sá sem framkvæmir fóstureyðingu yfir höfði sér allt að fjórtán ára fangelsisdóm og konur sem falast eftir fóstureyðingu eiga samkvæmt landslögum yfir höfði sér allt að sjö ára fangelsisdóm.
Kvenréttindasamtökin segja hins vegar að lagaákvæðin stríði gegn réttindum kvenna, neyði konur til að leita fóstureyðinga í skuggasundum hjá hefðbundnum græðurum og ólöglegum lækningastofum, og setji þar með líf sitt í hættu.
Samkvæmt opinberum tölum má leiða líkum að því að 30% mæðradauða í Malaví megi rekja til fóstureyðinga. Aðeins í einu landi í heiminum er deyja fleiri konur af barnsförum en í Malaví - í Sierra Leone.
|
| Uppstokkun og skarpari sýn:
Ný nálgun í þróunarsamvinnu Svía meðal sjö samstarfsþjóða |
 Sænsk stjórnvöld hafa á síðustu misserum unnið að nýrri stefnumörkun í þróunarmálum. Tilraunaverkefni er að hefjast með nýja nálgun meðal sjö samstarfsþjóða. Frumkvæðið verður sett í hendur heimamanna og kallast upp á ensku "partner-driven cooperation", að sögn vefsetursins Devex.com.
Anders Nördström framkvæmdastjóri SIDA, Þróunarsamvinnustofnunar Svía, segir að ástæður breytinganna séu ekki þær að fyrri stefna hafi skilað of litlum árangri, fremur beri að líta á uppstokkun í málaflokknum sem eðilega framþróun. Fram kemur að Svíar ætli á engan hátt að skerða framlög til þróunarmála en þeir ætla hins vegar að hafa skarpari sýn. Eins og margir muna fækkuðu Svíar samstarfsþjóðum um hartnær helming ekki alls fyrir löngu, úr 67 í 33.
Svíar ætla áfram að berjast gegn fátækt með sjálfbæra þróun að leiðarljósi og leggja áherslu á lýðræði og mannréttindi, jafnréttindi og að rétta hlut kvenna í þróun, auk þess sem þeir leggja áherslu á loftslags- og umhverfismál.
|
| Beinar peningagreiðslur til fátækra - er það svarið? |
 Það færist í vöxt víða um heim að afhenda fátækum peninga og auka þannig velferð einstaklinga og draga úr fátækt. Umræða um slíka aðferð í baráttunni við fátækt hefur verið talsvert að undanförnu og ODI (Overseas Development Institute) í London er að rannsaka fyrirbærið og meta árangurinn af slíkum peningagjöfum. Ljóst er frá upphafi að þessi nálgun er langt frá því að vera allra meina bót en er í vaxandi mæli eftirlæti þeirra sem sinna velferðarverkefnum, bæði frjálsra félagasamtaka og einstakra þróunarsamvinnustofnana.
Mesta reynsla af beinum peningaframlögum til fátækra er í rómönsku Ameríku en aðferðin er þekkt í rúmlega tuttugu löndum og yfirleitt eru fjárframlögin skilyrt, þ.e. að fjölskyldurnar sem styrktar eru verða að nota peningana til auðvelda skólagöngu barna eða fara í læknisskoðun.
Veftímaritið vekur athygli á nokkrum áhugaverðum greinum til að varpa ljósi á þessa ölmusu nálgun, m.a. með vísan í viðtal við Joseph Hanlon prófessor, breskan prófessor í þróunarmálum sem hefur sérstaklega gefið Mósambík gaum. Af öðrum greinum má nefna tilvísun í grein um peningagreiðslur til fátækra í Malaví og Namibíu, en öll eru þessi lönd sem hér eru nefnd samstarfslönd Íslendinga í þróunarsamvinnu.
|
| Mósambík:
Fjármálakreppan dregur enn ekki úr framlögum |
 Niðursveiflan í Evrópu og Bandaríkjunum hefur enn ekki leitt til þess að framlög veitenda þróunaraðstoðar sem renna beint inn í ríkissjóð Mósambík hafi verið skert, að því er Manuel Chang fjármálaráðherra sagði í fréttum á dögunum. Ráðherrann lét þessi orð falla eftir árlegan samstarfsfund með nítján helstu veitendum þróunaraðstoðar, svokallaður "Programme Aid Partners" hópur eða PAP. Chang sagði að allar fjárveitingar ársins 2008 hefðu verið greiddar út og framlög fyrsta ársfjórðungs 2009 hefðu öll skilað sér á réttum tíma.
Síðar í mánuðinum, 28. maí, verður tilkynnt um framlög ársins 2010 frá umræddum PAP hópi.
Nánar |
|
|
|
|
| Yfirfullt á námskeiði um þróunar- og mannúðarmál |
 |
"Greinilegt er að áhugi á þróunarsamvinnu og hjálparstarfi er mikill því aðsóknin var svo góð að færri komust að en vildu," segir Þórarinna Söebech hjá ÞSSÍ sem var meðal þeirra sem tók þátt í að undirbúa námskeið um þróunarsamvinnu, mannúðar- og friðarstarf á vettvangi.
Þátttakendur á námskeiðinu, sem hófst fyrir viku, eru 25 talsins en umsækjendur voru tvöfalt fleiri. Námskeiðið er haldið í Endurmenntun Háskóla Íslands og að því standa Þróunarsamvinnustofnun Íslands, Íslenska friðargæslan og Rauði kross Íslands. Að sögn Þórarinnu er að því stefnt að halda annað samskonar námskeið í haust. "Námskeiðið fjallar um málaflokkinn í heild og gert er ráð fyrir að þátttakendur kynnist helstu stefnum og straumum í hugmynda- og aðferðafræði alþjóðlegs hjálparstarfs og öðlist skilning á verksviði innlendra og alþjóðlegra stofnana. Ennfremur verður þátttakendum veitt innsýn í vinnuumverfi og aðstæður á vettvangi," segir hún.
|
| Veftímaritið er á... |
Kíktu í heimsókn! |
| Íslenskir aðilar skrifa undir UN Global Compact |
|
Nýsköpunarmiðstöð Íslands og ráðgjafafyrirtækið Alta hafa undirritað hið hnattræna samkomulag Sameinuðu þjóðanna (e. UN Global Compact). Ragna Sara Jónsdóttir hjá utanríkisráðuneytingu segir að hið hnattræna samkomulag sé alþjóðlega viðurkennd yfirlýsing sem fyrirtæki hafa að leiðarljósi við innleiðingu samfélagsábyrgðar í rekstri, óháð landi og atvinnugrein. "Það er framtak Sameinuðu þjóðanna í samstarfi við fyrirtæki um allan heim. Öll 192 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna hafa viðurkennt samkomulagið," segir hún. Hið hnattræna samkomulag samanstendur af tíu meginreglum um samfélagsábyrgð sem felast í því að virða mannréttindi, bæta vinnuaðstæður, hafa hagsmuni umhverfisins að leiðarljósi og taka afstöðu gegn spillingu. Með undirritun skuldbinda fyrirtæki sig til þess að vinna að framgangi meginreglnanna og tengja stefnu og starfshætti sína við þær. Ragna Sara segir að hið hnattræna samkomulag sé eitt stærsta og þekktasta átak um samfélagsábyrgð fyrirtækja. 6.200 fyrirtæki og stofnanir frá 120 löndum hafi skrifað undir samkomulagið frá því það var stofnað árið 2000. Að jafnaði skrifi 150 ný fyrirtæki og stofnanir undir samkomulagið í hverjum mánuði. |
| Afríkuráðið gleymir fátæktinni, segir Politiken |
 |
Afríkuráðið gleymir fátæktinni var fyrirsögn á grein í danska dagblaðinu Politiken. Í fréttinni er nýleg lokaskýrsla Afríkuráðsins ( Africa Commission) til umfjöllunar en hún er gefin út af hálfu dönsku ríkisstjórnarinnar. "Því miður bendir margt til þess að í skýrslunni sé horft framhjá aðalatriðinu," segir blaðið. Á morgun verður skýrslan til umfjöllunar á opnum fundi í Kaupmannahöfn þar sem Ulla Tørnæsþróunarmálaráðherra Dana, Ngozi Okonjo-Iweala framkvæmdastjóri Alþjóðabankans og fleiri flytja ræður og svara spurningum. |
| Aðeins ellefu táknmálstúlkar í Malaví |
 |
Heyrnarlausir í Malaví vinna nú hörðum höndum að því að fjölga táknmálstúlkum en þeir eru aðeins ellefu í öllu landinu. Fimmtíu þúsund þurfa á slíkri þjónustu að halda samkvæmt því sem Juliana Mwase formaður félags heyrnarlausra í Malalví (Malawi National Association of the Deaf (MANAD), segir í viðtali við Voice of America.
Juliana segir heyrnarlausa þurfa á túlkaþjónustu að halda í kirkjum og til að nýta ýmiss konar opinbera þjónustu eins og á sjúkrahúsum, en líka á mörkuðum, í skólum, lögreglustöðum, dómsölum og bönkum. Hún bendir líka á að almenningur eigi aðgang að ýmiss konar upplysingum um heilbrigðismál, eins og HIV og alnæmi, sem heyrnarlausir fari á mis við.
Nánar |
| Noregur: Gagnrýni á samstarf við kennarasamtök |
|
Kennarasamtökin geta aðeins að litlu leyti skjalfest árangur samstarfs við fagfélög í sunnanverðri Afríku, segir í nýrri úttekt NORAD um verkefni sem unnin hafa verið fyrir norskt þróunarfé. Kennarasamtökin (Utdanningsforbundet) voru með 33 verkefni á sínum snærum á árunum 2006 og 2007 en markmið þeirra var að styrkja starfsemi fagfélaga á menntasviði í löndun í sunnanverðri Afríku. Fram kemur í úttekt NORAD og Nordic Consulting Group að í mörgum tilvikum séu engar skýrslur fyrirliggjandi um árangur, mörg verkefnanna skorti skýr markmið og í nokkrum tilvikum vatnar skriflega samninga.
Nánar
|
| Er blóðbaðið í Darfur þjóðarmorð... eða ekki? |
 |
Mannréttindavaktin, Læknar án landamæra og Sameinuðu þjóðirnar eru meðal þeirra sem eru á öndverðum meiði við Bandaríkjastjórn um að það gífurlega ofbeldi sem einkennir átökin í Súdan flokkist sem þjóðarmorð. Alþjóða glæpadómstóllinn var fráhverfur því að ákæra Omar Bashir forseta Súdan á grundvelli þjóðarmorðs. Hins vegar var hann kærður fyrir stríðsglæpi og glæpi gegn mannkyni. Bandaríkjaforseti og fleiri líta hins vegar á ofbeldisglæpina í Súdan sem þjóðarmorð. Los Angeles Times bregður ljósi á málið. |
| Ætluðu að vinna skemmdarverk á Cahora Bassa stíflunni |
|
Fjórir "útlendingslegir" skemmdarvargar eru í haldi lögreglu í Mósambík grunaðir um að hafa ætlað að vinna skemmdarverk á stærsta raforkuveri Afríku, Cahora Bassa stíflunni í norðanverðu landinu. Hinir grunuðu frá Suður-Afríku, Botsvana, Þýskalandi og Portúgal, en þeir höfðu í fórum sínum efni til skemma túrbínur orkuversins, að sögn lögreglu.
Nánar |
| Fréttir og fréttaskýringar |
|
| |
|
|
 |
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu stofnunarinnar.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja afskrá sig af netfangalista, eða senda okkur ábendingu um efni, eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
ISSN 1670-8105 ATH! Af óviðráðanlegum ástæðum fellur niður útgáfa veftímaritsins í næstu viku.
|
| Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ. |
|
|
