Veftmarit um runarml
runarsamvinna
Samstarfsjir 
5. nvember 2008
Miklar vntingar bundnar vi njan forseta Bandarkjanna
 Barak Obama
,,Kjr Baracks Obamas hefur mikla tknrna ingu. a breytir snd Bandarkjanna bi innanlands og utan. a felur sr ntt tkifri fyrir Bandarkin til a vera forysturki svii lris og friar  heiminum. a er rugglega einsdmi a jafn margar einlgar skir eins va a r heiminum fylgi nkjrnum forseta," segir yfirlsingu fr Ingibjrgu Slrnu Gsladttur utanrkisrherra.
 
Hn segir ennfremur:

"Heimurinn treystir v a hann beiti sr fyrir agerum heimsvsu sem geta lina efnahagskreppuna sem n skekur heiminn og hann leggi sig fram um a lgja ldur taka, sta ess a reisa r, ekki sst Mi-Austurlndum. Fyrir okkur slendinga opnar kjr Obama nja mguleika. Fr brotthvarfi Bandarkjahers fr slandi hefur a veri verkefni okkar a ra n og mikilvg tengsl svii menningar og viskipta vi ngranna okkar vestri og akoma ns forseta getur haft ar mikla ingu."

Vntingar Afrku
Ljst er a miklar vntingar eru bundnar vi Barack Obama eftir sigurinn bandarsku forsetakosningunum ntt, ekki sst meal minnihlutahpa og eirra sem minna mega sn, bi innan og utan Bandarkjanna. annig eru gfurlegar vntingar gervallri Afrku um a breytingar veri vihorfum hj bandarskum stjrnvldum til runarmla og ftktar.

Obama er fyrsta blkkumaurinn sem tekur vi vldum Hvta hsinu og rekur sem kunnugt er ttir til Kena ar sem fair hans fddist. v er er ekki a undra a Kena hefur veri fylgst ni me kosningunum Bandarkjunum og ar hefur veri dansa og sungi sigurvmu fr v ljst a var a Obama vri leiinni Hvta hsi. Og a er til marks um miklar vntingar gar Obama a forseti Kena, Mwai Kibaki, hefur lst yfir almennum frdegi morgun til heiurs nja forsetanum.

Center for Global Development, CGD, gaf dgunum t bk fyrir verandi forseta sem kallast einfaldlega: The White House and the World: A Global Development Agenda for the Next U.S. President. ar eru fjrtn kflum raktar msar tillgur um a hvernig nr forseti getur auki stugleikann heiminum, ryggi og hagsld.
 
 
Hrmungar Kong
congo"egar Kong hristist, skelfur Afrka," segir athyglisverri grein New York Times dgunum en augu heimsins hafa undanfari beinst a hryllilegum tkum essu vfema Afrkurki. anna hundra sund manns hafa neyst til a flja heimili sn vegna takanna og ar eru brn meirihluta, a v er fram kemur frtt IRIN frttaveitunnar.
msir ttast a strstk Kong geti breist t um lfuna og eim hpi er slenski bloggarinn Fannar fr Rifi sem heldur ti vefsu um Afrku og skrifar greinina: Allsherjarstr Afrku nsta ri?
 
Kong berast daglegar frttir af naugunum og rum ofbeldisverkum gegn konum. Normenn hafa brugist vi eim tindum me framlagi upp 5,8 milljnir norskra krna en eins og Erik Solheim, runarmlarherra Noregs segir vitali vi Aftenposten, er erfitt a mynda sr nokkurn verri astu og meiri ryggi en konurnar Kong.
 
(Myndin fr BBC)
 
 
 
 
 
Tekjujfnuur heiminum - Namiba, Svasland... sland
 
Tu prsent ba Svaslands ra yfir fimmtu prsentum jartekna sem telst vera meiri tekjujfnuur en Brasilu en nokkru minni en Namibu ar sem slkur jfnuur er mestur heiminum. Slkur jfnuur er reiknaur Gini-stuli og hefur stundum veri nefndur frttum tengslum vi Afrkurki, eins og Namibu og Svasland, en n er Gini nefndur smu andr og sland og stahft a tekjujfnuur hr landi hafi veri sasta ri einhver hinn mesti hinum vestrna heimi og tvfaldast fr rinu 1993.
 
grein Gumundar Arnar Jnssonar verkfrings Morgunblainu fyrrdag segir:
 
"Seinustu tlur eru fyrir ri 2007 og sna a n er jfnuur mldur hefbundinn htt (sem Gini-stuull rstfunartekna hjna) kominn upp 42% og hefur v tvfaldast fr rinu 1993 er stuullinn var 21%. annig hefur tekjuhsti fjrungur hjna sex sinnum hrri laun en tekjulgsti fjrungurinn, og er a tvfldun v hlutfalli fr rinu 1993. annig er jfnuur slandi nokkru meiri en Bandarkjunum og lklegast s mesti hinum vestrna heimi."
 
OECD hefur nveri sent fr sr skrslu um etta efni sem heitir Growing Unequal ar sem fram kemur a flestum OECD lndunum hefur jfnuur aukist sustu ratugum og bili milli rkra og ftkra breikka. skrslunni segir lka:
 
"En aukning jfnuar - rtt fyrir a vera tbreidd og marktk - hefur ekki ori eins yfirgengileg og flestir halda sjlfsagt. Reyndar hefur mealtalsaukningin 20 rum veri um 2 Gini-stig (Gini er besti mlikvarinn tekjujfnu). etta er sami munur og er nna jfnui milli skalands og Kanada - ausur munur en ekki ess konar sem myndi rttlta a tala um hrun samflagsins. Munurinn milli ess sem ggnin sna og ess sem flk heldur endurspeglast vafalaust a hluta hinum svoklluu "Hall-tmarits-hrifum" - vi lesum um hina ofsarku sem eru ornir miklu rkari og soga ess vegna a sr grarlega fjlmilaathygli kjlfari. Tekjur hinna ofsarku koma ekki til skounar essari skrslu ar sem ekki er hgt a mla r ngilega vel gegnum venjulega gagnabanka um tekjudreifingu. etta ir ekki a tekjur hinna ofsarku su ekki mikilvgar - ein aalstan fyrir v a flk ltur sig jfnu vara er sanngirni, og mrgu flki finnst tekjur sumra hrikalega sanngjarnar."
 
 
Dregur r hagvexti ganda
uganda
Tvr stur eru tilgreindar vegna spr um minnkandi hagvxt ganda: aukin verblga og niursveiflan hagkerfum heimsins. A mati Aljagjaldeyrissjsins hafa verblgumarkmi Sealbanka ganda ekki nst, verblgan hefur veri meiri sustu nu mnui en r var fyrir gert vegna verhkkana eldsneyti og matvlum. hrif aljakreppunnar efnahagsmlum er enn ekkt str en kemur til me a hafa hrif ltil og opi hagkerfi ganda, einkum vegna minnkandi spurnar eftir vrum fr landinu og minnkandi fjrfestingum erlendis fr.
 
Frtt African Future
hugavert
ttekt verkefnum Noregs vegna HIV/AIDS
Normenn f gtiseinkunn fyrir rangur af verkefnum runarrkjum sem tengjast HIV og alnmi, a v er fram kemur mati breskrar rgjafarstofu. ttektin ni til framlaga remur Afrkurkjum, Epu, Tansanu og Malav. Srstaklega f Normenn ga dma fyrir a vera sveigjanlegri en margir arir veitendur runarastoar og viljugri til a styja heimamenn leitogahlutvereki eirra essu svii.
 

Skrslan
Klerufaraldur Msambk
mosambik
Um fjrutu hafa ltist r kleru Msambk sustu dgum, flest brn, en faraldurinn geisar Manica hrai. ttast er a fleiri eigi eftir a deyja v fjlmargir hafa leita lknis og 130 veri lagir inn sjkrahs.
 
Frttamilum greinir reyndar um orsakir dausfallanna og Upplsingamist Mosambk (Agencia de Informacio de Mocambique) gefur skringu a braniurgangur og uppkst hafi leitt til ess a 37 hafi ltist Manica hrai, flest brn undir 14 ra aldri.
 

Reuters
 
Lokun La Chureca augsn
la chureca
La Chureca er heiti eim hluta ruslahauganna Managua, hfuborg Nkaragva, ar sem sundir manna hafast vi hreysum og kalla heimili. N er tlunin a afm ennan smnarblett r mannkynssgunni og byggja yfir flki en verkefni er samvinnuverkefni runarsamvinnustofnunar Spnar og borgaryfirvalda Managua.
 
"tt enginn samningur hafi enn nst vi eigendur jararinnar ar sem La Chureca stendur hafa runarstofnun Spnar og borgarstjrn Managua skrifa undir samning sem boar lokun essa strsta ruslahaugs landsins. Borgarstjri Managua, sandinistinn Dionisio Marenco, gaf til kynna a me lokun La Chureca vri enn von fyrir Managua a vera hrein borg," segir ra Bjarnadttir starfsnemi SS Managua.
 
Hn segir a verkefni runarsamvinnustofnunar Spnverja, sem er a strsta landinu, kosti 45 milljnir Bandarkjadala og eir fjrmunir veri notair m.a. til a byggja u..b. 200 hs fyrir allar r fjlskyldur sem hinga til hafa bi ruslahaugunum. "Fyrir upphina verur einnig sett upp endurvinnslust haugunum sem mun skapa bunum Acahualinca hverfisins vinnu. La Chureca verur endurskipulg annig a rusli veri ekki lengur undir berum himni og n nokkurrar mehndlunar, eins og hefur veri raunin sustu rjtu rin," segir ra.
 

Frtt La Prensa
UNUFTP 
 
Veftmarit um runarml er gefi t af runarsamvinnustofnun slands. Ritinu er tla a gla umru um runarml og gefa hugasmum kost a fylgjast me vi sem hst ber hverju sinni. Efni veftmaritsins arf ekki endilega a endurspegla stefnu stofnunarinnar.          
 
Skri ykkur skrift heimasunni, www.iceida.is og lti endilega ara sem i viti a hafa huga runarmlum vita af tilvist veftmaritsins.   

eir sem vilja afskr sig af netfangalista eru vinsamlegast benir um a senda beini til okkar netfangi iceida@iceida.is.
 
Bestu kvejur, tgfu- og kynningardeild SS.